Παρατεινεται η προγραμματικη συμβαση των ΔΗ.ΠΕ.ΘΕ. για ενα χρονο

Προάγγελος καλών ειδήσεων γενικότερα για τον πολιτισμό της περιφέρειας η συνέντευξη του καλλιτεχνικού διευθυντή του ΔΗΠΕΘΕ Κομοτηνής κ. Δημήτρη Παπασταμάτη. Το νέο που αφορά στην παράταση, έστω και για ένα χρόνο, της προγραμματικής σύμβασης των ΔΗΠΕΘΕ δίνει μια ανάσα στα πολιτιστικά δρώμενα της περιοχής.

Η συζήτηση, βέβαια, περιστρέφεται γύρω από τα ΔΗΠΕΘΕ γενικότερα. Ξεκινά όμως με το μεγάλο γεγονός των ημερών μας. Ένα γεγονός, που μπορεί να μην απασχόλησε τα κεντρικά τηλεοπτικά μέσα, έφερε όμως την ελπίδα δημιουργώντας την προσδοκία πως τίποτα δεν έχει τελειώσει… Όσο υψώνονται φωνές διαμαρτυρίας, κυρίως φωνές που προέρχονται από το χώρο του πολιτισμού, τα όνειρα θα ανασταίνονται…

Διαμαρτυρία των ανθρώπωντης τέχνης

ΠτΘ: κ. Παπασταμάτη παρακολουθήσαμε πριν δυο ημέρες τη σιωπηλή διαμαρτυρία των ανθρώπων του πολιτισμού στην Αθήνα. Ποια είναι η άποψή σας;

Δ.Π.: Ήταν κάτι που έπρεπε να έχει γίνει εδώ και καιρό. Ενδόμυχα το επιθυμούσα και σε συζητήσεις που είχα με συναδέλφους έλεγα ότι πρέπει να πάψουμε να σιωπούμε. Υπήρξαν κάποια δημοσιεύματα του τύπου με τα οποία εκφράζονταν ο προβληματισμός για τη σιωπή των ανθρώπων της τέχνης και του πνεύματος μπροστά στη σήψη που υπάρχει σήμερα στη χώρα μας. Η σήψη δεν σηματοδοτεί συγκεκριμένο πολιτικό φορέα, αλλά ολόκληρο το πολιτικό μας σύστημα. Είναι πραγματικά πολύ ευχάριστο το γεγονός ότι οι καλλιτέχνες διαμαρτυρήθηκαν καθώς και ο τρόπος και το blog που έχουν κάνει στο διαδίκτυο. Είχε μια εικαστικότητα και μια αισθητική η όλη κίνηση. Ένα τύμπανο που χτυπούσε πένθιμους ρυθμούς, οι μάσκες, τα κλεισμένα στόματα. Πιστεύω ότι είναι η απαρχή της αποφυγής ενός μπερλουσκονισμού που ίσως αδημονεί στις παρυφές των μίντια. Εκείνο που μου έκανε εντύπωση είναι ότι στο συγκεκριμένο γεγονός δεν αναφέρθηκαν καθόλου τα κεντρικά δελτία των ειδήσεων των ιδιωτικών τηλεοπτικών μέσων, ενώ ο έντυπος τύπος έγραψε. Είχαν δώσει προτεραιότητα σε άλλα πράγματα.

ΠτΘ: κ. Παπασταμάτη, οι άνθρωποι του πολιτισμού γενικότερα για τους παλιότερους ήταν ινδάλματα, γιατί πάντα ήταν οι μπροστάρηδες των κοινωνικών αγώνων. Για ένα μεγάλο χρονικό διάστημα οι άνθρωποι αυτοί σιώπησαν, με αποτέλεσμα να εκφράζεται ένας προβληματισμός για τη σιωπή τους…

Δ.Π.: Και για τη δική μου γενιά οι άνθρωποι αυτοί θεωρούνταν πρωτοπόροι. Προχθές στα «Νέα» υπήρχε μια ωραία συνέντευξη που έδωσε ο Κραουνάκης για την πασοκοφαγάνα που εγκλώβισε τον πολιτισμό και το ανέραστο σήμερα. Αυτό σημαίνει κάτι. Κάποιοι άνθρωποι ευαισθητοποιούνται και τα αποτελέσματα θα είναι καλά. Δεν θα τους χρειάζονται τους ανθρώπους του πολιτισμού να διακοσμούν το ψηφοδέλτιό τους!

ΠτΘ: Ο υπουργός πολιτισμού κ. Λιάπης απεκάλεσε τους ανθρώπους της τέχνης προχθές «φυσικούς εταίρους του υπουργείου». Πώς το κρίνετε;

Δ.Π.: Αν τους αποκάλεσε «φυσικούς εταίρους», εγώ το θεωρώ πολύ καλό, γιατί κάποιοι άλλοι υπουργοί τους είχαν αποκαλέσει «λαπάδες» και διάφορα άλλα κοσμητικά επίθετα. Αυτό είναι πολύ καλό στοιχείο, αν το είπε. Βέβαια, δεν αρκεί μόνο να το λέμε αλλά να υπάρξουν και εκείνες οι πολιτικές που θα ενδυναμώνουν αυτούς τους ανθρώπους για να έχουν λόγο και άποψη.

Το μέλλον των ΔΗΠΕΘΕ

ΠτΘ: κ. Παπασταμάτη, τελευταίως παρατηρείται μια απαξίωση των ΔΗΠΕΘΕ από πλευράς πολιτείας. Ποια είναι η σημερινή κατάσταση;

Δ.Π.: Δικαιούμαι να ομιλώ για τα ΔΗΠΕΘΕ με την έννοια ότι είμαι περίπου είκοσι χρόνια σε αυτό το χώρο, αλλά, πέρα από αυτό, ανήκα στην ομάδα εργασίας που συνέταξε παλιότερα, με τον κ. Πάγκαλο, την ισχύουσα προγραμματική σύμβαση. Οφείλω να πω ότι τα ΔΗΠΕΘΕ αυτή τη στιγμή περνούν μία κατάσταση πολύ περίεργη που φθάνει τα όρια της επικινδυνότητας. Σήμερα, συμπτωματικά, το Υπουργείο Πολιτισμού έστειλε ένα έγγραφο, με το οποίο παρατείνει την ισχύουσα προγραμματική σύμβαση, που είχε λήξει σε κάποια ΔΗΠΕΘΕ στις 31 Αυγούστου και σε κάποια το Γενάρη. Με ένα σημερινό έγγραφο ζητείται η συναίνεση του δήμου και του ΔΗΠΕΘΕ για παράταση ενός χρόνου. Αυτό είναι πολύ καλό δείγμα, διότι ουσιαστικά σου λύνει τα χέρια στο θέμα των εκταμιεύσεων, διαφορετικά δεν θα μπορούσες να πάρεις χρήματα. Και να είχε δηλαδή την πρόθεση ο δήμος να σου δώσει, ήταν παράνομος από τη στιγμή που δεν υπήρχε προγραμματική σύμβαση. Το Σαββατοκύριακο θα γίνει μια συνάντηση στη Βέροια των Προέδρων των ΔΗΠΕΘΕ, την οποία συγκαλεί ο Πρόεδρος του ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας. Αυτά είναι κάποια δείγματα καλά, με την έννοια ότι υπάρχουν και αντίθετες φωνές στην απαξίωση του θεσμού. Είναι κρίμα να απαξιωθεί ο θεσμός, και δεν το λέω μόνο με κριτήρια επαγγελματικά. Στην Ευρώπη, σε πόλεις με πληθυσμό πάνω από 50.000 υπάρχουν μέχρι και δύο δημοτικά θέατρα, τα οποία επιχορηγούνται από το δήμο και την πολιτεία. Μόνο εδώ βρέθηκε αυτό το μανταλάκι – και θα ξαναμιλήσω για ένα πράγμα και θα πω το εξής: Δυστυχώς, επί υπουργίας του κ. Βενιζέλου ξεκίνησε μια απαξίωση και από ανθρώπους του δικού μας χώρου, μέσα από τους σκηνοθέτες και διευθυντές, που είχε στόχο να συγκεκριμενοποιήσουν τα ΔΗΠΕΘΕ και να τα συρρικνώσουν σε τέσσερα ή πέντε. Πιστεύετε ότι η συρρίκνωση της τέχνης είτε η συρρίκνωση οποιωνδήποτε θεσμών βοηθά προς το καλύτερο; Εγώ πιστεύω πως όχι. Ειδικά οι θεσμοί πολιτισμού που δεν είναι άμεσα ανταποδοτικοί οικονομικά, αλλά είναι ανταποδοτικοί στο πεδίο της σκέψης και της ελευθερίας και της δημιουργίας, θα έπρεπε να είναι πολύ περισσότεροι και όχι να έχουμε δεκάξι ΔΗΠΕΘΕ. Και αυτό το έχει πει ο κ. Πάγκαλος ενόσω ήταν υπουργός. Και εδώ πρέπει να πω ότι δεν ήταν μόνο ο κ. Πάγκαλος καλός υπουργός. Υπήρξαν καλοί υπουργοί όπως η κ. Μπακογιάννη, ο κ. Βουλγαράκης που είχε επικοινωνιακή πολιτική, αλλά σε πρακτικό επίπεδο δεν είδαμε κάτι, δεν είδαμε να βοηθά στην αποβενιζελοποίηση του υπουργείου Πολιτισμού που χρειαζόταν. Για να επανέλθω, ο κ. Πάγκαλος έλεγε όχι μόνο δεκαέξι ΔΗΠΕΘΕ, αλλά τριάντα δύο. Και αυτό ήταν και το όραμα της Μελίνας. Υπήρχαν άνθρωποι, όπως ο Πολυχρόνης Πολυχρονόπουλος, χρόνια διευθυντής στον τομέα του πολιτισμού, που έλεγε ότι «βλέπω στον ύπνο μου τη Μελίνα να μου λέει «τα ΔΗΠΕΘΕ, τα ΔΗΠΕΘΕ, τα ΔΗΠΕΘΕ»…». Γιατί τα ΔΗΠΕΘΕ έκαναν τις τοπικές κοινωνίες απαιτητικές απέναντι στο θέατρο και γι’ αυτό υπόκεινται και στην κριτική των τοπικών παραγόντων όταν κάνουν πράγματα που δεν ανταποκρίνονται στο αισθητικό και εικαστικό του μέρος.

ΠτΘ: Η παράταση της προγραμματικής σύμβασης τι σημαίνει για τα ΔΗΠΕΘΕ, από τη στιγμή που ήδη το Υπουργείο χρωστά στο καθένα αρκετές χιλιάδες ευρώ;

Δ.Π.: Ο πολιτισμός δεν μπορεί να λειτουργήσει χωρίς χρήματα. Η παράταση σημαίνει ότι η σύμβαση θα τρέξει κανονικά, σημαίνει ότι θα έχεις τη δυνατότητα, από τη στιγμή που η νέα σύμβαση είναι σε ισχύ, να διεκδικήσεις τα παρελθόντα χρήματα, να παράγεις έργο και να έχεις τη δυνατότητα να παράγεις αυτά που σε υποχρεώνει η προγραμματική σύμβαση που σημαίνει ότι πρέπει και το άλλο μέλος και όχι μόνο η πολιτεία να έχει συνέπεια. Το σημαντικότερο είναι ότι σου δίνει τη δυνατότητα να οργανωθείς σε σχέση με το ΕΚΕΘΧ, με το Εθνικό Κέντρο Θεάτρου – Χορού, το οποίο μπήκε στον κεντρικό προϋπολογισμό του κράτους με ένα μεγάλο ποσό, αλλά μέχρι σήμερα είναι ανοργάνωτο και, όπως λέει ο κ. Λογοθέτης στις συνεντεύξεις του, δεν θα είναι έτοιμο ούτε το 2009. Η προγραμματική σύμβαση θα μας δώσει μια δυνατότητα να δούμε τη σχέση μας με το ΕΚΕΘΧ. Το Υπουργείο Πολιτισμού δεν θα είναι πλέον ο εποπτεύων φορέας και θα αναλάβει το ΕΚΕΘΧ που σημαίνει ότι θα χρηματοδοτείσαι και θα αξιολογείσαι βάσει κάποιων κριτηρίων. Οι συμβάσεις θα συντάσσονται από το ΕΚΕΘΧ. Έτσι τα θέατρα θα γίνουν πιο κρατικά. Αυτό σε πρώτη άποψη δεν ξέρω αν είναι καλό ή κακό αλλά ενδυναμώνει το ΔΗΠΕΘΕ γιατί διαφεύγει ο κίνδυνος να κλείσουν. Κατά καιρούς ακούμε ότι τα ΔΗΠΕΘΕ θα κλείσουν. Ποτέ όμως δεν ακούσαμε ότι θα κλείσει το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδας ακόμη και με σπάταλη και υπερχρεωμένη πολιτική. Ποτέ δεν είπαμε ή σκεφθήκαμε ότι θα κλείσει το Εθνικό Θέατρο πού και εκεί είχαμε τεράστια ανοίγματα. Τα ΔΗΠΕΘΕ ήταν πάντα ο φτωχός συγγενής ή το φτωχό παιδί για όλες τις δουλειές και γι’ αυτό έτρωγε και τις καρπαζιές του.

ΠτΘ: Ήταν όμως και πνοή για τις τοπικές κοινωνίες…

Δ.Π.: Σε αυτό έχετε δίκιο. Θα σας πω μια εμπειρία που είχα στο ΡΕΞ. Είχε έρθει το ΚΘΒΕ για να παίξει το έργο «Η τύχη της Μαρούλας». Σαν ΔΗΠΕΘΕ το είχαμε ανεβάσει και εμείς. Να σημειώσω ότι εγώ δεν ήμουν εμπλεκόμενος, δεν είχα τη σκηνοθεσία. Προσάρμοσε λοιπόν τον τεράστιο χώρο στην πολύ μικρή σκηνή του ΡΕΞ, με αποτέλεσμα οι ηθοποιοί να παίζουν διαγώνια, κάτι που δεν θα υπήρχε στις πραγματικές σκηνογραφικές διαστάσεις του έργου. Άκουσα πολλούς πολίτες να λένε ότι «η δικιά μας παράσταση ήταν καλύτερη ή αυτοί μας κοροϊδεύουν, είναι δυνατόν να περάσεις έτσι την κουζίνα;». Τον θεατή δεν μπορείς να τον εξαπατήσεις. Τα ΔΗΠΕΘΕ κράτησαν την ποιότητα, άσχετα αν έπεσαν εξαιτίας της λογικής του ανταγωνισμού, που παρατηρήθηκε στα χρόνια της υπουργίας Βενιζέλου, μεταξύ μας με αποτέλεσμα να επιβαρύνουμε και άλλο την κατάσταση, με το να φέρνουμε τις βεντέτες για να έχουμε εισιτήρια, γιατί η πολιτεία δεν ήταν αρωγός. Δεν μπορούμε να μην επισημάνουμε ότι τα ΔΗΠΕΘΕ στηρίζονται πάρα πολύ από τις τοπικές αυτοδιοικήσεις οικονομικά. Το ότι εμείς λειτουργούσαμε ως σήμερα από τον Αύγουστο οφείλεται πρωτίστως στη δημοτική αρχή, όπως και η προηγούμενη και η προπροηγούμενη δημοτική αρχή στήριζε τα ΔΗΠΕΘΕ. Από τον κ. Στογιαννίδη κι έπειτα το ΔΗΠΕΘΕ στηρίχθηκε από όλους τους δημάρχους. Πάντα υπήρχε αυτή η αρωγή.

ΠτΘ: Είναι και χρέος τους απέναντι στην τοπική κοινωνία κ. Παπασταμάτη να το στηρίξουν…

Δ.Π.: Βεβαίως, γιατί το θέατρο συμβάλλει στο άνοιγμα των κοινωνιών. Στις χώρες του υπαρκτού, για δικούς τους λόγους, υπήρχε μία μεγάλη ανάπτυξη του πολιτισμού και θεάτρου. Τα πρώτα χρόνια της κατάρρευσης υπήρξε μια απαξίωση, τώρα ξαναγυρίζουν σε εκείνο το μοντέλο. Ειδικά στο θέατρο, με πιο μικρά σχήματα και θέατρα. Επειδή ξέρω τα δρώμενα στη Βουλγαρία, δεν κατάφερε η κατάρρευση, ακόμη και όταν η μαφία κυβερνούσε, δεν κατάφερε να φιμώσει το θέατρο. Το θέατρο υπάρχει και αναπτύσσεται ολοένα και περισσότερο.

ΠτΘ; Από τη συνάντηση των Προέδρων στη Βέροια το Σαββατοκύριακο τι περιμένετε;

Δ.Π.: Φθάνει και μόνο η ευαισθητοποίηση. Παλιά στη Βέροια υπήρχε ο θεσμός, ο οποίος επί ημερών του κ. Βενιζέλου διέλυσε, της Ετήσιας Συνάντησης των ΔΗΠΕΘΕ, όπου όλα έδειχναν τη δουλειά τους. Υπήρχε ένα τριήμερο συνέδριο με τη συμμετοχή των διευθυντών των διοικητικών οι άνθρωποι που ασχολούνταν με τα ΔΗΠΕΘΕ και έθεταν τους στόχους της επόμενης χρονιάς. Ο κ. Βενιζέλος το διέλυσε και αυτό. Πρέπει να σκεφτούμε γιατί. Μήπως λοιπόν για να κρατικομονοπωληθεί ο πολιτισμός στα χέρια ενός ανδρός; Δεν ξέρω.

Στη συνάντηση για ένα διήμερο θα συζητηθεί το θέμα των προγραμματικών συμβάσεων μεταξύ των προέδρων. Η δήμαρχος και ο Πρόεδρος του ΔΗΠΕΘΕ Βέροιας έβαλαν το θέμα της επαναλειτουργίας αυτού του θεσμού. Και επί Μελίνας και επί Πάγκαλου και επί Παπαζώη υπήρχαν αυτά τα Εθνικά Κέντρα, όπως εμείς είχαμε το Κέντρο Λαϊκών Δρωμένων. Και αυτά διέλυσαν ένα πρωί. Δεν ξέρω αν διαλύθηκαν στο όνομα της ολυμπιάδας, αλλά ο κ. Βενιζέλος τα διέλυσε.

ΔΗΠΕΘΕ Κομοτηνής

ΠτΘ: Να έρθουμε και στα δικά μας. Τι γίνεται και στο δικό μας ΔΗΠΕΘΕ…

Δ.Π.: Είχαμε το πρόβλημα της προγραμματικής σύμβασης που λύθηκε σήμερα τυπικά όμως μετά από λίγες ημέρες, με την έννοια ότι πρέπει να συζητηθεί στο δημοτικό συμβούλιο και στο διοικητικό συμβούλιο του ΔΗΠΕΘΕ. Σίγουρα θα αναπτύξουμε και την επαγγελματική μας δραστηριότητα. Υπάρχουν πολλές σκέψεις και πρωτοποριακές. Για το καλοκαίρι έχω συζητήσει με τον Πρόεδρο τον κ. Ναβροζίδη και είμαστε σύμφωνοι στο να ανεβεί ένα έργο Τούρκου συγγραφέα, ίσως σύγχρονο, που να μπορεί να αποκοδικωποιηθεί από το σύνοικο στοιχείο τους συμπολίτες μας μουσουλμάνους και να έχει τη δυνατότητα να επισκεφθεί και τις περιοχές τους. Ήδη έχουμε βρει κάποια θεατρικά έργα και, όποιο επιλεγεί, θα μεταφρασθεί από άνθρωπο που γνωρίζει καλά και τις δύο γλώσσες. Από εκεί και πέρα κάναμε ένα σεμινάριο στους εκπαιδευτικούς, το οποίο έχει τελειώσει. Προσωπικά, όπως δουλεύω τόσα χρόνια και μου αρέσει να δουλεύω με τους φοιτητές του Πανεπιστημίου, θα κάνουμε μία θεατρική ομάδα. Ήδη δουλεύουμε σε πέντε περίπου έργα και θα καταλήξουμε σε ένα από αυτά. Ξέρετε, ως ομάδα δουλεύουμε με έναν πειραματισμό. Δουλεύουμε σαν μια κατ’ εξοχήν πειραματική ομάδα και επιλέγουμε αυτό το έργο, όπου οι άνθρωποι εκπαιδεύονται, για να μπορούν να ανταποκριθούν στις ανάγκες μιας παράστασης. Δουλεύουμε τελείως διαφορετικά από άλλες θεατρικές ομάδες που λειτουργούν στην περιοχή μας. Δεν προϋπάρχει το έργο. Προϋπάρχουν οι άνθρωποι. Και οι άνθρωποι συντελούν και συνδημιουργούν το θεατρικό έργο.

ΠτΘ: Το γεγονός ότι φέτος το ΔΗΠΕΘΕ δεν ανέβασε παράσταση έγινε αντικείμενο πολλών αρνητικών σχολίων…

Δ.Π.: Και δικαιολογημένα. Πρέπει να φέρουμε κάποιους ανθρώπους να δουλέψουν. Είναι ηθοποιοί εργαζόμενοι και πρέπει να τους εξασφαλίσεις τα προς το ζην. Είναι οικογενειάρχες. Παίρνουν ένα μισθό που μπορεί να φθάνει και τα 2000 ευρώ και με αυτά πρέπει να συντηρήσουν και το σπίτι εδώ και στην Αθήνα. Αν δεν τους πληρώναμε, το αποτέλεσμα της κριτικής θα ήταν πολύ πιο έντονο. Δεν υπήρχε κακή πρόθεση, υπήρχε αντικειμενικός λόγος που άπτονταν της λειτουργίας της πολιτείας. Τώρα λύθηκαν τα χέρια μας με την προγραμματική σύμβαση, οπότε θα οργανωθούμε.

ΠτΘ: Ίσως και οι δημοτικές αρχές θα πρέπει να δώσουν μεγαλύτερη βαρύτητα στο θέατρο. Ας μη χρηματοδοτούν τους συλλόγους κι ας δώσουν βαρύτητα σε αυτό. Ήρθε προχθές θίασος στην περιοχή μας και, παρόλο που το εισιτήριο είχε 22 ευρώ, σχηματίστηκε από έξω ουρά. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποι διψούν για θέατρο…

Δ.Π.: Πιστεύω ό,τι και να είναι η κεντρική εξουσία πρέπει οι τοπικές κοινωνίες να στηρίζουν και να πιέζουν την κεντρική εξουσία για περισσότερα. Και τα χρήματα που δίνει η κεντρική εξουσία είναι λίγα. Και όπως όλα στην Ελλάδα, είναι προϊόντα παραπληροφόρησης θα πω ότι τα λεφτά αυτά είναι από το ΛΟΤΟ, το τζόγο γενικότερα. Χρηματοδοτούμεθα από τα λεφτά του τζόγου. Ενώ στο δήμο τα πληρώνουν οι πολίτες. Το υπουργείο Πολιτισμού ας δώσει χρήματα, μπορεί…

ΠτΘ: κ. Παπασταμάτη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Δ.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.