Εμφαση σε νεαροτερες ηλικιες για την προληψη του καπνισματος

Αλλαγή στρατηγικής πλέον για τους επιστήμονες και τους φορείς, που δραστηριοποιούνται στον τομέα της πρόληψης του καπνίσματος στις νεαρές ηλικίες. Στο «στόχαστρο» της επιστημονικής τους μελέτης και δράσης μπαίνουν πλέον οι μικρότερες ηλικίες παιδιών, μαθητές δηλαδή του δημοτικού και των τάξεων 4ης, 5ης και 6ης, εν αντιθέσει με τη μέχρι σήμερα τακτική, που δινόταν έμφαση στα παιδιά του γυμνασίου. Οι πτυχές αυτής της διαφοροποίησης συμπυκνώνονται πλέον στο περιεχόμενο ενός νέου προγράμματος πρόληψης του καπνίσματος στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, ένα πρόγραμμα που δοκιμάστηκε πιλοτικά φέτος σε σχολεία της Διεύθυνσης Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Ανατολικής Θεσσαλονίκης και θα επεκταθεί από το Σεπτέμβριο στα δημοτικά σχολεία ευρύτερα της Θεσσαλονίκη, αλλά και στους νομούς Ροδόπης και Ξάνθης. Για την εκπόνηση του προγράμματος εργάστηκαν από κοινού μια σειρά από φορείς που ασχολούνται με τις εξαρτήσεις. Ανάμεσά τους, ο ΟΚΑΝΑ, το Ερευνητικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας, το Αντικαρκινικό Νοσοκομείο Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο» και τα Κέντρα Πρόληψης Κομοτηνής, Ξάνθης και «Ελπίδα» και «Σείριος» Θεσσαλονίκης.

Η ομάδα εργασίας, που εκπονεί το πρόγραμμα, είχε χθες την τελική του συνάντηση στην Κομοτηνή και συγκεκριμένα στις εγκαταστάσεις του Κέντρου Πρόληψης «Ορφέας». Από τους άλλους φορείς, που συμμετέχουν στην πρωτοβουλία, έδωσαν το «παρών» η κ. Μελίνα Βλαχοπούλου, ψυχολόγος και εκπρόσωπος του Κέντρου Πρόληψης των Εξαρτήσεων «Σείριος» της Θεσσαλονίκης, η κ. Κική Παπαδημητρίου, λειτουργός δημόσιας υγείας και υπεύθυνη των προγραμμάτων αγωγής-υγείας του Αντικαρκινικού Νοσοκομείου Θεσσαλονίκης «Θεαγένειο», η κ. Βασιλική Ασκητοπούλου, ψυχολόγος και επιστημονική υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης των εξαρτήσεων Θεσσαλονίκης «Ελπίδα» και η κ. Παρασκευή Διονυσίου, ψυχολόγος και εκπρόσωπος του Κέντρου Πρόληψης των Εξαρτήσεων Ξάνθης.

Η ομάδα εργασίας συμπληρώνει πλέον δυο χρόνια δουλειάς στην προσπάθειά της να ολοκληρώσει το πρόγραμμα. Για τις 7 του ερχόμενου Σεπτεμβρίου έχει προγραμματιστεί ημερίδα, που θα διεξαχθεί επίσης στην Κομοτηνή, όπου στην θα παρουσιαστεί ολοκληρωμένα το πρόγραμμα για πρώτη φορά πανελλαδικά.

Βασιλική Ασκητοπούλου, ψυχολόγος«Να αποκτήσει ένα παιδί κριτική σκέψη γύρω από τις επιλογές που έχει να κάνει»

Στην τοποθέτησή της η κ. Ασκητοπούλου στάθηκε αρχικά στο σκεπτικό, που οδήγησε τους επιστήμονες στο να δώσουν έμφαση μέσω του συγκεκριμένου προγράμματος σε μικρότερες ηλικίες, συγκριτικά με αυτές που ασχολούνταν κατά βάση μέχρι πρότινος. «Είδαμε ότι ηλικιακά η έμφαση πρέπει να δοθεί στα παιδιά του δημοτικού σχολείου», σημείωσε, «γιατί τότε κανείς υιοθετεί συνήθειες, που στη συνέχεια μπορεί να είναι βλαβερές για τον εαυτό του». «Μέσα από αυτό το πρόγραμμα», συνέχισε, «ουσιαστικά δίνουμε έμφαση στο να αποκτήσει ένα παιδί κριτική σκέψη γύρω από τις επιλογές που έχει να κάνει, στο να προβληματιστεί για το αν θα καπνίσει ή όχι, στο να καταλάβει λιγάκι πόσο βλαβερό είναι το κάπνισμα». «Οι μεγάλοι δύσκολα μπορούν να αλλάξουν συνήθειες», παρατήρησε, «παρότι γνωρίζουν ότι κάτι κάνει κακό». «Γι’ αυτό κατεβήκαμε τόσο στις μικρές ηλικίες», υπογράμμισε, «ώστε να διαμορφώσουμε τέτοιες υγιείς στάσεις στα παιδιά για να έχουν πάντα μια συνειδητή επιλογή, όταν θα έρθει η ώρα να επιλέξουν γύρω στα 13-14 αν θέλουν να καπνίσουν ή όχι».

«Έμφαση σε πληροφορίες, που ενδιαφέρουν τις νεαρές ηλικίες, όπως η εμφάνιση»

Βέβαια, όπως εκτίμησε, «η αίσθηση ότι στο μακρινό μέλλον κάποιος μπορεί να αρρωστήσει, είναι κάτι το οποίο δεν αγγίζει τα παιδιά αυτής της ηλικίας, που δεν έχουν τόσο την αίσθηση του κινδύνου». Το πρόγραμμα, όπως επισήμανε, «δε δίνει τόσο έμφαση στο να τους δώσει πληροφορίες για τις βλάβες, που προκαλεί το κάπνισμα, αλλά δίνει έμφαση σε κάποιες πληροφορίες, που μπορεί να ενδιαφέρουν αυτήν την ηλικία. Για παράδειγμα, ότι το κάπνισμα θα επηρεάσει την εμφάνιση των παιδιών, ότι θα μυρίζουν τα ρούχα τους κ.λπ., όλα αυτά δηλαδή που μπορεί να είναι σημαντικά για την επαφή τους με τους συνομηλίκους και τις συνομήλικες σε αυτήν την ηλικία». «Από εκεί και πέρα», συνέχισε, «ουσιαστικά δουλεύει με τις κοινωνικές δεξιότητες, ούτως ώστε τα παιδιά να αποκτήσουν όλα εκείνα τα στοιχεία, που θα τους βοηθήσουν να κάνουν σωστές επιλογές. Αυξάνονται πάρα πολύ οι προστατευτικοί παράγοντες που θα συμβάλλουν ώστε κάποια στιγμή το παιδί να μην κάνει τέτοιες βλαπτικές επιλογές».

Καθοριστική η συμβολή γονέων και εκπαιδευτικών

Πάντως η κ. Ασκητοπούλου ξεκαθάρισε ότι συμβολή σε αυτήν την προσπάθεια πρέπει να έχουν τόσο οι γονείς, όσο και οι εκπαιδευτικοί. «Έχουμε διαπιστώσει», σημείωσε, «ότι για το κάπνισμα κανείς επηρεάζεται παρά πολύ από το κοντινό του περιβάλλον, τους γονείς και τους φίλους του». «Επομένως το πρόγραμμα απευθύνεται και στους μαθητές και στους γονείς και στους εκπαιδευτικούς κάθε σχολείου», προσέθεσε. «Οι γονείς αποτελούν ένα πολύ σημαντικό πρότυπο σε αυτήν την ηλικία και επηρεάζουν τα παιδιά», επισήμανε.

«Τα παιδιά ξέρουν στην εποχή μας ότι το τσιγάρο σκοτώνει, το θέμα είναι να αποκτήσουν ισχυρά εφόδια, για να το αποφύγουν»

Το αισιόδοξο πάντως, κατά την ίδια, είναι ότι ακόμα και στις μικρές ηλικίες τα παιδιά φαίνεται να κατέχουν πολλές γνώσεις για τις επιπτώσεις του καπνίσματος, γνώσεις που εξελίσσονται σε κινητήριο δύναμη, για να αποθαρρύνουν του γονείς. «Τα παιδιά ξέρουν στην εποχή μας ότι το τσιγάρο σκοτώνει και ότι δημιουργεί προβλήματα», παρατήρησε η κ. Ασκητοπούλου, «το θέμα είναι να αποκτήσουν ισχυρά εφόδια, για να το αποφύγουν».

Κυριακή Παπαδημητρίου, λειτουργός δημόσιας υγείας και υπεύθυνη των προγραμμάτων αγωγής- υγείας «Εφόσον είναι κρίσιμη η ηλικία 13-15 χρονών, εμείς πρέπει να εργαστούμε σε μικρότερες και να προετοιμάσουμε τα παιδιά»

Από την πλευρά της, η κ. Κυριακή Παπαδημητρίου έκανε λόγο για ένα πολύ κρίσιμο ζήτημα, που περιλαμβάνεται στους παράγοντες κίνδυνου που οδηγούν στον καρκίνο, και επικέντρωσε στην κρίσιμη ηλικία, που η πρόληψη του καπνίσματος στα παιδιά είναι κατά το δυνατόν περισσότερο εφικτή. «Από τη βιβλιογραφία φαινόταν πως οι ομάδες επιστημόνων απευθύνονταν σε μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες, όπως ήταν οι πρώτες τάξεις του Γυμνάσιου», παρατήρησε, «ωστόσο σε αυτήν την ηλικία γίνεται και η κρίσιμη επιλογή, με την πίεση που δέχονται τα παιδιά από συνομήλικους τους και με τον πειραματισμό». «Εφόσον είναι κρίσιμη η ηλικία 13-15 χρονών», συνέχισε, «εμείς πρέπει να εργαστούμε σε μικρότερες και να προετοιμάσουμε τα παιδιά, για να είναι ήδη δυνατά, να μπορούν να πουν όχι και να αντισταθούν στην πίεση των συνομηλίκων».

Ενθαρρυντικά τα συμπεράσματα της πρώτης εφαρμογής στη Θεσσαλονίκη

Μιλώντας για τα συμπεράσματα του πρώτου εγχειρήματος εφαρμογής του συγκεκριμένου προγράμματος σε σχολεία της Θεσσαλονίκης, η ίδια τα χαρακτήρισε ενθαρρυντικά. Σημειώνεται ότι το πρόγραμμα «έτρεξε» για περίπου 3 μήνες στη Θεσσαλονίκη και στο διάστημα αυτό δεν ήταν λίγα τα προβλήματα, που αντιμετωπίστηκαν. «Δεν ήταν όλοι οι δάσκαλοι εκπαιδευμένοι», παρατήρησε η κ. Παπαδημητρίου, «δε μας έδωσαν όλοι τα ερωτηματολόγια, ενώ είχαμε και δάσκαλους καπνιστές, που αντιμετώπιζαν δυσκολίες στην εφαρμογή του προγράμματος». Παρόλα αυτά, το πρώτο αυτό εγχείρημα κρίνεται θετικά, γιατί προσέφερε στους επιστήμονες σημαντική γνώση για μια πρώτη αξιολόγηση του υλικού. Η γενική εικόνα, που αποκόμισαν, με τη στατιστική επεξεργασία των ερωτηματολογίων, που συμπλήρωσαν οι μαθητές, ήταν θετική. «Φαίνεται να αυξάνεται οπωσδήποτε το γνωστικό επίπεδο των μαθητών, που συμμετείχαν στο πρόγραμμα», τόνισε η κ. Παπαδημητρίου, «σε σύγκριση με το επίπεδό τους πριν από την έναρξη του προγράμματος». «Αυτή η γνωστική διαφοροποίηση οδηγεί σε αύξηση της άρνησης προς το κάπνισμα», επισήμανε, «και είναι μια δεξιότητα, που θέλουμε να αναπτύξουμε». Στον αντίποδα, ωστόσο, εκεί που δεν ήταν ενθαρρυντικά τα μηνύματα, είναι στην κατηγορία της αντίστασης ενός μαθητή στις επιρροές από ένα συνομήλικο. «Δεν είδαμε όμως ιδιαίτερη διαφοροποίηση στην αντίσταση πίεσης από συνομήλικο», τόνισε η κ. Παπαδημητρίου, «και γι’ αυτό προσωπική μου πεποίθηση είναι ότι το πρόγραμμα θα έπρεπε να εφαρμοστεί περισσότερες από μια χρονιές».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.