«Το παιδι δεν πρεπει να μαθαινει μονο καποια πραγματα στο σχολειο, πρεπει και να τα νιωθει»

Ένα πολύ όμορφο βιβλίο, που επιδιώκει να λειτουργεί ως διδακτικό εγχειρίδιο, περισσότερο όμως με το περιεχόμενό του, αλλά και την εμφάνισή του παραπέμπει σε βιβλίο τέχνης, με τίτλο «Ανακαλύπτω τα μυστικά της ζωγραφικής», κυκλοφόρησε τελευταία από τις εκδόσεις «Κέδρος». Το σημαντικό όμως είναι ότι το συγκεκριμένο βιβλίο είναι αποτέλεσμα συστηματικής εργασίας του συμπολίτη μας πλέον Γιάννη Σιγούρου, που εργάζεται ως δάσκαλος σε δημοτικό σχολείο της πόλης μας.

Ένα αξιόλογο βιβλίο, το συγγραφέα του οποίου αναζητήσαμε για να συζητήσουμε μαζί του το τι και το πώς αυτής της νέας συγγραφικής του απόπειρας, εφόσον ήδη ο κ. Σιγούρος μας χάρισε κι ένα βιβλίο ιστορίας του Ν. Ροδόπης.

Γιάννης Σιγούρος όμως…

Πιστεύουμε ότι το βιβλίο αυτό αποτελεί λαμπρό βοήθημα για την αισθητική καλλιέργεια των παιδιών των μεγαλύτερων τάξεων του δημοτικού σχολείου. Με το βιβλίο αυτό ο παιδαγωγός Γιάννης Σιγούρος μπόρεσε να οργανώσει μια συστηματοποιημένη μεθοδολογία προσέγγισης των βασικών ζητημάτων ανάλυσης του εικαστικού έργου τέχνης, για να βοηθήσει το παιδί, με τρόπο επαγωγικό, δημιουργικό, αλλά και εύληπτο, να μπει στο καράβι που θα το ταξιδέψει στο μαγικό κόσμο των εικαστικών τεχνών

Άλκης Πρέπης Λέκτορας Αισθητικής Αγωγής και Ιστορίας της Τέχνης στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης.

Αλεξανδρούπολη, Φεβρουάριος 2001

ΠτΘ: κ. Σιγούρο, πώς προέκυψε αυτό το βιβλίο;

Γ.Σ.: Το βιβλίο αυτό προέκυψε μέσα από την ίδια την δουλειά μου, μέσα από την απασχόλησή μου ως δάσκαλου, με το μάθημα της αισθητικής αγωγής, στο δημοτικό σχολείο. Κάποια στιγμή θεώρησα ότι, επειδή όλα γύρω μας αλλάζουν, τα πάντα αλλάζουν κάποια στιγμή, πρέπει να αλλάξουν και στην παιδεία ορισμένα πράγματα. Ήδη ο κλάδος μας κάνει αγώνα να αλλάξουν και τα βιβλία που είναι παλιά. Σκεφτόμουν λοιπόν σε όλο αυτό το πλαίσιο των αλλαγών που συμβαίνει γύρω μας, να αλλάξουμε κι εμείς την στάση μας ως εκπαιδευτικοί. Για το συγκεκριμένο μάθημα της αισθητικής αγωγής σκεφτόμουν κάποιους καινοτόμους τρόπους, ώστε να κάνω το μάθημα πιο ευχάριστο, πιο δημιουργικό για τα παιδιά αλλά και για μένα ακόμα πιο ευχάριστο και δημιουργικό. Ένας τρόπος, λοιπόν, για να μπω σε αυτή την διαδικασία ήταν να αρχίσω να μελετάω κάποια βιβλία τέχνης. Παράλληλα ερχόμουν σε επαφές με κάποια μουσεία και πινακοθήκες του εξωτερικού. Δυστυχώς στην πατρίδα μας έχουμε ελάχιστα μουσεία τέχνης, όπως ξέρετε. Οι Δήμοι έχουν κάνει τα τελευταία χρόνια μια προσπάθεια να φτιάξουν δημοτικές πινακοθήκες και αυτό είναι προς τιμήν τους. Άρχισα, λοιπόν, να έρχομαι σε επαφή με το εξωτερικό, με διάφορα μουσεία της Ευρώπης, της Αμερικής, μου έστειλαν διάφορα βιβλία που παρήγαγαν για τα μουσεία, τα μελετούσα και ήθελα να τα προσαρμόσω στην ελληνική πραγματικότητα. Από κάποιο σημείο και μετά άρχισα να παράγω μόνος μου ιδέες και να φτιάχνω δικά μου μαθήματα για τα παιδιά, τα οποία έβλεπα ότι ανταποκρινόταν πολύ θετικά. Τους άρεσε πολύ αυτός ο τρόπος προσέγγισης.

ΠτΘ: Υπάρχει κάποιο ανάλογο εγχειρίδιο του Οργανισμού Έκδοσης Διδακτικών Βιβλίων για το εν λόγω αντικείμενο;

Γ.Σ.: Εγχειρίδιο δεν υπάρχει, απλώς υπάρχει ένα βοήθημα το οποίο απευθύνεται στους δασκάλους, δεν θα έλεγα όμως ότι είναι βοήθημα που μπορεί να μας δώσει αρκετές ιδέες και να διευρύνει το διδακτικό πεδίο του δασκάλου.

Περιορίζεται σε κάποια κλασικά μοντέλα διδακτικής, όσον αφορά στο μάθημα της αισθητικής. Άρχισα έτσι να βλέπω διάφορα πράγματα, καταλάβαινα ποιος αέρας πνέει στην Ευρώπη, στην Αμερική, κατάλαβα σε ποιο φάσμα κινούνται οι μουσειοπαιδαγωγοί που εργάζονται στα μουσεία και άρχισα να φτιάχνω κι εγώ κάτι παρόμοιο. Παράλληλα έβλεπα στην τάξη μου, όταν εφάρμοζα αυτά τα μαθήματα, πόσο θετικά τα παιδιά ανταποκρίνονταν σε αυτή την καινούρια διδακτική προσέγγιση και έπαιρνα, ομολογώ, θάρρος από αυτό. Περισσότερο θάρρος όμως πήρα όταν γνώρισα την προσπάθεια που κάνει τα τελευταία έξι χρόνια το υπουργείο Παιδείας, σε συνεργασία με το Υπουργείο Πολιτισμού, με το πρόγραμμα «Μελίνα-εκπαίδευση-πολιτισμός» και είδα ότι μέσα από το πρόγραμμα αυτό με σεμινάρια προσπάθησαν να περάσουν τα ίδια πράγματα, που προσπάθησα κι εγώ.

Ο τρόπος όμως δεν υπήρχε και το πρόγραμμα ήταν σε πειραματική φάση. Απ’ ό,τι έχει ειπωθεί του χρόνου θα προσπαθήσουν να το προωθήσουν και σε άλλα σχολεία της χώρας, γιατί μέχρι τώρα λειτουργούσε σε πιλοτικό επίπεδο σε ορισμένα μόνον σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης στο μάθημα της εικαστικής, της θεατρικής και της μουσικής αγωγής. Θέλω να τονίσω ότι το πρόγραμμα «Μελίνα» επιτρέπει τη διεπιστημονική προσέγγιση των μαθημάτων και αυτή η προσέγγιση υπάρχει και στο βιβλίο μου. Δηλαδή όλα τα μαθήματα που γίνονται στη αισθητική αγωγή έχουν σχέση και με τα άλλα γνωστικά αντικείμενα που διδάσκουμε στο σχολείο. Το παιδί, με λίγα λόγια, δεν πρέπει να γνωρίζει κάποια πράγματα μόνο στο σχολείο, πρέπει να τα νιώθει. Όλοι λέμε στα παιδιά στην πρώτη τάξη «σήμερα θα μάθουμε τον αριθμό τρία», με διάφορες παιδαγωγικές μεθόδους του δίνουμε να καταλάβει τι σημαίνει αυτός ο αριθμός. Νομίζω ότι στο τέλος ο δάσκαλος πρέπει να βρει χρόνο, έστω και στο μάθημα της αισθητικής αγωγής, να πει στα παιδιά, «κοιτάξτε παιδιά αυτό τον αριθμό που μάθαμε στα μαθηματικά, το νούμερο τρία, δεν είναι όμορφος;», δηλαδή να βάλει τα παιδιά στη λογική να σκεφτούν ότι κάθε πράγμα που μαθαίνουν έχει μέσα του και μία αισθητική, μία ομορφιά, είναι δημιούργημα του ανθρώπου, άρα είναι τέχνη. Στο βιβλίο μου υπάρχει λόγου χάρη μια δραστηριότητα, όπου με γράμματα προσπαθούμε να φτιάξουμε ένα έργο τέχνης, έναν πίνακα. Αυτό, η διεπιστημονική προσέγγιση, νομίζω ότι λείπει από τα σχολεία μας. Υπάρχουν όμως πολλοί συνάδελφοι, οι οποίοι προσπαθούν να κάνουν πολλά πράγματα προς αυτή την κατεύθυνση, γιατί οι ιδέες που μπορεί κανείς να έχει για το μάθημα της αισθητικής είναι ατελείωτες, είναι εκατομμύρια. Η πρόταση, που υπάρχει μέσα στο βιβλίο, είναι μία συγκεκριμένη πρόταση. Το βιβλίο είναι ένα βιβλίο εργασίας που προσπαθεί να προσεγγίσει όλα τα γνωστικά αντικείμενα, αν είναι δυνατόν, που διδάσκουμε στο δημοτικό σχολείο μέσα από ένα τρόπο όπως σας είπα και πριν, έτσι ώστε το παιδί και να γνωρίσει κάποια πράγματα που του διδάσκουμε αλλά και να τα νιώσει.

ΠτΘ: Το βιβλίο ανοίγει τα παιδιά στην παγκόσμια τέχνη, κάτι που δεν είθισται στα περισσότερα των σχολικών εγχειριδίων.

Γ.Σ.: Το βιβλίο δεν έχει μέσα, εκτός από κάποιες εξαιρέσεις, έργα Ελλήνων ζωγράφων. Αυτό δεν έγινε με κάποιο σκεπτικό, ήταν τυχαίο. Στο μέλλον θα ακολουθήσει κάποιο άλλο βιβλίο που θα περιλαμβάνει μόνο Έλληνες καλλιτέχνες. Σκοπός μου δεν ήταν να αναδείξω κάποιους καλλιτέχνες, βέβαια ένας από τους επιμέρους σκοπούς του βιβλίου είναι και αυτός, να γνωρίσουν δηλαδή τα παιδιά κάποιους γνωστούς καλλιτέχνες. Αν προσέξει κανείς όμως μέσα στο βιβλίο υπάρχουν έργα που είναι αυτό που λέμε κλασικά έργα κάποιων γνωστών καλλιτεχνών. Υπάρχουν όμως και έργα που είναι σχεδόν άγνωστων καλλιτεχνών, πολλά έργα του αιώνα μας και ακόμη έργα που παρουσιάστηκαν στις Γκαλερί της Ευρώπης, πριν από ένα -δύο χρόνια.

Θέλω δηλαδή να δείξω μέσα από το βιβλίο ότι σκοπός είναι να γνωρίσουν τα παιδιά, όχι όμως μέσα από κάποιο παιδαγωγικό σύστημα, την ιστορία της τέχνης.

ΠτΘ: Ποια ήταν η αντίδραση των παιδιών στην τάξη όταν έβλεπαν αυτά τα καταπληκτικά σχέδια του Κλέε, του Πικάσο στην τάξη;

Γ.Σ.: Οι μαθητές μου δυστυχώς, δεν είχαν την ευκαιρία να βλέπουν αυτά τα έργα έγχρωμα, γιατί τα έβγαζα σε φωτοαντίγραφα. Όταν όμως χρειαζόταν τους έδειχνα από το πρωτότυπο για να δουν τα χρώματα και η δουλειά όλη γινόταν μετά στα σχέδια. Δεν μας πείραζε που τα σχέδια ήταν ασπρόμαυρα, γιατί υπήρχε δραστηριότητα. Η αντίδραση γενικά των παιδιών ήταν πολύ θετική με αυτό το ανακάτεμα των έργων, γιατί υπάρχει ένα ανακάτεμα έργων και εποχών σε κάθε μάθημα. Μπορεί να συναντήσεις ένα πίνακα του 14ου αιώνα, ξαφνικά δίπλα σε αυτόν να βλέπεις ένα πίνακα του 19ου ή του 20ου αιώνα. Δεν υπάρχει κάποια λογική σειρά. Οι μαθητές ήταν πάντα πολύ θετικοί, τους άρεσε πολύ και πολλές φορές πριν προχωρήσουμε στο μάθημα τους έδειχνα με σλάιτς διάφορους πίνακες. Ξέρετε οι μικροί μαθητές όταν σκοτεινιάζει μαγεύονται ακόμα περισσότερο και δημιουργούν μια ωραία ατμόσφαιρα και σ’ αυτό «πατούσα πολύ» για την συνέχιση του μαθήματός μου.

ΠτΘ: Τι πιστεύετε ότι προσφέρει η τέχνη στο παιδί;

Σ.Γ.: Μου δίνετε την ευκαιρία να πω κάτι που το θεωρώ πολύ σημαντικό. Πολλές φορές εμείς οι δάσκαλοι και οι γονείς ξεχνάμε ποιος είναι ο βασικός σκοπός του σχολείου. Ο βασικός σκοπός, λοιπόν, του σχολείου δεν είναι να πάρει το παιδί γνώσεις, αυτός είναι ένας στόχος, αλλά, θα έλεγα δευτερεύων. Ο πρωτεύων στόχος του σχολείου είναι να καθοδηγήσουμε το παιδί, αυτό που με απλά λόγια λέμε να το κοινωνικοποιήσουμε. Νομίζω λοιπόν ότι η τέχνη βοηθάει το παιδί να κοινωνικοποιηθεί, γιατί η τέχνη είναι μία εσωτερική ανάγκη έκφρασης της ίδιας της κοινωνίας, του ίδιου του ανθρώπου. Δεν θέλουμε να γίνουνε τα παιδιά ζωγράφοι. Η γνωριμία απλώς του παιδιού με την τέχνη βοηθάει το παιδί να κοινωνικοποιηθεί. Το μάθημα λοιπόν, της αισθητικής αγωγής όπως και τα άλλα γνωστικά αντικείμενα στο σχολείο βοηθάνε προς αυτή την κατεύθυνση. Και ακόμη είναι σημαντικές και οι γνώσεις που αποκομίζει το παιδί από αυτό το μάθημα, όπως γίνεται και με τα άλλα.

ΠτΘ: Το βιβλίο, που είναι δομημένο σε 36 ενότητες, δίνει τη δυνατότητα σε ένα δάσκαλο να καλύψει το πρόγραμμα της εικαστικής αγωγής σε ένα χρόνο;

Γ.Σ.: Του δίνει το δικαίωμα να το υπερκαλύψει. Η ύλη του βιβλίου είναι διαμορφωμένη ως εξής. Τρεις είναι οι μεγάλες ενότητες. Η πρώτη έχει τίτλο «Σημεία και γραμμή», η δεύτερη «Το χρώμα» και τη τρίτη, που καλύπτει το μεγαλύτερο όγκο του βιβλίου, «Η σύνθεση». Το σύνολο των μαθημάτων που υπάρχουν και στις τρεις αυτές ενότητες είναι 50. Στην αρχή του βιβλίου είναι γραμμένοι οι διδακτικοί στόχοι για κάθε μάθημα που ακολουθεί. Το βιβλίο απευθύνεται και στους γονείς, να μπορούν να καταλάβουν εύκολα και γρήγορα το πού στοχεύει κάθε μάθημα και να βοηθήσουν έτσι το παιδί να προχωρήσει προς την σωστή κατεύθυνση.

Στο τέλος υπάρχει ειδική βιβλιογραφία, οι πηγές, καθώς και κάποια προτεινόμενα βιβλία.

ΠτΘ: Ένα βιβλίο για όλους λοιπόν. Για γονείς, παιδιά, δασκάλους, φιλότεχνους ένα πολύ όμορφο βιβλίο…

Σ.Γ.: Τα βιβλία για παιδιά-βέβαια, αυτό το βιβλίο δεν είναι λογοτεχνικό, αλλά βιβλίο τέχνης- δεν απευθύνονται μόνο σε αυτά αλλά και στους ενήλικες. Είναι δύσκολο να οριοθετήσουμε τις ηλικίες στις οποίες απευθύνεται ένα συγκεκριμένο βιβλίο. Θα μπορούσαμε, λοιπόν, να αναφέρουμε ότι το συγκεκριμένο είναι ένα βιβλίο για όλους.

ΠτΘ: Ποιος είναι ο απώτερος στόχος του έργου σας;

Γ.Σ.: Οι δύο βασικοί στόχοι του βιβλίου είναι να μάθει το παιδί να αγαπά την τέχνη και δεύτερον να μάθει να παρατηρεί σε ένα έργο τα σημεία, τις γραμμές, τις νοητές φόρμες πάνω στις οποίες έχει πατήσει ο καλλιτέχνης, τα χρώματα, τις συνθέσεις, τους συμβολισμούς, τα συναισθήματα που θέλει να περάσει ο καλλιτέχνης, γενικά να μάθει το παιδί να συλλαβίζει την εικαστική γλώσσα. Σκοπός του βιβλίου δεν είναι να μάθει το παιδί να ζωγραφίζει, αλλά να είναι ένας καλός δέκτης της τέχνης.

ΠτΘ: Το βιβλίο είναι έτσι δομημένο ώστε να προτείνει κατά ενότητα με τον πιο άρτιο τρόπο πολλές και εξυπνότατες εργασίες για παιδιά. Πώς τα καταφέρατε, ζωγραφίζετε κι εσείς μήπως;

Γ.Σ.: Εγώ δεν ζωγραφίζω, αλλά το χέρι μου πιάνει». Δυσκολεύτηκα για να φτιάξω κάποια πράγματα, κυρίως κάποια γραφήματα. Πολλές φορές όμως χρησιμοποιούσα και ρυζόχαρτο για να αντιγράψω. Οι εργασίες του βιβλίου είναι καθαρά παιδαγωγικές εργασίες και θα μπορούσε να τις φτιάξει ένας οποιοσδήποτε δάσκαλος, ανεξάρτητα αν πιάνει ή όχι το χέρι του. Σημαντικό εδώ είναι η ιδέα της προσέγγισης.

ΠτΘ: Αυτό το βιβλίο πόσα χρόνια σας παίδευε;

Γ.Σ.: Είναι πολύ δύσκολο να απαντήσω. Χονδρικά θα μπορούσα να πω ότι με παίδεψε έξι χρόνια.

ΠτΘ: Ποιοι σας παρότρυναν στη δημιουργία του;

Γ.Σ.: Ήμουν πολύ τυχερός που τυχαία πριν λίγα χρόνια συναντήθηκα με τον καθηγητή του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Δ.Π.Θ., τον κ. Πρέπη, ο οποίος τυχαία είδε την δουλειά μου και το πρώτο που μου είπε ήταν ότι είναι πρωτότυπη και με παρότρυνε να την οργανώσω. Μετά από αυτό άρχισα να ασχολούμαι πιο συστηματικά. Παρήγαγα και νέο εκπαιδευτικό υλικό το οποίο το εφάρμοζα και στην τάξη για να βλέπω πως ανταποκρίνονται τα παιδιά. Πριν από δύο χρόνια έδειξα την δουλειά μου σε διάφορους εκδοτικούς οίκους μεταξύ των οποίων και ο οίκος «ΚΕΔΡΟΣ», του οποίου οι υπεύθυνοι για το παιδικό βιβλίο ενθουσιάστηκαν. Το βιβλίο έκανε να εκδοθεί περίπου ενάμισι χρόνο, γιατί ήταν δύσκολο στο στήσιμο.

Να ευχαριστήσω από αυτή τη θέση τις εκδόσεις «Κέδρος» για την τόσο υπεύθυνη δουλειά που έκαναν και για το πόσο πολύ αγκάλιασαν αυτή τη δουλειά. Πιστεύω ότι δεν υπάρχουν λόγια για να τους ευχαριστήσω.

ΠτΘ: κ. Σιγούρο να ευχηθούμε τα καλύτερα για το βιβλίο σας, το οποίο θα παρουσιαστεί και στην πόλη μας στις 29 του μήνα και να σας ευχαριστήσουμε για τη συνομιλία μας.

Γ.Σ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Τ.Β.

Ο Γιάννης Σιγούρος

γεννήθηκε στην Αμαλιάδα το 1961. Δύο χρόνια αργότερα η οικογένειά του εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Εκεί ολοκλήρωσε τις βασικές του σπουδές. Είναι παντρεμένος και πατέρας δύο παιδιών. Από το 1987 ζει με την οικογένειά του στην Κομοτηνή, όπου διδάσκει σε σχολεία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Είναι πτυχιούχος της Παιδαγωγικής Ακαδημίας Ρόδου, καθώς και του Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης.

Από το 1985 δημοσιεύει άρθρα, ιστορικού και παιδαγωγικού περιεχομένου, σε διάφορα επιστημονικά περιοδικά. Το 1997 εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο με τίτλο Νομός Ροδόπης – Ιστορία, Αρχαιολογία, Γεωγραφία, Ανθρωπογεωγραφία, Πολιτισμός.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.