Γιωργος Χατζηκωνσταντινου, καθηγητης Τμηματος ΔΟΣΑ του ΔΠΘ: «Η οικονομικη κριση ειναι αμφισβητηση του νεοφιλελευθερου οραματος»

Το τελευταίο χρονικό διάστημα ταλανιζόμαστε από μια διεθνή οικονομική κρίση. Είχαμε ύφεση στις διεθνείς αγορές, ζήσαμε τη Μαύρη Δευτέρα του Χρηματιστηρίου πρόσφατα, είδαμε τις τιμές του πετρελαίου να εκτοξεύονται. Για το θέμα αυτό ο ΠτΘ σήμερα συζητά με τον καθηγητή του Τμήματος Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Ανάπτυξης του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης, κ. Γιώργο Χατζηκωνσταντίνο.

Παγκόσμια κρίση

ΠτΘ: κ. Χατζηκωνσταντίνου, τον τελευταίο διάστημα διάγουμε μία παγκόσμια οικονομική κρίση. Πότε και πώς ξεκίνησε αυτή;

Γ.Χ.: Η οικονομική κρίση έχει ξεκινήσει τα τελευταία χρόνια και δεν αποτελεί τίποτα άλλο παρά καταφανή αμφισβήτηση του λεγόμενου νεοφιλελεύθερου οράματος το οποίο από την εποχή του Θατσερισμού και του Ρηγκανισμού κυριάρχησε στον κόσμο. Το μήνυμα ήταν ότι από αυτή τη Νέα Τάξη πραγμάτων και το νεοφιλελεύθερο δόγμα, το οποίο ακόμη και σήμερα περίπου κυριαρχεί στις μέρες μας, κανένας δεν θα έμενε που ανικανοποίητος από αυτό το πρότυπο ανάπτυξης. Είκοσι χρόνια μετά αποδεικνύεται ότι ένα πολύ μικρό ποσοστό ανθρώπων έχει ικανοποιηθεί από αυτή την ιστορία, ότι είναι πολλοί αυτοί που έχουν βλαφτεί και πολλοί έχουν οδηγηθεί και σε απελπισία. Υπάρχει πλούτος που έχει συγκεντρωθεί σε ορισμένα σημεία του πλανήτη και σε ορισμένα χέρια, υπάρχει μία τεράστια άνιση κατανομή του εισοδήματος που δεν έχει ξαναγίνει ποτέ, υπάρχει μια έλλειψη οράματος και προοπτικής για το μέλλον. Τον τελευταίο καιρό ζούμε μία, όπως την ονομάσατε, κρίση, εγώ θα την ονομάσω περισσότερο μεταλλαγή, γιατί το καπιταλιστικό σύστημα πρόκειται να αλλάξει, δεν θα είναι το ίδιο πιθανώς τα χρόνια που έρχονται, θα στραφεί σε νέες κατευθύνσεις, διότι το νεοφιλελεύθερο μοντέλο του δεν έχει αποδώσει.

ΠτΘ: Η κρίση είναι κατ’ εξοχήν της αμερικάνικης οικονομίας ή γενικότερα της διεθνούς;

Γ.Χ: Η κρίση είναι κατ’ εξοχήν της αμερικάνικης οικονομίας, αλλά και της διεθνούς οικονομίας, δεδομένου ότι η αμαξοστοιχία είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες και όταν έχουμε τις εξελίξεις με το δολάριο, με την αγορά του πετρελαίου, την αγορά του χρυσού, την αγορά πρώτων υλών, με την πτώση του δολαρίου και την αμφισβήτηση εντός των Ηνωμένων Πολιτειών του τραπεζικού συστήματος και της χρηματοοικονομικής σφαίρας τα πράγματα δεν πάνε καλά για όλο τον κόσμο. Εάν η κρίση και η μεταλλαγή αυτή επισυμβούν, που θα επισυμβούν αναγκαστικά, πρώτα στις Ηνωμένες Πολιτείες αυτό θα διαχυθεί σε όλο τον κόσμο και φανταστείτε ότι η πιο ευπρόσβλητη περιοχή είναι η Ευρώπη, η οποία ενωμένη Ευρώπη στερείται φυσικών πόρων και, βεβαίως, ενεργειακών πόρων. Αυτή τη στιγμή έχει ένα νόμισμα το οποίο φθάνει σε σχέση με το δολάριο στο 1,65, άρα το δολάριο πέφτει καθημερινά, και όχι βέβαια τυχαία, γιατί οι αμερικανοί βλέποντας ότι το δολάριο πέφτει στρέφονται σε προαγορές όψεων, πετρελαίου, προαγορές χρυσού, ευρώ, πρώτων υλών. Αυτό σημαίνει ότι το δολάριο οδηγείται σε μεγαλύτερη πτώση, το οποίο όμως είναι νόμισμα αποθέματος, νόμισμα κλειδί για όλο τον πλανήτη. Υπάρχει κρίση εμπιστοσύνης έναντι του δολαρίου και αυτό είναι πολύ σημαντικό.

ΠτΘ: κ. Χατζηκωνσταντίνου, είναι ικανές οι νομισματικές και κρατικές αρχές των ανεπτυγμένων χωρών να αντιμετωπίσουν το πρόβλημα με κάποιες παρεμβάσεις;

Γ.Χ.: Είναι ενδιαφέρουσα η ερώτηση, διότι προχθές διαβάσαμε ότι για να στηρίξει το τραπεζικό σύστημα ο Μπρεζίνσκυ έριξε στην αγορά 200 δισεκατομμύρια δολάρια και κατόπιν άλλα 400, δηλαδή συνολικά 600 δισεκατομμύρια, δηλώνοντας ταυτόχρονα ότι η ζημία του τραπεζικού συστήματος στις ΗΠΑ σήμερα είναι πάνω από 1 τρισεκατομμύριο 200 δισεκατομμύρια δολάρια και λέγοντας ότι για να μπορέσει να συγκρατήσει την κατάρρευση και την περαιτέρω επιδείνωση της ύφεσης της οικονομίας των ΗΠΑ θα πρέπει να ριχθούν πάνω από 1 τρισεκατομμύριο δολάρια για ρευστότητα στην αγορά. Όταν το πετρέλαιο φθάνει στην τιμή των 110 ευρώ το βαρέλι και θα φθάσει και στα 200, γιατί γίνονται αυτή τη στιγμή προαγορές στα 200 δολάρια το βαρέλι, ανεβάζουν την τιμή του προς τα πάνω και αυτό επιδεινώνει περισσότερο την κρίση, την πτώση του δολαρίου και, βεβαίως, επιδεινώνει και το μοντέλο ανάπτυξης της Ευρώπης.

ΠτΘ: Τα κράτη είναι εφικτό να παρέμβουν;

Γ.Χ.: Βεβαίως, γιατί βεβαίως αυτά δεν θα φαλιρίσουν ποτέ. Εάν παρέμβουν απλά για να περισώσουν το σύστημα που αυτή τη στιγμή υπάρχει, είναι λανθασμένη κίνηση. Τα κράτη μπορούν να παρέμβουν με μορφές πολιτικής, οι οποίες θα διαφοροποιούνται από τις υπάρχουσες μορφές πολιτικής, οι οποίες ακολουθήθηκαν μέχρι σήμερα. Τα κράτη πρέπει πλέον, και είναι πασιφανές το γεγονός αυτό, να παρέμβουν αν θέλουν να διαφυλαχθούν τα κέρδη των επιχειρήσεων, ή αν θέλουν να θέσουν την οικονομία σε υγιή βάση και όχι σε βάση δανεισμού στο τραπεζικό σύστημα, γιατί τη στιγμή αυτή η ζήτηση και η ιδιωτική κατανάλωση κατ’ εξοχήν τροφοδοτούνται και αιμοδοτούνται από πιστώσεις του τραπεζικού συστήματος. Εάν θέλουμε να κάνουμε μία υγιή οικονομία πρέπει να στραφούμε στην πραγματική οικονομία και όχι στην χρηματοοικονομική σφαίρα και να κάνουμε κάτι που είναι πολύ απλό. Πιθανώς κάποιοι να πουν ότι αυτό θα αποτελεί επιστροφή στο παρελθόν, όμως θα πρέπει να σκεφτούν και οι ίδιοι μήπως αυτή η φεουδακοποίηση της οικονομίας που έχουν κάνει, αυτή αποτελεί ουσιαστικά επιστροφή στο παρελθόν. Το να πούμε, δηλαδή, σήμερα ότι τα κράτη θα πρέπει να αποφασίσουν να ακολουθήσουν πολιτικές αναδιανομής του εισοδήματος, τόνωση της αγοραστικής δύναμης, αυξήσεις στους μισθούς και στα ημερομίσθια, αυξήσεις στις συντάξεις, ουσιαστικά αύξηση στα εισοδήματα του απλού κόσμου οι οποίοι θα βγουν να αγοράσουν, αυτό σημαίνει και στήριξη των κερδών των επιχειρήσεων. Αν συνεχίσουν να τροφοδοτούν το τραπεζικό σύστημα και την χρηματοοικονομική σφαίρα και τα χρηματιστήρια με πιστώσεις, για παράδειγμα του 1 τρις που είπα προηγουμένως, στηρίζοντας απλά ένα πράγμα που είναι αρρωστημένο και φούσκα, οδηγεί σε περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης και κατάρρευση με όλα τα κοινωνικά παρεπόμενα τα οποία μπορεί να είναι και χειρότερα από τα οικονομικά. Διότι έχουμε πλέον σαφείς ενδείξεις ότι όταν διαταράσσεται η κοινωνική συνοχή υπάρχει ένας λαϊκός ωχαδερφισμός, αύξηση της εγκληματικότητας. Αυτά δεν είναι τυχαία, σημαίνει ότι αναταράσσεται η κοινωνική ειρήνη και βεβαίως γιατί όχι στο μέλλον να σκεφτούμε ότι το αποτέλεσμα μιας τέτοιας κακής οικονομικής κατάστασης και κατάρρευσης ενός οικονομικού προτύπου ανάπτυξης να οδηγήσει σε πολέμους. Γιατί όταν δουν ότι τα συμφέροντα διακυβεύονται σοβαρά τότε θα οδηγηθούν στον πόλεμο, ο οποίος είναι ο μεγαλύτερος ρυπαντής αυτού του κόσμου.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι η Ευρωπαϊκή Τράπεζα θα οδηγηθεί σε νέα άνοδο επιτοκίων;

Γ.Χ.: Η Ευρωπαϊκή Τράπεζα επηρεασμένη από μία πολιτική και από μία δογματική αντίληψη η οποία είναι καθαρά ενάντια στον πληθωρισμό εξακολουθεί να πιστεύει στην άνοδο των επιτοκίων, γιατί με αυτό τον τρόπο θα σώσει το σύστημα. Κατά την άποψή μου είναι μία λανθασμένη πολιτική, είναι μια πολιτική η οποία δεν βλέπει τα προβλήματα της ανεργίας, δεν βλέπει τα προβλήματα της απασχόλησης, δεν βλέπει τα προβλήματα της άνισης διανομής του εισοδήματος, αλλά ο μόνος της στόχος είναι μη τυχόν ανέβη ο πληθωρισμός που ούτως ή άλλως ανεβαίνει. Το ερώτημα είναι θα εξοντώσουν τελείως τον κόσμο; Θα τον αφήσουν χωρίς ρευστότητα; Θα τον οδηγήσουν στην απόγνωση; Θα αυξήσουν ακόμη περισσότερο την εγκληματικότητα; Θα τους πάρουν τα σπίτια οι τράπεζες προκειμένου να υπάρξει χαμηλός πληθωρισμός λόγω της γερμανικής ή της γαλλικής φοβίας για τις πληθωριστικές καταστάσεις; Προσωπικά πιστεύω ότι η ύπαρξη ενός πληθωρισμού ανεκτού επιπέδου που συνοδεύεται με τις αντίστοιχες αυξήσεις μισθών και ημερομισθίων δεν είναι κακό. Ο υπερπληθωρισμός είναι κακός. Μη ξεχνάμε ότι στις δεκαετίες από το 1944 και μέχρι το 1973 υπήρξε και στην Ελλάδα επίπεδο πληθωρισμού που έφθανε το 25% αλλά υπήρχαν μέτρα και περνούσε η μεγάλη μάζα του λαού καλύτερα παρά τα επιφαινόμενα που λέγανε πολλοί ότι όλο μερσεντές κυκλοφορούν, όλοι πάνε ταξίδια στο εξωτερικό και οι ταβέρνες είναι γεμάτες. Το ερώτημα είναι σε πόσο ποσοστό του πληθυσμού συμβαίνει αυτό. Όλα αυτά τα αυτοκίνητα που κυκλοφορούν και τα σπίτια που αγοράζονται είναι όλα πραγματική οικονομία ή είναι δάνεια τραπεζικού συστήματος που οι μισοί τα χρωστάνε και κάθε μέρα έχουμε κατασχέσεις που φθάνουν τα 200.000 διαμερίσματα μέσα σε ένα χρόνο; Κάτω από αυτές τις συνθήκες υπάρχουν τα επιφαινόμενα τα οποία πιθανώς απατούν, διότι η πραγματικότητα είναι πολύ διαφορετική. Εάν τα Βόρεια Προάστια και το Κολονάκι και το Φάληρο όπου ζουν πολλοί βολεμένοι και φεύγουν κάθε Σαββατοκύριακο με τις μερσεντές και πάνε κάπου δημιουργώντας την αίσθηση ότι όλη η χώρα είναι έτσι, κάνουν λάθος. Υπάρχουν και τα Λιόσια και η Τούμπα και η Κομοτηνή και η Αλεξανδρούπολη, που δεν φεύγουν οι άνθρωποι κάθε Σαββατοκύριακο. Το θέμα είναι αυτό το σύστημα μπορεί να βαδίσει, πρόκειται περί ανθρωπίνου λάθους ή θεϊκού; Ο θεός οδηγεί το σύστημα στην καταστροφή ή είναι ανθρώπινη πρωτοβουλία; Είναι ανθρώπινη πρωτοβουλία, γιατί αυτοί οι ίδιοι οι θιασώτες του συστήματος και του προτύπου ανάπτυξης που κυριαρχεί, ότι δια της αοράτου χειρός, αυτορυθμίζονται οι αγορές, διαψεύδονται και αποδεικνύεται ότι δεν υπάρχει αόρατο χέρι, διότι οι αγορές δεν αυτορυθμίζονται, αλλά απορυθμίζονται και όχι από αόρατο χέρι αλλά από τα συγκεκριμένα χέρια εκείνων οι οποίοι έχουν τις τύχες αυτών των λαών στα χέρια τους και τους οδηγούν κατά κει. Ας πάρουν, λοιπόν, άλλες αποφάσεις.

Σήμερα έχουμε ένα δούλο χωρίς ψυχή

ΠτΘ; Πώς βλέπετε να διαμορφώνεται η τιμή του πετρελαίου και του χρυσού;

Γ.Χ.: Η τιμή του χρυσού, όπως και του ευρώ, θα ανεβαίνει συνεχώς όσο κρατά η κρίση στις ΗΠΑ. Όταν το δολάριο, το κατ’ εξοχήν μέσο πληρωμής στον κόσμο όλο, πέφτει αυτοί που έχουν στα χέρια τους δολάρια κοιτάζουν να απαλλαγούν από αυτά και να αγοράσουν άλλου είδους αξίες. Στρέφονται, λοιπόν, προς το χρυσάφι που είναι κατ΄ εξοχήν σταθερά αξία λόγω του ότι είναι σε πολύ μικρές ποσότητες πάνω στη γη, στρέφονται στο ευρώ, στρέφονται στις πρώτες ύλες όπως το καλαμπόκι, το σιτάρι, το κριθάρι, σε πολύτιμα μέταλλα με αποτέλεσμα όσο αυξάνει η ζήτησή τους να αυξάνει και η τιμή τους.

ΠτΘ: Τι είναι αυτό που αυτή τη στιγμή πρέπει να ξαναδούμε;

Γ.Χ.: Ο νεοφιλελεύθερος στοχασμός που επί εικοσαετία τουλάχιστον κυβέρνησε τον κόσμο οδήγησε σε αδιέξοδα, τα οποία πρέπει να ξαναδούμε. Ο καπιταλισμός θα αλλάξει, οι λαοί θα αφυπνισθούν, ήδη πολιτικά παντού συμβαίνουν πράγματα τα οποία είναι διαφορετικά από ό,τι την περασμένη εικοσαετία, πολιτικά μηνύματα θα φθάσουν προς τα πάνω και ο κίνδυνος μιας γενικότερης κατάρρευσης θα οδηγήσει το σύστημα σε μία διαφοροποίηση. Μην ξεχνάμε ότι μία καθαρά κεϋνσιανή κρίση, δηλαδή μία απλή ανισοκατανομή του εισοδήματος με απλή αύξηση των μισθών και ημερομισθίων δεν αρκεί σήμερα διότι έχουμε ένα καπιταλισμό που δεν είναι ίδιος με τις δεκαετίες του 20ου αιώνα, αλλά έχουμε έναν καπιταλισμό ο οποίος χαρακτηρίζεται από μία μορφή τεχνολογικών εξελίξεων που δεν υπήρξαν ποτέ. Έχουμε σήμερα μια τεχνολογική επανάσταση. Το ζήτημα είναι ποια θα είναι η φιλοσοφία του νέου συστήματος και εγώ θα επιμένω και θα φωνάζω ότι το νέο σύστημα πρέπει να αντιληφθεί ότι έχει μια νέα τεχνολογία καταπληκτική στα χέρια του με ένα τεράστιο πλεόνασμα, το οποίο δημιουργεί και αυτό αρκεί για να θρέψει ολόκληρο τον πλανήτη με καλύτερα εισοδήματα, με λιγότερες ώρες εργασίας και ελεύθερο χρόνο. Το όραμα του νέου αιώνα του millenium είναι το όραμα μιας ανθρωπότητας που θα έχει στη διάθεσή της ελεύθερο χρόνο για πνευματική, ψυχική, συναισθηματική ανάταση, δουλεύοντας λιγότερο και με περισσότερα εισοδήματα. Έχουμε ένα δούλο χωρίς ψυχή, τον οποίο δεν τον είχαμε ποτέ. Αυτός λέγεται νέα τεχνολογία, ρομπότ, αυτοματισμοί με τεράστια πλεονάσματα τα οποία μέχρι σήμερα τα τρώνε οι εκατό εκάστοτε κάθε κοινωνίας που την οδηγούν και προδιαγράφουν τις τύχες της. Αυτοί πρέπει να ελεγχθούν τελικά.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι η κρίση θα είναι σύντομη;

Γ.Χ.: Δεν νομίζω, γιατί αυτή τη στιγμή η ανθρωπότητα αντιμετωπίζει κάτι τελείως πρωτόγνωρο και αυτό είναι η τελεία αυτονόμηση της χρηματοοικονομικής σφαίρας της οικονομίας δηλαδή της οικονομίας του χρήματος από την πραγματική οικονομία του πραγματικού προϊόντος. Αυτοί που σήμερα είναι πλούσιοι δεν είναι αυτοί οι οποίοι σήμερα πράγματι παράγουν προστιθέμενη αξία. Αυτοί που σήμερα είναι πλούσιοι είναι αυτοί που κερδοσκοπούν και οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην χρηματοοικονομική σφαίρα, που αποτελεί μια τεράστια φούσκα και κερδοσκοπούν πάνω στις τιμές των μετοχών, στις τιμές συναλλάγματος, στα επιτόκια μέσα από διαδικασίες που είναι τελείως αυτονομημένες από την πραγματική οικονομία. Σήμερα είναι δυνατόν να δρας οικονομικά το χρήμα με το χρήμα και από εκεί να αποκομίζεις τεράστια κέρδη. Ο ημερήσιος χρηματιστηριακός τζίρος παγκοσμίως είναι μεγαλύτερος από ό,τι είναι ολόκληρο το τριτοκοσμικό κέρδος. Έχουμε ημερήσιο χρηματιστηριακό τζίρο πάνω από 1 τρισεκατομμύριο 200 δισεκατομμύρια δολάρια, κεφάλαια που κινούνται κερδοσκοπικά στην χρηματοοικονομική σφαίρα, χωρίς πραγματικό αποτέλεσμα πραγματικού προϊόντος παραγόμενου και αυτό είναι ίσο με το τριτοκοσμικό χρέος. Μια ημέρα αρκεί για να σβήσουν τα χρέη των χωρών του τρίτου κόσμου. Πάνω από 4 δισεκατομμύρια άνθρωποι καταδυναστεύονται εδώ και δεκαετίες.

Την ιστορία δεν την γράφουν οι Επιτροπές, αλλά οι λαοί και η εξουσία

ΠτΘ: Το μεγάλο ζήτημα και πληγή της ελληνικής οικονομίας είναι ότι υπάρχει υπερβολικός δανεισμός όλων σχεδόν των νοικοκυριών. Συνεπικουρούμενο αυτό από την ακρίβεια, δημιουργεί ασφυκτικές πιέσεις στα νοικοκυριά και μετά στη χώρα. Από κει μπορούμε να ξεφύγουμε;

Γ.Χ.: Είναι πολύ δύσκολο, αλλά δεν είναι ακατόρθωτο, είναι θέμα πολιτικής και κοινωνικής βούλησης. Φτιάξαμε ένα σύστημα και το αποδεχθήκαμε σιωπηρώς, ένα σύστημα το οποίο μας επεβλήθη άνωθεν, δεν συνέβη αυτό που έγινε το 1944 με τη διεθνή συμφωνία Μπρέτον – Γουντς, όπου μαζεύτηκαν από εκατόν είκοσι κράτη αντιπρόσωποι και όλοι μαζί δημοκρατικά αποφάσισαν ποια θα είναι η τότε τάξη πραγμάτων. Ξαφνικά με την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης το 1989 μας ανακοινώθηκε ότι ζούμε σε μία ελεύθερη αγορά και ένα ελεύθερο ανταγωνισμό που δεν μας προσδιορίζεται ούτε το περιεχόμενο της ελευθερίας του ενός, ούτε του άλλου. Ξαφνικά μας λένε ότι η αγορά είναι τελείως ελεύθερη. Προηγουμένως είχαμε αποφασίσει ότι η αγορά ήταν ελεύθερη και τότε αλλά ήταν κάτω από κοινωνικούς και κρατικούς ελέγχους. Γιατί λοιπόν να μην το αποφασίσουμε και τώρα; Για να είναι πραγματικά ελεύθερη η αγορά, χρειάζεται έλεγχος. Μία αγορά τελείως ανεξέλεγκτη δεν είναι ελεύθερη, γιατί φυσιολογικά οδηγεί στη δημιουργία καρτέλ, ολιγοπωλίων, μονοπωλίων, τα οποία αλλοιώνουν την ελευθερία. Επομένως, πρέπει να υπάρχει κρατικός έλεγχος.

Δημιούργησαν τις Επιτροπές Ανταγωνισμού που στελεχώθηκαν από έξι άτομα για να ελέγχουν τον ανταγωνισμό. Δεν αμφιβάλλω για τις προσπάθειές τους, όμως μία Επιτροπή Ανταγωνισμού, ούτε κράτος είναι ούτε κοινωνία. Είναι μια επιτροπή. Την ιστορία δεν την γράφουν οι Επιτροπές, αλλά οι λαοί και η εξουσία. Αυτό πρέπει να συμβεί και τώρα. Εάν τα πράγματα δεν λειτουργούν, εάν η κοινωνία κινδυνεύει να χάσει την οποιαδήποτε μορφή συνοχής, εάν η ευτυχία των ανθρώπων κινδυνεύει, εάν έχουμε αλλοτριωθεί όλοι στο βωμό των σόου των τηλεοπτικών ή των διαφόρων διαφημίσεων θα πρέπει να αποφασίσουμε ότι πρέπει να ξανακατακτήσουμε κάποια πράγματα που να κάνουν τη ζωή μας να μην είναι ψευδοευδαιμονίας και ψευδοαγοράς και ψευδοϊκανοποιήσεων, γιατί περί ψευδοευδαιμονίας πρόκειται όταν το άτομο ζει και χαίρεται μέσα από ένα χρηματοοικονομικό σύστημα που το χρηματοδοτεί και τη χαρά του θα την πληρώσουν τα εγγόνια του.

Άλας της γης οι σκεπτόμενοι άνθρωποι

ΠτΘ: Οι ηγέτες της Ευρώπης προσπαθούν να καθησυχάσουν τον κόσμο ότι δεν υπάρχει πρόβλημα. Ως Ελλάδα και ως Ευρώπη βρισκόμαστε σε οικονομική ύφεση;

Γ.Χ.: Είναι προφανές. Επιτρέπεται στην Ελλάδα που τα τελευταία χρόνια έχει πέσει πακτωλός χρημάτων, – τα Κοινοτικά Πλαίσια Στήριξης, οι Ολυμπιακοί Αγώνες, οι μεγάλες εταιρείες, η ενοποίηση του τραπεζικού συστήματος, έγιναν όμιλοι, νέα τραπεζικά προϊόντα, με αύξηση του Ακαθαρίστου Εθνικού Προϊόντος όπως υπολογίζεται στο 4% κάθε χρόνο, – να φθάσουμε μέσα στα είκοσι χρόνια να λέμε ότι θα κάνουμε Ταμείο Φτώχειας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης επειδή ο κόσμος δεν μπορεί να ζήσει; Επιτρέπεται να μιλάμε για ένα ασφαλιστικό σύστημα που μειώνει τις συντάξεις, που συρρικνώνει τα εισοδήματα σε μια περίοδο που ουδέποτε ξανά έχει πέσει τόσο χρήμα; Ποιος το έφαγε; Πού πήγε; Αυτά όποιος επιχειρήσει να τα ερμηνεύσει ως μαρξιστικά ή λενινιστικά είναι τουλάχιστον ηλίθιος. Πρόκειται για μια σκληρή πραγματικότητα στην οποία αυτοί που σκέφτονται με βάση τη βραχυπρόθεσμη αποτελεσματικότητα εθελοτυφλούν και είναι αγράμματοι οικονομολόγοι, γιατί το μόνο που έχουν μάθει είναι να υπολογίζουν πόσο ανεβοκατεβαίνουν οι μετοχές και τίποτα περισσότερο. Έχουν χάσει κάθε διάθεση κριτικής, κάθε διάθεση ερμηνείας των πραγματοποιούμενων γύρω μας καταστάσεων, έχουν χάσει κάθε μορφή κριτικής σκέψης. Αυτοί αποτελούν μια νομενκλατούρα, λέγονται τεχνοκράτες, οι οποίοι νομίζουν ότι είναι το άλας της γης. Το άλας της γης είναι οι σκεπτόμενοι άνθρωποι και όχι οι τεχνοκράτες. Χρήσιμοι είναι, αλλά άλλοι είναι το άλας της γης.

ΠτΘ: κ. Χατζηκωνσταντίνου, σας ευχαριστώ πολύ.

Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.