Γρηγοριος-Ευαγγελος Καλαβρος «Πισω απο την ISIS βρισκεται η Σαουδικη Αραβια, για να προλαβει τις εξελιξεις μετα απο τη διαφαινομενη προσεγγιση Η.Π.Α.-Ιραν»

Tο βλέμμα της διεθνούς κοινότητας είναι στραμμένο στο Ιράκ και στη Συρία τις τελευταίες εβδομάδες, στις ραγδαίες εξελίξεις που σηματοδοτεί η προέλαση της οργάνωσης ISIS, του «Ισλαμικού Κράτους στο Ιράκ και το Λεβάντε(Εγγύς Ανατολή)», η οποία απειλεί άμεσα πλέον με ανατροπή το status quo της περιοχής. Η οργάνωση έχει ήδη προχωρήσει στην ίδρυση ανεξάρτητου ισλαμικού χαλιφάτου, που περιλαμβάνει εδάφη του ιρακινού κράτους και της Συρίας, και ενώ μαίνονται οι μάχες για την κατάληψη- ανακατάληψη κρίσιμων περιοχών, όλα δείχνουν ότι επίκειται ένα ντόμινο εξελίξεων, κρίσιμο για τη διαμόρφωση νέων ισορροπιών. Εξάλλου, η ηγεσία των ημιαυτόνομων κουρδικών περιοχών στο βόρειο Ιράκ, που πλέον έχει υπό τον έλεγχό της τη στρατηγική σημασίας περιοχή του Κιρκούκ, προανήγγειλε τη διεξαγωγή δημοψηφίσματος για τη δημιουργία ανεξάρτητου κουρδικού κράτους.

Πώς εξελίσσεται η «παρτίδα σκάκι» στην περιοχή και ποιοι είναι παίχτες, που ορίζουν τις κινήσεις; Ποιες οι νέες ισορροπίες, που διαμορφώνονται, και κατά πόσον απειλείται η περιφερειακή ειρήνη; Πόσο κοντά βρίσκεται η ίδρυση ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους και τι θα σημάνει αυτό για τα συμφέροντα της Τουρκίας; Πόσο μπορεί να «αγγίζουν» τη δική μας περιοχή οι εξελίξεις στην Εγγύς και στη Μέση Ανατολή;

Ο «ΠτΘ» φιλοξενεί τον Ομότιμο Καθηγητή Διεθνούς Δικαίου της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου, κ. Γρηγόριο-Ευάγγελο Καλαβρό, που καταθέτει μια ενδιαφέρουσα ερμηνεία των όσων διαδραματίζονται το τελευταίο διάστημα στη «γειτονιά» μας…

«Η Σαουδική Αραβία, επιδιώκοντας να διατηρήσει ισχυρό το σουνιτικό μέτωπο στην περιοχή, ενίσχυσε αυτή την οργάνωση»

ΠτΘ: Κύριε Καλαβρέ, οι εξελίξεις των τελευταίων εβδομάδων στο Ιράκ κρίνετε ότι μπορούν να απειλήσουν τη σταθερότητα και το status quo στην ευρύτερη περιοχή;
Γ.-Ε.Κ.: Οι εξελίξεις, που λαμβάνουν χώρα αυτή την περίοδο και έχουν ως αποτέλεσμα ένα μεγάλο τμήμα του Ιράκ και ένα εξίσου μεγάλο τμήμα της Συρίας να ελέγχεται εν τοις πράγμασι από το κράτος του Ιράκ και του Λεβάντε, που είναι μία σουνιτική οργάνωση, «παρακλάδι» της Αλ Κάιντα, η οποία έχει ήδη επιτύχει να εγκαθιδρύσει χαλιφάτο στην περιοχή, είναι ιδιαιτέρως ανησυχητικές διότι έχουν ως αποτέλεσμα και στην παρούσα ακόμη φάση να δημιουργούν μια νέα γεωπολιτική κατάσταση στην περιοχή αυτή. Ενώ ο μέχρι τώρα πολιτικός χάρτης διέκρινε την ύπαρξη ενός κράτους του Ιράκ (παλιά Μεσοποταμία), ενός κράτους της Συρίας και των υπολοίπων κρατών του Κόλπου, οι τελευταίες εξελίξεις που δημιουργούν συνθήκες και κατάσταση εμφυλίου πολέμου σε διαθρησκευτική βάση, τείνουν να μεταβάλουν τη γεωπολιτική και κυρίως τη γεωοικονομική κατάσταση της περιοχής. Αυτό με την έννοια, ότι ενώ μετά από τον Σαντάμ Χουσεΐν και από τη νατοϊκή, κυρίως αμερικανική, επέμβαση, είχαμε ένα κράτος στο οποίο είχε εγκαθιδρυθεί μία εξουσία της σιιτικής μειοψηφίας. Η οποία σιιτική μειοψηφία ασκούσε έλεγχο σε ένα κράτος, που κατά πλειοψηφία είναι σουνιτικό. Με τις τελευταίες εξελίξεις δημιουργούνται συνθήκες διαθρησκευτικής σύρραξης μεταξύ σουνιτών, δηλαδή της πλειοψηφίας του μουσουλμανικού κόσμου, και σιιτών. Η εντύπωσή μου είναι ότι οι αρχικές, αλλά και οι μεταγενέστερες επιτυχίες του κράτους του Ιράκ και του Λεβάντε, ενισχύονται από σουνιτικές δυνάμεις της περιοχής. Πίσω δηλαδή από αυτό βρίσκεται η Σαουδική Αραβία, η οποία επιθυμεί να ενισχύσει το σουνιτικό μέτωπο, διότι είναι ο κύριος και επίσημος εκπρόσωπος των σουνιτών. Σουνιτική βέβαια είναι και η Τουρκία, αλλά η Σαουδική Αραβία είναι ο παραδοσιακός φύλακας των ιερών τόπων των μουσουλμάνων. Ανέλαβε, λοιπόν, τη συγκεκριμένη πρωτοβουλία, για να προλάβει τις εξελίξεις μετά από τη διαφαινόμενη –και πραγματοποιηθείσα πρέπει να σας πω– προσέγγιση μεταξύ των Η.Π.Α. και του Ιράν, η οποία δημιουργεί νέες καταστάσεις και γεωπολιτικά δεδομένα, εφόσον παγιωθεί. Το Ιράν, από «αποδιοπομπαίος τράγος», κράτος στο οποίο έχει επιβληθεί εμπάργκο με απόφαση του Συμβουλίου Ασφαλείας, θα μεταβληθεί σε έναν συνεργάσιμο εταίρο των Η.Π.Α. Αυτό φυσικά ανατρέπει τις ισορροπίες στην περιοχή και οι πρώτοι, που θίγονται από αυτό, είναι κυρίως το Ισραήλ και δευτερευόντως η Σαουδική Αραβία. Γι’ αυτό και μετά τις συγκεκριμένες εξελίξεις, η Σαουδική Αραβία, επιδιώκοντας να διατηρήσει ισχυρό το σουνιτικό μέτωπο στην περιοχή, ενίσχυσε την οργάνωση αυτή. Η οποία μάλιστα δεν είναι καινούρια οργάνωση, είναι παλιά, αφού κάνει διαχωριστικό πόλεμο στο Ιράκ εδώ και πολλά χρόνια. Υπενθυμίζω ότι αυτοί πολεμούσαν και μαζί με τις δυνάμεις, που πολεμούν τον Άσαντ στη Συρία. Και δεν αποκλείω καθόλου, επειδή τα πράγματα αλλάζουν από τη μια στιγμή στην άλλη, σε πρώιμη φάση της δραστηριότητας αυτής της οργάνωσης, από πίσω να βρίσκονταν και οι Η.Π.Α. Δηλαδή δεν αποκλείω καθόλου η Σαουδική Αραβία- σε πρώιμη φάση, όταν ακόμα η κατάσταση στη Συρία ήταν ρευστή και ο Άσαντ ήταν σε φάση κατάρρευσης- να ενεργούσε για λογαριασμό των Η.Π.Α. και, τώρα που οι Η.Π.Α. τα έχουν βρει πλέον με το Ιράν και αναδύθηκαν νέες ισορροπίες, να ενεργεί πλέον για δικό της λογαριασμό. Το συμπέρασμα είναι δηλαδή ότι πίσω από αυτή την οργάνωση είναι 100% η Σαουδική Αραβία.

«Το ζήτημα θα αποβεί μακροπρόθεσμα εις βάρος της Τουρκίας, διότι το Κουρδιστάν είναι πραγματικότητα πλέον»

ΠτΘ: Με βάση την ανάλυση, που κάνετε, δεν προκαλεί μεγάλη έκπληξη η εμφάνιση της συγκεκριμένης οργάνωσης και οι εξελίξεις, που ακολούθησαν…
Γ.-Ε.Κ.: Είναι ξεκάθαρο πως η οργάνωση αυτή δεν είναι καινούργια, αλλά πολεμούσε με τις ανταρτικές δυνάμεις μέσα στη Συρία και κατά πάσα πιθανότητα ενισχυόταν από τη Σαουδική Αραβία. Μετά από τη συμφωνία του Άσαντ με τους «5», με την οποία ανέλαβε να καταστρέψει τα χημικά όπλα, οι Αμερικανοί «τα βρήκαν» με το σιιτικό Ιράν. Αυτό προκάλεσε την αντίδραση της Σαουδικής Αραβίας και του Ισραήλ. Το Ισραήλ, βέβαια, περιμένει να δει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα. Εκείνη, που είναι στην πιο δύσκολη θέση απ’ όλους, είναι η Τουρκία. Γιατί είναι υποχρεωμένη να τα βάλει με μια οργάνωση που είναι σουνιτική, όπως κατά πλειοψηφία και η ίδια η Τουρκία, και επειδή στην προσπάθειά της αυτή δεν μπορεί να βασιστεί στον Νούρι αλ Μαλίκι, τον πρωθυπουργό του Ιράκ, ο οποίος είναι σιίτης. Είναι λοιπόν υποχρεωμένη να τα βρει με τους Κούρδους του Ιράκ. Οι Κούρδοι του Ιράκ όμως δεν θα κάνουν «τζάμπα τη δουλειά». Το αντάλλαγμα θα είναι η δημιουργία κουρδικού κράτους. Και σε πρώτη φάση ασφαλώς οι Κούρδοι του Μπαρζανί θα δημιουργήσουν ένα κουρδικό κράτος πλήρως αυτόνομο, γιατί έχουν καταλάβει και το Κιρκούκ, μέσα στο Ιράκ, αλλά σε δεύτερη φάση θα δημιουργήσουν το Κουρδιστάν που θα περιλαμβάνει και τη νοτιοανατολική Τουρκία και το νότιο Ιράκ. Δηλαδή το ζήτημα θα αποβεί μακροπρόθεσμα εις βάρος της Τουρκίας, διότι το Κουρδιστάν είναι πραγματικότητα πλέον. Οι εξελίξεις αυτές θα καταστήσουν εντελώς αναξιόπιστη την τουρκική εξωτερική πολιτική. Κατά τη γνώμη μου, μάλιστα, θα καταρρεύσει πλήρως η εξωτερική πολιτική του Νταβούντογλου και εξ αυτού του λόγου θα χάσει και το έπαθλο, που διεκδικούσε για τον εαυτό του, το να είναι υποψήφιος πρόεδρος της Τουρκικής Δημοκρατίας μετά την εκλογή του Ερντογάν.

«Οι εξελίξεις δημιουργούν μία πάρα πολύ μεγάλη ρευστότητα, από την οποία κινδυνεύει τουλάχιστον η περιφερειακή ειρήνη στην περιοχή»

Το συμπέρασμα δηλαδή είναι ότι αυτή τη στιγμή γίνονται ανακατατάξεις στην περιοχή, οι οποίες ενδιαφέρουν την παγκόσμια κοινότητα, διότι για 15-20 χρόνια ακόμη θα είναι η κοιτίδα των πλουτοπαραγωγικών πηγών, που χρησιμοποιούν οι βιομηχανικές χώρες. Κατά δεύτερον, δημιουργούνται νέες γεωπολιτικές συνθήκες στην περιοχή, διότι το Ισραήλ θα αναζητήσει άλλες συμμαχίες για να εξασφαλίσει την ασφάλειά του. Επιπλέον, η Σαουδική Αραβία «τα παίζει όλα για όλα», διότι μια συμμαχία των Η.Π.Α. με το Ιράν θα δημιουργήσει καινούρια δεδομένα στην περιοχή, ενώ είναι παραδοσιακός ο ανταγωνισμός μεταξύ Ιράν και Σαουδικής Αραβίας. Κατά τη γνώμη μου, οι εξελίξεις αυτές δημιουργούν μία πάρα πολύ μεγάλη ρευστότητα, η οποία τείνει να βγει έξω από κάθε έλεγχο. Και αυτό σημαίνει ότι κινδυνεύει τουλάχιστον η περιφερειακή ειρήνη στην περιοχή.

«Το Ισραήλ είναι υποχρεωμένο να συνάψει τις πιο απίθανες και ετερόκλητες συμμαχίες»

ΠτΘ: Το Ισραήλ τι «χαρτί» μπορεί να τραβήξει σε αυτή τη φάση, για να βγει από τη δύσκολη θέση;
Γ.-Ε.Κ.: Το Ισραήλ, επειδή έχει τεράστιο πρόβλημα ασφαλείας κι επειδή είναι περικυκλωμένο από εχθρούς, είναι υποχρεωμένο να συνάψει τις πιο απίθανες και ετερόκλητες συμμαχίες. Αυτό βέβαια δεν είναι πρωτόγνωρο στην παγκόσμια ιστορία. Να σας πω χαρακτηριστικά ότι το Ισραήλ είναι παρατηρητής στην Ευρωασιατική Οικονομική Ένωση, που έχει κάνει ο Πούτιν. Έχει προσεγγίσει δηλαδή τη Ρωσία και την προσπάθεια του Πούτιν να δημιουργήσει ένα είδος ασθενούς τελωνειακής ένωσης, για να απεγκλωβιστεί από την ανάγκη της συνεργασίας με την Ευρωπαϊκή Ένωση και άρα με τον δυτικό κόσμο. Οπότε θα δούμε πράγματα που δεν μπορείτε να φανταστείτε ακόμα. Είναι γεγονός ότι τα σύνορα της Εγγύς και της Μέσης Ανατολής, όπως αυτά χαράχθηκαν με βάση τα δυτικά συμφέροντα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, καταρρέουν. Κράτη που υπήρχαν θα εξαφανιστούν και θα εμφανιστούν καινούρια. Οι θρησκευτικές δοξασίες τείνουν να αποτελέσουν το αποκλειστικό κριτήριο για τις πολιτικές και τις στρατιωτικές επιδιώξεις, προς διατήρηση από τη μια μεριά της γεωπολιτικής κατάστασης ή προς ανατροπή από την άλλη. Είναι βέβαια μια εσωτερική υπόθεση του Ισλάμ. Αλλά η διαμάχη σιιτών και σουνιτών ήταν η βάση των γεωπολιτικών ισορροπιών στη Μέση Ανατολή. Διότι είχαμε από τη μία πλευρά την πλειοψηφία των σουνιτών σε όλα τα κράτη εκτός από το Ιράν και μικρές σιιτικές νησίδες μέσα στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή. Τώρα η προσέγγιση των Η.Π.Α. με το Ιράν αφύπνισε τη διαμάχη μεταξύ σουνιτών και σιιτών, για την οποία κανείς δεν ξέρει πού θα καταλήξει.

«Η ρευστότητα στην Τουρκία και η ρευστότητα στη μείζονα περιοχή επιβάλλει τη διατήρηση του σημερινού status quo στην Κύπρο»

ΠτΘ: Αυτές οι εξελίξεις θα μπορούσαν να «αγγίξουν» τη χώρα μας και ευρύτερα τα Βαλκάνια;
Γ.-Ε.Κ.: Εκεί, που βλέπω ότι θα υπάρξει επιρροή αυτής της ρευστότητας είναι αφενός στη λύση του Κυπριακού, την οποία τη βλέπω να απομακρύνεται, και αφετέρου στην αξιοποίηση των κοιτασμάτων υδρογονανθράκων και φυσικού αερίου στο Αιγαίο. Όμως, το δεύτερο πιστεύω ότι δεν θα επηρεαστεί πάρα πολύ. Πιστεύω δηλαδή ότι οι ενδιαφερόμενοι θα προχωρήσουν σε σύναψη συμφωνιών για την αξιοποίηση των υδρογονανθράκων, ενώ για το Κυπριακό είμαι πολύ επιφυλακτικός, πάρα πολύ επιφυλακτικός. Δεδομένου ότι η ρευστότητα στην Τουρκία και η ρευστότητα στη μείζονα περιοχή επιβάλλει τη διατήρηση του σημερινού status quo, στην ουσία δηλαδή της διχοτόμησης. Γιατί στην ουσία διχοτομημένη είναι αυτή τη στιγμή η Κύπρος. Συνεπώς, βλέπω ότι θα διατηρηθεί η ισχυρή τουρκική παρουσία στην Κύπρο, δηλαδή να απομακρύνεται η λύση, ενώ για το θέμα της αξιοποίησης των υδρογονανθράκων και του φυσικού αερίου, αυτό βλέπω να προχωρεί για γενικότερους λόγους. Διότι αυτές όλες οι εξελίξεις αυξάνουν την τιμή των υδρογονανθράκων και συνεπώς τα καθιστούν εκμεταλλεύσιμα.

«Τη λύση στο Κυπριακό θα τη δώσει ο γενικότερος προσανατολισμός της Τουρκίας και αν θα διευκολυνθεί να προσεγγίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση»

ΠτΘ: Η στασιμότητα στο Κυπριακό ζήτημα εκτιμάτε ότι θα διαρκέσει μέχρι να διαμορφωθούν νέες ισορροπίες στην περιοχή;
Γ.-Ε.Κ.: Πιστεύω ότι τη λύση στο Κυπριακό θα τη δώσει ο γενικότερος προσανατολισμός της Τουρκίας. Δηλαδή, εάν η Τουρκία διευκολυνθεί να προσεγγίσει την Ευρωπαϊκή Ένωση. Πράγμα το οποίο δεν το βλέπω, ιδίως μετά την εκλογή του Ομπάμα, ο οποίος στην πρώτη δήλωσή του αναγόρευσε την Τουρκία σε «περιφερειάρχη», εκπρόσωπο των Η.Π.Α. στην ευρύτερη περιοχή. Αυτό απομάκρυνε την Τουρκία από τον ευρωπαϊκό προσανατολισμό. Μπορεί τυπικά να συνεχίζονται οι διαπραγματεύσεις και μπορεί μέσα στην ατζέντα της τουρκικής κυβερνήσεως να υπάρχει πάντοτε ο ευρωπαϊκός προσανατολισμός αλλά αυτή τη στιγμή υπάρχουν άλλες προτεραιότητες, γιατί η Τουρκία έχει να παίξει έναν ευρύτερο ρόλο στην περιοχή. Ασχέτως με το γεγονός ότι αυτός δεν έχει πετύχει μέχρι τώρα. Και αυτό βέβαια θα το πληρώσει σύντομα η Τουρκία, με τη δημιουργία του κουρδικού κράτους.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.