Παντελως ανοχυρωτη η περιοχη μας απεναντι στο ενδεχομενο σεισμου

Η εκτεταμένη καταστροφή στην Ιαπωνία, η υψηλή σεισμικότητα του ελλαδικού χώρου και η –καθόλου πρωτότυπη- αδιαφορία των αρμόδιων μηχανισμών στη χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας, ξαναφέρνουν στο επίκεντρο της συζήτησης την αντισεισμική προστασία.

Ο πρόσφατος καταστροφικός σεισμός στην Ιαπωνία επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα της ανυπαρξίας αντισεισμικής θωράκισης της χώρας μας, που χαρακτηρίζεται ως η πέμπτη πιο ενεργή σεισμικά στον κόσμο και με καταγραφή του 50% της συνολικής σεισμικής ενέργειας της Ευρώπης! Πρόσφατες είναι οι επί του θέματος δηλώσεις του καθηγητή σεισμολογίας, Άκη Τσελέντη, ο οποίος επανέλαβε ότι η Ελλάδα είναι παντελώς ανοχύρωτη και υπογράμμισε ότι «το πρόβλημα είναι εξαιρετικά σημαντικό καθώς το 80% των 4.000.000 κτιρίων της χώρας έχει χτιστεί πριν από το 1985, δηλαδή πριν τεθεί σε εφαρμογή ο σύγχρονος αντισεισμικός κανονισμός». Το αστείο σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι ότι μέχρι στιγμής έχουν ελεγχθεί μόλις… 7.365 κτίρια εκ των οποίων μάλιστα το 70% θέλει επεμβάσεις! Που –σωστά μαντέψατε- ούτε αυτές έχουν γίνει…

Έχοντας διερευνήσει διεξοδικά το ζήτημα από καιρό, είχαμε καταγράψει την αγωνία του τότε προέδρου του Τεχνικού Επιμελητηρίου Θράκης Νίκου Παπαθανασίου που έκανε τότε λόγο για «προληπτική αντισεισμική ενίσχυση των υφισταμένων κτιρίων -ιδιαίτερα των παλαιοτέρων- και συγκεκριμένα εκείνων που ανεγέρθηκαν πριν το 1985, στα οποία κυρίως διαπιστώνεται κακή συμπεριφορά απέναντι στον σεισμό και που αποτελούν το 80% του δομικού αποθέματος της χώρας μας». Και εξηγούσε: «Η διαπίστωση της σεισμικής επικινδυνότητας των κατασκευών από απόψεως χρονολογίας κατασκευής, οφείλεται στο γεγονός ότι οι κατασκευές στην Ελλάδα κατατάσσονται σε τέσσερις χρονικές περιόδους ανάλογα με τις αλλαγές στον ισχύοντα αντισεισμικό κανονισμό: Κατασκευές πριν το 1959 χωρίς αντισεισμικό κανονισμό. Κατασκευές με απλές αντισεισμικές οδηγίες μεταξύ 1959 και 1984. Κατασκευές με τον κανονισμό μεταξύ 1984 και 1995. Και κατασκευές με τον κανονισμό από το 1995 μέχρι και σήμερα. Η παραπάνω διάκριση οφείλεται στο γεγονός ότι όπως συνέβη με όλες τις επιστήμες στον 20ο αιώνα, η επιστημονική γνώση και συνεπώς οι και οι μέθοδοι αντισεισμικού υπολογισμού εξελίχθηκαν με αστρονομική ταχύτητα και αφετέρου από την διαπίστωση ότι η σεισμικότητα των διαφόρων περιοχών της χώρας είναι υψηλότερη από αυτή που προβλέπονταν από τους παλαιότερους αντισεισμικούς κανονισμούς. Θα πρέπει να διευκρινισθεί ότι με κανένα τρόπο δεν είναι στις προθέσεις του Τεχνικού Επιμελητηρίου η δημιουργία αισθήματος πανικού από την δημοσιοποίηση του ιδιαίτερα υψηλού ποσοστού κτισμάτων με υψηλή σεισμική τρωτότητα»…

Ευθύνες της πολιτείας και της αυτοδιοίκησης

Ο κ. Παπαθανασίου δήλωνε ότι «τα κτίρια χτίστηκαν ορθά για την εποχή τους», ωστόσο τόνιζε: «Το πρόβλημα όμως είναι ότι δεν ανταποκρίνονται πλέον στις σημερινές γνώσεις για τον αντισεισμικό υπολογισμό και κατασκευή των κτιρίων. Θα πρέπει να γίνουν κατασκευαστικές επεμβάσεις για να αναβαθμιστεί η αντισεισμική αντοχή τους και να φτάσει στα επίπεδα που χτίζονται τα νέα κτίρια, με τη σύγχρονη επιστημονική γνώση. Κι εδώ ακριβώς είναι η ευθύνη της πολιτείας και της αιρετής αυτοδιοίκησης…».

Το Τ.Ε.Ε. έχει προτείνει μια σειρά από δράσεις που ηχούν περίπου ως… αστείο απέναντι στην παροιμιώδη ελληνική αδιαφορία: Έλεγχος των ιδιωτικών κτιρίων, ιδιαίτερα αυτών που έχουν κατασκευαστεί προ του 1985 και επισκευή τους ανάλογα με την τρωτότητά τους και θέσπιση οικονομικών κινήτρων στους ιδιοκτήτες τους. Ολοκλήρωση -το ταχύτερο δυνατόν- του πρωτοβάθμιου για να ξεκινήσει άμεσα ο δευτεροβάθμιος έλεγχος των δημοσίων κτιρίων. Εκπόνηση μικροζωνικών μελετών με πλήρη εδαφολογικά στοιχεία και νέων νεοτεκτονικών χαρτών. Ενσωμάτωση των γεωλογικών, γεωτεχνικών και σεισμολογικών χαρτών σε κάθε περιοχή που εντάσσεται στα Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια, προκειμένου να είναι γνωστοί οι συντελεστές ασφαλείας, ο τρόπος, οι όροι και οι προϋποθέσεις σε κάθε περίπτωση νέας οικοδομής. Δημιουργία μητρώου κατασκευαστών ιδιωτικών έργων και επιμερισμός των ευθυνών των εμπλεκόμενων σε αυτά, για να κατοχυρωθούν οι όροι, οι προϋποθέσεις και οι μηχανισμοί στις ιδιωτικές κατασκευές σε αντιστοιχία με το ισχύον καθεστώς στα δημόσια έργα. Δημιουργία αναλυτικού μητρώου κτιρίων στο οποίο θα τηρούνται τα στοιχεία και το ιστορικό κάθε κτιρίου. Το μητρώο αυτό θα συμβάλει καθοριστικά και θα διευκολύνει τον έλεγχο των κτιρίων. Περιορισμός της αυθαίρετης δόμησης, με την λήψη αφενός αυστηρών κατασταλτικών και αφετέρου προληπτικών μέτρων από την Πολιτεία για την δημιουργία προϋποθέσεων σύννομης ανοικοδόμησης (επεκτάσεις σχεδίων πόλεως, χορήγηση στεγαστικών δανείων).

Ο πρόεδρος του ΤΕΕ τόνιζε με σημασία: «Στην ίδια κατεύθυνση θα πρέπει να επισημανθεί ότι θα πρέπει να τεθεί φραγμός στην επικίνδυνη διολίσθηση της δημοτικής αυτοδιοίκησης τα τελευταία χρόνια, να καταργεί ή να περιορίζει “νομότυπα” τους ελεύθερους χώρους που ανήκουν σε ευρύτερους κοινωφελείς χώρους. Και οι οποίοι αποτελούν τους χώρους καταφυγής του πληθυσμού μετά τον σεισμό (προκειμένου να ανεγερθούν νέες αίθουσες σχολείων, βρεφονηπιακών σταθμών και στην χειρότερη περίπτωση να αποβλέπουν στην ιδιωτική ανοικοδόμηση και εκμετάλλευση). Και, τέλος, απαιτείται ενεργή συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης στο ΕΠΑΝΤΥΚ (σσ. Εθνικό Πρόγραμμα Αντισεισμικής Ενίσχυσης Υφιστάμενων Κατασκευών) που ανέλαβε και εκπονεί από το 1996 το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας με την συμμετοχή του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας και του Εθνικού Μετσόβειου Πολυτεχνείου με στόχο: Την μείωση της σεισμικής διακινδύνευσης του κτιριακού αποθέματος της χώρας, την βελτιστοποίηση του σεισμικού κινδύνου και την αντισεισμική ενίσχυση των υφισταμένων κατασκευών και ιδιαίτερα των πλέον τρωτών, δηλαδή αυτών που σχεδιάσθηκαν με παλαιότερους αντισεισμικούς κανονισμούς».

Όλα καταγεγραμμένα αλλά σε αδράνεια…

Όλα τα παραπάνω και πολλά άλλα ενδιαφέροντα στοιχεία κατατέθηκαν στην ημερίδα με τίτλο «ειδικά θέματα αντισεισμικού σχεδιασμού κτιρίων – ενισχύσεις – επισκευές», που έγινε πριν από δύο χρόνια στην Ξάνθη.

Είχαμε καταγράψει τότε την άρνηση των Ο.Τ.Α. να ακούσουν τα επιστημονικά κελεύσματα, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα αποτελέσματα των ερευνητικών προγραμμάτων του Τ.Ε.Ε. που εντάσσονται στη δράση για το ΕΠΑΝΤΥΚ, των Α. Καραμπίνη, Α. Μπαλτζοπούλου και Α. Πλέσια. Το Περιφερειακό Τμήμα Θράκης του Τ.Ε.Ε. ανέλαβε αρχικά την πιλοτική απογραφή των βασικών δομικών χαρακτηριστικών κατασκευών του πολεοδομικού συγκροτήματος Ξάνθης. Η απογραφή αφορούσε σε δεκαεννέα οικοδομικά τετράγωνα στην Ξάνθη, διήρκεσε από το Σεπτέμβριο του 2004 μέχρι το Μάρτιο του 2005 και στα πλαίσια αυτά έγινε η απογραφή 345 κτιρίων που περιλαμβάνουν συνολικά 961 ορόφους και αποτελούν ποσοστό 5,5% (961/17.496) του συνολικού αριθμού ορόφων των κτιρίων της πόλης. Στα πλαίσια του δεύτερου ερευνητικού προγράμματος έγινε συμπληρωματική απογραφή των κτιρίων σε είκοσι μία περιοχές της Ξάνθης, η οποία αφορούσε σε 353 κατασκευές που κατέχουν συνολικά 857 ορόφους και αποτελούν ποσοστό 4,9% (857/17.496) του συνολικού αριθμού ορόφων των κτιρίων της πόλης. Τα οικοδομικά τετράγωνα καταγραφής επιλέχθηκαν ώστε να είναι αντιπροσωπευτικά του κτιριακού δυναμικού της πόλης και των εδαφοτεχνικών χαρακτηριστικών των επί μέρους περιοχών. Σημειώνεται ότι ο αντισεισμικός κανονισμός κατατάσσει την πόλη στη ζώνη σεισμικής επικινδυνότητας Ι.

Από την σύγκριση των σχετικών στοιχείων από την εθνική απογραφή (Ε.Σ.Υ.Ε. 2000) με τα αντίστοιχα των πιλοτικών απογραφών του Τ.Ε.Ε. (2005 και 2007) προέκυψαν σημαντικές αποκλίσεις, που αποδίδονται όχι μόνον στην ανανέωση και αύξηση του δομικού πλούτου την επταετία 2000-2007 αλλά και στη δυσχέρεια αξιολόγησης τεχνικών στοιχείων από μη ειδικούς.

«Αυτοί είναι οι υπεύθυνοι που εκλέγει ο κόσμος…»

«Τώρα θυμηθήκαμε την αντισεισμική προστασία…» λέει χαρακτηριστικά σε χθεσινή συνομιλία μας ο κ. Παπαθανασίου, διευκρινίζοντας ότι δεν απευθύνεται σ’ εμάς που σε ανύποπτο χρόνο ασχοληθήκαμε εκτεταμένα με το ζήτημα, αλλά σ’ εκείνους που κωφεύουν…

Ο κ. Παπαθανασίου υπενθυμίζει ότι «κάναμε μια ολόκληρη καμπάνια για να ευαισθητοποιήσουμε τους φορείς που δυστυχώς βγαίνουν τώρα και τα λένε εκ των υστέρων» και λέει: «Πάντα έτσι γίνεται μέχρι να περάσει ο θόρυβος, αφήνοντας απροστάτευτα και τα παιδιά τους που πηγαίνουν σε κτίρια που είναι επικίνδυνα και δεν είναι της θωράκισης που προβλέπει η σημερινή τεχνογνωσία. Αυτή είναι η πραγματικότητα. Και το θέμα δεν είναι μόνο να τα ελέγξεις, αλλά να τα αποκαταστήσεις και να τα αναβαθμίσεις από πλευράς αντισεισμικής επάρκειας».

Αναφερόμενος στην ανησυχία του Τ.Ε.Ε. απέναντι στον σεισμικό κίνδυνο και σε όσα περιγράφονται παραπάνω, ο πρόεδρος του Περιφερειακού Τμήματος Θράκης του Τ.Ε.Ε. δηλώνει: «Είχαμε κάνει ένα συγκεκριμένο πρόγραμμα αλλά… μας έγραψαν κανονικά, ενώ τώρα άλλαξαν και οι αυτοδιοικητικές αρχές… Το ίδιο έγινε σε όλη τη Θράκη, με γνώση ότι υπάρχει σεισμικό ρήγμα και με τη Σαμοθράκη να κινείται, ενώ πριν από τέσσερα-πέντε χρόνια είχε κινηθεί και η Χιλή. Και υπάρχει και η Ορεστιάδα που κατά τις εκτιμήσεις μας είναι πολύ πιο επικίνδυνη. Απλά όλοι εφησυχάζουν ότι δεν θα συμβεί, αλλά όταν γίνει θα μεταθέτει ο ένας τις ευθύνες στον άλλο. Αυτοί είναι οι υπεύθυνοι που εκλέγει ο κόσμος. Δεν έγινε απολύτως τίποτε, κανένας δήμαρχος δεν ευαισθητοποιήθηκε, κανένας δεν νοιάζεται…» λέει ο κ. Παπαθανασίου.

«Κάνουν σπέκουλα πάνω στα συντρίμμια και μετά όλα ξεχνιούνται»

Συνεχίζοντας την αποτύπωση του χρονικού της αδιαφορίας, ο συνομιλητής μας δηλώνει: «Δεν έγινε τίποτε ούτε την περίοδο που υπήρχαν λεφτά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και κατασπαταλιόταν ακόμα και σ’ αυτή την κατεύθυνση… Υπάρχει οικονομική δυσπραγία, οι δήμαρχοι δεν μπορούν να πληρώσουν ούτε το προσωπικό τους και δεν μπορούμε να τους πούμε να χρηματοδοτήσουν ένα τέτοιο πρόγραμμα, όπως αυτό που με δικά μας έξοδα και εξαντλώντας τα αποθεματικά μας κάναμε και παρουσιάσαμε. Τα πράγματα σήμερα είναι πολύ πιο δύσκολα από πριν, τότε που βγήκαμε και είπαμε τα παραπάνω. Αλλά στην Ελλάδα αυτό γίνεται, όλα πρόχειρα, κάνουν σπέκουλα πάνω στα συντρίμμια και μετά όλα ξεχνιούνται. Και μυαλό δεν βάζουν…».

Αναφερόμενος στην κατάσταση των κτιρίων ο κ. Παπαθανασίου τονίζει ότι «όλα τα κτίρια έγιναν χωρίς αντισεισμική πρόβλεψη, δεν υπήρχε κανονισμός και από τότε μέχρι τώρα έχουν έρθει τα πάνω κάτω στον σχεδιασμό των κτιρίων» και προσθέτει: «Αυτά τα κτίρια δεν έχουν καμιά σχέση με τα καινούργια που γίνονται. Και ειδικά στα σχολεία που έχουν μεγάλη συσσώρευση πληθυσμού, θα θρηνήσουμε πολλά θύματα αν γίνει σεισμός… Δεν είπαμε ότι μπορούν να αντικατασταθούν από τη μια στιγμή στην άλλη, αλλά πρέπει να μπει προγραμματισμός και να γίνουν παρεμβάσεις». Κλείνει δε τη συζήτησή μας στον ίδιο αιχμηρό τόνο, λέγοντας: «Τους είχαμε πει ότι αντί να δώσουν λεφτά εκεί που πιάνουν τόπο -και κυρίως στην αναβάθμιση των σχολικών κτιρίων που έχουν μαζική προσέλευση- πάνε και κάνουν τα πεζοδρόμια και έργα καλλωπισμού και εντυπωσιασμού για να παίρνουν ψήφους…».

Η θεά τύχη να μας φυλάει…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.