Ελισαβετ Μπαρδα, ψυχολογος, «Οι μαθητες φοβουνται τη ματαιωση των προσδοκιων που εχουν οι γονεις τους απο αυτους αλλα και οι ιδιοι απο τον εαυτο τους»

Κάθε χρόνο τέτοια περίοδο αναμφισβήτητοι πρωταγωνιστές της καθημερινότητας είναι οι μαθητές των πανελλαδικών εξετάσεων και η στάση τους απέναντι σε αυτές. Από τα συχνότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μαθητές αυτή την περίοδο είναι το άγχος που αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα της απόδοσής τους και συχνά οφείλεται σε εξωγενείς παράγοντες όπως δηλώνει η ψυχολόγος κ. Ελισάβετ Μπάρδα. Συγχρόνως μας εκμυστηρεύτηκε πως εάν τα έντονα αρνητικά συναισθήματα επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσουν σε κατάθλιψη. Βέβαια, όπως η ίδια αναφέρει, το μέτριο άγχος μπορεί να είναι και δημιουργικό καθώς δίνει ένα παραπάνω κίνητρο στους μαθητές. Τέλος, η συμβουλή της προς τους μαθητές σε περίπτωση που «μπλοκάρουν» κατά τη διάρκεια της εξέτασης είναι να κρατήσουν την ψυχραιμία τους, διότι η γνώση δεν χάνεται θα επανέλθει, αρκεί να ηρεμήσουν.

«Το άγχος των πανελλαδικών αφορά στη διαδικασία της εξέτασης και την πιθανή αποτυχία»

ΠτΘ: Γιατί οι πανελλαδικές εξετάσεις προκαλούν άγχος;
Ε.Μπ.: Η εισαγωγή σε ένα ανώτερο εκπαιδευτικό ίδρυμα για τα τους τελειόφοιτους του Λυκείου είναι άρρηκτα συνδεδεμένη στην αντίληψη των μαθητών με την επαγγελματική αποκατάσταση και κοινωνική καταξίωση. Δεδομένων των προαναφερομένων οι εισαγωγικές εξετάσεις είναι κάτι πολύ σημαντικό για τους μαθητές. Επομένως, το άγχος των πανελλαδικών αφορά κυρίως στη διαδικασία της εξέτασης και την πιθανή αποτυχία. Πιο συγκεκριμένα οι μαθητές φοβούνται τη ματαίωση των προσδοκιών που έχουν οι γονείς τους από αυτούς αλλά και οι ίδιοι από τον εαυτό τους.

«Το άγχος κινητοποιείται από επίμονες και πολλές φορές μη ρεαλιστικές, αρνητικές σκέψεις»

ΠτΘ: Πού οφείλεται το άγχος;
Ε.Μπ.: Το άγχος κινητοποιείται από επίμονες και πολλές φορές μη ρεαλιστικές, αρνητικές σκέψεις και μεγαλώνει μέσα απ’ αυτές. Το άγχος είναι ενστικτώδης αντίδραση, η οποία ενεργοποιείται κάθε φορά που ο άνθρωπος αντιμετωπίζει μια νέα απειλητική ή συγκινησιακή κατάσταση.

«Όταν το άγχος πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, λειτουργεί ανασταλτικά στο αποδοτικό διάβασμα»

ΠτΘ: Το άγχος έχει αρνητικές επιπτώσεις στην απόδοση στις εξετάσεις;
Ε.Μπ.: Το μέτριο άγχος δεν είναι απαραίτητα κάτι κακό, διότι κινητοποιεί τον μαθητή να διαβάσει. Εν αντιθέσει είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι όταν το άγχος πάρει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, λειτουργεί ανασταλτικά στο αποδοτικό διάβασμα διότι δημιουργεί δυσκολίες στη συγκέντρωση και την απομνημόνευση. Ακόμα και σε καλά προετοιμασμένους μαθητές, μπορεί να προκαλέσει διανοητικό μπλοκάρισμα (μπλακ άουτ). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι μη ρεαλιστικές αρνητικές σκέψεις που διακατέχουν έναν υπερβολικά αγχωμένο μαθητή, τον προκαταβάλλουν αρνητικά για την ημέρα των εξετάσεων, μειώνουν την αυτοπεποίθησή του, και μπορεί να τον ακινητοποιήσουν που σημαίνει να σταματήσει να προσπαθεί.

«Εάν τα έντονα αρνητικά συναισθήματα επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσουν σε κατάθλιψη»

ΠτΘ: Πώς καταλαβαίνουμε ότι άγχος έχει υπερβεί τα όρια του φυσιολογικού;
Ε.Μπ.: Την περίοδο των εξετάσεων ο μαθητής μπορεί να μην έχει διάθεση. Μερικές φορές μπορεί να έχει υπερβολικές αντιδράσεις σε μικρές αντικειμενικά ενοχλήσεις (ευερεθιστότητα), καθώς και απρόβλεπτες αντιδράσεις π.χ. κλάματα. Μπορεί επίσης να παρουσιάζει αναβλητικότητα, απόσυρση και αποφυγή καθηκόντων που προκαλούν άγχος κτλ. Συχνές είναι οι διαταραχές στον ύπνο π.χ. εφιάλτες και διαταραχές της όρεξη πχ. ελλιπή όρεξη ή υπερβολική όρεξη. Κατόπιν, και κατά τη διάρκεια της εξεταστικής περιόδου, ο μαθητής μπορεί να διακατέχεται από επίμονες αρνητικές σκέψεις και αρνητικά συναισθήματα. Εάν τα έντονα αρνητικά συναισθήματα επιμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσουν σε κατάθλιψη. Το πιο σοβαρό σύμπτωμα του έντονου άγχους, όπου πρέπει να δοθεί η δέουσα προσοχή, είναι τα ψυχοσωματικά συμπτώματα, εφίδρωση, πόνοι στο κεφάλι, στο στομάχι στα χέρια, στα δόντια, ίλιγγοι, τρεμούλα, αδυναμία, και ενίοτε κρίσεις πανικού.

«Οι μαθητές πρέπει να αποφεύγουν το εξαντλητικό διάβασμα»

ΠτΘ: Πώς μπορούμε να αντιμετωπίσουμε το άγχος;
Ε.Μπ.: Ακόμα και σε μια απαιτητική περίοδο όπως των πανελλαδικών εξετάσεων οι μαθητές πρέπει να αποφεύγουν το εξαντλητικό διάβασμα. Συνίσταται 6-8 ώρες ύπνου κάθε βράδυ. Επίσης οι μαθητές πρέπει να ακολουθούν ισορροπημένο διαιτολόγιο και να αποφεύγουν την υπερβολική κατανάλωση καφέ και άλλων διεγερτικών ποτών διότι δημιουργούν νευρικότητα. Επίσης η φυσική άσκηση π.χ. μισή ώρα ήρεμο βάδισμα, αποβάλλοντας τις αρνητικές σκέψεις δρα ευεργετικά στη μείωση του άγχους βελτιώνοντας τη διάθεση και εκτονώνοντας την ένταση…

«Δεν είναι οι εξετάσεις στην ουσία που αγχώνουν τους μαθητές αλλά η αντίληψη που έχουν για αυτές»

ΠτΘ: Πώς μπορούμε να αποβάλλουμε το άγχος την ημέρα των εξετάσεων;
Ε.Μπ.: Την ημέρα των εξετάσεων καλό είναι οι μαθητές να είναι ξεκούραστοι, πλημμυρισμένοι από αισιοδοξία και αυτοπεποίθηση. Προκειμένου να μην αγχωθούν θα πρέπει να αποφύγουν συζητήσεις με συμμαθητές για SOS θέματα, καθώς και επαναλήψεις της τελευταίας στιγμής. Την ώρα της εξέτασης θα πρέπει να είναι συγκεντρωμένοι στο δικό τους γραπτό και να μην επηρεάζονται από τους διπλανούς τους. Σε περίπτωση που μπλοκάρουν, θα πρέπει να κρατήσουν την ψυχραιμία τους, διότι η γνώση δεν χάνεται θα επανέλθει, αρκεί να ηρεμήσουν. Ακόμα αν κάποιος δεν γράψει καλά σε ένα μάθημα δεν πρέπει να επηρεάσει αρνητικά την προετοιμασία του για τα επόμενα μαθήματα. Άλλωστε κανείς εκ του ασφαλούς, δεν ξέρει πώς έγραψε μέχρι να βγουν τα αποτελέσματα των εξετάσεων. Σε γενικές γραμμές δεν είναι οι εξετάσεις στην ουσία που αγχώνουν τους μαθητές αλλά η αντίληψη που έχουν για αυτές. Για αυτό το λόγο πρέπει να πιστέψουν στον εαυτό τους, να οραματιστούν την επιτυχία και να θυμούνται ότι η προσπάθεια πάντα ανταμείβει.

Ένα σύντομο βιογραφικό της ψυχολόγου Ελισάβετ Μπάρδα

Ε-mail:[email protected]

Γεννήθηκε στην Θεσσαλονίκη. Αποφοίτησε από το τμήμα ψυχολογίας (BSc Honors) από πανεπιστήμιο της Μεγάλης Βρετανίας. Συνέχισε την μετεκπαίδευσή της, με μεταπτυχιακές σπουδές στην κλινική ψυχολογία (MSc) και στην ανάλυση συμπεριφοράς (MSc ABA), σε Πανεπιστήμιο της Μεγάλης Βρετανίας. Έχει ερευνητική εμπειρία στον τομέα της φυσιογνωμίας και σε θέματα προσωπικότητας, στις σχέσεις γονέων και παιδιών καθώς και σε ψυχοθεραπείες πρώιμης παρέμβασης για παιδιά με αναπτυξιακές δυσκολίες, ειδικά με αυτισμό. Έχει περαιτέρω εξειδικευτεί στη συμπεριφορική ψυχοθεραπεία και στη θεραπεία μουσικής αλληλεπίδρασης καθώς και στον τομέα της ειδικής αγωγής.

Ασχολείται επαγγελματικά κυρίως με προβλήματα συμπεριφοράς, συμβουλευτική γονέων, ειδική αγωγή, δυσλεξία, διαχείριση άγχους, κρίσεις πανικού, φοβίες, νευρώσεις, κατάθλιψη, ΑΜΕΑ ενηλίκων και παιδιών, Alzheimer, αντιμετώπιση χρονίων παθήσεων π.χ. καρκίνο και στήριξη των οικογενειών τους. Υπήρξε εθελοντικά υπεύθυνη στο πρόγραμμα ψυχολογικής υποστήριξης στο σύλλογο νεφροπαθών Θεσσαλονίκης και εξωτερικός συνεργάτης σε κέντρα που ασχολούνται με διάχυτες αναπτυξιακές διαταραχές και σωματεία ατόμων με αναπηρίες.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.