«Ενα κομματι δικο μου ταιριαξε μ’ ενα κομματι της Αγγελας Παπαζογλου»

Παγκόσμια Ημέρα Θεάτρου η 27η Μαρτίου και ο ΠτΘ κάνει σήμερα το αφιέρωμά του με μια συνέντευξη για την παράσταση “Αγγέλα Παπάζογλου” που ανεβαίνει σήμερα το βράδυ, με τη στήριξη της ΔΕΠΑΚ, συνομιλεί με την πρωταγωνίστρια Άννα Βαγενά, όπως και παρουσιάζει την παράσταση “Γλυκιά Ίρμα” που ανεβαίνει από το ΚΘΒΕ, με πρωταγωνίστρια την Άννα Φόνσου.

Στη “Γλυκιά Ίρμα” θα επανέρθουμε στο φύλλο της Τρίτης, μέσα από μια συνέντευξη που μας παραχώρησε ο σκηνοθέτης Πέρης Μιχαηλίδης, στην “Αγγέλα Παπάζογλου” όμως θα σταθούμε μέχρι να την απολαύσουμε το βράδυ επί σκηνής.

Συναντήσαμε, τηλεφωνικά, την ηθοποιό Άννα Βαγενά στην Κωνσταντινούπολη, όπου ταξίδεψε για λίγες μέρες, λίγο πριν έρθει στην Κομοτηνή για να ερμηνεύσει την «Αγγέλα Παπάζογλου», ένα ρόλο που άγγιξε και συγκλόνισε όσους είχαν την τύχη να την παρακολουθήσουν. Τα «ονείρατα της Σμύρνης….», όπως τιτλοφορείται το βιβλίο του Γιώργη Παπάζογλου, όπου στηρίχθηκε το έργο βρίσκουν την έδρα τους στο παίξιμο της Άννας Βαγενά και δίνουν ραντεβού σήμερα το βράδυ στο αμφιθέατρο του 1ου Ενιαίου Λυκείου.

Η συζήτηση με την Άννα Βαγενά είναι έξω απ’ το χρόνο της σημερινής πραγματικότητας, περικλείει εν ολίγοις τις διηγήσεις της Σμυρνιάς τραγουδίστριας Αγγέλας Παπάζογλου, αλλά και τις ευαισθησίες της γυναίκας ηθοποιού Άννας Βαγενά, η οποία ομολογεί ότι πάντα θα κουβαλάει μέσα της την Αγγέλα Παπάζογλου.

ΠτΘ: κ. Βαγενά, η «Αγγέλα Παπάζογλου» κέρδισε το κοινό, το οποίο φεύγει συγκλονισμένο απ’ την παράσταση. Τι σας μεταφέρουν;

Α.Β.: Νομίζω ότι είναι ο λόγος της Αγγέλας, αυτό το υπέροχο κείμενο, αυτά που είπε η Αγγέλα και ο τρόπος που τα έχει πει. Είναι μια καταγραφή του λαϊκού προφορικού λόγου. Είναι ένας λόγος συγκλονιστικός, ο οποίος έχει απίστευτες αλήθειες και συγκίνηση, την έννοια της αγάπης για την πατρίδα, για τη ζωή.

ΠτΘ: Υποθέτω ότι ήταν δύσκολο να προσεγγίσετε ένα κείμενο που έχει ιστορικά στοιχεία. Δεν ξέρω αν διευκολύνει το ότι η εξέλιξη βασίζεται στη διήγηση μιας γυναίκας και οι γυναίκες κουβαλούν πολλά.

Α.Β.: Η Αγγέλα δεν τα βλέπει από την πλευρά του ιστορικού, αλλά από την ανθρώπινη πλευρά. Ιστορικά και λογοτεχνικά κείμενα έχουν γραφτεί άπειρα για το θέμα της προσφυγιάς, του ξεριζωμού και της Μικράς Ασίας. Το συγκλονιστικό στο κείμενο αυτό είναι η ανθρώπινη πλευρά που αναδεικνύεται.

ΠτΘ: Πρέπει να είναι ιδιαίτερα δύσκολο ν’ ακολουθείτε αυτήν την ιστορία μέσα από ένα μονόλογο που διαρκεί μιάμιση ώρα κι έχει πολλές συναισθηματικές μεταπτώσεις.

Α.Β.: Είναι δύσκολο, αλλά για έναν ηθοποιό είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον.

ΠτΘ: Θεατές της παράστασης μεταφέρουν ότι αποδίδετε με εξαιρετική επιτυχία το ρόλο, πράγμα που σημαίνει ότι η Αγγέλα Παπάζογλου έχει μπει στο πετσί σας.

Α.Β.: Κατά κάποιο τρόπο ναι. Ένα μεγάλο κομμάτι δικό μου ταίριαξε μ’ ένα κομμάτι της Αγγέλας Παπάζογλου.

ΠτΘ: Έχετε μνήμες της προσφυγιάς από δικούς σας ανθρώπους;

Α.Β.: Όχι, καθόλου. Την ιστορία της προσφυγιάς την ανακάλυψα μέσα από το ρόλο της Αγγέλας. Αυτή τη στιγμή, βρίσκομαι στην Κωνσταντινούπολη και είμαι ιδιαίτερα φορτισμένη. Καταλαβαίνω πάρα πολλά πράγματα αυτές τις μέρες που έζησα εδώ. Αυτή η ιστορία της Αγγέλας είναι ένα μεγάλο μάθημα για μένα.

ΠτΘ: Η Αγγέλα Παπάζογλου είναι ο άνθρωπος που μιλάει για τους καθημερινούς ανθρώπους, για τη συνύπαρξη Ελλήνων και Τούρκων εκείνα τα χρόνια, ένα μοντέλο που οι νεότεροι μάλλον δεν το καταφέραμε τόσο καλά, αυτό το αλισβερίσι των πολιτισμών και των καθημερινών στιγμών.

Α.Β.: Αυτή είναι και η μεγαλοσύνη του κειμένου, ενώ είναι βαθιά πατριωτικό δεν είναι σε κανένα σημείο εθνικιστικό. Λέει πάντα την αλήθεια για όλα τα καλά και τα στραβά και για τους δύο λαούς. Δεν πρέπει να ωραιοποιούμε κανέναν απ’ τους δύο λαούς.

ΠτΘ: Έχει σημασία για σας το γεγονός ότι αύριο ανεβαίνει η παράσταση στην Κομοτηνή;

Α.Β.: Έχει σημασία, γιατί όσο πλησιάζει κάποιος στα σύνορα, στην Τουρκία, αυτές οι περιοχές είναι ιδιαίτερα φορτισμένες από μνήμες. Στην Κομοτηνή, συμβιώνουν οι δύο λαοί, οι δύο θρησκείες και το έργο μας είναι μέσα σ’ αυτό το κλίμα.

ΠτΘ: Δεν είναι η πρώτη φορά, εξάλλου, που έρχεστε στην Κομοτηνή.

Α.Β.: Έχω έρθει πάρα πολλές φορές στην Κομοτηνή. Για πρώτη φορά ήρθα το 1977 με το Θεσσαλικό Θέατρο. Την αγαπώ, είναι μια πόλη που έχει ιδιαίτερη ατμόσφαιρα.

ΠτΘ: κ. Βαγενά, έχετε τις εμπειρίες και από το κοινό των Βαλκανίων, όπου περιοδεύσατε πρόσφατα.

Α.Β.: Τις ομοιότητες των Βαλκανίων τις ανακαλύπτω κι εδώ στην Κωνσταντινούπολη, η ιστορία τους έχει πολλά όμοια πράγματα. Έχουμε πάρα πολλά κοινά και σ’ αυτά πρέπει να στηριχτούμε, δεν πρέπει να τα αγνοούμε.

ΠτΘ: Το έργο έχει να κάνει και με τον ξεριζωμό των Ελλήνων από την Σμύρνη. Πιστεύετε ότι θα μπορούσε να ανέβει αυτή η παράσταση στην Τουρκία;

Α.Β.: Δεν έχει νόημα, γιατί οι Έλληνες είναι πολύ λίγοι. Εάν το βιβλίο μεταφραστεί στα τουρκικά, πολλοί Τούρκοι θα το διάβαζαν και θα έβρισκαν στοιχεία που θα τους ενδιέφεραν σ’ αυτό το κείμενο. Μπορεί να γίνει και νομίζω ότι και η Αγγέλα θα το ήθελε αυτό αν ζούσε, θα το χαιρόταν.

ΠτΘ: Με τον τρόπο που πλησιάζετε, που υποδύεστε την Αγγέλα Παπάζογλου, δημιουργείται η εντύπωση ότι όλοι οι ήρωες είναι παρόντες στη σκηνή και παίζουν κάπου κρυμμένοι σε μια γωνιά, κάτι ιδιαίτερα δύσκολο για την ηθοποιό.

Α.Β.: Είναι η ζωντάνια του κειμένου, δεν μπορώ όμως να εκφραστώ για το αποτέλεσμα.

ΠτΘ: κ. Βαγενά, να περάσουμε σε κάτι άλλο. Στήσατε το 1975 το Θεσσαλικό Θέατρο, το πρώτο επαγγελματικό θέατρο που εγκαταστάθηκε μόνιμα στην Περιφέρεια και τρία χρόνια μετά εκλεγήκατε δημοτική σύμβουλος στη Λάρισα. Πώς επιβιώσατε, αν και γυναίκα; Τι σάς άφησε η εμπειρία σας με τα κοινά;

Α.Β.: Η εμπειρία μου από τα κοινά των δήμων, μου άφησε μόνο απογοήτευση. Δεν αναφέρομαι στους ανθρώπους, αλλά στα κόμματα και τις πολιτικές διαδικασίες.

ΠτΘ: Είμαστε σε μια πολιτική περίοδο που όλοι αναζητούν γυναίκες υποψήφιες.

Α.Β.: Δεν τις αναζητούν από πραγματική ανάγκη, αλλά για να δείξουν ότι στα ψηφοδέλτιά τους έχουν και γυναίκες και να πάρουν και ψήφους από γυναίκες. Είναι θέμα τακτικής των κομμάτων, κι αυτό με αφήνει αδιάφορη όταν γίνεται μέσα από τέτοιες διαδικασίες, για δήθεν ποσόστωση. Η επιλογή πρέπει να γίνεται με γνώμονα το ότι κάποιοι, γυναίκες και άντρες, έχουν ικανότητες και δυνατότητες ν’ ασχοληθούν με τα κοινά.

ΠτΘ: Στις πολιτιστικές σας προσπάθειες είχατε τη στήριξη των πολιτικών;

Α.Β.: Στο Θεσσαλικό Θέατρο δεν είχαμε καμία στήριξη. Στο Μεταξουργείο και γενικότερα σ’ εκείνην την περιοχή, υπήρξε μια τακτική να δοθούν χρήματα για την αποκατάσταση των διατηρητέων. Σ’ αυτά τα πλαίσια, είχαμε μια βοήθεια απ’ το ΥΠΕΧΩΔΕ, όπως και πολλά θέατρα. Απλά, είμαστε οι μόνοι που το λέμε. Το θέατρο Χυτήριο, το θέατρο του Λαζόπουλου, έγιναν μέσα από χρήματα του ΥΠΕΧΩΔΕ. Δεν έχουμε αυτόν τον χρόνο επιχορήγηση απ’ το Υπουργείο Πολιτισμού.

ΠτΘ: κ. Βαγενά να επιστρέψουμε στην Αγγέλα Παπάζογλου. Πιστεύετε ότι η Αγγέλα θα μπορέσει να κλείσει, κάποια στιγμή, τον κύκλο της σαν ηρωίδα, να βρει η ψυχή τον τόπο της, έχοντας μεταφέρει τις μνήμες της πόλης και των ανθρώπων, σύμφωνα μ’ αυτά που κουβαλάει;

Α.Β.: Ίσως πρέπει για ένα διάστημα να την αφήσω ήσυχη, γιατί αισθάνομαι ότι ίσως κουράζω λίγο την ψυχή της. Όλα αυτά είναι μεταφυσικά.

Από την άλλη, η απαίτηση του κόσμου για να συνεχιστεί είναι μεγάλη και παρόλο που θέλω να κάνω εναλλασσόμενο ρεπερτόριο, νομίζω ότι αυτή η παράσταση θα υπάρχει πάντα στο ρεπερτόριό μου.

ΠτΘ: Καλή επιστροφή από την Τουρκία. Σας ευχαριστούμε πολύ.

Α.Β.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.