Η κριση οξυνεται, ο καταναλωτης αναζητει ρολο

Η Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή καθιερώθηκε το 1983 με απόφαση του ΟΗΕ, σε ανάμνηση μιας ομιλίας του Αμερικανού προέδρου Τζον Κένεντι, που έθεσε τις βάσεις του καταναλωτικού κινήματος. Στις 15 Μαρτίου του 1962 ο Τζον Κένεντι, σε μία ομιλία του στο Κογκρέσο, όταν παρουσίαζε το Νόμο για τα Δικαιώματα του Καταναλωτή, αποτέλεσμα αγώνων του Αμερικάνικου λαού από τις αρχές του 20ου αιώνα, σκιαγράφησε τα τέσσερα βασικά καταναλωτικά δικαιώματα, την ικανοποίηση των βασικών αναγκών, την ασφάλεια, την πληροφόρηση και την επιλογή. Δεκατρία χρόνια αργότερα, το 1975, η Ευρωπαϊκή Ένωση, τότε Ε.Ο.Κ., ενέκρινε το πρώτο της πρόγραμμα για πολιτική προστασία και ενημέρωση καταναλωτών και αναγνώρισε νομοθετικά τα δικαιώματα των καταναλωτών. Δεκάξι χρόνια αργότερα, το 1991, η ελληνική νομοθεσία κατοχύρωσε και για τον Έλληνα καταναλωτή τα δικαιώματα αυτά με την ψήφιση του πρώτου Νόμου περί Προστασίας Καταναλωτή.

Δυο δεκαετίες μετά την πρώτη εφαρμογή του σχετικού νόμου κι ενώ στο μεσοδιάστημα άνθρωποι με μεράκι και διάθεση για εθελοντική προσφορά ιδρύσαν καταναλωτικές οργανώσεις σε όλη σχεδόν την ελληνική επικράτεια, ορισμένα κρίσιμα ερωτήματα που ανακύπτουν, με αφορμή την ημέρα της Παγκόσμιας Ημέρας Καταναλωτή, είναι κατά πόσον έχουν υπάρξει βήματα προόδου στο περιεχόμενο της νομοθεσία για την προστασία των καταναλωτών-ειδικά υπό την απειλή της οικονομικής εξόντωσης των πολιτών την τελευταία τριετία της κρίσης, αλλά και κατά πόσον οι Έλληνες καταναλωτές έχουν επαρκή γνώση περί των δικαιωμάτων, που τους υπερέχει η νομοθεσία, και περί του τρόπου διεκδίκησης και εξασφάλισης του σεβασμού τους.

Για τα παραπάνω ζητήματα, αλλά και για θέματα, που απασχολούν την τρέχουσα επικαιρότητα, μιλήσαμε με την πρόεδρο της Ένωσης Καταναλωτών Ροδόπης, κ. Αγγελική Κατσή. Το πρώτο ερώτημα, που κλήθηκε να απαντήσει, είναι αν τελικά σήμερα, το 2013, μπορούμε να γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Καταναλωτή ή αν αντίθετα πρέπει να την αντιμετωπίζουμε με περίσκεψη και με προβληματισμό. Αν και διαμετρικά αντίθετες οι παραπάνω αντιδράσεις, η διαδρομή του καταναλωτικού κινήματος και η εξέλιξη του στο σήμερα, επιτρέπει μια σύνθεση, κατά την κ. Κατσή, από τη μια της ικανοποίησης και της αισιοδοξίας κι από την άλλη της περισυλλογής και τις αναζήτησης τρόπων αναβάθμισης της καταναλωτικής συνείδησης.

«Διεθνώς το καταναλωτικό κίνημα είναι ιδιαίτερα αναπτυγμένο, με καθοριστικό ρόλο»

Όπως τόνισε η πρόεδρος της ΕΝΚΑ Ροδόπης, «από τη μια πλευρά είναι πολύ θετικό ότι, ειδικά σε παγκόσμιο επίπεδο, το καταναλωτικό κίνημα είναι ιδιαίτερα ανεπτυγμένο, ότι οι καταναλωτικές οργανώσεις παγκόσμια και κυρίως πανευρωπαϊκά, στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έχουν παίξει ιδιαίτερα καθοριστικό ρόλο και για την θέσπιση ορισμένων οδηγιών, οι οποίες άλλαξαν το νομοθετικό καθεστώς της Ευρώπης και το δικό μας». «Έχουν διαδραματίσει επίσης καθοριστικό ρόλο στην κατάπτωση κάποιων καρτέλ», επισήμανε, «και γενικότερα έχουν ρόλο στην κοινωνία μας, στις αγορές και στις συναλλακτικές μας επαφές».

«Στην Ελλάδα οι καταναλωτικές οργανώσεις δεν έχουν τη συμπαράσταση της κοινωνίας»

Εστιάζοντας, όμως, στη διαδρομή του καταναλωτικού κινήματος στην Ελλάδα, η κ. Κατσή σημείωσε πως «παρόλο που χρόνια τώρα υπάρχουν καταναλωτικές οργανώσεις, που προσπαθούν να βοηθήσουν τον καταναλωτή και να παίξουν παρεμβατικό ρόλο, δυστυχώς δεν έχουν τη συμπαράσταση της κοινωνίας, όση τουλάχιστον θα έπρεπε να έχουν».

«Η κρίση έχει στρέψει τον καταναλωτή στο να αναζητεί «καταφύγιο» στις καταναλωτικές ενώσεις»

Τα αισιόδοξα μηνύματα, πάντως, έχουν αρχίσει να καταφθάνουν μόλις τα τελευταία χρόνια της οικονομικής κρίσης, που όπως διαπίστωσε η πρόεδρος της ΕΝΚΑ «η αλήθεια είναι ότι το καταναλωτικό κίνημα έχει αναπτυχθεί ιδιαίτερα και υπάρχει μια στροφή προς τις καταναλωτικές οργανώσεις». «Οι πολίτες πλέον δεν φοβούνται να μιλήσουν», παρατήρησε, «ίσως κιόλας να μην αντέχουν άλλο αθέμιτες συμπεριφορές στις πλάτες τους, είτε αυτές προέρχονται από το δημόσιο τομέα, είτε από τον ιδιωτικό». «Τα μεγάλα προβλήματα υπερχρέωσης στις τράπεζες», συνέχισε, «έχουν επίσης στρέψει τον καταναλωτή στο να αναζητεί καταφύγιο στις καταναλωτικές ενώσεις. Το ζήτημα είναι βέβαια ότι αυτό θα έπρεπε να συμβεί πιο νωρίς, τουλάχιστον στο θέμα το τραπεζοπιστωτικό. Θα έπρεπε προληπτικά οι καταναλωτές να ζητήσουν τη συνδρομή καταναλωτικών οργανώσεων, προκειμένου να προλάβουμε το πρόβλημα, αφού οι κίνδυνοι υπήρχαν εκ των προτέρων και οι ενώσεις καταναλωτών το είχαν αντιληφθεί αυτό. Εμείς γενικά συμβουλές δίναμε πάντοτε και ήδη υπάρχουν διαβήματα μεγάλων Ενώσεων, που επέσειαν την προσοχή των καταναλωτών στους κινδύνους από την αλόγιστη χρήση πιστωτικών καρτών και καταναλωτικών δανείων. Αλλά αν δε ζητήσει ο καταναλωτής τη βοήθειά μας, ούτως ώστε να παρέμβουμε στη ζωή του και να τον βοηθήσουμε, δεν μπορούμε δυστυχώς να κάνουμε πολλά πράγματα».

«Ο καταναλωτής πρέπει να μάθει να διεκδικεί τα δικαιώματά του»

Ολοκληρώνοντας την τοποθέτησή της, η κ. Κατσή απηύθυνε έκκληση προς τους καταναλωτές να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους και να κάνουν χρήση της δύναμης που έχουν να ρυθμίζουν την αγορά. «Ο καταναλωτής πρέπει να μάθει να μιλάει και πρέπει να μάθει να μην ντρέπεται», υπογράμμισε, «να διεκδικεί τα δικαιώματά του». «Εμείς είμαστε δίπλα του πάντοτε και ανά πάσα ώρα και στιγμή μπορούμε να βοηθήσουμε», συνέχισε, «να του παρέχουμε βοήθεια σε συμβουλευτικό επίπεδο, αλλά ενδεχομένως και σε πρακτικό, ώστε να αντιμετωπίσει ενδεχόμενη δύσκολη κατάσταση, από όπου κι αν εκπορεύεται. Να μη διστάζει όμως να καταγγέλλει τις αθέμιτες συμπεριφορές, γιατί πρέπει να καταλάβει ότι αυτός ουσιαστικά ρυθμίζει την αγορά και αυτός την καθορίζει. Πρέπει να ενημερωθεί για τα δικαιώματά τους και να καταλάβει πώς, πότε και για ποιο λόγο πρέπει να τα ασκήσει». «Εμείς ζητούμε τη βοήθειά τους», κατέληξε, «ώστε να μπορέσουμε από την πλευρά μας να αντιδράσουμε σε θέματα τα οποία ενδεχομένως να μην έχουν υποπέσει στην αντίληψή μας».

«Oι φημολογούμενες τροποποιήσεις στο νόμο περί υπερχρεωμένων είναι προς το δυσμενέστερο»

Κληθείσα να σχολιάσει τα βήματα, που έγιναν τα τελευταία χρόνια στον τομέα της προστασίας των καταναλωτών από τις τράπεζες, εστίασε αρχικά στο νόμο-σταθμό περί υπερχρεωμένων νοικοκυριών, τον 3869/2010. Όπως τόνισε η κ. Κατσή, «η αλήθεια είναι πως ο νόμος 3869, που θεσπίστηκε μετά από παρέμβαση των ενώσεων καταναλωτών και διαβημάτων τους προς τη Γενική Γραμματεία Καταναλωτή και στον Υπουργό Ανάπτυξης, Εμπορίας και Ναυτιλίας, είναι ένας νόμος ο οποίος προχωρά μπροστά, συγκριτικά μάλιστα και με ξένα δίκαια, στα οποία ήδη-προ του 1995 σε κάποιες χώρες- είχε θεσπιστεί η πτώχευση των ιδιωτών». «Για πρώτη φορά προστατεύεται η κατοικία του δανειολήπτη», επισήμανε, «μα παρόλα αυτά ήθελε κάποιες τροποποιήσεις». «Δυστυχώς όμως οι τροποποιήσεις που φημολογούνται ότι θα επέλθουν στο νόμο είναι προς το δυσμενέστερο για τον καταναλωτή», σχολίασε. «Εμείς και πάλι προσπαθούμε να παρέμβουμε για να γίνουν κάποιες τροποποιήσεις», συνέχισε, «διότι ακόμα και αυτή η περίοδος χάριτος με την πληρωμή των επιτοκίων με 1,5%, δυσκολεύει τον καταναλωτή και προσθέτει στην ταμειακή ρευστότητα των τραπεζών. Το θέμα είναι να μπορέσουμε να κάνουμε κάτι για τον δανειολήπτη, ο οποίος απώλεσε εισοδήματα, περιουσία και του έχει μείνει ένα σπίτι, την ώρα που έχει μια οικογένεια να θρέψει και δεν δύναται να αποπληρώσει ούτε καν τα ελάχιστα. Οι τράπεζες έχουν αναχρηματοδοτηθεί και θα αναχρηματοδοτηθούν και πάλι. Γι’ αυτό μπορούμε να στρέψουμε το βλέμμα μας και στον απλό πολίτη, τον δανειολήπτη, που αντιμετωπίζει δυσμενείς καταστάσεις, για να μπορέσει να ανταπεξέλθει. Γιατί διαφορετικά η οικονομία μας θα οδηγηθεί σε πτώχευση».

«Οι καταναλωτές δεν πρέπει να στηρίζονται μόνο στους ελέγχους του ΕΦΕΤ»

Τέλος, ενώ μεγαλώνει η λίστα του διατροφικού σκανδάλου με το DNA αλόγου, που ανιχνεύεται σε διάφορα προϊόντα, η ανησυχία του κοινού για τις διατροφές που καταναλώνει ολοένα και επεκτείνεται. Πόσο ανησυχητικά είναι τα τελευταία ευρήματα των ελέγχων και σε ποιο βαθμό μπορεί να θωρακιστεί ο καταναλωτής, υιοθετώντας συγκεκριμένη στάση; «Η αλήθεια είναι ότι αυτό που ζητά ο καταναλωτής στην παρούσα συγκυρία είναι τα φθηνά προϊόντα», παρατήρησε η κ. Κατσή. «Και δυστυχώς», συνέχισε, «παρόλο που υπάρχουν τα συστατικά γραμμένα στις ετικέτες, δεν τα κοιτάζει και δεν ψάχνει κανένας, για να βρει από ποιες ουσίες είναι φτιαγμένα τα προϊόντα προς βρώση. Το θέμα αυτό με τα διατροφικά σκάνδαλα φυσικά πρέπει να προβληματίζει όλον τον κόσμο, που θα πρέπει να γίνει πιο προσεκτικός. Από την άλλη βέβαια οι ελεγκτικοί μηχανισμοί της χώρας μας, λόγω των ελλείψεων προσωπικού, δεν δύνανται να παρέχουν παρεμβατικό και ελεγκτικό ρόλο οποιαδήποτε στιγμή. Ωστόσο, όταν πράττουν, το πράττουν ορθώς και τα πρόστιμά τους είναι κατακεραυνωτικά. Οι καταναλωτές δεν θα πρέπει να στηρίζονται στις αποφάσεις και τους ελέγχους του ΕΦΕΤ, θα πρέπει οι ίδιοι να ενημερώνονται τι καταναλώνουν, ποιες τροφές έχουν προς βρώση, τι περιέχουν αυτές και από ποιες εταιρείες προέρχονται. Και εφόσον διαπιστώσουν κάτι αθέμιτο ή κάτι ύποπτο, πρέπει είτε να ενημερώσουν οι ίδιοι τον ΕΦΕΤ είτε να προστρέχουν σε μια Ένωση Καταναλωτών για να μπορέσουμε εμείς ή περισσότερο ο ΕΦΕΤ να ασκήσουμε τον παρεμβατικό μας ρόλο, για να γίνουν οι κατάλληλοι έλεγχοι και να επέλθουν οι κατάλληλες κυρώσεις».

Ένωση Καταναλωτών Ροδόπης: Ολοένα αυξανόμενα τα μέλη της, απαραίτητη η συμβολή των καταναλωτών

Η Ένωση Καταναλωτών του νομού μας έκανε τα πρώτα της βήματα το έτος 1998, ξεκινώντας με περιορισμένο αριθμό μελών, περί τους μόλις 20 συνολικά, ενώ στο πέρασμα των ετών και μέχρι σήμερα, η Οργάνωση κατάφερε να συσπειρώσει γύρω από το σκοπό της προστασίας του καταναλωτή έναν μεγάλο αριθμό ευαισθητοποιημένων συμπολιτών μας, που ξεπερνούν πλέον τα 600 άτομα. Ο ρόλος της είναι πολυδιάστατος, σε ό,τι έχει να κάνει με την προάσπιση των συμφερόντων του καταναλωτή, ενώ αναπόσπαστο κομμάτι των δράσεών της είναι φυσικά και η προστασία του περιβάλλοντος. Εξ ου και η ΕΝ.ΚΑ. Ροδόπης αποτελεί μέλος και τη διανομαρχιακής επιτροπής Ροδόπης Έβρου, που αντιμάχεται τις καταστρεπτικές επενδύσεις χρυσού στην περιοχή. Η προσφορά των μελών της είναι αμιγώς εθελοντική και το βασικό ζητούμενο για την κατά το δυνατό αποτελεσματικότερη δράση της είναι η ενεργή συμβολή και στήριξη των ίδιων των καταναλωτών.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.