Aντιο σε μια… iron μαργαριτα

Δυο από τα δεκάδες κείμενα που γράφτηκαν με την αφορμή της αναχώρησης από τη ζωή της Μάργκαρτ Θάτσερ φιλοξενεί σήμερα η σελίδα… Πλειοψηφία οι θήλεις συντάκτες στον «Παρατηρητή» φυσικό και επόμενο να έχουν να πουν δυο κουβέντες για τη γυναίκα που είχε άποψη και την επέβαλλε… Κι ας ήταν αυτή ο «Θατσερισμός»… Γιατί το πρόβλημα όπως το εισπράττουμε σήμερα είναι το να είναι κάποιος στην πολιτική και να μην κάνει τίποτα…Σε βαθμό πλειοψηφικό μάλιστα… Δυστυχώς!!!
 

Πολιτικό μέγεθος
Του Χρήστου Μιχαηλίδη

Και μόνο το γεγονός ότι ακόμα αναφερόμαστε (και θα αναφερόμαστε) στον «Θατσερισμό», καταδεικνύει ότι το πολιτικό μέγεθος της Μάργκαρετ Θάτσερ -που πέθανε τη Δευτέρα, στις 12 το μεσημέρι, ώρα Αγγλίας, σε ηλικία 87 ετών- ήταν τεράστιο. Από τη στιγμή που μαθεύτηκε στην Αγγλία η είδηση του θανάτου της, μία φράση επαναλαμβάνεται από όλους – εκείνους που τη λάτρεψαν και εκείνους που τη μίσησαν: «Για καλό ή για κακό, άλλαξε τις ζωές όλων μας». Αυτό, δεν είναι απλώς μία διαπίστωση. Είναι… ορατή πραγματικότητα.
Ο κόσμος πληρώνει τους λογαριασμούς ρεύματος, τηλεφώνου και ύδατος σε εταιρείες ιδιωτικές. Ο ανταγωνισμός μεταξύ τους έχει βελτιώσει, στην Αγγλία τουλάχιστον, την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών, και έχει κάνει τις τιμές χαμηλότερες. Πέρασε στον κόσμο τη φιλοσοφία της ότι δεν πρέπει να τα περιμένεις όλα από το Κράτος κι ότι ο καθένας, στον τομέα του, πρέπει να κάνει ό,τι καλύτερο μπορεί.

Μίκρυνε τον Δημόσιο Τομέα, και εξέθεσε τα συνδικάτα με μία απλή, απλούστατη απόφασή της: οι απεργίες θα αποφασίζονται από την πλειοψηφία των μελών και με μυστική ψηφοφορία. Έγινε πρωθυπουργός μιας χώρας που μόλις βγήκε από τον χειρότερο χειμώνα της μεταπολεμικής της ιστορίας. Οι ασταμάτητες απεργίες των συνδικάτων είχαν αφήσει στοίβες από αμάζευτα σκουπίδια στους δρόμους και εκατοντάδες πτώματα άθαφτα στα νεκροταφεία.

Ήταν ο «χειμώνας της δυσαρέσκειας», αλλά η τελευταία λέξη δεν αποδίδει όσο πρέπει την αγγλική discontent, που είναι απείρως ισχυρότερη, απείρως πιο επώδυνη! Η ανεργία ήταν στο υψηλότερό της σημείο. Υπήρχαν ατέλειωτες ελλείψεις βασικών ειδών. Κι ο πολιτικός κόσμος με το άκαμπτο βρετανικό άνω χείλος, συζητούσε φιλολογικά για το «πώς θα αντιστρέψουμε τη κρίση».

Στο συγκαταβατικό «ελάτε να το συζητήσουμε», των άλλων, η Θάτσερ αντέταξε τον δικό της σκληρό πραγματισμό που έλεγε «λύστε το, σήμερα». Και, ακόμα περισσότερο, «εάν δεν το κάνετε εσείς, θα το κάνω εγώ». Και το έκανε. Έχοντας ως πρότυπο τον μανάβη πατέρα της, αισθάνθηκε ότι είχε το δικαίωμα να απευθύνεται στον λαό της ως καθηγήτρια αυστηρού δημόσιου σχολείου, να του κουνάει το δάχτυλο και να του λέει, «αφού πέτυχε ο πατέρας μου, μπορείτε και εσείς». Και ήταν η πρώτη φορά, πράγματι, που η λέξη «παραγωγικότητα» απέκτησε και πάλι νόημα, σε μια χώρα που έβλεπε τις πατροπαράδοτες βιομηχανίες της, αυτοκίνητα, οικιακές συσκευές, κλωστοϋφαντουργία, ορυχεία και άλλες, να γίνονται προβληματικές και να χάνουν σημαντικά μερίδια αγοράς από πιο αποτελεσματικούς ανταγωνιστές, κυρίως από άλλες χώρες. Ακόμα και αντίπαλοί της που την πολέμησαν σκληρά, παραδέχονται ανοικτά από το πρωί, όπως είπε και η αναπληρωτής αρχηγός του Εργατικού Κόμματος, Χάριετ Χάρμαντ, ότι ήταν ήταν «a towering figure», «μία δεσπόζουσα προσωπικότητα».

Μου έκανε πολύ μεγάλη εντύπωση, που ακόμα και άνθρωποι, όπως ηγέτες του συνδικαλιστικού κινήματος, που συγκρούστηκαν άγρια μαζί της, και που ακόμα πιστεύουν ότι η πολιτική της «ωραιοποίησε την ιδιωτική πρωτοβουλία», γεγονός που «ευνόησε το κεφάλαιο και γονάτισε τον απλό λαό», απέτισαν φόρο τιμής σε έναν άνθρωπο «που προσπαθούσε πάντα να κάνει ό,τι πίστευε πως ήταν καλύτερο για την χώρα της». Έλεγε εκείνα τα χρόνια που όλοι την επέκριναν για το πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεών της, ότι «θα’ ρθει μέρα που θα γελάει κάποιος όταν θα μαθαίνει ότι σ’ αυτήν τη χώρα, οι Μεταφορές Πίκφορντς, ήταν επιχείρηση του Δημοσίου». Και πράγματι θα γέλαγε. Και πράγματι, αυτό ήταν «ο Θατσερισμός». Όχι πολιτική ιδεολογία. Αλλά, επίπτωση. Επίπτωση, στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων.

Ήταν τόσο ισχυρή η πεποίθησή της ότι έκανε «αυτό που είναι σωστό», που πολλές φορές αγνοούσε ότι υπήρχαν και άνθρωποι που δεν χωρούσαν στο δικό της μοντέλο. Που δεν ήταν δυναμικοί. Που δεν μπορούσαν να βασιστούν στον εαυτό τους. Και έτσι, η λεγόμενη «κοινωνική πολιτική», που κάποτε ήταν ο πυλώνας της ζωής όλων των Βρετανών, ναι μεν απαλλάχτηκε από τα βαρίδια των συνδικάτων και των αργόσχολων υπαλλήλων, αλλά είδε υπηρεσίες της να μην μπορούν να λειτουργήσουν όπως έπρεπε, λόγω υποχρηματοδότησης, και πάντα να επικρέμεται η απειλή «μήπως πουληθούν και αυτές στον ιδιωτικό τομέα». Στα χρόνια της Θάτσερ, είναι αλήθεια ότι το κάποτε κραταιό Εθνικό Σύστημα Υγείας, ΝΗS, έγινε δεύτερης και τρίτης κατηγορίας υπηρεσία, ενώ μερικά από τα καλύτερα ακαδημαϊκά μυαλά της χώρας μετανάστευσαν σε πανεπιστήμια της Αμερικής, του Καναδά και της Αυστραλίας.

Σπουδαία διπλωμάτης δεν ήταν. Η φράση που τη χαρακτήριζε, ήταν forthright. Σε ελεύθερη μετάφραση, ό,τι σκεφτόταν το έλεγε ευθέως και, πολλές φορές, άκομψα. Το έλεγε, όμως. Και αυτό, συχνά απορύθμιζε το άκαμπτο, γκριζοκοστουμαρισμένο ανδρικό της ακροατήριο, που ήταν το υπουργικό της συμβούλιο, και οι Ευρωπαίοι εταίροι της στα Συμβούλια Κορυφής της Ε.Ε. Θα μείνει στην ιστορία ως μία από τους τρεις ηγέτες που πιστώνονται για τον ρόλο τους στο γκρέμισμα των απολυταρχικών καθεστώτων των πρώην σοβιετικών «δημοκρατιών», μαζί με τον Ρέιγκαν και τον Γκορμπατσόφ. Η αλήθεια είναι ότι τα καθεστώτα αυτά γκρεμίστηκαν πρωτίστως επειδή τα φρούτα της οργής των λαών τους είχαν ωριμάσει τόσο πολύ που νομοτελειακά θα φτάναμε εκεί που φτάσαμε. Ισως, εδώ, ο ρόλος της Θάτσερ να μην ήταν τόσο καθοριστικός, όσο παρουσιάζεται. Και δεν αρκεί, βέβαια, η θεωρία της επιρροής που φέρεται να είχε στον Γκορμπατσόφ, για τον οποίο είχε πει το ιστορικό «με αυτόν τον άνθρωπο μπορώ να συνεννοηθώ».

Πάντως, έστω και συμβολικά, έχει σημασία που το «σιδηρούν παραπέτασμα» να έπεσε επί των ημερών αυτής της γυναίκας, που όχι τυχαία, και καθόλου άδικα, ονομάστηκε «Σιδηρά Κυρία». Και ακόμα μεγαλύτερη σημασία έχει ότι στο τέλος, δεν την έριξε ο λαός της, αλλά το κονκλάβιο του ίδιου της του κόμματος, του Συντηρητικού, που πάντοτε την έβλεπε ως κάτι «έξω από εμάς» και, κυρίως, ως απειλή στο Great British Establishment, το Μέγα Βρετανικό Κατεστημένο.

Πηγή: www.protagon.gr

Μέριλ Στριπ, Η Θάτσερ πέτυχε σε έναν ανδροκρατούμενο κόσμο

Η εμπειρία της ταινίας τής χάρισε μεγαλύτερο σεβασμό για όσα πέτυχε μία γυναίκα μέσα σε έναν ανδροκρατούμενο … κόσμο. «Με δέος στέκομαι μπροστά του, παρότι δεν συμφωνώ με πολλές από τις πολιτικές της», είχε δηλώσει στον “Guardian” η Μέριλ Στριπ για τη Μάργκαρετ Θάτσερ την οποία υποδύθηκε στο σινεμά. Θύμισε επίσης ένα από τα κλασικότερα αποφθέγματα της Βρετανίδας πρώην πρωθυπουργού: «Αν θες να γίνει κουβέντα για κάτι, απευθύνσου σε έναν άντρα. Αν θες να γίνει η δουλειά, ρώτα μια γυναίκα».

Η μεγάλη Μέριλ Στριπ, η ηθοποιός με τις περισσότερες (17) υποψηφιότητες για Όσκαρ στην ιστορία, πήρε το τρίτο αγαλματίδιο στην καριέρα της πέρσι τον Φεβρουάριο, υποδυόμενη την Σιδηρά Κυρία στο “The Iron Lady”.Ήταν ένας ρόλος, την επιτυχία του οποίου είχαν αμφισβητήσει αρκετοί πολιτικοί και προσωπικότητες που είχαν ζήσει από κοντά την γυναίκα που κράτησε τα ηνία της Μεγάλης Βρετανίας από το 1979 ως το 1990, μένοντας για 10 και πλέον χρόνια στην Ντάουνινγκ Στριτ. Με πιο χαρακτηριστική, ίσως, δήλωση εκείνη του λόρδου Τέμπιτ, ο οποίος είχε κάνει λόγο για μία «ημιυστερική και υπερσυναισθηματική προσωπικότητα» που είχε αναδείξει η σταρ στην ταινία.

Τι έχει πει, όμως, για αυτόν τον ρόλο η ίδια η Μέριλ Στριπ; Μιλώντας στην “Vogue” είχε επισημάνει: «Με όλες τις ηρωίδες μου συναντιόμαστε σε ό, τι έχουμε κοινό. Είναι πολύ εύκολο για όλους μας να κρατάμε τους ανθρώπους σε απόσταση και να τους κρίνουμε από απέναντι. Οταν όμως μπεις στο σώμα κάποιου άλλου, αυτό είναι κάτι πολύ διαφορετικό. Ναι, μπορώ να κρίνω την πολιτική της Θάτσερ, τις πράξεις και τα σφάλματά της. Όταν όμως μπήκα στη θέση της ένιωσα ταπεινότητα, αλλά και οργή – ακριβώς όπως νιώθει κανείς και στο δικό του σώμα, όταν έρχεται αντιμέτωπος με τις δικές του αποτυχίες. Δεν έχω την παραμικρή αμφιβολία ότι κι εκείνη έβλεπε τις δικές της…»

Η Μέριλ Στριπ θεωρούσε ότι είχε επιτύχει επειδή είχε μπορέσει να «ξεσηκώσει» τους τρόπους της Σιδηράς Κυρίας αλλά και τις …δύο φωνές της: «Ο τρόπος που στεκόταν και που καθόταν, ο τρόπος που σταύρωνε τα πόδια της, τα κοσμήματα που φορούσε, το πώς κουνούσε το κεφάλι της όταν επιχειρηματολογούσε -όλα αυτά ήταν πολύ σημαντικά. Και ήταν πολύ δικά της χαρακτηριστικά. Έτσι προσπάθησα να τα οικειοποιηθώ σε μεγάλο βαθμό επειδή όλα τους είχαν να κάνουν και με το πώς ο κόσμος αντιδρούσε απέναντί της. Οι τρόποι της Θάτσερ ήταν η ασπίδα της».

Όσο για τις δύο φωνές, όσοι έχουν δει την ταινία, ίσως θυμούνται ότι, όταν η Θάτsερ είχε εκλεγεί στην ηγεσία του Συντηρητικού Κόμματος, είχε αποφασίσει να αλλάξει την φωνή της για να ακούγεται πιο επιβλητική στις δημόσιες εμφανίσεις της: «Την φωνή της την βάθυνε, την εμπλούτισε, την υποστήριξε με ανάσες. Ετσι ήμουν αναγκασμένη να πιάσω και τις δύο φωνές. Εκείνη με την οποία ξεκίνησε και εκείνη με την οποία κατέληξε όταν έγινε ηγέτης», είχε τονίσει η δημοφιλής ηθοποιός.

Πηγή: www.imerisia.gr

Η Θάτσερ με… δικά της λόγια

Η πολιτική σταδιοδρομία της Μάργκαρετ Θάτσερ, με τα δικά της λόγια.

• «Δεν πιστεύω ότι θα υπάρξει μια γυναίκα πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια της ζωής μου», είχε δηλώσει όταν ήταν υπουργός Παιδείας το 1973. Το 1979 έγινε η πρώτη και η μοναδική μέχρι στιγμής γυναίκα πρωθυπουργός της χώρας της.

• «Όπου υπάρχει διαφωνία, ας φέρουμε την αρμονία. Όπου υπάρχει λάθος, ας φέρουμε την αλήθεια. Όπου υπάρχει αμφιβολία, ας φέρουμε την πίστη. Και όπου υπάρχει απελπισία, ας φέρουμε την ελπίδα», δήλωσε κατά την εκλογή της το 1979, επικαλούμενη τον Άγιο Φραγκίσκο της Ασίζης.

• «Δεν είμαι πολιτικός της ομοφωνίας. Είμαι πολιτικός εκ πεποιθήσεως», έλεγε η “Σιδηρά Κυρία” το 1979.

• «Δεν με νοιάζει πόσο μιλάνε οι υπουργοί μου, εφόσον κάνουν αυτό που λέω», είχε πει το 1980.

• «Είχαμε να πολεμήσουμε τον εξωτερικό εχθρό στα Φόκλαντς. Πρέπει πάντα να γνωρίζουμε τον εσωτερικό εχθρό, τον οποίο είναι πιο δύσκολο να πολεμήσουμε και είναι πιο επικίνδυνος για την ελευθερία», είχε πει κατά την απεργία των ανθρακωρύχων το 1984-85, η οποία είχε προκαλέσει μία από τις πιο σθεναρές αντιστάσεις στην οικονομική πολιτική της.

• «Δεν ζητάμε ούτε μία πένα από τα κοινοτικά χρήματα για την Βρετανία. Αυτό που ζητάμε είναι να πάρουμε πίσω ένα πολύ μεγάλο ποσό από τα δικά μας χρήματα, πέραν και πάνω από αυτό που συνεισφέρουμε στην κοινότητα, το οποίο καλύπτεται από τα έσοδά μας από την κοινότητα», είχε δηλώσει σε Σύνοδο Κορυφής της τότε Ευρωπαϊκής Οικονομικής Κοινότητας (ΕΟΚ) το 1979.

• «Σε αυτούς που περιμένουν με κομμένη την ανάσα για αυτήν την αγαπημένη φράση των μέσων ενημέρωσης, την αναστροφή, έχω μόνον ένα πράγμα να πω: Στροφή κάνεις αν το θέλεις. Η κυρία δεν πρόκειται να κάνει στροφή», είχε πει το 1980, κατά τη διάρκεια συνεδρίου του Συντηρητικού Κόμματος, απαντώντας στους συναδέλφους της που την παρότρυναν να μαλακώσει την οικονομική της πολιτική η οποία οδηγούσε σε αύξηση της ανεργίας.

• «Είναι μια μέρα την οποία δεν έπρεπε να δω», είχε δηλώσει το 1984 σε δημοσιογράφους την επόμενη μιας αιματηρής βομβιστικής επίθεσης, της οποίας επέζησε, του Ιρλανδικού Δημοκρατικού Στρατού (IRA) σε συνέδριο του Συντηρητικού Κόμματος.

• «Γίναμε γιαγιά», είπε κατά την γέννηση του πρώτου της εγγονιού το 1989.

• «Συνεχίζω να αγωνίζομαι, αγωνίζομαι για την νίκη», είπε τον Νοέμβριο του 1990, όταν δεν κατάφερε να κερδίσει από τον πρώτο γύρο στην ψηφοφορία για την ηγεσία του Συντηρητικού Κόμματος. Την επόμενη ημέρα παραιτήθηκε.

• «Είναι ένας παράξενος κόσμος», είπε την ίδια χρονιά σχετικά με την απόφασή της να παραιτηθεί.

Πηγή: www.enikos.gr

Επιμέλεια: Τζένη Κατσαρή-Βαφειάδη
[email protected]

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.