«Σ’ εναν πολυκεντρικο κοσμο ποσο χρειαζεται το ΝΑΤΟ»;

«Η διάσκεψη ΗΠΑ και ΕΕ στην Πράγα η οποία πραγματοποιήθηκε σε μια χρονική στιγμή που η ΕΕ μάλλον παραπαίει, με την έννοια δηλαδή ότι στερούμενη, αφενός μεν, ηγετικών προσωπικοτήτων, δυναμένων σε πολιτικό ή και τεχνοκρατικό επίπεδο να λάβουν πρωτοβουλίες για τη θετικότερη παρουσία της Ένωσης στα παγκόσμια πράγματα, και αφετέρου, έχουσα την εκκρεμότητα της ταυτότητάς της συνεπεία του Ιρλανδικού αναμενόμενου δημοψηφίσματος, που μάλλον θα πραγματοποιηθεί κατά το Φθινόπωρο, αν και πραγματοποιούμενο πιθανότατα αμέσως μετά τις ευρωεκλογές θα είχε περισσότερες πιθανότητες να οδηγήσει σε επικύρωση της Συνθήκης της Λισσαβόνας, συμπίπτουσα λοιπόν με αυτή την συγκυρία εξ αντικειμένου δεν ήταν δυνατόν να έχει μεγαλύτερα αποτελέσματα από αυτά που πράγματι είχε».

Η διάσκεψη του ΝΑΤΟ στο Στρασβούργο

«Η διάσκεψη του ΝΑΤΟ στο Στρασβούργο συμπίπτει με μια χρονική στιγμή εξίσου σημαντική για τη Βορειοατλαντική συμμαχία, με την έννοια ότι είναι προφανές ότι η συμμαχία διέρχεται μια κρίση ταυτότητος αυτή τη στιγμή, εννοώ το αναφανέν πρόβλημα κατά την οκταετία της προηγούμενης αμερικανικής διοίκησης και το οποίο καλύφθηκε με την αναζήτηση σκοπού ως λόγου ύπαρξης της συμμαχίας, της Βορειοατλαντικής συμμαχίας με την αντιμετώπιση της διεθνούς τρομοκρατίας, η οποία αντιμετώπιση είχε τα γνωστά αποτελέσματα. Δηλαδή, αφενός μεν, κατεδείχθησαν τα περιορισμένα αποτελέσματα στην κοινή συμμαχική αντιμετώπιση της τρομοκρατίας και στο ζήτημα του Αφγανιστάν και στο ζήτημα του Ιράκ, και συνεπώς αυτή τη στιγμή αναζητείται ένας λόγος ύπαρξης της συμμαχίας, η οποία νομίζω πολύ δύσκολα θα ανεύρει ένα εχθρό. Αντιθέτως η διαχείριση της ένταξης πρώην ανατολικών κρατών στην συμμαχία είχε σαν αποτέλεσμα τη δημιουργία τριβών και ήταν και ένας από τους λόγους που δημιουργήθηκε η ψυχρότητα στις αμερικανορωσικές σχέσεις. Άρα αυτή τη στιγμή το μέλλον της συμμαχίας του Βορείου Ατλαντικού θα ήταν κυρίως να επιτύχει μια προσέγγιση με τη Ρωσία, οπότε όμως το ερώτημα θα είναι έναντι ποίου θα χρειασθεί να έχει λόγο ύπαρξης το ΝΑΤΟ. Διότι αν ο λόγος ύπαρξης της συμμαχίας είναι η διεθνής τρομοκρατία νομίζω ότι δεν είναι ούτε απαραίτητη ούτε χρήσιμη μια συμμαχία στην οποία δεν θα μετείχαν όλα τα κράτη. Ενδεχομένως ο σκοπός αυτός, δηλαδή η διεθνής στάση της διεθνούς κοινότητας στο ζήτημα της τρομοκρατίας, θα μπορούσε να επιτευχθεί καλύτερα στο πλαίσιο της ενίσχυσης της Κοινής Εξωτερικής Πολιτικής και Ασφάλειας, οδός όμως την οποία προδήλως δεν επιθυμούν να χρησιμοποιήσουν οι ΗΠΑ, διότι αυτή θα ήταν μία οδός που φεύγει από τον έλεγχό τους, σε αντίθεση με τη Συμμαχία του Βορείου Ατλαντικού, η οποία τους επιτρέπει να ελέγχουν τις εξελίξεις. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι στον πολυκεντρικό κόσμο στον οποίο η νέα αμερικανική διοίκηση προσβλέπει με εργαλείο τη διπλωματία, θα χρειαζόταν η συμμαχία του Βορείου Ατλαντικού. Το μέλλον πάντως θα δείξει».

Επίσκεψη Ομπάμα στην Τουρκία

«Η επίσκεψη του προέδρου Ομπάμα στην Τουρκία έχει πολύ μεγάλη σημασία όχι μόνο για τις διμερείς αλλά για τις διεθνείς σχέσεις και όχι μόνο για την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ευρώπης αλλά και για την ειρήνη και τη σταθερότητα στην ευρύτερη περιοχή, λαμβανομένου υπόψη ότι η Τουρκία είναι ένα μετριοπαθές ισλαμικό κράτος και είναι μετριοπαθές κράτος του οποίου η πλειονότητα ή σχεδόν το όλον του πληθυσμού είναι μουσουλμανικό, αλλά το ίδιο το κράτος δεν είναι ισλαμικό αλλά κοσμικό κράτος, το οποίον μάλιστα με τους κατάλληλους χειρισμούς που έχουν γίνει με την ισχύ του δόγματος Νταβούτογλου, – όπως το αποκαλώ εγώ – δόγματος δηλαδή που έχει το όνομα του καθηγητή Αχμέτ Νταβούτογλου, ο οποίος ήταν καθηγητής Διεθνών Σχέσεων μέχρι το 2002 στο Πανεπιστήμιο του Μπαχτσέ Σεχίρ της Κωνσταντινούπολης, είναι ο επίσημος σύμβουλος του Ερντογάν, του οποίου υπήρξε δάσκαλος όπως και του Γκιουλ, και είναι ίσως ο άτυπος υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας, στο πλαίσιο λοιπόν αυτού του δόγματος που στηρίζεται σε μια μελέτη του Νταβούτογλου που έχει το όνομα «στρατηγικό βάθος» και στην οποία αποδίδεται το παρόν και το μέλλον της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας με ένα τόξο και ένα βέλος, εις την οποίαν το μεν τόξο αντιπροσωπεύει την ευέλικτη εξωτερική πολιτική, το δε βέλος τους στόχους που μπορεί να επιτύχει σε εθνικό επίπεδο η Τουρκία, έχει σαν αποτέλεσμα την αναβάθμιση της χώρας αυτής. Η Τουρκία, υπό τις παρούσες συνθήκες, δηλαδή υπό τους στόχους της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής που είναι πλέον η απαγκίστρωση από το Ιράκ, η ενίσχυση της παρουσίας στο Αφγανιστάν, η αναζήτηση ενός κοινού λόγου επικοινωνίας με το Ιράν και η εξεύρεση ενός modus vivedi στη Μέση Ανατολή, επιτρέπει στη χώρα αυτή να παίξει ένα πολύ ενεργητικό ρόλο. Δεν είναι τυχαίο μάλιστα ότι μια χώρα με τεράστια προβλήματα όπως αυτή εκλήθη να μετάσχει στην ομάδα των είκοσι πλουσιοτέρων χωρών του κόσμου, αυτών που επηρεάζουν το 80% περίπου της παγκόσμιας οικονομίας. Επειδή οι διεθνείς σχέσεις σε επίπεδο που υπερβαίνει τα όρια της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και επιδιώκει να παίξει ένα βαρύνοντα ρόλο σε μια ευρύτερη περιοχή απαιτεί εμπειρία και ευελιξία, την οποία προδήλως η γείτων δεν διαθέτει ακόμη, είχαμε το φαινόμενο της εμφάνισης της Τουρκίας στην συνδιάσκεψη του ΝΑΤΟ ως ταύρου εν υαλοπωλείω το οποίο προκάλεσε και έδωσε βάση στην αρνητική θέση του Σαρκοζί και της Μέρκελ στο ζήτημα της ευρωπαϊκής προοπτικής της γείτονος, η οποία αρνητική θέση βασίσθηκε στη στάση που εκράτησε η Τουρκία στο ζήτημα της εκλογής του διαδόχου του αποχωρούντος γενικού γραμματέως της Συμμαχίας του Βορείου Ατλαντικού. Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί κανείς να έχει υπέρ αυτού γεωπολιτικές συνθήκες που αναδιαμορφώνονται και διαμορφώνονται ραγδαία, αλλά πρέπει να ασκεί και το εργαλείο της εξωτερικής πολιτικής με τον τρόπο που αρμόζει σε διεθνείς σχέσεις και όχι ως ταύρος εν υαλοπωλείω».

Διμερείς σχέσεις και επίσκεψη Ομπάμα στην Τουρκία

«Μολονότι δεν έχω πληροφόρηση για τα αποτελέσματα της συνάντησης αυτής, η συγκεκριμένη συνάντηση είχε μια μεγάλη σημειολογική σημασία. Πρώτον, γιατί έρχεται να αμβλύνει τη δυσαρέσκεια που υπήρχε στη χώρα μας, επειδή αισθανθήκαμε, ότι ανετρέπετο η σχέση ισορροπίας με την οποία μέχρι τώρα μας είχε συνηθίσει η αμερικανική διοίκηση στο ζήτημα της απόδοσης στρατηγικής σημασίας εκ μέρους της στη χώρα μας ίδιας με αυτής που είχε αποδοθεί στην Τουρκία. Βέβαια να σας θυμίσω ότι στο παρελθόν, μολονότι η αρχή αυτή τηρήθηκε με σεβασμό, τα πρακτικά αποτελέσματα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής στα μεγάλα ζητήματα που απασχολούν την χώρα μας ή σε αυτά που φαίνεται ότι μας απασχολούν, δεν ήταν ισορροπημένη. Από πλευράς σημειολογικής λοιπόν είχε μεγάλη σημασία. Από ουσιαστικής πλευράς πρέπει να σας επιστήσω την προσοχή στην μεγάλη σημασία που έχουν για την κατανόηση των εκατέρωθεν θέσεων της εξωτερικής πολιτικής αυτού του είδους οι διασκέψεις κορυφής, πόσω μάλλον όταν επιτυγχάνονται στην αρχή της θητείας της νέας αμερικανικής διοίκησης, η οποία με τις διαφανείσες και τις διαφαινόμενες επιλογές της στα μεγάλα περιφερειακά και παγκόσμια ζητήματα δείχνει να μην αποκλίνει πολύ από την πολιτική της προηγούμενης διοίκησης. Βέβαια, είναι σαφές, ότι πλέον οι προληπτικοί πόλεμοι θα αποτελούν μία εσχάτη επιλογή, εννοώ ότι η διπλωματία θα έχει τον πρώτο λόγο, αλλά στα ζητήματα που ενδιαφέρουν την ελληνική εξωτερική πολιτική η διαφαινόμενη πολιτική της νέας αμερικανικής διοίκησης δεν φαίνεται να απέχει πολύ από την εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης Μπους. Για αυτό το δεδομένο η γνωριμία των θέσεων της Ελλάδος έχει μεγάλη σημασία. Βέβαια δεν πρέπει να μας στενοχωρεί ότι ο πρόεδρος Ομπάμα απεκάλεσε την Πρώην Γιουγκοσλαβική Δημοκρατίας της Μακεδονίας ως Μακεδονία, ως όφειλε άλλωστε, εφόσον οι ΗΠΑ την έχουν αναγνωρίσει με το συνταγματικό τους όνομα, και άρα δεν μπορούσε να την αποκαλέσει με διαφορετικό τρόπο. Έχει όμως πολύ μεγάλη σημασία ότι απευθύνθηκε σύσταση προς αυτή τη χώρα για να αναζητηθεί μια λύση σύνθετης ονομασίας στη διεθνή της παρουσία και όχι μόνο στις διεθνείς της σχέσεις και συνεπώς οι ΗΠΑ δεν απέκλιναν από την ομόφωνη απόφαση του ΝΑΤΟ στο Βουκουρέστι να μη δεχθούν την χώρα αυτή πριν επιλυθεί το διμερές ζήτημα του ονόματος.

«Σήμερα όλοι ξέρουν ότι πίσω από τη διαμάχη για το όνομα είναι η διεκδίκηση αναγνώρισης μιας ψευδεπίγραφης ιστορίας»