Αλκης Δερβιτσιωτης, αναπλ. καθηγ. ΔΠΘ «Στη νεα βουλη μπορει να εκλεγει προεδρος ακομα και με σχετικη πλειοψηφια»

Στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος επανέρχεται η συζήτηση σχετικά με την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, έπειτα και από το πέρας της εκλογικής διαδικασίας και τον σχηματισμό κυβέρνησης από τον ΣΥΡΙΖΑ και τους Ανεξάρτητους Έλληνες. Μάλιστα στην χθεσινή ειδησεογραφία επικράτησε η είδηση που θέλει το κυβερνών κόμμα να ανακοινώνει από στιγμή σε στιγμή το όνομα του κ. Δημήτρη Αβραμόπουλου, ο οποίος φέρεται και ως ο επικρατέστερος υποψήφιος.

Το θέμα αυτό συζήτησε στο «Ράδιο Παρατηρητής 94FM» ο συνταγματολόγος και καθηγητής της Νομικής Σχολής του Δ.Π.Θ. κ. Άλκης Δερβιτσιώτης με την κ. Τζένη Κατσαρή Βαφειάδη.

Ο κ. Δερβιτσιώτης, αναφέρθηκε στο αρχικά αισιόδοξο κλίμα που υπάρχει έπειτα από τα πρώτα δείγματα της νέας κυβέρνησης αλλά τόνισε «ότι πρέπει να παραμείνουμε προσγειωμένοι, καθώς έχουμε μπροστά μας τιτάνια προβλήματα», εκφράζοντας την απορία του για το γεγονός ότι το σώμα της βουλής θα συνέλθει για πρώτη φορά στις 6 Φεβρουαρίου, αρκετές μέρες δηλαδή μετά τις εκλογές.

Επιπλέον, παρέθεσε αναλυτικά τα όσα προβλέπει το σύνταγμα αναφορικά με τη διαδικασία εκλογής του προέδρου της δημοκρατίας από τη νέα βουλή και τους όρους που αυτός πρέπει να πληροί, ενώ όπως είπε «ο πρόεδρος της δημοκρατίας αποτελεί σύμβολο μιας πλασματικής ενότητας», καθώς για την εκλογή του δεν απαιτείται η λαϊκή ετυμηγορία αλλά μια σχετική συνεννόηση μεταξύ των κομμάτων.

Άλκης Δερβιτσιώτης όμως…

«Είναι θετικό το ότι λειτούργησε ξανά το υπουργικό συμβούλιο αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι επέστρεψε και η πολιτική»

ΠτΘ: κ. Δερβιτσιώτη ενστερνίζεστε το θετικό κλίμα που έχει δημιουργηθεί στην κοινή γνώμη από τις πρώτες κινήσεις της νέας κυβέρνησης;

Α.Κ.: Γνώριζα ότι είναι οι θρησκείες και διάφορα φιλοσοφικά συστήματα που βασίζονται στον φόβο για να καλλιεργήσουν ελπίδα. Δεν ήξερα ότι αυτό είναι θέμα της πολιτικής. Ως φαίνεται, η απομάκρυνση μας από τις βουληφόρες αγορές και η μετατροπή της πολιτικής σε ένα απλό εξάρτημα και παρακολούθημα της οικονομίας έχει μετατρέψει πλέον τους ρόλους. Υπάρχει ένα διάχυτο κλίμα ότι όλα βαίνουν καλώς. Καλό θα ήταν να παραμένουμε προσγειωμένοι και να συνειδητοποιήσουμε ότι απέχουμε ελάχιστες ημέρες από τις εκλογές και ότι έχουμε μπροστά μας τιτάνια προβλήματα, τα οποία δεν προϋποθέτουν τηλεοπτικές διαχειρίσεις αλλά συναινέσεις που θα διαμορφώσουν πειστικές απαντήσεις διότι ο καινούριος αιώνας έχει ανοίξει με ελληνικό πρόβλημα, όπως και οι τρεις προηγούμενοι.

«Κατά το παρελθόν διάφοροι έχουν εξαγγείλει την επιστροφή της πολιτικής αλλά δεν νομίζω ότι η εξέλιξη των πραγμάτων τους δικαίωσε»

ΠτΘ: Ένα από τα θετικά σημεία είναι ότι υφίσταται ξανά υπουργικό συμβούλιο…

Α.Κ.: Πράγματι, στην προηγούμενη κυβέρνηση δεν συνεδρίαζε το υπουργικό συμβούλιο και αυτό ήταν ένα από τα μελανά θεσμικά συνταγματικά κενά. Το ότι λειτούργησε ξανά δεν σημαίνει όμως ότι επέστρεψε η πολιτική. Υπενθυμίζω ότι η αρχαία ελληνική λέξη «πολιτική» αναφέρεται στο κοινό πρόβλημα που έχει το σύνολο της κοινότητας και για το οποίο σκέφτεται και συμπράττει. Το forum, όπου διεξάγεται ο διάλογος των προβλημάτων του λαού και του έθνους, σύμφωνα με το ελληνικό Σύνταγμα, είναι η βουλή, την οποία ακόμα δεν έχουμε δει σε σώμα. Πιθανολογώ ότι εκεί θα διεξαχθεί ο πρώτος δημόσιος διάλογος με πραγματικούς όρους και όχι με όρους διαχείρισης. Κατά δεύτερον, αυτές οι μέρες μου θυμίζουν μέρες βολονταρισμού, που, με το μυαλό και τη θέλησή μας, επιλύουμε τα πάντα. Η πολιτική δεν διατάσσεται, κυριολεκτικά και μεταφορικά, δεν διευθετείται με τη θέληση κάποιου. Δημιουργεί πρόβλημα, δημιουργεί αντιδράσεις και οι αντιδράσεις δημιουργούν προτάσεις. Και κατά το παρελθόν διάφοροι έχουν εξαγγείλει την επιστροφή της πολιτικής αλλά δεν νομίζω ότι η εξέλιξη των πραγμάτων τους δικαίωσε.

«Έχουμε διαδικασίες, οι οποίες γίνονται εν κρυπτώ και οι οποίες λαμβάνουν τη μορφή υποδείξεων στον δημόσιο διάλογο που μας δείχνουν διευθέτηση των πραγμάτων διαφορετικά απ’ ό,τι θέλει το ίδιο το σύνταγμα»

ΠτΘ: Και για τη σύγκλιση της νέας βουλής τι λέτε; Εξάλλου υπάρχει και το θέμα της εκλογής του προέδρου της δημοκρατίας…

Α.Κ.: Δεν μπορώ να αντιληφθώ τον λόγο για τον οποίο η νέα βουλή ορίστηκε να συνέλθει στις 6 Φεβρουαρίου, από τη στιγμή που οι εκλογές έγιναν στις 25 Ιανουαρίου. Θα μπορούσε να συγκληθεί και νωρίτερα. Είναι σαν να υπάρχει πρόθεση να μετατεθεί η εκλογή του προέδρου της δημοκρατίας. Μάλιστα, μερικοί ηλικιωμένοι ομότεχνοι, οι οποίοι έδειξαν σπουδή, ενώ η σπουδή θεωρείται χαρακτηριστικό των νεότερων, και έσπευσαν να καθορίσουν τις πολιτικές εξελίξεις προεξοφλώντας ότι δεν θα υπάρχει δυνατότητα σχηματισμού κυβέρνησης και έφτασαν να προτείνουν την άμεση διενέργεια νέων εκλογών και τον παραμερισμό της διαδικασίας εκλογής του προέδρου της δημοκρατίας. Έχουμε επομένως διαδικασίες, οι οποίες γίνονται εν κρυπτώ και οι οποίες λαμβάνουν τη μορφή υποδείξεων στον δημόσιο διάλογο και μας δείχνουν όχι θεσμικές εκτροπές αλλά διευθέτηση των πραγμάτων διαφορετικά απ’ ό,τι θέλει το ίδιο το σύνταγμα.

«Στη νέα βουλή μπορεί να εκλεγεί πρόεδρος ακόμα και με σχετική πλειοψηφία»

ΠτΘ: Τι προβλέπει το σύνταγμα σχετικά με τη διαδικασία εκλογής προέδρου της δημοκρατίας μετά τις εκλογές;

Α.Κ.: Στην πρώτη ψηφοφορία που θα γίνει στη νέα βουλή, απαιτούνται 180 ψήφοι και, ενώ οι ψηφοφορίες στην προηγούμενη βουλή απέχουν μεταξύ τους πέντε πλήρεις ημέρες, υπάρχει μια διαφορετική διατύπωση σχετικά με τη δεύτερη ψηφοφορία της νέας βουλής –πέμπτη αν μετρήσουμε από την αρχή–, που λέει «μέσα σε πέντε ημέρες». Το «μέσα» σηματοδοτεί μια μετατόπιση. Εξάλλου, η παλιά διατύπωση στην καθαρεύουσα έλεγε «εντός πέντε ημερών». Αυτό σημαίνει δηλαδή ότι η δεύτερη ψηφοφορία της νέας βουλής δεν αξιώνει πέντε πλήρεις ημέρες αλλά είναι δυνατόν να γίνει ακόμα και την επομένη από την πρώτη ψηφοφορία και να έχουμε ως πρόεδρο της δημοκρατίας, τον υποψήφιο που θα συγκεντρώσει την απόλυτη πλειοψηφία του όλου αριθμού, δηλαδή 151 βουλευτές. Και, σε περίπτωση που δεν επιτευχθεί αυτό, έχουμε και τρίτη πλειοψηφία, μετά από πέντε πλήρεις ημέρες όμως, όπου θα εκλεχθεί οπωσδήποτε πρόεδρος της δημοκρατίας, καθώς απαιτείται σχετική πλειοψηφία.

ΠτΘ: Ποιες είναι οι προϋποθέσεις σχετικά με τα πρόσωπα που θέτουν υποψηφιότητα για το αξίωμα του προέδρου της δημοκρατίας;

Α.Κ.: Σε ό,τι αφορά τα καθ’ ημάς, το σύνταγμα θέτει προϋποθέσεις για το ποιος πρέπει να είναι ο πρόεδρος της δημοκρατίας. Μας λέει ότι πρέπει να έχει συμπληρώσει τα 40 έτη την ημέρα της εκλογής του, να είναι Έλληνας πολίτης τουλάχιστον την τελευταία πενταετία και να είναι Έλληνας στην καταγωγή, είτε από τον πατέρα είτε από τη μητέρα. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι απαιτείται ένας παππούς ή μία γιαγιά. Σύμφωνα με τον κώδικα ιθαγένειας, αν κάποιος έχει καταγωγή κατά 25 τοις εκατό από Έλληνα ή Ελληνίδα, μπορεί να είναι ομογενής και πολιτογραφείται με διαφορετικούς όρους και προϋποθέσεις απ’ ό,τι οι αλλοδαποί. Η παράδοση που λέει ότι πρέπει να είναι Έλληνας την τελευταία πενταετία σημαίνει ότι, αν ξαφνικά επιθυμούμε να αξιοποιήσουμε το πληθυσμιακό απόθεμα των ομογενών που ζουν σε όλα τα μήκη και τα πλάτη του πλανήτη, τα 7 εκατομμύρια που έχουν απογραφεί ως Έλληνες, μπορούμε να έχουμε κάποιον από αυτούς ως πρόεδρο της δημοκρατίας, υπό την προϋπόθεση ότι θα έχει πολιτογραφηθεί Έλληνας στα 35 του. Κατά τα λοιπά, ο ισχύων κανονισμός δεν απαιτεί ούτε αιτιολόγηση της πρότασης εντός βουλής ούτε συζήτηση επί των προϋποθέσεων. Θα σηκωθούν απλώς οι αρχηγοί των κοινοβουλευτικών ομάδων και θα υπάρξει μόνον η πρόταση. Τα υπόλοιπα, ο συνταγματικός νομοθέτης τα έχει εναποθέσει στους προτείνοντες, οι οποίοι έχουν επιβαρυνθεί με τη διερεύνηση όλων αυτών των προϋποθέσεων. Οι δημοσιογράφοι τώρα που επιθυμούν να καλύψουν χώρο και χρόνο, είναι απολύτως εύλογο να κάνουν ρεπορτάζ για να δουν προς τα πού – προς ποία πρόσωπα στρέφονται οι ηγεσίες των κομμάτων.

«Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι απλώς ο ρυθμιστής του πολιτεύματος, προεδρεύει και δεν κυβερνά»

ΠτΘ: Για ποιον λόγο τα τελευταία χρόνια έχουμε μόνο μία, κάθε φορά, πρόταση για τη θέση του προέδρου της δημοκρατίας;

Α.Κ.: Το σύνταγμα, αναφορικά με το θέμα αυτό, ξεκινά ως εξής: ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας είναι κάποιος, ο οποίος, σε πρώτο επίπεδο και όσο λειτουργεί καλά η σχέση βουλής και κυβέρνησης, δεν έχει αποφασιστικές αρμοδιότητες. Είναι απλώς ο ρυθμιστής του πολιτεύματος, προεδρεύει και δεν κυβερνά. Όταν οι σχέσεις αυτές διαταράσσονται, υπό την έννοια ότι η σύνθεση της βουλής μας οδηγεί σε κυβερνητική αστάθεια, τότε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει αποφασιστικές αρμοδιότητες. Ευτυχώς μέχρι τώρα, για τον τόπο και την πολιτεία, δεν έχουμε δει αυτόν τον ρόλο. Αποτελεί λοιπόν το σύμβολο της ενότητας διότι δεν τον ψηφίζει το εκλογικό σώμα, το οποίο αν ψήφιζε, αναγκαστικά θα διαιρείτο. Συμβολίζει μια πλασματική ενότητα, την οποία οφείλουμε να έχουμε. Αυτό απεικονίζεται και στον τρόπο της εκλογής του, που είναι τέτοιος ώστε τα κόμματα, εάν μπορούν να συνεννοηθούν στο πρόσωπο ενός υποψηφίου, όπερ έχει γίνει πάρα πολλές φορές, συνεννοούνται. Και γι’ αυτό έχουμε αρκετούς Προέδρους της Δημοκρατίας που εξελέγησαν με συναινετική διαδικασία. Σε άλλες εποχές, που τα προβλήματα είναι πιο οξυμένα και παρουσιάζεται και η κομματική αυταρέσκεια, έχουμε Πρόεδρο της Δημοκρατίας που δεν εκλέγεται συναινετικά.

ΠτΘ: Πόσοι μπορούν να καταθέσουν υποψηφιότητα σύμφωνα με το σύνταγμα; Πρέπει να είναι ένας;

Α.Κ.: Μπορούν να είναι και περισσότεροι. Μάλιστα, στην τρίτη ψηφοφορία της νέας βουλής –και έκτη συνολικά–, το σύνταγμα προεξοφλεί την πιθανότητα να μην έχει εκλεγεί Πρόεδρος της Δημοκρατίας, όχι λόγω ασυμφωνίας των κομμάτων αλλά επειδή υπάρχουν πολλοί υποψήφιοι. Λέει λοιπόν η σχετική διάταξη του άρθρου 32 του συντάγματος ότι στην τελική ψηφοφορία, που εκλέγεται Πρόεδρος της Δημοκρατίας με σχετική πλειοψηφία, λαμβάνουν μέρος οι δύο επικρατέστεροι υποψήφιοι.

«Αν θέλουμε να έχουμε έναν Πρόεδρο της Δημοκρατίας που θα συγκεντρώνει το σύνολο της εκτελεστικής εξουσίας, τότε δεν έχουμε ανάγκη από πρωθυπουργό»

Το είδος του Προέδρου της Δημοκρατίας που έχουμε συναρτάται με τις αρμοδιότητές του και με τη μορφή του πολιτεύματος. Αν θέλουμε να έχουμε έναν Πρόεδρο της Δημοκρατίας που θα συγκεντρώνει το σύνολο της εκτελεστικής εξουσίας, τότε δεν έχουμε ανάγκη από πρωθυπουργό. Επομένως, θα πρέπει να μετατραπούμε σε ένα προεδρικό πολίτευμα, όπως είναι οι Η.Π.Α. ή η Κυπριακή Δημοκρατία. Αν θέλουμε να έχουμε ένα δίπολο μέσα στην εκτελεστική εξουσία, όπως στη Γαλλία ή, εν μέρει, στη Ρωσία, θα πρέπει να δώσουμε έμφαση στο αν θα πρέπει τελικά να μην έχουμε καθόλου εκτελεστική εξουσία. Διότι ένας Πρόεδρος της Δημοκρατίας με ισχυρές αρμοδιότητες απέναντι σε έναν πρωθυπουργό αποδυναμωμένο μπορεί να θέσει ζητήματα μετατόπισης του κέντρου βάρους της εκτελεστικής εξουσίας.

Συνέντευξη: Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη, Γρηγόρης-Δημήτρης Κολώνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.