«Οι κλιματικες αλλαγες επηρεαζουν τις αναπτυσσομενες χωρες»

Εκδήλωση με θέμα «Κλιματικές αλλαγές και επιπτώσεις στο περιβάλλον» ήταν το θέμα εκδήλωσης που διοργάνωσε ο Πολιτιστικός Σύλλογος Αιγείρου, με αφορμή τις δύο Παγκόσμιες Ημέρες που εορτάζονται το μήνα αυτό, συγκεκριμένα την Ημέρα της Γυναίκας και την Παγκόσμια Ημέρα Δασοπονίας. Ομιλητής της εκδήλωσης καθηγητής στο Τμήμα Περιβάλλοντος της Πολυτεχνικής Σχολής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης και Διευθυντής του Εργαστηρίου Ατμοσφαιρικής Ρύπανσης και αντιρρυπαντικής τεχνολογίας ατμοσφαιρικών ρύπων κ. Σπύρος Ραψομανίκης. Χαιρετισμό στην εκδήλωση απηύθυναν ο Πρόεδρος του Συλλόγου κ. Ευριπίδης Κούκος και ο δημοτικός Σύμβουλος Δημήτρης Κολτσίδας.

Ιστορική αναδρομή

Στις δυσκολίες που αντιμετώπισαν ιστορικά οι ερευνητές επιστήμονες για να πείσουν τον Παγκόσμιο Οργανισμό Μετεωρολογίας ότι κάτι συμβαίνει στον πλανήτη, ότι κάτι αλλάζει με το κλίμα, αναφέρθηκε στην αρχή της ομιλίας του ο κ. Ραψομανίκης. Συγκεκριμένα, από το 1985 οι επιστήμονες έκρουαν τον κώδωνα του κινδύνου και μόλις το 1990-1991 αποφάσισε ο ΟΗΕ μέσω της Διεθνούς Μετεωρολογικής Υπηρεσίας να τους αφήσει να συγγράψουν έναν τόμο, στον οποίο γινόταν λόγος για την πιθανότητα κλιματικών αλλαγών στον πλανήτη. Το 1994 εξεδόθη το δεύτερο βιβλίο, το 1996 το τρίτο, το 2000, το 2004 και το 2006 εξεδόθησαν οι τρεις τελευταίοι τόμοι που αναφέρονται στις κλιματικές αλλαγές. «Χαίρομαι που μας άκουσαν, γιατί οι συνάδελφοι που βρέθηκαν στη διακρατική επιτροπή για τις κλιματικές αλλαγές του Παγκόσμιου Οργανισμού Μετερεωλογίας και του ΟΗΕ έλαβαν όλοι το Νόμπελ Ειρήνης και όχι Επιστήμης», τόνισε χαρακτηριστικά ο κ. Ραψομανίκης.

Σύμφωνα με τον κ. Ραψομανίκη, το κακό ξεκίνησε από την αρχή της Βιομηχανικής Επανάστασης, όταν ο άνθρωπος αποφάσισε η παραγωγή να γίνεται μαζικά στα εργοστάσια χρησιμοποιώντας ενέργεια η οποία χρειαζόταν τον άνθρακα με τη μία ή την άλλη μορφή. «Έχουμε μάθει στο σχολείο ότι ο άνθρακας, όταν καίγεται, παράγει νερό και διοξείδιο του άνθρακα, που μέχρι σήμερα δεν θεωρούνταν ρύπος. Ήταν η φυσική και τρίτη καύση. Αν δεν καίγεται καλά, παράγει αέρια και άλλους ρύπους».

Συνοπτικά, ο κ. Ραψομανίκης αναφέρθηκε στην επιστήμη των κλιματικών αλλαγών. Ξεκινώντας από την ιστορία των αερίων του θερμοκηπίου τα οποία, όπως είπε, «όταν εκπέμπονται στην ατμόσφαιρα, επιφέρουν τις κλιματικές αλλαγές. Τα πιο σοβαρά από τα αέρια του θερμοκηπίου είναι το διοξείδιο του άνθρακα, το μεθάνιο και το υποξείδιο του αζώτου». Με την αρχή της βιομηχανικής επανάστασης αρχίζουν να αυξάνονται δραματικά οι συγκεντρώσεις των αερίων στην ατμόσφαιρα. Εξηγώντας τι είναι το ενισχυμένο φαινόμενο του θερμοκηπίου, τόνισε ότι αυτό «υπάρχει στον πλανήτη και αυτός ο πλανήτης έχει αυτή τη ζωή που έχει σήμερα, για τον απλούστατο λόγο ότι υπάρχει το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Αέρια που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα του πλανήτη κατακρατούν θερμότητα, η οποία εκπέμπεται από τη γη και δημιουργούν ένα θερμοκήπιο, ώστε να υπάρχει ζωή στον πλανήτη. Αν δεν υπήρχαν αυτά τα αέρια, η θερμοκρασία του πλανήτη θα ήταν στους –15 βαθμούς, που σημαίνει ότι ίσως υπήρχε ζωή, αλλά άλλου είδους, και όχι όπως την ξέρουμε σήμερα. Όταν εμείς αυτά τα αέρια του θερμοκηπίου που υπάρχουν στην ατμόσφαιρα του πλανήτη τα αυξάνουμε, ενισχύουμε το φαινόμενο, αυξάνουμε τη θερμοκρασία στην κατώτερη ατμόσφαιρα του πλανήτη και έχουμε αύξηση της θερμοκρασίας σε όλο τον πλανήτη». Επεσήμανε ότι έχοντας ως βάση τους 14 βαθμούς ως μέση ετήσια θερμοκρασία για την ατμόσφαιρα όλου του πλανήτη από το 1940 έως το 1980 η θερμοκρασία της κατώτερης ατμόσφαιρας πάνω από τον πλανήτη έχει αυξηθεί περίπου κατά 0,5 έως 1 βαθμούς Κελσίου. Αιτία αυτού του φαινομένου κατά τον κ. Ραψομανίκη είναι «η αύξηση της συγκέντρωσης του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα. Η κατακράτηση ενέργειας στη γη είναι μικρή και έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της θερμοκρασίας στην κατώτερη ατμόσφαιρα του πλανήτη. Αν μεταφράσουμε πόση ενέργεια κατακρατεί κάθε αέριο του θερμοκηπίου σε 1,2 βατ ανά τετραγωνικό μέτρο επιφάνειας της γης, βλέπουμε ότι το διοξείδιο άνθρακα είναι ο λόγος για τον οποίο συμβαίνει αυτό. Άρα 1,2 βατ κατακράτηση ενέργειας το χρόνο μας έχει φέρει περίπου ένα βαθμό αύξηση της μέσης ετήσιας θερμοκρασίας τα τελευταία εκατό χρόνια».

Τι θα γίνει σε 50 χρόνια

«Αναλύοντας τι έχει γίνει στο παρελθόν μπορούμε να πούμε ότι, αν έχουμε αλλαγές της τάξεως των δύο ή τριών βαθμών στη μέση ετήσια θερμοκρασία σε όλο τον πλανήτη για τα επόμενα εξήντα χρόνια, θα αρχίσουν να λιώνουν τα παγόβουνα στην Ανταρκτική. Το βλέπετε από εικόνες στην τηλεόραση αυτό να συμβαίνει και να χάνονται ολόκληρες περιοχές πάγου στην Ανταρκτική, στο Νότιο Πόλο. Αλλάζει το οικοσύστημα εκεί. Το δεύτερο, το οποίο μπορεί να συμβεί λόγω της υπερθέρμανσης του πλανήτη στην Αφρική, είναι να μειώνονται οι αποδόσεις των φυτών και να αρχίσει να υπάρχει πολύ μεγάλη έλλειψη τροφίμων. Συζητούμε περίπου για 300 εκατομμύρια θανάτους, οι οποίοι θα αντιμετωπίσουν έλλειψη τροφής. Μία άλλη παράμετρος είναι η εξαφάνιση του δάσους του Αμαζονίου, η εξαφάνιση πάρα πολλών ειδών από αυτό, από μία περιοχή η οποία είναι καταβόθρα, δηλαδή τραβά το διοξείδιο του άνθρακα και βοηθά στο να μειωθεί το φαινόμενο του θερμοκηπίου. Στους ωκεανούς, από το λιώσιμο των πάγων, θα αρχίσει να σταματά η κυκλοφορία των υδάτων τους έτσι όπως την ξέραμε ως σήμερα». Αναφερόμενος στο θέμα αυτό είπε ότι, αν το Ρεύμα του Κόλπου σταματήσει να ανεβάζει θερμά ύδατα προς τη Βρετανία και τη Σκανδιναβία, η Βρετανία θα αρχίσει πλέον να έχει κρύα ύδατα προς τον Ατλαντικό και το εύκρατο κλίμα δεν θα είναι τόσο εύκρατο. Αναφέρθηκε, επίσης, στις μεγάλες καταιγίδες που τα τελευταία χρόνια είναι περισσότερο συχνές, τονίζοντας ότι «λόγω των κλιματικών αλλαγών, αλλάζει η παγκόσμια κυκλοφορία των ανέμων, αλλάζει το κλίμα, αλλάζει ο υδρολογικός κύκλος», ενώ έφερε ως παράδειγμα τη χώρα μας, στην οποία εξ αιτίας της αλλαγής του υδρολογικού κύκλου οι βροχές, αντί να πέφτουν από το Σεπτέμβριο έως το Μάρτιο πέφτουν σε ένα μήνα και μάλιστα είναι καταρρακτώδεις.

Επίσης, ανέφερε ότι εξαιτίας του ότι λιώνουν οι πάγοι, ανεβαίνει η επιφάνεια της θάλασσας και από αυτό θα επηρεασθούν περίπου 1 δις άνθρωποι. «Ειδικά στις φτωχές χώρες του Ινδικού Ωκεανού θα αρχίσουν ορισμένα νησιά να μην υπάρχουν και να μπαίνει η θάλασσα στη γη, όπως για παράδειγμα στο Μπαγκλαντές, στη Σρι Λάνκα, με αποτέλεσμα να δημιουργούνται οικονομικοί πρόσφυγες. Η πίεση θα έχει αντίκτυπο στην Ινδία, στο Πακιστάν στις χώρες της Ινδονησίας».

Η συμπεριφορά του διοξειδίου του άνθρακα ως λίπασμα

Ο κ. Ραψομανίκης στάθηκε ιδιαίτερα στην αύξηση της ποσότητας του διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, η οποία μπορεί να έχει πολλά κακά, αλλά και ένα καλό. «Όπως ξέρετε, τα φυτά ζουν από τη φωτοσύνθεση και μεγαλώνουν από αυτή. Υπάρχει περίπτωση, λοιπόν, να μην έχουμε καταλάβει κατά πόσον το διοξείδιο του άνθρακα χρησιμοποιείται «ως λίπασμα» για να μεγαλώσουν τα φυτά και να απορροφήσουν ακόμη περισσότερο διοξείδιο του άνθρακα. Αυτό ίσως να μην το έχουμε καταλάβει ακόμα καλά και είναι ένα σημείο, το οποίο έχει απόλυτη σχέση με την οικονομία της γεωργίας».

Γενικεύοντας, τόνισε ότι στα εύκρατα και πλούσια μέρη το θέμα έχει θετικά στοιχεία όχι όμως και στις φτωχές χώρες «με θερμότερα κλίματα όπου θα έχουμε μία μείωση παραγωγής περίπου 15%, ενώ το ίδιο ποσοστό αύξησης θα υπάρχει στα εύκρατα μέρη. «Αν δηλαδή αυτό το μεταφέρουμε στη χώρα μας μπορούμε να πούμε ότι αν η χώρα μας δεν έχει ερημωθεί όπως υπολογίζεται τουλάχιστον μέχρι τη Βοιωτία τα επόμενα 60 χρόνια το υπόλοιπο μέρος θα παράγει πολύ περισσότερο προϊόντα γεωργικής παραγωγής. Η καταστροφολογία είναι σοβαρή και ανεπίστρεπτη για τις αναπτυσσόμενες χώρες που βρίσκονται σε γεωγραφικό πλάτος περίπου εικοσιοκτώ με τριάντα μοίρες από τον Ισημερινό στο Βόρειο και Νότιο Ημισφαίριο».

Υγεία και κλιματικές αλλαγές

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, λόγω των κλιματικών αλλαγών, το 2% των έξτρα θανάτων το χρόνο είναι από αυξημένη διάρροια λόγω της κατάστασης της υγιεινής στις αναπτυσσόμενες χώρες, 2% λόγω της αρρώστιας «μαλάρια» εξαιτίας της κακής διατροφής. «Μιλάμε για αύξηση θανάτων κατά 32,7% κατά 17,5 εκατομμύρια αύξηση λόγω καρδιακών παθήσεων λόγω της αυξημένης θερμοκρασίας στην κατώτερη ατμόσφαιρα του πλανήτη. Παρεμπιπτόντως, αν κάποιος προσπαθήσει να το αναλύσει αυτό που προσπαθήσαμε να το κάνουμε όσο το δυνατόν καλύτερα, δεν είναι μόνο από τη δυσκολία λόγω της αυξημένης θερμοκρασίας. Λόγω της αυξημένης θερμοκρασίας στην κατώτερη ατμόσφαιρα υπάρχει και μεγαλύτερο ποσοστό αιωρουμένων σωματιδίων, το οποίο τα τελευταία δύο χρόνια με ένα μεγάλο αριθμό δημοσιεύσεων από ιατρικά κέντρα της Αμερικής, αποδείχθηκε τοξικολογικά, όχι επιδημιολογικά, ως αυξάνον τους θανάτους από καρδιακές παθήσεις λόγω των αιωρουμένων σωματιδίων. Τα αιωρούμενα σωματίδια έχουν αποδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε ένα μεγάλο κίνδυνο για την υγεία των ανθρώπων τοξικολογικά».

Ο κ. Ραψομανίκης τόνισε ότι για τον καρκίνο και το AIDS ο Παγκόσμιος Οργανισμός δεν έχει δεδομένα που να συνδέονται με τις κλιματικές αλλαγές.

Απόρροια ύδατος

«Υπάρχει μια διάσταση γνωμών στα επόμενα 60 έως 100 χρόνια όσον αφορά στην απορροή του ύδατος, δηλαδή πόσο νερό πέφτει και χάνεται. Για τη χώρα μας στην προκειμένη περίπτωση είναι αρκετά μεγάλη η απορροή. Σύμφωνα με τα δεδομένα η βροχή, όταν πέφτει δεν χάνεται αν πέσει στις χώρες της Αφρικής Βόρειας και Κεντρικής. Στην περιοχή, όμως, της Ευρώπης, δυστυχώς είναι γνωστό ότι θα υπάρχει μεγάλη απορροή, δηλαδή θα πέφτει η βροχή και θα χάνεται». Επί του θέματος ο κ. Ραψομανίκης τόνισε ότι την πιο σοβαρή δουλειά την έχουν κάνει οι Βρετανοί, οι οποίοι συγκεντρώνουν τα μετεωρολογικά δεδομένα, τα οποία συγκεντρώνουν τα τελευταία διακόσια πενήντα χρόνια, ενώ δεν παρέλειψε να τονίσει τις καταστροφές που θα επέρχονταν στη γεωργική παραγωγή με την αύξηση της θερμοκρασίας.

Επαναλαμβάνοντας ότι δεν είναι γνωστό σε μας τι ρόλο παίζει το διοξείδιο του άνθρακα ως «λίπασμα» μπορούμε να θέσουμε κάποια σενάρια αλλά και πάλι δεν είμαστε σίγουροι και αυτό είναι ένα μεγάλο ερωτηματικό στη σημερινή επιστημονική αβεβαιότητα για το φαινόμενο του θερμοκηπίου και τις κλιματικές αλλαγές.

Οι αναπτυγμένες χώρες δεν επηρεάζονται πολύ από τις κλιματικές αλλαγές. Όπως τόνισε ο κ. Ραψομανίκης, εκείνοι που θα υποφέρουν «από αυτές είναι οι κάτοικοι των αναπτυσσόμενων χωρών».

Παρατηρητήριο Κλιματικών Αλλαγών στη Θράκη

Ερωτήσεις

Κατά τη διάρκεια των ερωτήσεων, που ετέθησαν, ο κ. Ραψομανίκης αναφέρθηκε στην ακαταστασία του υδρολογικού κύκλου, γεγονός που ως επιστήμονες έθεσαν στην πολιτεία. Τόνισε ότι είναι απαραίτητη η δημιουργία έργων, δηλαδή ταμιευτήρων για αποταμίευση νερού και σε αυτό η πολιτεία πρέπει να μεριμνήσει.

Όσον αφορά στο θέμα της δημιουργίας τεχνητής βροχής, ανέφερε το παράδειγμα του Ισραήλ, το οποίο έχοντας γύρω του εχθρικές χώρες θα έπρεπε να είναι ανεξάρτητο από τις ντομάτες της Ιορδανίας ή από το σιτάρι του Ιράκ. Αποφάσισαν, λοιπόν, να δημιουργήσουν τεχνητή βροχή, οργάνωσαν τη διαδικασία και ετοιμάστηκαν να βάλουν χημικές ενώσεις στην ατμόσφαιρα, οι οποίες θα έφερναν τη βροχή. Το έκαναν αυτό και συνέχισαν να το κάνουν για αρκετά χρόνια. Παρατηρώντας τα αποτελέσματα, είδαν ότι δημιουργούσαν τεχνητή βροχή στην Ιορδανία. Ήταν μια ακριβή δουλειά, αλλά λόγω της κυκλοφορίας των ανέμων έπεφτε στην Ιορδανία. «Εμείς μπορούμε με πάρα πολλά χρήματα να το κάνουμε αυτό στα ελληνοβουλγαρικά σύνορα ελπίζοντας ότι η βροχή που θα θέλουμε να δημιουργήσουμε θα πέφτει εδώ και όχι στη θάλασσα».

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.