«Ενας υπεροχος ανθρωπος»

Σε οκτώ κατηγορίες στην κούρσα των Όσκαρ έτρεξε το “A beautiful mind” του Ρον Χάουαρντ και κέρδισε όσκαρ καλύτερης ταινίας, σκηνοθεσίας, παραγωγής και β΄ γυναικείου ρόλου για την εξαίρετη Τζένιφερ Κόνελι. Τα αναμενόμενα, όμως, όσκαρ για το «Ένας υπέροχος άνθρωπος» ήταν α΄ αντρικού ρόλου για τον Ράσελ Κρόου και διασκευασμένου σεναρίου.

Η ταινία στηρίζεται στην αληθινή ιστορία του διάσημου μαθηματικού Τζον Νας, βραβευμένου με Νόμπελ, με πολυκύμαντη ζωή λόγω τις ιδιοφυούς και παράξενης φύσης του.

Το 1948 στο Πρίνστον αναζητείται ο νέος Αϊνστάιν ή Μορς, ενώ το κοινό των μαθηματικών μυαλών στρέφεται ταυτόχρονα εναντίον του κομμουνιστικού κινδύνου.

Ο Τζον Νας είναι ένας μυστηριώδης, μεγαλοφυής υπότροφος για τον οποίο η δασκάλα του είχε πει ότι διαθέτει διπλό εγκέφαλο αλλά μόνο μισή καρδιά, στοιχεία που θα λειτουργήσουν καθοριστικά στη ζωή του, στον τρόπο σκέψης του. Είναι ο μοναδικός φοιτητής που δεν «πατάει» ποτέ στα μαθήματα, για να μην χάνει χρόνο, ενώ αναζητά την πρωτότυπη ιδέα που θα ταράξει τον κόσμο των μαθηματικών.

Η συμπεριφορά του είναι εχθρική απέναντι στους άλλους, έρχεται όμως να την απαλύνει η παρουσία ενός επίσης περίεργου αλλά διαλεκτικού συγκατοίκου.

Ο Νας ψάχνει για τη μαγική εξίσωση, όπου «κανένας δεν χάνει», με στόχο να την αναγάγει στους ανταγωνισμούς, τους πολέμους. Επιχειρεί να τροποποιήσει τη θεωρία του οικονομολόγου Άνταμ Σμιθ, που θα γίνει και το τρόπαιό του. Υποστηρίζει ότι «το καλό αποτέλεσμα έρχεται όταν ο καθένας κάνει το καλύτερο για τον εαυτό του και για την ομάδα», προεκτείνοντας την άποψη του Σμιθ.

Ο νεαρός Τζον αγαπάει την παρατήρηση συνόλων, όπως είναι τα περιστέρια, δεν μπορεί όμως να λειτουργήσει μέσα σε σύνολα, όπως για παράδειγμα μια αντρική παρέα σε ένα μπαρ.

Από το Πρίνστον του ΄48 η κάμερα ταξιδεύει στο Πεντάγωνο το 1953, με τον Νας διάσημο αναλυτή συστημάτων να εντοπίζει 10 κωδικοποιημένα σημεία εισόδου των Ρώσων στα σύνορα των ΗΠΑ.

Ο νέος ρόλος του «κατασκόπου» μοιάζει να τον φέρνει σε αμηχανία, απελευθερώνει όμως και την επιθυμία του να υπηρετήσει την πατρίδα στην περίοδο του μακαρθισμού. Το μυαλό του παίρνει χιλιάδες στροφές, δουλεύει σε πολλά επίπεδα, προκειμένου να σπάζει τους πιο δύσκολους κωδικούς.

Τα μαθηματικά του «A beautiful mind” είναι μία επιστήμη γοητευτική, αν και όχι προσιτή, με αριθμούς – σύμβολα, πύλες στον κόσμο της αναζήτησης.

Το άστρο στην προσωπική του ζωή ονομάζεται Αλίσια, γνωρίζει τη γλώσσα των μαθηματικών και τον αγαπά σαν σύνολο.

Στην ζωή του μπαινοβγαίνει ο μυστηριώδης πρώην συγκάτοικος Τσαρλς Χέρμαν, ο Μεγάλος Αδερφός των κατασκόπων (φίλος του Οπενχάιμερ!) Πάρτσερ και η μικρή (μονίμως) ανιψιά του Χέρμαν. Αυτοί οι τρεις θα στοιχειώσουν το μυαλό του και τη ζωή του, όταν το πνεύμα του φτάνει στο σημείο να εξυψωθεί σε βαθμό αποδιοργάνωσης.

Όπως στην τέχνη έτσι και στην επιστήμη πολλοί διάσημοι δημιουργοί είναι ψυχικά ασθενείς, άνθρωποι διχασμένοι στο μύθο που έπλασαν για τον εαυτό τους. Τα τρία «στοιχειά» του Τζον Νας, στοιχεία της σχιζοφρενικής του προσωπικότητας είναι αρχικά η ψευδαίσθηση που τον αποδεσμεύει από τα δύσκολα, απογειώνοντάς τον, δημιουργούν όμως μία άλλη «πραγματικότητα μέσα στην πραγματικότητα».

Το σενάριο επιχειρεί αυτό που η ψυχιατρική απαγορεύει: εκεί που σταματάει το beautiful mind παρεμβαίνει το δυνατό μυαλό και η αγάπη μιας γυναίκας που τολμά να ανοίξει το «πλαίσιο» του γνωρίζω για τον άλλον κάτι που ο ίδιος αγνοεί.

Όταν ο Νας έρχεται αντιμέτωπος με τις ψευδαισθήσεις του δεν του μένει παρά ο δρόμος της ινσουλίνης που του χορηγούν οι γιατροί, τους οποίους βλέπει σαν ρώσους κατασκόπους. Είναι δύσκολο να μπει ο θεατής στο beautiful mind του μεγαλοφυή, σχιζοφρενή μαθηματικού που ίσως «αναγκάστηκε» να επινοήσει τους ιδανικούς συνομιλητές, όταν κανένας από τους γύρω του δεν τον γοήτευε.

Η ταινία αποτελεί ένα εξαιρετικό παράδειγμα αφήγησης, γοητευτικής μέχρι την τελευταία στιγμή με τον Ράσελ Κρόου να ισορροπεί πολύ ικανά στις σοκαριστικές ανατροπές που υπαγορεύει ο ρόλος του.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.