Να κλεισουν τωρα οι πυρηνικοι σταθμοι σε ολο τον κοσμο

Καθησυχαστικός εμφανίζεται ο Σπύρος Ραψομανίκης, Καθηγητής του Πολυτεχνείου της Ξάνθης, διευθυντής του Εργαστηρίου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και Αντιρρυπαντικής Τεχνολογίας Ατμοσφαιρικών Ρύπων του Τμήματος Μηχανικών Περιβάλλοντος του Δημοκριτείου Πανεπιστήμιου Θράκης, όσον αφορά στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει στη χώρα μας η έκρηξη των αντιδραστήρων στην Ιαπωνία. Μιλώντας στο ραδιόφωνο του Παρατηρητή και στον Δάμωνα Δαμιανό ο κ. Ραψομανίκης με λόγο απλό ανέλυσε την κατάσταση και υποστήριξε ότι η πρόταση των επιστημόνων είναι εδώ και πολλά χρόνια ότι «το καλύτερο που έχει να κάνει ο άνθρωπος, αν θέλει να μην υπάρχει επικινδυνότητα από τους αντιδραστήρες, είναι να σταματήσει να τους χτίζει τώρα, να εξελίξει την τεχνολογίας του στα επόμενα εκατό ή εκατό πενήντα χρόνια και μετά να επανέλθει».

Η ακριβότερη ενέργεια που παράγει ο άνθρωπος η πυρηνική

ΠτΘ: Η πυρηνική ενέργεια έρχεται και επανέρχεται στην επικαιρότητα αλλά δεν παύει να βρίσκεται ανάμεσά μας, γύρω μας, να μας ακολουθεί και βεβαίως να είναι σύμφυτη με την εξέλιξη των τεχνολογιών και την εξέλιξη της ανθρωπότητας, τουλάχιστον τα τελευταία πενήντα χρόνια. Για τους απλούς πολίτες όμως έρχεται στην επικαιρότητα όταν υπάρχουν πυρηνικά ατυχήματα. Οι σκηνές που βλέπουμε από την Ιαπωνία μας κάνουν να σκεφτόμαστε πρώτον, γιατί είναι τόσο χρηστική η χρησιμοποίησή της, δεύτερον, πόσο ασφαλής είναι η παραγωγή της και τρίτον, πώς μπορούν να προφυλαχθούν οι πολίτες από τέτοιου είδους ατυχήματα. Επί πλέον αναρωτιόμαστε, αν θα μπορούσε δυνητικά η χώρα μας, στην ευρύτερη περιοχή που ζούμε, να απειληθεί από ένα τέτοιου είδους ατύχημα, όπως αυτά τα αλλεπάλληλα στους πυρηνικούς σταθμούς της Ιαπωνίας
Σ.Ρ.: Θα ξεκινήσω το θέμα ιστορικά. Το θέμα των πυρηνικών αντιδραστήρων είναι αρκετά παλιό και άρα υπάρχουν αντιδραστήρες που είναι σαράντα και πενήντα ετών, γέροι. Έχει ήδη αρχίσει σε αρκετές χώρες, που ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν πυρηνική ενέργεια, το decommissioning, δηλαδή η αποσυναρμολόγηση, που θέλει κομμάτι – κομμάτι, βίδα – βίδα με μεγάλη προσοχή να γίνει, διότι πάρα πολλά από τα υλικά αυτά ίσως είναι ακόμη ραδιενεργά και πρέπει να τοποθετηθούν σε ειδικούς χώρους, οι οποίοι θα παραμείνουν κλειστοί για χιλιετίες. Άρα αν αρχίσει κάποιος να εξετάζει το κόστος της πυρηνικής ενέργειας πρέπει να βάλει μέσα και το κόστος του decommissioning, της αποσυναρμολόγησης. Όταν αυτό άρχισε να γίνεται στην Βρετανία και κατάλαβαν το κόστος της πυρηνικής ενέργειας, κατάλαβαν επίσης, ότι αυτή είναι η ακριβότερη ενέργεια που μπορεί να παράγει ο άνθρωπος αυτή τη στιγμή. Άρα καταπίπτει ο ένας μύθος ότι είναι φθηνή.

ΠτΘ: Γιατί την παράγουμε αν είναι τόσο ακριβή;
Σ.Ρ.: Γιατί τότε σκέφθηκαν, και υπήρχε η τεχνολογία, ότι θα μπορούσε να είναι φθηνή. Δεν είχαν βάλει μέσα τα κόστη της αποσυναρμολόγησης. Δεύτερον, το οποίο δεν έλαβαν υπόψη τους, είναι ότι δεν υπάρχουν βαλβίδες και αντλίες οι οποίες θα ζήσουν εκατονταετίες, χωρίς να πάθουν ζημιά. Δεν είχε φτάσει η τεχνολογία από τον άνθρωπο σε αυτό το σημείο σήμερα, ώστε να υπάρχουν βαλβίδες ή αντλίες που θα λειτουργούν για εκατό διακόσια χρόνια, χρονικό διάστημα που θα λειτουργήσει ένας πυρηνικός αντιδραστήρας. Άρα κάποια στιγμή πρέπει να τους αναμορφώνουν, να τους εκσυγχρονίζουν, και αυτό δημιουργεί πάρα πολλά προβλήματα, με την έννοια ότι τα υλικά που παίρνουν από εκεί πρέπει πάλι κάπου να τα θάψουν για χιλιετίες. Το τρίτο που δεν έλαβαν υπόψη τους είναι ο παράγοντας περιβάλλον, ο παράγοντας σεισμός, ο παράγοντας τσουνάμι και όλοι αυτοί οι παράγοντες οι οποίοι απεδείχθησαν κατά τη διάρκεια της μικρής ζωής των αντιδραστήρων ότι είναι καταστροφικοί για αυτούς και η περίπτωση της Ιαπωνίας είναι ένα μεγάλο παράδειγμα.

ΠτΘ: Η παγκόσμια επιτροπή πυρηνικής ενέργειας δεν θα μπορούσε μέσα στους επιστημονικούς κανόνες που θέτει να περιλαμβάνει και την επικινδυνότητα;
Σ.Ρ.: Τα λαμβάνει υπ’ όψιν της και υπάρχουν αυστηρά πρωτόκολλα.

ΠτΘ:Μα η Ιαπωνία έχει σεισμούς 9 Ρίχτερ πώς τους έκαναν εκεί;
Σ.Ρ.: Πριν σαράντα χρόνια δεν υπήρχε ο Παγκόσμιος Οργανισμός Πυρηνικής Ενέργειας. Είναι πρόσφατο δημιούργημα, αρκετά μεταπολεμικό, και είναι ένα πολιτικό όργανο. Για παράδειγμα ο παρών διευθυντής αυτού του Οργανισμού παρεπιμπτόντως είναι Ιάπωνας.

Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες της Ιαπωνίας είναι παλιάς τεχνολογίας, είναι απλοί και είναι γέρικοι

ΠτΘ: Άρα υπάρχουν σκοπιμότητες…
Σ.Ρ.: Δεν υπάρχουν σκοπιμότητες. Υπάρχει μια δυσκολία στις κινήσεις και στις αποφάσεις, όπως στον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετεωρολογίας, όπως στον ΟΗΕ, όπως σε όλους τους Οργανισμούς που συγκεντρώνονται πολλές εθνικότητες και έχουν να κάνουν με τις δικές τους σκοπιμότητες, με τις δικές τους πολιτικές και προσπαθούν να βγάλουν μια απλή μεθοδολογία που την ονομάζουν πρωτόκολλο, στο πώς λειτουργεί ένας πυρηνικός σταθμός. Μη ξεχνάτε ότι υπάρχουν πολλών τεχνολογιών πυρηνικοί αντιδραστήρες. Αυτοί που έχουν οι Ιάπωνες και έχουν πάθει ζημιά τώρα ήταν light water cooling, δηλαδή χρειαζόταν νερό της θαλάσσης για να ψυχθούν. Είναι παλιάς τεχνολογίας είναι απλοί και είναι και γέροι, είναι σαράντα ετών.

ΠτΘ: Εντύπωση προκαλεί ότι δεν μιλάμε για ένα κράτος παρωχημένων δομών. Πώς διατηρεί η Ιαπωνία, η τρίτη παγκόσμια πυρηνική δύναμη και η πρώτη σε τεχνολογική εξέλιξη, τέτοιους παρωχημένους πυρηνικούς αντιδραστήρες
Σ.Ρ.: Είπα και στην αρχή ότι είναι πολύ δύσκολο, ή τον κάνεις decommissioning, ή αν θέλεις να τον εκσυγχρονίζεις. Είναι πάρα πολύ δύσκολο πρέπει να τον κλείσεις, να αλλάξεις βαλβίδες. Γίνεται κατανοητό ότι η τεχνολογία δεν είναι εύκολη.

ΠτΘ: Δηλαδή, κάθε αντιδραστήρας που φτιάχνουμε μας μένει στο χέρι…
Σ.Ρ.: Ακριβώς, με πολύ απλά λόγια.

Μας πιάνει όλους τρόμος για το Κοζλοντούι

ΠτΘ: Σκέφτομαι το Κοζλοντούι στην γειτονική Βουλγαρία και τρομάζω…
Σ.Ρ.: Μας πιάνει όλους τρόμος, γιατί είναι παλιάς τεχνολογίας, μιας τεχνολογίας που αποδείχθηκε επικίνδυνη στην περίπτωση του Τσερνομπίλ. Αυτό που είδαμε όμως στην Ιαπωνία ήταν έκρηξη υπερθερμαινόμενου ατμού που παράγει και υδρογόνο και έγιναν δύο εκρήξεις η μία εκτόνωσης του ατμού και η δεύτερη ήταν έκρηξης υδρογόνου.

ΠτΘ: Θυμάμαι ότι στην περίπτωση του Τσερνομπίλ μας έλεγαν ότι με τα σύννεφα θα μεταφερθεί η ενέργεια, και πράγματι έτσι έγινε, στην περιοχή μας και εδώ στην Θράκη ήρθε και έβρεξε και γέμισε με ραδιενέργεια τα προϊόντα της γης και προϊόντα καταστράφηκαν και σε ανθρώπους μετρήθηκαν αυξημένοι δείκτες ραδιενέργειας…
Σ.Ρ.: Τότε βρισκόμουν στην Σκωτία και μετρούσα ραδιενέργεια τόση όση και στην Ελλάδα…

Το πρόβλημα σήμερα εντοπίζεται σε μια ακτίνα περίπου πενήντα χιλιομέτρων από τους πυρηνικούς αντιδραστήρες

ΠτΘ: Στην Σκωτία που είναι πολύ μακριά από το Τσέρνομπιλ. Άρα τι γίνεται σε αυτή την περίπτωση;
Σ.Ρ.: Η διαφορά του Τσερνομπίλ με την διαφορά των πυρηνικών αντιδραστήρων είναι ότι εκεί έγινε θερμική έκρηξη η οποία έφτασε το ύψος του νέφους περίπου στην στρατόσφαιρα, σίγουρα στην ελεύθερη τροπόσφαιρα αλλά έφθασε και στην στρατόσφαιρα. Τη στιγμή που πάει τόσο ψηλά οι εκεί αέριες μάζες μεταφέρονται πάρα πολύ γρήγορα και πάρα πολύ μακριά. Το παράδειγμα στην προκειμένη περίπτωση ήταν αυτό του Mount St. Helens του ηφαιστείου που έπαθε έκρηξη πριν αρκετά χρόνια στην Αμερική. Όταν μεταφέρθηκε η στάχτη από αυτό το ηφαίστειο στην στρατόσφαιρα μέσα σε δεκαπέντε ημέρες είχε καλύψει όλη τη γη. Στην προκειμένη περίπτωση των ιαπωνικών πυρηνικών αντιδραστήρων το ύψος της έκρηξης έφτασε περίπου τα δυόμισι χιλιόμετρα.

ΠτΘ: Άρα δεν υπάρχει κίνδυνος να μεταφερθεί εδώ…
Σ.Ρ.: Δεν υπάρχει κίνδυνος, διότι αυτή είναι και η δουλειά μας, ένας απλός υπολογισμός της διασποράς αυτών των ραδιενεργών ρύπων μας δείχνει, ότι άμεσα έχει βγάλει ανακοίνωση η Παγκόσμια Επιτροπή Πυρηνικής Ενέργειας, σε μια ακτίνα τριάντα με πενήντα χιλιομέτρων θα πέσει το πολύ σοβαρό νέφος. Από εκεί και πέρα λιγότερης έντασης ραδιενέργεια μπορεί να πάει και παραπέρα αλλά οι επικίνδυνες περιοχές είναι τριάντα με πενήντα χιλιόμετρα σε ακτίνα γύρω από τους αντιδραστήρες.

ΠτΘ: Οι επιπτώσεις βέβαια για τους Ιάπωνες οι οποίοι δέχονται την ραδιενέργεια είναι μεγάλες…
Σ.Ρ.: Είναι μεγάλες αλλά, όπως έχετε ακούσει και έχει ήδη ανακοινωθεί από την Παγκόσμια Επιτροπή, έχουν εκκενώσει αυτές τις περιοχές οι Ιάπωνες

Να σταματήσουμε να χτίζουμε αντιδραστήρες και μετά από εκατόν πενήντα χρόνια με την εξέλιξη της τεχνολογίας να επανέλθουμε

ΠτΘ: Η Παγκόσμια επιστημονική κοινότητα, εσείς οι επιστήμονες, που έχετε στα χέρια σας να εξελίσσεται τα συστήματα, να παρακολουθείτε και να πειραματίζεστε τι λέτε για αυτή την ιστορία της πυρηνικής ενέργειας θα πρέπει να εξακολουθήσει να υφίσταται, είναι αναγκαία πέραν από το τι λένε οι πολιτικοί και οι σκοπιμότητές τους;
Σ.Ρ.: Η πρόταση η δική μας ήρθε πριν αρκετά χρόνια με την αρχή του decommissioning δηλαδή με την πρόταση της αποσυναρμολόγησης των Βρετανικών Magnos, είναι μια ειδική κατασκευή που έχει και μαγνήσιο μέσα, όπου βάζουμε τα κομμάτια του ουρανίου μέσα σε ένα κέλυφος από μαγνήσιο. Όταν άρχισαν οι μελέτες για το decommissioning των αντιδραστήρων Magnos στη Βρετανία καταλάβαμε πάρα πολύ καλά ότι το καλύτερο που έχει να κάνει ο άνθρωπος αυτή τη στιγμή, αν θέλει να μην υπάρχει επικινδυνότητα από τους αντιδραστήρες, είναι να σταματήσει να τους χτίζει τώρα, να εξελίξει την τεχνολογία του στα επόμενα εκατό ή εκατό πενήντα χρόνια και μετά να επανέλθει. Αυτό ήταν το απλό εν κατακλείδι συμπέρασμα που βγάλαμε τότε δεν έχει αλλάξει και είμαι σίγουρος ότι δεν πρόκειται να αλλάξει. Πρέπει μετά από εκατόν πενήντα χρόνια να δούμε την τεχνολογία που έχουμε, ώστε να είμαστε απόλυτα σίγουροι ή καλύτερα να έχουμε μειώσει σε πολύ μεγάλο βαθμό την επικινδυνότητα αυτών των αντιδραστήρων.

ΠτΘ: Αυτό είναι πολύ μακρινό για τις πολιτικές ηγεσίες και το λέω αυτό κάνοντας διαπιστώσεις από τις αντιδράσεις που έχουμε στην Ευρώπη και στην Ασία από τις εκεί ηγεσίες που μιλούν για επανέλεγχο, που έγινε μέσα σε λίγα εικοσιτετράωρα βγαίνουν και καθησυχάζουν τις κοινωνίες τους και λένε ότι δεν υπάρχει πρόβλημα…
Σ.Ρ.: Φιλοσοφώντας θα έλεγα ότι υπάρχει ένα τεράστιο χάσμα μεταξύ επιστήμης και πολιτικής. Αυτό πρέπει να είναι προφανές στους άπαντες, δηλαδή οι πολιτικοί σκέφτονται αλλιώς και αλλιώς οι επιστήμονες και συνήθως θα έλεγα κατά 99,9% δεν μας ακούν.

ΠτΘ: Εκτός των επιστημόνων που είναι δίπλα στους πολιτικούς και θέλουν να τους δώσουν εκείνα που θέλουν να ακούσουν…
Σ.Ρ.: Και αυτό είναι μια άλλη ιστορία αλλά όταν μιλάμε για σοβαρή επιστήμη μιλάμε για σοβαρή επιστήμη και όχι για στρατευμένους επιστήμονες οι οποίοι βγάζουν το ψωμί τους. Δεν έχουμε ανάγκη να βγάλουμε το ψωμί μας, δεν έχουμε ανάγκη να εξυπηρετήσουμε καμία σκοπιμότητα, αντιθέτως η σκοπιμότητά μας είναι η εκάστοτε χώρα, και η δική μου η χώρα για παράδειγμα, να είναι βατή και να μπορεί να ζήσει άνετα και να κοιμάται ήσυχα ο Έλληνας πολίτης. Έτσι το σκέφτομαι εγώ και έτσι το σκέφτονται και πολλοί από εμάς. Στην προκειμένη περίπτωση οι Γερμανοί αποφάσισαν, ενώ είχαν πει ότι θα σταματήσουν επτά αντιδραστήρες, επιτέλους να τους κλείσουν. Ειδικά αυτούς τους αντιδραστήρες που ήξερα στην Γερμανία ήταν παρόμοιοι με τους ιαπωνικούς. Οι Γάλλοι εργάζονται με το ίδιο σύστημα και οι Καναδοί. Θα πρέπει να ξανασκεφτούν το θέμα, η Γαλλία δεν έχει μεγάλη σεισμικότητα, αλλά η φύση είναι τελείως απρόβλεπτη και στην προκειμένη περίπτωση δεν μπορεί να πει κανείς ότι και οι Γάλλοι δεν είχαν τα ατυχηματάκια τους άσχετα αν δεν δημοσιοποιούνται αυτά. Ξέρουμε πολύ καλά ότι στην Βρετανία έγινε ένα τεράστιο ατύχημα το 1954 με το Wins kale, εκεί δεν ήταν ρυάκτορας, απλώς γινόταν ανάκτηση των ραδιενεργών υλικών και συνεχίστηκαν τα ατυχήματα εν σειρά μέχρι το 1970 όπου και αποφάσισαν να αναλάβουν δραστικά μέτρα πλέον.

Οι επιστήμονες στο Κοζλοντούι είναι κρατικοδίαιτοι

ΠτΘ: Το Δημοκρίτειο είναι ένα περιφερειακό πανεπιστήμιο με πολύ μεγάλη γειτονιά, τα Βαλκάνια, τις Παρευξείνιες χώρες, η επιστημονική συνεργασία σε ό,τι αφορά στις χώρες που έχουν πυρηνική ενέργεια υπάρχει;
Σ.Ρ.: Όσον αφορά εμένα και εξ όσων γνωρίζω δεν υπάρχει καμία συνεργασία

ΠτΘ: Με τους Βούλγαρους του Κοζλοντούι δεν θα έπρεπε να έχουμε μια επικοινωνία που μας ενδιαφέρει και άμεσα;
Σ.Ρ.: Δεν ξέρω αν το κράτος μας έχει, αλλά εμείς τοπικά δεν έχουμε. Πιστεύω ότι επειδή ο σταθμός αυτός είναι κρατικοδίαιτος δεν θεωρώ ότι θα μπορούσαμε να έχουμε και σημείο συζήτησης πάνω σε αυτό. Είναι κρατικοδίαιτοι οι επιστήμονες που προσπαθούν να ικανοποιήσουν τα αυτιά και το εγώ, την οικονομία της χώρας τους και των πολιτικών τους.

Το μήνυμα στην κοινωνία

ΠτΘ: Το μήνυμα που δίνουμε στην κοινωνία είναι ότι ναι μεν βρισκόμαστε σε εγρήγορση, ότι δεν μας ακουμπά η υπόθεση της Ιαπωνίας αλλά ότι η πυρηνική ενέργεια σε κάθε περίπτωση πρέπει να τελειώσει όσο το δυνατόν γρηγορότερα
Σ.Π.: Η ταπεινή μας γνώμη είναι να γίνουν decommissioning, να αποσυναρμολογηθούν, το πού θα τα θάψουν είναι μια άλλη ιστορία, μην πάνε και τα θάψουν στο Βόρνεο και κάνουν ζημιά εκεί. Υπάρχει επιστημονική γνώση για το πού πρέπει να θαφτούν και για το πώς πρέπει και να επανέλθουμε μετά από εκατόν πενήντα χρόνια, όταν έχουμε την τεχνολογία. Αυτό ήταν εν κατακλείδι το συμπέρασμα που βγάλαμε τότε στη Βρετανία.

ΠτΘ Σε πρωτοσέλιδο σήμερα του αθηναϊκού τύπου βλέπω τον τίτλο «η οργή της φύσης εξουδετερώνει την δύναμη της τεχνολογίας»…
Σ.Π.: Με πολλά λόγια σας το είπα πριν από λίγο, δεν έχουμε την τεχνολογία, είναι απλό, όπως δεν έχουμε την τεχνολογία να στείλουμε άνθρωπο ακόμη στον Άρη, δεν έχουμε την τεχνολογία να δαμάσουμε την πυρηνική ενέργεια και να την κάνουμε ασφαλή ή ασφαλέστερη ή όσο το δυνατόν πιο ασφαλή, ώστε να μην επέρχονται καταστροφές του είδους που βλέπουμε στην Ιαπωνία.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.