Γαιτανακι: Me gusta la revoluciοn

Αν όλα τα παιδιά της γης …είχαν την ευκαιρία να δουν θέατρο θα βίωναν μία διαδρομή στον κόσμο του διαφορετικού, της μαγείας, εκεί που όλα μπορούν να συμβούν. Το « Γαϊτανάκι» της Ζωρζ Σαρρή, που ανεβάζει το ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. Κομοτηνής είναι η ανατροπή του καθημερινού, η πρόταση για ενότητα, ειρήνη με φορείς τα παιδιά.

Ο ΠτΘ συνομιλεί με το σκηνοθέτη της παράστασης Δημήτρη Παπασταμάτη και τους ηθοποιούς Φιλοποίμην Ανδρεάδη, Μυρσίνη Λαντζουράκη και Γιολάντα Μπαλαούρα.

ΠτΘ: Ο Φιλοποίμην στο ρόλο του κυρ Νικόλα Γαρύφαλλου κουβαλάει ένα μεγάλο μέρος της παράστασης στις πλάτες του.

Φ.Α.: Νικόλας Γαρύφαλλος, δύο κομμάτια: γέρος απροσδιορίστου ηλικίας και έξαφνα και μαγικά νέος.

ΠτΘ: Πιστεύετε στο μύθο του Φάουστ ή στο μύθο της Αντίστασης, μιας και η Ζωρζ Σαρρή αφιέρωσε το βιβλίο σε μια μεγάλη μορφή…

Φ.Α.: Πιστεύω στο μύθο του Φάουστ, ο οποίος εμπεριέχει την πραγματικότητα της αντίστασης. Είμαι με το μέρος της αντίστασης.

ΠτΘ: Να πούμε ότι ο κυρ Νικόλας, ενώ βρίσκεται στο δωμάτιό του, κάτι έρχεται να του ξυπνήσει αναμνήσεις.

Φ.Α.: Αναμνήσεις κι επιθυμίες. Επιθυμία ν’ αλλάξει τον κόσμο σε πράγματα που είναι σταθερές και ζητούμενες αξίες εδώ και πολλούς αιώνες. Η ειρήνη είναι ένα πρόβλημα που υπάρχει, ζητιέται μέχρι σήμερα. Θέλει να γίνει νέος για να ξεκινήσει ένα μεγάλο ταξίδι στον κόσμο και να μιλήσει σε όλους για την ειρήνη.

Η ειρήνη περικλείεται σε ένα πολύ απλό και συνάμα όμορφο τραγούδι.

ΠτΘ: Αν όλα τα παιδιά της γης πιάναν γερά τα χέρια και στήνανε χορό…

Φ.Α.: Αυτή είναι η κεντρική ιδέα της ιστορίας και του ρόλου. Ο κυρ Νικόλας ως γέρος είναι η παλιά ζωή, η κατεστημένη, η εφησυχασμένη, η παροπλισμένη εν πολλοίς από την τρέχουσα καθημερινότητα. Η καινούρια ζωή είναι ο νέος κυρ Νικόλας που τινάζει από πάνω του τις ρυτίδες, τις ναφθαλίνες, τις αράχνες, τις σελίδες των βιβλίων του, ανασκουμπώνεται και ξεκινάει για την περιπέτεια της ζωής.

ΠτΘ: Ο σκηνοθέτης της παράστασης, ο οποίος κινεί τα νήματα και επινοεί κάποια πράγματα, είναι μαζί μας. Κύριε Παπασταμάτη, ποια ήταν τα τρυκ και οι μηχανισμοί που λειτούργησαν, ώστε να βγει στη σκηνή ένα παραμύθι κατάλληλο για όλες τις ηλικίες;

Δ.Π.: Η δυνατότητα των τρυκ στο θέατρο είναι μία μεγάλη υπόθεση, γιατί το θέατρο είναι μία σύμβαση χωρίς να είναι ψέμα. Για να είναι άρτια τα τρυκ χρειάζεται να υπάρχουν όλα τα συναπαιτούμενα για να ολοκληρωθεί αυτή η διαδικασία.

Στην περίπτωσή μας τα πράγματα είναι φτωχά: για να γίνει ένα τρυκ χρειάζεται χώρος. Ο σκηνικός ζωτικός μας χώρος είναι περιορισμένος. Έγινε η επινόηση του δευτέρου επιπέδου – τη χρησιμοποιεί η Μυρσίνη – είναι μία τεχνική που πρώτη φορά εφαρμόζεται και είχε και τις κατασκευαστικές δυσκολίες. Όταν η τέχνη ως θέαμα έχει προχωρήσει τόσο πολύ δεν μπορούμε να ζούμε με τα λυχναράκια για να φωτίζουμε τη σκηνή. Ένα τρυκ ήταν το δεύτερο επίπεδο κι ένα άλλο ο μαγικός καθρέφτης όπου γίνεται η αλλαγή του κυρ Νικόλα. Εκείνο που μετράει είναι το αποτέλεσμα χάρις στην υποκριτική τέχνη του ηθοποιού.

Με ένα καθρέφτη κι ένα φως ο κυρ Νικόλας μετατρέπεται από γέρο σε νέο.

ΠτΘ: Εξάλλου, ο καθρέφτης αντανακλά την ψυχολογία, του ανθρώπου. Άρα, αυτή η επινόηση μπορεί να στηριχτεί, να δικαιολογηθεί, μιας και είναι σημαντικό στο θέατρο όλα να δικαιολογούνται.

Όταν ο Φιλοποίμην κοιτάζει τον εαυτό του στον καθρέφτη, τι βλέπει Μυρσίνη;

Δ.Π.: Σύμφωνα με τη σύμβαση του έργου η Μυρσίνη τους βλέπει όλους άλλα δεν την βλέπουν.

Μ.Λ.: Βλέπει ένα Νικόλα με νέες ιδέες, μια άλλη συνείδηση, αυτήν ενός νέου ανθρώπου. Είναι σημαντικό ότι όσο λιγότερα τεχνικά μέσα υπάρχουν, τόσο κινητοποιείται η φαντασία για ένα όμορφο αποτέλεσμα. Το δεύτερο επίπεδο λειτούργησε πάρα πολύ καλά και μάς βοήθησε σε κάποιες αλλαγές, διότι επάνω υπήρχε δράση ενώ κάτω εξελισσόταν κάτι άλλο.

ΠτΘ: κ. Μπαλαούρα είστε κινηματογραφικό και τηλεοπτικό πρόσωπο, αλλά φέρατε έναν αέρα στην παράσταση με ρόλους που επελέγησαν από το σκηνοθέτη και σηματοδοτούν κάτι ιδιαίτερο, ειρήνη και ελπίδα.

Γ.Μ.: Ελπίδα για την ειρήνη, ελπίδα να πάνε όλα καλύτερα σ’ αυτόν τον κόσμο, ειδικά φέτος που τα πράγματα δεν ήταν τόσο εύκολα. Φέτος ήταν λίγο πιο δύσκολα από άλλες φορές.

ΠτΘ: Θίξατε το πόσο επίκαιρο είναι το Γαϊτανάκι. Η μία πτυχή του είναι η φυλακή μέσα στην οποία βρισκόμαστε, η άλλη το θέμα της ειρήνης και η τρίτη η μέρα του παιδιού, οπότε ανέβηκε και η πρεμιέρα.

Γ.Μ.: Όταν διάβασα το έργο για πρώτη φορά είδα ότι ο Νικόλας πέταξε τα γηρατειά, τη μούχλα της ηλικίας του και της συνήθειας… Τι ζητάμε σήμερα; Να σηκωθούμε από τον καναπέ. Ο Νικόλας σηκώθηκε από τον καναπέ του και με μια βαλίτσα στο χέρι άρχισε να γυρνάει τον κόσμο με ένα τραγούδι. Ας θυμηθούμε όμως τι έγινε το καλοκαίρι. Τα τραγούδια του Μάνο Τσάο ένωσαν τον κόσμο στη Γένοβα.

Το «Γαϊτανάκι» είναι ένα πολύ σημερινό έργο κι ας έχει γραφτεί στη δεκαετία του ΄50. Οι εικόνες που χρησιμοποιεί η Ζωρζ Σαρρή συνθέτουν μία κινηματογραφική δομή και σε αυτό βοήθησε και το δεύτερο επίπεδο. Υπάρχουν πολλές σκηνές με παράλληλη δράση, γιατί οι θεατές δεν θέλουν να δουν κάτι στατικό, ζητούν την εναλλαγή. Υπάρχει συνέχεια δράση και αυτό είναι πολύ καλό.

ΠτΘ: Το «Γαϊτανάκι» απευθύνεται ιδίως στα «μεγάλα» παιδιά που φέρουν την ευθύνη της ειρήνης. Τα μικρά παιδιά ούτως ή άλλως την αγαπούν.

Φ.Α.: Ας πούμε ότι απευθύνεται στην ευαισθησία, και επιδιώκει την αφύπνιση – αν και είναι μεγάλη κουβέντα – των μεγάλων.

Να σας μεταφέρω κάτι που μου συμβαίνει σπάνια: κάποια στιγμή στο έργο δυσκολεύτηκα να συνεχίσω, λόγω συναισθηματικής φόρτισης, σε ένα απλούστατο, καθημερινό λόγο. Σε δύο φράσεις «έβαλα ζόρι». Ας μην ντρεπόμαστε να μιλήσουμε για ευαισθησία που είναι το ζητούμενο, ιδιαίτερα στους μεγάλους που είναι απρόθυμοι.

ΠτΘ: Η τέχνη, εδώ το θέατρο που έχει και αμεσότητα, προκαλεί έντονα συναισθήματα και υπάρχουν στιγμές που άνθρωποι όλων των ηλικιών αφήνουν το δάκρυ να κυλήσει, ειδικά στη σκοτεινή αίθουσα. Τους θεατές σκεπάζει το σκοτάδι ενώ για σας τους ηθοποιούς είναι το φως.

Φ.Α.: Δεν μιλάω για αισθηματολογία, αλλά για ένα βαθύ συναίσθημα που έχει να κάνει με την αφύπνιση. Φυσικά και η άλλη είναι ανθρώπινη, αποδεκτή.

Γ.Μ.: Τα πρώτα θύματα είναι τα παιδιά. Με την πρόσφατη ιστορία στο Αφγανιστάν ήταν απίστευτο να βλέπεις τα παιδιά να περιμένουν από τον ουρανό να πέσει η σακούλα με το φυστικοβούτυρο και τις οδοντογλυφίδες. Τον πόλεμο τον πλήρωσαν τα παιδιά. Στη Ρωσία ένα εκατομμύριο παιδιά δεν έχουν στέγη και πεθαίνουν από το κρύο.

ΠτΘ: Αντιιμπεριαλιστικό το έργο κ. Παπασταμάτη. Είστε στα νερά σας.

Δ.Π.: Δεν έχω κρύψει ποτέ τα νερά μου, ούτε έχω κανένα λόγο να τα κρύψω. Ο λόγος και ο ρόλος της τέχνης είναι ν’ αντιστέκεται. Μόνο η τέχνη θα βρει ένα από τα θεμελιώδη νοήματά της. Στην προκειμένη περίπτωση, με την παρέμβαση που έγινε στο φινάλε, με ένα κείμενο που έγραψαν τα παιδιά, συνεπάγεται ότι μέσα από αυτήν την πορεία αναζήτησης, την πορεία προς την παράσταση συγκροτήθηκε ο λόγος που υπάρχει στην τελευταία σελίδα.

Δεν θέλαμε να φύγει το έργο σαν μια ιστοριούλα, αλλά από τη στιγμή που τα φώτα της αυλαίας θα αφήσουν να βγει ένα συναίσθημα. Το έργο διακρίνεται από φορμαλισμό, για αυτό εκτιμώ ότι είναι συνυφασμένο και θεατρολογικά ορθό αυτό που έγινε με το κείμενο.

ΠτΘ: Θα μας μιλήσετε, για το κείμενο;

Μ.Λ.: Ο σκηνοθέτης μας ζήτησε το κείμενο από την αρχή των πρόβων και κατέληξε να είναι έτοιμο λίγο πριν το τέλος. Ήταν πάρα πολύ δύσκολο να κλείσουμε σε 5-10 στίχους κάτι που να έχει βάση, να διαμορφώνει όλο το έργο.

Φ.Α.: Η δυσκολία για μας αλλά και το κοινό είναι να ανακαλύψει μέσα από την απλότητα πόσο σημαντικό είναι το μήνυμα. Εκεί χρειάζεται να ενεργοποιηθεί το μυαλό και η ψυχή για ν’ αποκαλυφθεί ο πυρήνας της αλήθειας που υπάρχει μέσα σε αυτούς τους 4 τοίχους.

ΠτΘ: Τα μηνύματα μέσα από την συγκεκριμένη παράσταση περνάνε, κ. Παπασταμάτη.

Δ.Π.: Ακριβώς. Στο θέατρο τίποτε δεν γίνεται τυχαία και δεν είναι αυθαίρετο γι’ αυτό και το φινάλε που έγραψαν η Μυρσίνη Λαντζουράκη, η Ελίζα Μαραγκού και ο Νίκος Καψάλης ξεκινάει όταν ο Φιλοποίμην πάει σε μια χώρα που την έχει καταστρέψει ο πόλεμος. Το CNN τα κατέφερε κι έχουμε εικόνες κατεστραμμένων πόλεων.

Σ’ αυτήν λοιπόν την πόλη ζητάει έναν άνθρωπο να επικοινωνήσει και δεν υπάρχει κανείς. Εκεί εμφανίζεται η κ. Μπαλαούρα με το ύφος μιας ψυχής κατεστραμμένης από τον πόλεμο, όπου μέσα από ένα συμβολισμό έχει βάλει τη γη – ελπίδα των ανθρώπων – μέσα σε ένα κλουβί, κι αυτή προσπαθεί να βγει από το κλουβί κι έχει σπάσει ένα μέρος από τα κάγκελα. Μπορούμε να δώσουμε χιλιάδες ερμηνείες για το ποια είναι τα κάγκελα που περικλείουν τη γη μας. Είναι η καταστροφή του πλανήτη, όλα τα οικονομικά συστήματα που προσπαθούν να απανθρωποποιήσουν την κοινωνία.

ΠτΘ: Από τις πιο δυνατές σκηνές είναι του φυλακισμένου…

Δ.Π.: Εκεί πιστεύω ότι η Ζωρζ Σαρρή σαφέστατα αναφέρεται στο Νίκο Μπελογιάννη. Αυτός ο θαυμάσιος άνθρωπος δεν ήταν μόνο ο μύθος του ανθρώπου με το γαρύφαλλο. Η προσωπική του στάση μέτρησε στο ότι μίλαγε. Ο Μπελογιάννης μίλησε με τους φυλακισμένους, με τα κατακάθια της κοινωνίας την εποχή που το κόμμα αφαιρούσε το δικαίωμα να συνομιλούμε μαζί τους, γιατί δεν ήταν ενταγμένοι στο μεγάλο σκοπό, τη μεγάλη ιδέα.

Αν ο Μπελογιάννης ζούσε και θα ήθελα να ζούσε, δεν πιστεύω ότι θα ήταν εγκλωβισμένος σε παρόμοιες αντιλήψεις. Μέσα από το λόγο του βλέπουμε μια άλλη αντίληψη για μια πορεία διαφορετική.

ΠτΘ: Το «Γαϊτανάκι» στο ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ Κομοτηνής έχει κάποιους θεατές που θα μπουν στο χορό αλλά και άλλους που δεν θα μπουν.

Γ.Μ.: Πιστεύω πως όλοι στην Κομοτηνή πρέπει να δουν αυτήν την παράσταση, ειδικά οι μεγάλοι. Είναι η πρώτη φορά που κάνω παιδικό θέατρο αλλά έχω δει πάρα πολύ και στην Αθήνα και στις σκηνές των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ που κάνουν πολύ καλή δουλειά.

Όπως στήσαμε το έργο δεν θέλαμε να βγει ένα απλοϊκό αποτέλεσμα για τα παιδιά, αλλά μία δουλειά με αισθητική που ν’ αγγίζει τους μεγάλους και τα παιδιά. Με το τέλος της παράστασης νιώθω ότι είμαι ευτυχής σε αυτή τη συνεργασία.

Δ.Π.: Θα ήθελα να αναφέρουμε τους συναδέλφους. Τα σκηνικά και τα κοστούμια είναι της Όλγας – Μαρίας Αγγελίδου, η μουσική είναι καταπληκτική και την υπογράφει ο Γιώργος Ευφραιμίδης, τις χορογραφίες, η Άννυ Μαχαιροπούλου. Βοηθοί σκηνοθέτη ήταν η Νεκταρία Χουβαρδά και η Κωνσταντίνα Ματζίρη. Στην παράσταση, πλην των παρισταμένων, παίρνουν μέρος ο Δημήτρης ο Πάσσος από την Ξυλαγανή, ένας καταπληκτικός ηθοποιός, η Νεκταρία Χουβαρδά, η Ελίζα Μαραγκού, ο Νίκος Καψάλης, ο Γιάννης Χριστοφάνης από την Ξάνθη. Μουσικοί ήταν ο Νίκος Μελάς πιάνο – συνθεσάϊζερ, η Μαρία Κηπουρού στο βιολί και ο Γιώργος Ευφραιμίδης στην κιθάρα.

Η αντίληψη ότι το παιδικό θέατρο είναι εύκολη υπόθεση είναι λάθος. Είναι ένα πολύ δύσκολο είδος που απαιτεί πολλές γνώσεις.

ΠτΘ: Ευχόμαστε καλή συνέχεια σε μια παράσταση που είναι προεόρτιο δώρο για μεγάλου και παιδιά.

Δ.Π., Φ.Α., Μ.Λ., Γ.Μ.: Ευχαριστούμε πολύ.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.