Ο καπνος ως «κλειδι» αναπτυξης της περιοχης

Είναι γνωστό ότι τους τελευταίους αιώνες η οικονομίας της περιοχής μας σημαδεύτηκε από την απόλυτη κυριαρχία του καπνού στην τοπική παραγωγή. Μουσουλμάνοι και χριστιανοί κάτοικοι της περιοχής επιδόθηκαν με εξαιρετική επιτυχία στην καλλιέργεια των περίφημων για το μεθυστικό τους άρωμα ανατολικών καπνών και ανέδειξαν μια εξαιρετική ποικιλία, εκείνη του μπασμά, με αποτέλεσμα για πολλά χρόνια ο καπνός να αποτελεί την ατμομηχανή ανάπτυξης της περιοχής και να την κάνει γνωστή παγκοσμίως για την ποιότητα τους.
Δείγμα της δραστηριότητας αυτής οι πάμπολλες καπναποθήκες που υπάρχουν στην περιοχή της Θράκης, άλλες ανανεωμένες και άλλες κλειστές, που κρατούν όμως μέσα τους πολύτιμα μυστικά από την πορεία ενός προϊόντος που κυριολεκτικά άλλαξε την ιστορία της περιοχής και είχε πολλαπλές επιπτώσεις στην οικονομική, κοινωνική και πολιτική ζωή της. Μια πορεία που πρέπει να κρατηθεί ζωντανή και που μας υποχρεώνει όλους στη διατήρηση της ιστορίας του καπνού στη συλλογική μας μνήμη.
Στο θέμα αυτό μεγάλη η συμβολή της διδακτορικής διατριβής του Νίκου Κωνσταντινίδη με θέμα «Ο καπνός στην περιοχή της Ξάνθης-σύγχρονη λαογραφική θεώρηση», μια κοινωνικοϊστορική ολιστική θέαση όλων των φαινομένων στην περίοδο 1950-1974, την οποία παρουσίασε πριν λίγες ημέρες στο τμήμα Γλώσσας Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών.
Ο κ. Νίκος Κωνσταντινίδης, γνώστης καλός της παραγωγής του συγκεκριμένου προϊόντος, εφόσον επί τριακονταετία ασχολείται με αυτά, μίλησε στον «Παρατηρητή τη Θράκη» για την έρευνά του, μέσα από την οποία αναδεικνύεται η σημαντικότητα της παραγωγής στην ανάπτυξη της περιοχής. Να σημειωθεί ότι ο κ. Νίκος Κωνσταντινίδης είναι ο πρώτος αποφοιτήσας από το Τμήμα Γλώσσας, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρευξείνιων Χωρών και μάλιστα αποφοίτησε με άριστα, αλλά είναι και ο πρώτος διδάκτωρ του τμήματος.

ΠτΘ: κ. Κωνσταντινίδη, πρόσφατα υποστηρίξατε την διδακτορική διατριβή σας στο Τμήμα Γλωσσσών, Φιλολογίας και Πολιτισμού Παρεξεινίων Χωρών του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης. Ποιο είναι το θέμα σας;
Ν.Κ.: Το θέμα της διατριβής μου είναι «Ο καπνός στην περιοχή της Ξάνθης (1950 -1974). Σύγχρονη λαογραφική θεώρηση», την οποία εκπόνησα υπό την επίβλεψη του Αναπληρωτή Καθηγητή της σχολής μας, κ. Μανόλη Σέργη.

ΠτΘ: Ιστορικά πότε ξεκινά η παραγωγή καπνού στη Θράκη;
Ν.Κ.: Σίγουρα ξέρουμε ότι ο καπνός έφθασε στην Οθωμανική αυτοκρατορία στις αρχές του 17ου αιώνα, μεταξύ 1601-1604, και ότι αρχικά καλλιεργήθηκε στις πεδιάδες του Αξιού, του Στρυμόνα και του Νέστου. Σύμφωνα με τα υπάρχοντα στοιχεία, ο καπνός εισήχθη στη Θράκη στα τέλη του 17ου αιώνος, δηλαδή μετά το 1688, όταν ο σουλτάνος Sleymn ΙΙ (1687-1691) επέτρεψε οριστικά την ελεύθερη χρήση καπνού. Γνωρίζουμε επίσης ότι, το 1715, πέρασε από την περιοχή ο Κωνσταντίνος Διοικητής (Έλληνας αξιωματούχος του ηγεμόνα της Βλαχίας Constantin Brncoveanu), επικεφαλής σώματος Βλάχων, που μετείχαν σε εκστρατεία με το οθωμανικό στράτευμα. Αναφέρει, λοιπόν, τον φημισμένο καπνό, που ονομάζονταν «πιρσιτσάν». Μάλιστα κάνει λόγο για τον καπνό της Γενίτζε (δηλαδή της σημερινής Γενισέας), αφού την εποχή εκείνη η πρωτεύουσα της γεωγραφικής ενότητας (του καζά) ήταν η Γενισέα και όχι η πόλη της Ξάνθης. Για να είναι λοιπόν, το 1715, γνωστός ως πολύ καλός καπνός, σίγουρα έχει εισαχθεί στην περιοχή τριάντα με σαράντα χρόνια νωρίτερα.

ΠτΘ: Η έρευνά σας αφορά την περίοδο 1950-1974. Υπήρξε κάποιος λόγος για την επιλογή της συγκεκριμένης περιόδου;
Ν.Κ.: Επιλέξαμε με τον κ. Σέργη την συγκεκριμένη χρονική περίοδο, πρώτον διότι είναι μια δύσκολη περίοδος για τον καπνό και δεύτερον επειδή είναι και μια χρονική ενότητα με όμοια ιστορικά, κοινωνικά, πολιτισμικά και πολιτικά χαρακτηριστικά. Σηματοδοτείται από το τέλος του Εμφυλίου Πολέμου, το 1950, και τελειώνει με τη Μεταπολίτευση, η οποία πλέον από όλους τους σύγχρονους ερευνητές θεωρείται ως κομβικό συμβατικό σημείο για τις μετέπειτα εξελίξεις.

ΠτΘ: Τι σημαίνει ολιστική λαογραφική θεώρηση;
Ν.Κ.: Η σύγχρονη λαογραφική θεώρηση είναι η κοινωνικοϊστορική μέθοδος με ολιστική προσέγγιση των φαινομένων, όπως την έχει καθιερώσει στην Ελλάδα ο Μιχαήλ Μερακλής, ο μεγάλος μας δάσκαλος της Λαογραφίας. Η μέθοδος της Σύγχρονης Κοινωνικής Λαογραφίας, η Νεωτερικής Κοινωνικής Λαογραφίας, όπως λέγεται πολλές φορές, προσπαθεί να προσεγγίζει τα φαινόμενα από όλες τις πλευρές και χρησιμοποιεί προς τούτο τα πορίσματα όλων των άλλων ανθρωπιστικών επιστημών.

Έχει χαθεί για πάντα η απαράμιλλη προπολεμική ποιότητα των καπνών

ΠτΘ: Εσείς πώς προσεγγίσατε το θέμα;
Ν.Κ.: Το προσέγγισα από πολλές όψεις. Ξεκίνησα από την ιστορική προσέγγιση, εξετάζοντας εκ παραλλήλου, κατά κάποιο τρόπο, την ιστορία του καπνού και την ιστορία της Θράκης. Λίγο πολύ η Ξάνθη με την υπόλοιπη Θράκη έχουν κοινή πορεία. Στη συνέχεια ερεύνησα στην έννοια του χώρου και του περιβάλλοντος, εξετάζοντας το γεωφυσικό και το ανθρωπογενές περιβάλλον, (το δομημένο περιβάλλον, για να το πω πιο απλά). Στην πορεία της έρευνας βρέθηκε μια άλλη συνιστώσα του ζητήματος που αφορά το καπνικό περιβάλλον, διότι τόσο στην περιοχή του σημερινού νομού Ροδόπης όσο και της Ξάνθης από πολύ νωρίς (από τα τέλη του 19ου αιώνα), είχαν δημιουργηθεί οι Καπνικές Περιφέρειες, δηλαδή κάποιες γεωγραφικές ενότητες που παρήγαγαν καπνά της ποικιλίας Μπασμά, αλλά με ιδιαίτερα γευστικά και καπνιστικά χαρακτηριστικά η κάθε γεωγραφική ενότητα. Για παράδειγμα, η εκλεκτότερη ποικιλία καπνών του κόσμου παράγονταν στην περιοχή του Γιακά της Ξάνθης και μάλιστα στο χωριό Κιρέτσιλερ (η σημερινή Χρύσα).

ΠτΘ: Εξακολουθεί ακόμη και σήμερα να ισχύει αυτό;
Ν.Κ.: Δυστυχώς όχι. Μετά τον πόλεμο, δηλαδή από το 1945 και μετά, δεν υπάρχει αυτή η εκλεκτή ποικιλία. Βέβαια ο Γιακάς πάντα εξακολουθούσε να παράγει πολύ καλά καπνά, αλλά η απαράμιλλη προπολεμική ποιότητα, έχει για πάντα χαθεί.
Συνεχίζοντας την έρευνά μας (στα πλαίσια της διατριβής) ασχοληθήκαμε με το θέμα της προσέγγισης του κοινωνικού ιστού, του κοινωνικού γίγνεσθαι της περιοχής. Ακολούθως εξετάσαμε γενικά του φαινόμενο του καπνού από βοτανικής απόψεως, γιατί υπάρχουν σκόρπιες γνώσεις και πληροφορίες για το θέμα και κατά κάποιο τρόπο τις συλλέξαμε σε μια. Επίσης ασχοληθήκαμε με τον κύκλο εργασιών του καπνού από τη στιγμή που σπέρνεται ο καπνός ως σπόρος και μεταφυτεύεται στο χωράφι, μέχρι που γίνεται τσιγάρο και καπνίζεται. Σε αυτή την ενότητα προσπαθήσαμε να δώσουμε όσο πιο πολλές λεπτομέρειες μπορούσαμε για τα στοιχεία του λαϊκού πολιτισμού: ήθη, έθιμα, παραδόσεις, τραγούδια που υπήρχαν για τον καπνό. Στο επόμενο κεφάλαιο ασχολήθηκα με την οικονομία. Ο καπνός υπήρξε μέχρι και το 1974 η σπονδυλική στήλη της οικονομίας της Ελλάδος(και μάλιστα της εξαγωγικής). Μη ξεχνάμε ότι η Ελλάδα ήταν «σταφιδική» και «καπνική» οικονομία στα πρώτα δύο τρίτα του 20ού αιώνα. Για παράδειγμα, το 1952 το 40% των εισροών συναλλάγματος προέρχονταν από τον καπνό, δηλαδή οι περισσότερες εξαγωγές μας ήταν από τα καπνά. Στο τέλος της περιόδου το 1974 είχε φθάσει στο 2%. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι είχαν πάψει τα καπνά να παράγονται. Ίσα – ίσα, το 1964, είχαμε την μεγαλύτερη παραγωγή καπνών σε όλη τη σύγχρονη ιστορία της χώρας και είχαν φθάσει τους 140.000 τόνους. Αυτό, αφενός σημαίνει ότι τα καπνά αυξάνονταν αυτή την περίοδο ως ποσότητα, αφετέρου όμως αυξάνονταν και η πραγματική οικονομία της χώρας και παρήγαγε πολύ περισσότερα και διαφόρων ειδών εξαγώγιμα προϊόντα. Για αυτό και το 1974 είχαμε καπνά σε ποσοστό 2% επί των εξαγωγών, αλλά όμως σε μεγάλες ποσότητες. Αυτό για τη σύγχρονη εποχή μας οδηγεί σε μια τραγική διαπίστωση: Ότι εκείνα τα χρόνια υπήρχε μια πραγματική οικονομία παραγωγής στη χώρα μας.
Αλλά για να επανέλθουμε στην έρευνά μας, το τελευταίο κεφάλαιο αναφέρεται στην πολιτική και στην διακυβέρνηση μέσα στην οποία υπήρξε ο καπνός. Για παράδειγμα υπήρχε ο Οργανισμός Καπνού, το Ινστιτούτο Καπνού, η Κυβερνητική Επιτροπή Καπνού, όπου παρίσταντο υπουργοί και ο πρωθυπουργός, κάτι σαν το σημερινό ΚΥΣΕΑ και ΚΥΣΥΜ, για να κανονίσουν την πολιτική του καπνού. Επίσης ως μέσο πολιτικής υπήρχε το νομικό σύστημα, υπήρχαν νόμοι επί νόμων που αφορούσαν τον καπνό, αλλά υπήρχε το δημοσιονομικό σύστημα, που εξαρτώνταν άμεσα από τις καπνικές προσόδους. Τέλος ασχοληθήκαμε με τον καπνό σε συνάρτηση με τις τοπικές εκλογικές διαδικασίες, δηλαδή πώς άνθρωποι του καπνού επηρέαζαν τις τοπικές εκλογικές διαδικασίες: υπήρχαν πολιτικές παρεμβάσεις στην τοπική κοινωνία μέσω του καπνού. Να σας δώσουμε το πιο απλό παράδειγμα, έλεγαν στους καπνοπαραγωγούς «αν δεν ψηφίσεις τον τάδε δεν θα πάρουμε τα καπνά σου».
Αυτή είναι μια σύντομη λαογραφική καταγραφή της πορείας του καπνού στην Ξάνθη σε επτακόσιες σελίδες.

ΠτΘ: Αναφερθήκατε σε Καπνικές Περιφέρειες. Τι ακριβώς ήταν;
Ν.Κ.: Στο νομό Ξάνθης υπήρχαν ένδεκα Καπνικές Περιφέρειες και αντίστοιχες υπήρχαν και στο νομό Ροδόπης (τις οποίες δυστυχώς δεν τις μελέτησα). Ο διαχωρισμός αυτός και οι ονομασίες παραμένουν εν χρήσει ακόμη και στην τρέχουσα εποχή. Όσον αφορά τη σχέση των Καπνικών Περιφερειών μεταξύ των δύο νομών, να πούμε ότι υπάρχει μια Περιφέρεια, ο Σοβάν Γιακάς, που ξεκινά από τα Κιμμέρια της Ξάνθης και φθάνει μέχρι τον Ίασμο. Δηλαδή, ένα τμήμα του Σοβάν Γιακά της Ξάνθης αφορά περιοχή του σημερινού νομού Ροδόπης.

ΠτΘ: Στις ένδεκα καπνικές περιφέρειες υπήρχε διαφορετική ποιότητα καπνού;
Ν.Κ.: Επρόκειτο για την ίδια ποικιλία, τον περίφημο Μπασμά, αλλά με λεπτές διαφορετικές καπνιστικές αποχρώσεις. Διότι, η ίδια ποικιλία συν τω χρόνω είχε προσαρμοσθεί στις ιδιαίτερες μικροτοπικές εδαφολογικές και κλιματολογικές συνθήκες. Σε αυτή τη διαμόρφωση επέδρασε και το γεγονός ότι σε κάθε περιοχή κατοικούσαν άνθρωποι άλλης πολιτισμικής ταυτότητας, οπότε ανάλογα με το μεράκι τους δημιουργούσαν και ένα ελάχιστα γευστικό διαφορετικό προϊόν. Πάντως, το πλέον εξαιρετικό προϊόν ήταν αυτό της Καπνικής Περιφέρειας του Γιακά Ξάνθης.

Οι άνθρωποι γνώριζαν ότι δεν είμαι «χρυσοθήρας» και με εμπιστευόντουσαν

ΠτΘ: κ. Κωνσταντινίδη, ήταν δύσκολη και επίπονη η έρευνα;
Ν.Κ.: Κάθε έρευνα είναι δύσκολη και όταν ξεκινά κανείς δεν ξέρει από πού να αρχίσει. Βέβαια είχα ένα προτέρημα ότι προερχόμουν από τον Καπνικό Κόσμο. Γνώριζα το αντικείμενο και γνώριζα και πολλούς ανθρώπους που με εγνώριζαν και αυτοί, οπότε δεν είχαν πρόβλημα να δεχτούν να μιλήσουμε και μάλιστα ανοιχτά. Διότι συνήθως σε ένα άγνωστο φοβάσαι να ανοιχθείς, φοβάσαι να βάλεις τον άλλο στο σπίτι σου, και βέβαια υπάρχουν και πολλοί άνθρωποι που γυρίζουν τα χωριά ψάχνοντας για λίρες. Στην περίπτωσή μου οι άνθρωποι γνώριζαν ότι δεν είμαι «χρυσοθήρας» και έτσι με εμπιστευόσασταν. Να σημειώσω ότι η οικογένειά μου ασχολούνταν με τον καπνό ενώ και ο ίδιος ασχολήθηκα επί τριάντα χρόνια. Έτσι, γνωρίζω αρκετά για τον Μπασμά, για το Καμπά Κουλάκ και τα Βιρτζίνια.

«Κλειδί ανάπτυξης» της κοινωνίας ο καπνός

ΠτΘ: κ. Κωνσταντινίδη από την έρευνά σας προκύπτει πόσο σημαντική ήταν η παραγωγή του καπνού για την ανάπτυξη της περιοχής;
Ν.Κ.: Ήταν το «κλειδί της ανάπτυξης» και ειδικά την περίοδο που μελετήσαμε (1950-1974). Γιατί όσο κάθε φορά που χωλαίνει η παραγωγή καπνού, δημιουργούνται διάφορα κοινωνικά ζητήματα. Από την έρευνά μας αποδείξαμε ότι ο καπνός σαν οικονομικό μέγεθος και σαν προϊόν επηρέαζε εκτός από τους παραγωγούς και τους εμπόρους και όλο το κύκλωμα του Καπνικού Κόσμου. Μη ξεχνάμε ότι καπνοπαραγωγοί και καπνέμποροι είχαν ανάγκη από πάρα πολλά δευτερεύοντα υλικά για να φέρουν σε πέρας τον κύκλο εργασιών τους. Οπότε υπήρχε μια μερίδα των εμπόρων και των κατασκευαστών-βιοτεχνών της κοινωνίας που προμήθευαν αυτά τα υλικά. Επίσης οι άνθρωποι του Καπνικού Κόσμου είχαν βιοποριστικές ανάγκες, έτσι προέβαιναν σε αγορές λ.χ. από το μπακάλη (πολλές φορές με βερεσέ), ή έπρεπε να έχουν σχέσεις με έναν γιατρό, με κάποιο δικηγόρο ενδεχομένως, και με πολλούς άλλους ελεύθερους επαγγελματίες. Οπότε ουσιαστικά ο καπνός φαίνεται ότι έδινε ζωή σε όλο αυτό το εμπορικό και κοινωνικό κύκλωμα. Όσο περνούσαν τα χρόνια και ο καπνός πουλιόταν σε χαμηλότερες τιμές βλέπουμε ότι άρχιζε να πάσχει και η κοινωνία. Μη ξεχνάμε ότι το μεγάλο κύμα μετανάστευσης των αρχών της δεκαετίας του εξήντα οφείλεται στο ότι τα καπνά δεν είχαν καλή τιμή. Μάλιστα, υπάρχει δημοσιευμένη φωτογραφία τριών νέων των αρχών του 1960 που αποφάσισαν να φύγουν στη Γερμανία και μουτζώνουν τα καπνοσπορεία. Πρόκειται δηλαδή γι’ αυτό που ο λαός λέει: «Τα μούτζωσε και έφυγε!».

Ίσως ο καπνός σήμερα είναι πλέον σε πολύ χειρότερη μοίρα

ΠτΘ: Σήμερα ποια είναι η εικόνα που επικρατεί όσον αφορά στην παραγωγή καπνού;
Ν.Κ.: Ίσως ο καπνός είναι πλέον σε πολύ χειρότερη μοίρα, διότι από το 2014 δεν θα έχει καθόλου επιδότηση από την Ε.Ε. Εάν οι έμποροι δεν δώσουν σημαντική τιμή, δεν νομίζω ότι θα υπάρξουν πολλοί παραγωγοί διατεθειμένοι να παράγουν και να μαζεύουν φυλλαράκι- φυλλαράκι το προϊόν. Ήδη το «παστάλι», η διαλογή του ξερού προϊόντος και η δεματοποίησή του έχει απλοποηθεί πάρα πολύ και γίνεται σε χαρτοκιβώτια, κάτι το οποίο στα αλλοτινά χρόνια θα ήταν ανήκουστο.

ΠτΘ: Εννοείτε ότι έχουμε αλλαγές στη διαδικασία;
Ν.Κ.: Προφανώς για τη μείωση του κόστους και για να είναι πιο ελκυστικό το προϊόν και να μείνει και κάτι στον παραγωγό.

Ακόμη και σήμερα εξακολουθούν να είναι «ζωντανά» εθιμικά στοιχεία γύρω από τον καπνό

ΠτΘ: κ. Κωνσταντινίδη στο πλαίσιο της έρευνά σας αναφερθήκατε και στην καταγραφή λαογραφικών στοιχείων που συνδέονται με τον καπνό, για τραγούδια και ήθη και έθιμα…
Ν.Κ.: Ο καπνός είναι βασικά μια καλλιέργεια και ως εκ τούτου ο άνθρωπος-γεωργός ήταν εκτεθειμένος σε όλα τα στοιχεία της φύσης. Ήταν φυσικό λοιπόν να προσπαθεί να εξευμενίσει όλα αυτά τα κακά στοιχεία, για να έχει μια καλή παραγωγή, ένα «μπερεκέτι» ή «μαξούλι» που λέει ο καπνοπαραγωγός. Μέσα από αυτές τις διαδικασίες δημιουργήθηκαν πλήθος τα λαογραφικά στοιχεία. Όταν για παράδειγμα ξεκινά η σπορά του καπνού σε τζάκια, υπάρχει ένα τελετουργικό που ακόμα και σήμερα πολλές οικογένειες το κρατάμε, που ευχόμαστε καλά μπερεκέτια, καλή παραγωγή, καλή καπνοπούληση, κλπ. Τα περισσότερα στοιχεία τα οποία κατέγραψα κατά τα τελευταία πέντε χρόνια, δείχνουν ότι ακόμα και σήμερα εξακολουθούν να είναι «ζωντανά» και εν χρήσει από το λαό μας.
Υπάρχει επίσης μια σειρά συμπεριφορών. Οι καπνοπαραγωγοί, για παράδειγμα, λένε ότι όταν φτιάχνουν το καπνόδεμα ότι στις άκρες που δένεται το τσούλι μπορούν να βάλουν μερικά φύλλα κατώτερης ποιότητας, τα «ρουφούζια» που λέμε. Με αυτό το τέχνασμα υποτίθεται ότι μπορούν να κλέψουν λίγο, διότι (πάλι υποτίθεται ότι) ο έμπορος δεν θα ψάξει τις άκρες! Αυτό είναι μια εθιμική συμπεριφορά. Επίσης υπάρχουν παραδοσιακά τραγούδια με θέμα τον καπνό, αλλά εντοπίσαμε μόνο δύο. Το ένα είναι ένα τραγούδι στα πομάκικα από την Καπνική Περιφέρεια Τζεμπέλ Μεσέ Κολού, όπου μια μητέρα λέει «βοηθήστε με θεία μου να φυτέψω πολύ καπνό για να έχω να ταΐσω τα παιδάκια μου». Το άλλο τραγούδι είναι σε ποντιακή διάλεκτο με τίτλο «Έρθαν οι εμπόρ’» (Ήρθαν οι έμποροι), όπου περιγράφεται πως ο ταλαίπωρος καπνοπαραγωγός παρέδωσε τη σοδειά του για ένα κομμάτι ψωμί. Όταν γυρίζει σπίτι, αντιμετωπίζει τις ευθύνες του: η μια κόρη θέλει ραπτομηχανή, η άλλη ντουλάπα, ο ένας γιος θέλει παντελόνι, ο άλλος παπούτσια. Τελευταία αντιμετωπίζει τη μήνιν της συζύγου του «Σκύλ’ υιέ, γιατί έδεκες τζάπα τον καπνόν;».
Ανέφερα προηγουμένως ότι εντοπίσθηκαν μόνο δύο τραγούδια και καθόλου παραμύθια ή άλλες διηγήσεις με θέμα τον καπνό. Αν κάποιοι γνωρίζουν κάτι σχετικό, θα ήταν τιμή μας (μέσω της εφημερίδας σας) να το συμπεριλάβουμε στην τελική έκδοση της διατριβής μας.

Εκτός από το επιστημονικό έργο η διατριβή έχει να παρουσιάσει σημαντική κοινωνική προσφορά

ΠτΘ: Ποια η προσφορά αυτής της έρευνας στο κοινωνικό σύνολο;
Ν.Κ.: Φυσικά κάθε έρευνα και κάθε πανεπιστημιακή δουλειά εκτός από την επιστημονική της αξία έχει μεγάλη αξία, όταν προσφέρει και στο κοινωνικό σύνολο. Η συγκεκριμένη δουλειά και έρευνα του Τμήματός μας, γιατί πλέον δεν είναι δική μου, αλλά του Τμήματος Παρευξεινίων, είχε ως αποτέλεσμα δύο οικογενειακά αρχεία πολύ σημαντικά της περιοχής, της οικογένειας του Φωτίου και του Γιώργου Αποστολίδη από την Ξάνθη, και του καπνεμπόρου Δημήτρη Καρατσώλη, να έλθουν στα χέρια μου. Τα τακτοποίησα, τα ταξινόμησα, τα ψηφιοποίησα και στη συνέχεια οι ιδιοκτήτες τους τα δώρισαν στην Μπενάκειο Βιβλιοθήκη της Βουλής των Ελλήνων. Αυτό είναι πολύ σημαντικό, διότι έτσι δύο οικογενειακά αρχεία δόθηκαν στην έρευνα.
Το δεύτερο σημαντικό γεγονός προέκυψε από τις προφορικές συνεντεύξεις του Γιώργου Αποστολίδη. Διότι, από τις μαρτυρίες για την προσωπική του πορεία προέκυψαν δύο βιβλία με την βιογραφία του. Πρέπει να σας αναφέρω ότι ο Γιώργος Αποστολίδης ως φοιτητής είχε καταδικαστεί σε θάνατο το 1949 (με την περιώνυμη δίκη των «69 ΕΠΟΝιτών της Θεσσαλονίκης»). Φυλακίσθηκε στο Επταπύργιο και αποφυλακίσθηκε το 1952. Στη συνέχεια ήταν υποψήφιος με την Αριστερά (ΕΔΑ) στις (σχετικά) ελεύθερες εκλογές του 1958, αλλά και στις εκλογές «βίας και νοθείας» του 1961. Γίνεται λοιπόν κατανοητό ότι η προσωπική ιστορία του Αποστολίδη παρουσιάζει πολύ ενδιαφέρον για την ιστορία της Ξάνθης και γενικότερα της Θράκης, ενώ μας αποκαλύπτει ένα πλήθος λεπτομερειών για την καθημερινή ζωή της οικογενείας του, τόσο στην Τσεντώ της Ανατολικής Θράκης, όσο και στην Ξάνθη. Μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η Λαογραφία ενδιαφέρεται για την καθημερινότητα κάθε εποχής.
Για όλους αυτούς του λόγους καταλαβαίνουμε ότι είναι πολύ σημαντικό που η διατριβή μας εκτός από το επιστημονικό της έργο έχει να παρουσιάσει και μια σημαντική κοινωνική προσφορά.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.