Λυση και αναγκη για την επομενη μερα η βιοκλιματικη αρχιτεκτονικη

Η Κορίνα Καζαντζή είναι Διπλωματούχος Αρχιτέκτων Μηχανικός Ε.Μ.Π. από το 2006 με Μεταπτυχιακές σπουδές στην Βιοκλιματική Αρχιτεκτονική στο πανεπιστήμιο La Sapienza της Ρώμης και Υποψήφιος Διδάκτορας στον τομέα Σύνθεσης και Βιοκλιματικής Αρχιτεκτονικής του Πολυτεχνείου της Ξάνθης. Έχει εργαστεί στον τομέα της οικοδομής και έχει πάρει μέρος σε διεθνή συνέδρια και ερευνητικά προγράμματα που αφορούν την οικολογική δόμηση. Διατηρεί γραφείο στην Κομοτηνή επί της οδού Χρήστου Τσούντα 28 όπως επίσης και στην Αθήνα. Η Κορίνα Καζαντζή μίλησε στον ΠτΘ για τον τομέα της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής και για την αναγκαιότητα ειδικότερα σήμερα να βρει εφαρμογή στην Ελλάδα ενώ παράλληλα κατέθεσε και τη δική της πρόταση για μια πρωτοποριακή μέθοδο δόμησης που αφορά στο άχυρο και το ξύλο…

ΠτΘ: κ. Καζαντζή τι είναι βιοκλιματική αρχιτεκτονική;
Κ.Κ.: Αν θέλουμε να ορίσουμε το τι είναι βιοκλιματική αρχιτεκτονική μπορούμε να πούμε πολύ απλά πως είναι, η αρχιτεκτονική που σε συνδυασμό με τις βασικές αρχές σχεδιασμού, λαμβάνει υπόψη και το κλίμα κάθε περιοχής.
Στόχος της όμως, είναι η εξασφάλιση των απαραιτήτων εσωτερικών κλιματικών συνθηκών του κτιρίου(θέρμανση, αερισμός, οπτική) με την ελάχιστη δυνατή κατανάλωση ενέργειας, αξιοποιώντας τις διαθέσιμες τοπικές περιβαλλοντικές πηγές (ήλιο, αέρα, νερό, έδαφος).

Ανάγκη για την Ελλάδα η βιοκλιματική αρχιτεκτονική

ΠτΘ: Η βιοκλιματική αρχιτεκτονική βρίσκει εφαρμογή στην Ελλάδα και στην Κομοτηνή;
Κ.Κ.: Βρίσκει εφαρμογή σε όλον τον κόσμο και σε κάθε άκρη της γης, γιατί είναι ευέλικτη και προσαρμόζεται κατά τόπους σύμφωνα με τις ανάγκες και το κλίμα κάθε χώρας, πόλης και χωριού. Ειδικά όμως για την Ελλάδα είναι πλέον ανάγκη καθώς διαθέτουμε άπλετο φως, πλούσιο περιβάλλον και ποικίλες πηγές ενέργειας, που αν τις εκμεταλλευτούμε με σωστό τρόπο για να εξυπηρετήσουμε έτσι το κτισμένο περιβάλλον, το οποίο καταλαμβάνει ένα μεγάλο ποσοστό του συνόλου, μπορούμε να καταφέρουμε τεράστια μείωση σπατάλης και να προφυλάξουμε το φυσικό μας περιβάλλον. Εδώ και καιρό η παγκόσμια κοινότητα προσαρμόζει τα ενεργειακά της πρότυπα σε αυτά του παθητικού σπιτιού. Έχει γίνει κοινή πεποίθηση πλέον ότι δεν μπορεί να καλυφθεί η αυξανόμενη κατανάλωση των κατοίκων του πλανήτη σε ενέργεια.

Άμεση και αμφίδρομη η σχέση της βιοκλιματικής αρχιτεκτονικής με την οικολογία

ΠτΘ: Ποια είναι η σχέση της με την οικολογία;
Κ.Κ.: Είναι άμεση και αμφίδρομη. Καταρχάς όσο εντάσσουμε και χρησιμοποιούμε τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας στο κτισμένο περιβάλλον, τόσο μειώνουμε την κατασπατάληση των φυσικών πόρων και την ρύπανση από την παραγωγή ενέργειας. Η αύξηση της τιμής των καυσίμων και η κλιματική αλλαγή δεν αφήνουν περιθώρια για αυταπάτες. Το κτιριακό περιβάλλον του ορατού πλέον μέλλοντος -και στη χώρα- μας θα είναι το παθητικό κτίριο.
Από την άλλη ένα βιοκλιματικό κτίριο μπορεί να κατασκευαστεί εξ ολοκλήρου από οικολογικά και μόνο υλικά, τα οποία είναι ανακυκλώσιμα και φιλικά προς το περιβάλλον. Η ποιότητα, η αντοχή και η σωστή τοποθέτησή τους είναι πολύ σημαντικοί παράγοντες, κι εδώ ευτυχώς μας βοηθάει και η τεχνολογία. Τα νέα μη τοξικά υλικά έχουν εισχωρήσει δυναμικά στην αγορά αντικαθιστώντας παλιά βλαβερά για το περιβάλλον αλλά και για τον ίδιο τον άνθρωπο. Επίσης, είναι ανάγκη να ξαναθυμηθούμε και τα φυσικά, τοπικά υλικά, το ξύλο, την πέτρα, τον πηλό, το άχυρο, κ.ά.
Προσπαθήστε να φανταστείτε το κτίριο ως ζωντανό οργανισμό, μπορείτε έτσι να καταλάβετε πόσο ένα βιοκλιματικό κτίριο ζει και «αναπνέει» χρησιμοποιώντας το περιβάλλον χωρίς να το βλάπτει, αλλά σκεφτείτε πόσο σημαντικό ρόλο παίζει και ο χρήστης του κτιρίου, πόσο οικολογικά σκέφτεται για να αφήσει το σπίτι του να αναπνεύσει.
Το βιοκλιματικό σπίτι είναι νοοτροπία δεν είναι τεχνολογία, είναι ένα σύστημα πραγμάτων αλληλένδετων μεταξύ τους, το σπίτι μάς ανήκει σε ένα περιβάλλον κτισμένο ή φυσικό κι εμείς είμαστε οι διαχειριστές αυτού του σπιτιού, ό,τι του δώσουμε, αυτό θα πάρει και θα το επιστρέψει πάλι έξω στο περιβάλλον.

Το σπίτι αναπόσπαστο κομμάτι του δημόσιου χώρου

ΠτΘ: Πώς αντιλαμβάνεστε την έννοια της οικολογίας, όταν σχεδιάζετε;
Κ.Κ.: Το σπίτι που σχεδιάζω είναι αναπόσπαστο κομμάτι του δημόσιου (ή του κοινόχρηστου) χώρου, είναι μέρος αυτού, το ζητούμενο λοιπόν είναι ακριβώς η δημιουργία και η εκμετάλλευση του περιβάλλοντα χώρου μέσα στον ιδιωτικό έτσι ώστε το βιοκλιματικό μας σπίτι να αναπνέει όσο το δυνατόν καλύτερα χωρίς να επιβαρύνει το περιβάλλον.

ΠτΘ: Πώς το καταφέρνουμε αυτό;
Κ.Κ.: Βασιζόμαστε κυρίως στον σωστό σχεδιασμό. Οι βασικές αρχές σχεδιασμού σχετίζονται με την σωστή τοποθέτηση κατ’ αρχάς του κτιρίου μέσα στο οικόπεδο ως προς τον καλό-ωφέλιμο προσανατολισμό και την θέα, έπειτα με τη βελτίωση του κλίματος έξω και γύρω από τα κτίρια με τον βιοκλιματικό σχεδιασμό των εξωτερικών χώρων και του δομημένου περιβάλλοντος, κυρίως με την κατάλληλη τοποθέτηση – φύτευση πρασίνου, έχουμε ετοιμάσει το υπόβαθρο για να εφαρμόσουμε και να αποδώσουν όσο το δυνατόν καλύτερα τα παθητικά συστήματα ενεργειακού σχεδιασμού, προτού ακόμα προχωρήσουμε στα ενεργητικά π.χ. φωτοβολταικά που όλοι γνωρίζουμε.
Με τα παθητικά συστήματα μπορούμε πραγματικά να καταφέρουμε τέτοια θερμική άνεση εκμεταλλευόμενοι το κλίμα και το περιβάλλοντα χώρο του κτιρίου που για πολλούς μήνες το χρόνο να μην απαιτείται καν η χρήση τεχνικών μέσων (θέρμανσης-ψύξης). Το αποτέλεσμα θα είναι καλύτερες συνθήκες διαβίωσης με ευχάριστο κλίμα που θα μας παρέχει μια καλύτερη ποιότητα ζωής.

Τα παθητικά συστήματα βρίσκουν εφαρμογή και σε υφιστάμενα κτίρια

ΠτΘ: Τι είναι τα παθητικά συστήματα;
Κ.Κ.: Παθητικά συστήματα είναι τρόποι και τεχνικές που εφαρμόζονται συνδυαστικά στον βιοκλιματικό σχεδιασμό του κτιρίου για να εκμεταλλευτούμε με μη τεχνολογικά μέσα τις φυσικές πηγές ενέργειας και να κερδίσουμε θερμικά οφέλη.
Κάποια από αυτά είναι η κατασκευή ηλιακών τοίχων (τοίχος-συλλέκτης ηλιακής ενέργειας και μετατροπή της σε θερμότητα) ή και ηλιακών χώρων(θερμοκήπια) τα οποία θερμαίνουν τους τοίχους του σπιτιού μας κι αυτοί με την σειρά τους αποδίδουν την θερμότητα στο εσωτερικό, και σε συνδυασμό με την αυξημένη θερμομόνωση για την προστασία του κελύφους, την ελαχιστοποίηση των βορινών ανοιγμάτων έτσι ώστε να προστατευτούμε από τους βορινούς ανέμους, επιτυγχάνουμε έναν πολύ καλό βαθμό θερμικής άνεσης για το χειμώνα που μπορούμε μετέπειτα να το εμπλουτίσουμε ανάλογα με τις ανάγκες μας, όπως με χρήση ενεργειακού τζακιού για παράδειγμα.
Αντίστοιχα για το καλοκαίρι, με την κατάλληλη τοποθέτηση ανοιγμάτων στο κτήριο και με τη χρήση ειδικών καμινάδων αερισμού μπορούμε να πετύχουμε διαμπερή ή και κατακόρυφο αερισμό με αποτέλεσμα τον φυσικό δροσισμό του κτιρίου και σε συνδυασμό με την κατάλληλη σκίαση για την αναγκαία ηλιοπροστασία καταφέρνουμε την επιθυμητή θερμική άνεση που αποζητάμε το καλοκαίρι.
Τα παθητικά συστήματα και ο τρόπος που σχεδιάζονται είναι δυνατόν να εφαρμοστούν και σε υφιστάμενα κτίρια για την ενεργειακή τους αναβάθμιση.

ΠτΘ: Πρόκειται για πρωτοποριακή μέθοδο δόμησης;
Κ.Κ.: Πρωτοποριακός είναι ο τρόπος με τον οποίο σήμερα χρησιμοποιούμε τον βιοκλιματικό σχεδιασμό, οι βασικές αρχές του σχεδιασμού υπήρχαν από πάντα, τα φυσικά υλικά υπήρχαν από πάντα, σήμερα μας βοηθάει η τεχνολογία για την εξέλιξή τους, αλλά και η πραγματικότητα για να μας θυμίσει την αναγκαιότητα του βιοκλιματικού σχεδιασμού.
Δυστυχώς, ο ρόλος του μηχανικού παρεξηγήθηκε με τους καιρούς και περιορίστηκε σε έναν ρόλο πιο τεχνοκρατικό. Οι αρχιτέκτονες όμως του σήμερα πρέπει να αντιληφθούν και πάλι πως το να κτίσεις ένα σπίτι δεν είναι ζήτημα τεχνοκρατικό αλλά λειτουργικό, συμβάλλεις στον κοινωνικό ιστό και στο περιβάλλον.
Πιστεύω ότι είναι αναγκαίο όλοι οι αρχιτέκτονες να δημιουργούν εμπεριέχοντας αρχές οικολογίας. Είναι ζητούμενο πλέον να υπάρχει η ανάλογη ενημέρωση για τις εξελίξεις σε οικολογικά θέματα αλλά και ζητήματα τεχνολογικής αιχμής, που ως στόχο έχουν την μείωση των αναγκών κατανάλωσης ενέργειας.
Από τις αρχές του 2011 συνέβαλε και η νομοθεσία στην Ελλάδα. Με τον Κ.ΕΝ.Α.Κ. (κανονισμός ενεργειακής απόδοσης κτιρίων) θεσμοθετείται ο ολοκληρωμένος ενεργειακός σχεδιασμός στον κτιριακό τομέα με σκοπό τη βελτίωση της ενεργειακής απόδοσης των κτιρίων, την εξοικονόμηση ενέργειας και την προστασία του περιβάλλοντος. Επιτέλους έχουμε και το νόμο με το μέρος μας αν και έχει ακόμα πολλά περιθώρια βελτίωσης.

Πρόταση δόμησης με αχυρόμπαλες και ξύλο

ΠτΘ: Ποια είναι η πρότασή σας για μια πρωτοποριακή μέθοδο δόμησης;
Κ.Κ.: Η πρόταση μου έχει να κάνει κατ’ αρχάς με το να διατηρηθεί η επαρχία σε επίπεδα υψηλής ποιότητας ζωής και να μην οδηγηθεί άλλο στα πρότυπα μικρογραφίας των μεγάλων αστικών κέντρων, πρέπει να διαφυλάξουμε τον χαμηλό συντελεστή δόμησης και να επιστρέψουμε στην μονοκατοικία, η επαρχία και η ύπαιθρος δεν έχει ανάγκη από τα ρετιρέ.
Ένας πρωτοποριακός τρόπος δόμησης που έχω να προτείνω ειδικότερα για τα περίχωρα και την ύπαιθρο, είναι το αχυρόσπιτο. Σπίτι από αχυρόμπαλες και ξύλο. Είναι εξ ολοκλήρου οικολογικό, διαθέτει όλες τις προδιαγραφές και πιστεύω πως πρέπει να έρθει και στον πόλη μας. Μέχρι στιγμής, στην Ελλάδα έχουν εφαρμοστεί μόλις δύο με τρία αχυρόσπιτα, στην Αίγινα, στην Κερατέα και στην Αργολίδα, γιατί όχι και στην Κομοτηνή.
Όταν αναφέρω τις λέξεις «άχυρο» και «σπίτι» και ύστερα μιλήσω και για «φυσική δόμηση», συχνά με κοιτάνε απορημένοι.
Τα τεχνικά οφέλη ενός σπιτιού χτισμένο από αχυρόμπαλες είναι πολλά. Τα αχυρόσπιτα, κατασκευάζονται με κοινές αχυρόμπαλες, με ή χωρίς φέροντα σκελετό, ανάλογα με τα τετραγωνικά και επικαλύπτονται με ειδικά προετοιμασμένο άκαυστο πηλό (cob). Η τεχνική έχει εξελιχθεί αρκετά με τις δοκιμές και τα λάθη (try and error) των προηγούμενων, έτσι ώστε η κατασκευή του να είναι σήμερα βατή και αρκετά διαδεδομένη ιδιαίτερα στο εξωτερικό. Να τονίσω όμως ότι για την ολοκλήρωσή του απαιτούνται ειδικές γνώσεις και τεχνικές. Τα υλικά κατασκευής είναι όλα απόλυτα οικολογικά αρκετά μάλιστα ανακυκλωμένα και το κόστος είναι μακράν χαμηλότερο της συμβατικής κατασκευής. Βρίσκει εφαρμογή σε κάθε χώρο πόσο μάλιστα σε αγροτικές περιοχές.
Το αποτέλεσμα είναι μορφολογικά άρτιο και ο χρήστης μπορεί να το δει ως ολοκληρωμέμνη κατοικία αγνοώντας ότι ο τοίχος πλήρωσης είναι από άχυρο.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.