Κυπριακο, ονομασια Σκοπιων, ελληνοτουρκικες σχεσεις: Tα τρια ζητηματα της ελληνικης διπλωματιας

•Κυπριακό: «Η νέα πρόταση επίλυσης θα βασίζεται στα κεντρικά σημεία

του Σχεδίου Ανάν»

ΠτΘ: Το 2008 η Ελλάδα αντιμετωπίζει τρία αδιέξοδα. Το Κυπριακό, το θέμα της ονομασίας των Σκοπίων και το θέμα των σχέσεών της με την Τουρκία. Ξεκινώντας από το Κυπριακό πιστεύετε ότι το 2008, όπως λέγεται, είναι το κρισιμότερο έτος για την επίλυσή του;

Γ-Ε.Κ: Εν πρώτοις θα ήθελα να τονίσω ότι εμείς από την πλευρά μας και εγώ προσωπικά δεν θεωρούμε ότι τα διεθνή ζητήματα, έστω κι αν είναι αντικείμενα αμέσου ενδιαφέροντος από τη διεθνή εξωτερική πολιτική, έχουν τη μορφή αδιεξόδου. Θα έλεγα ότι απλώς είναι ζητήματα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, τα οποία έχουν διεθνή χαρακτήρα και υπ’ αυτήν την έννοια η διαχείρισή τους χρειάζεται να λάβει υπόψη της τις παραμέτρους και τις εξελίξεις που διαμορφώνονται στην ευρύτερη περιοχή σε διεθνή βάση, έτσι ώστε, όπως είναι καθ’ όλα θεμιτό, η εξωτερική πολιτική να καταλήγει σε κάθε ένα από τα ζητήματα από αυτά στο ζητούμενο για τη χώρα μας.

Ξεκινώντας από το πρώτο ζήτημα που μου θέτετε, πράγματι το 2008 είναι ένα έτος στο οποίο θα δοκιμασθεί η ικανότητα της διεθνούς κοινότητας να αντιμετωπίσει και να επιλύσει ένα διεθνές ζήτημα, όπως είναι το Κυπριακό, αυτό που δημιουργήθηκε μετά τα γεγονότα του 1974, αλλά και όχι μόνον τότε, ίσως και νωρίτερα. Το ζήτημα αυτό μετά τις Κυπριακές εκλογές της Κυπριακής Δημοκρατίας το Φεβρουάριο ασφαλώς θα δρομολογηθεί σε μια νέα ευκαιρία, σε μία νέα δυνατότητα αναζήτησης λύσης, η οποία κατά τη γνώμη μου – όσο κι αν κανείς έχει επιφυλάξεις για την προηγούμενη φάση της σχετικής διαδικασίας, δηλαδή την ατυχία του Σχεδίου Ανάν να αποτελέσει λύση – θα βασισθεί σε μια πρόταση η οποία μπορεί να παρουσιασθεί με διαφορετικό όνομα αλλά θα βασίζεται στα κεντρικά σημεία του Σχεδίου αυτού.

ΠτΘ: Ποιες διεθνείς παραμέτρους θα πρέπει να λάβει υπόψη της η πρόταση αυτή;

Γ.-Ε.Κ: Η πρόταση αυτή θα πρέπει να λάβει υπόψη της τις διεθνείς εξελίξεις και εννοώ τη δρομολογημένη διαδικασία ανατροπής των διεθνών συνόρων που επιχειρείται στο Κόσσοβο, μια ανατροπή που εγκυμονεί πάρα πολλούς κινδύνους για την περιοχή, παρά τις διαβεβαιώσεις εκείνων που έχουν την πρωτοβουλία προώθησης του σχεδίου Αχτισάαρι ότι η όποια λύση, η διαφαινόμενη λύση, δεν θα επηρεάσει άλλες διεθνείς κρίσεις. Έχω την αίσθηση ότι τα διεθνή γεγονότα επηρεάζονται από δυναμικές που δημιουργούνται πολλές φορές ανεξάρτητα από τη βούληση των παικτών του παιχνιδιού. Κάνοντας μία παρένθεση θα πω ότι εκείνοι που προωθούν τη λύση της ανεξαρτητοποίησης του Κοσσόβου θα πρέπει να λάβουν σοβαρά υπόψη τους ότι υπάρχουν ανοικτά διεθνή ζητήματα και παρά τις διαβεβαιώσεις τους, θα πρέπει να είναι πολύ προσεκτικοί στη συνέχιση της διαδικασίας για την αναζήτηση λύσης στο Κόσσοβο.

Η μία παράμετρος είναι αυτή. Η δεύτερη παράμετρος που επηρεάζει το θέμα που μου θέσατε είναι η ρευστότητα στην περιοχή του Ιράκ, η εν εξελίξει διαδικασία πίεσης προς τον Κουρδικό εθνοτικό παράγοντα της Νοτιοανατολικής Τουρκίας και οι εν εξελίξει διαδικασίες προάσπισης της ακεραιότητας και της κυριαρχίας της Τουρκίας με την συνδρομή των Ηνωμένων Πολιτειών στο Βόρειο Ιράκ, ένας παράγων ο οποίος θα επηρεάσει τη σταθερότητα στο Ιράκ, θα επηρεάσει την ειρήνη στην ευρύτερη περιοχή, θα δρομολογήσει μία ρήξη της εξωτερικής πολιτικής της Τουρκίας με μία μεγάλη εθνοτική ομάδα. Μη ξεχνάμε ότι η Τουρκική Δημοκρατία, όπως όλα τα σύγχρονα κράτη, είναι πολυεθνοτική και δεν μπορεί να αγνοήσει τονΚουρδικό εθνοτικό παράγοντα με άγνωστη εξέλιξη εις ό, τι αφορά και στις εσωτερικές εξελίξεις της γείτονος χώρας και την τύχη της ειρήνης και της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή.

Επίσης, η ρευστότητα που υπάρχει στο Πακιστάν και η αστάθεια που υπάρχει στο Αφγανιστάν είναι παράγοντες οι οποίοι επηρεάζουν και θα επηρεάζουν και οι οποίοι θα πρέπει να ληφθούν υπόψη. Είναι παράμετροι που θα πρέπει να ληφθούν υπόψη στην λύση του ζητήματος αυτού. Δηλαδή έχω την αίσθηση ότι με όλα αυτά τα ανοικτά μέτωπα η διεθνής κοινότητα πρέπει να είναι πολύ προσεκτική στη λύση που θα προτείνει για το Κυπριακό. Κατά τη γνώμη μου, θα πρέπει να προταθεί μία λύση, η οποία λαμβάνοντας υπόψη αυτές τις παραμέτρους να έχει επαρκείς προοπτικές και πιθανότητες να οδηγήσει σε μία βιώσιμη κατάσταση, δηλαδή σε μια πραγματική λύση του προβλήματος και όχι σε μια προσωρινή λύση, η οποία θα εγκυμονεί στο εγγύς ή απώτερο μέλλον κάποια έκρηξη.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι το 2008 το Κυπριακό έχει πιθανότητες να κλείσει οριστικά;

Ε.Κ.Κ: Αυτό κανείς δεν μπορεί να το ξέρει. Ορισμένα διεθνή ζητήματα επιλύονται με το χρόνο και όχι με βιαστικές λύσεις. Αντιλαμβάνομαι ότι όλα τα εμπλεκόμενα μέρη στο Κυπριακό έχουν δεσμεύσεις από αγκυλώσεις του παρελθόντος, βλέπετε πόσο δύσκολο είναι να βρεθεί λύση στο Παλαιστινιακό πρόβλημα, και εξ αυτού του λόγου η ελευθερία κινήσεών τους στην αναζήτηση λύσης αυτού του ζητήματος πιθανώς να επηρεασθεί από τις αγκυλώσεις αυτές. Όμως πιστεύω ότι ενδεχομένως η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας να οδηγήσει και σε μία λύση. Βεβαίως, εδώ υπάρχουν πολλές υποπαράγραφοι αυτής της προοπτικής, με την έννοια δηλαδή ότι το Κυπριακό και το ζήτημα της εφαρμογής του Ευρωπαϊκού κεκτημένου, το οποίο ισχύει και στο Βόρειο Τμήμα της Κύπρου και το οποίο θα υλοποιηθεί, όταν αυτό καταστεί εν τοις πράγμασι εφικτό, πού θα οδηγήσει. Υπάρχουν πολλές υποπαράμετροι. Μία υποπαράμετρος είναι ότι μπορεί καθαυτή η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας να οδηγήσει σε μία καλύτερη συνεννόηση με την Τουρκοκυπριακή πλευρά, μία δεύτερη υποπαράμετρος είναι ότι μπορεί να μην οδηγηθούμε τώρα σε λύση, αλλά το Βόρειο τμήμα με την εν τοις πράγμασι Τουρκοκυπριακή «διοίκηση» να μπει πακέτο στην ΕΕ και η τρίτη και μάλλον ανέφικτη λύση είναι να μην οδηγηθούμε στο εγγύς και απώτερο μέλλον σε μια ολοκλήρωση της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας, οπότε ενδεχομένως να υπάρξει μία κατάσταση, με τη συνδρομή και των διεθνών εξελίξεων, ανατροπής της μη αναγνωρισιμότητας της Τουρκικής Δημοκρατίας της Βόρειας Κύπρου από τη διεθνή κοινότητα, δηλαδή από τα μεμονωμένα μέλη της διεθνούς κοινότητας, μία διαδικασία, δηλαδή η οποία εν τοις πράγμασι έχει παρουσιασθεί με το φαινόμενο της FYROM.

ΠτΘ: Ποιες είναι οι προοπτικές της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου την οποία ο κ. Τάσος Παπαδόπουλος θεωρεί μεγάλη επιτυχία τονίζοντας ότι θα δώσει μια νέα βάση λύσης;

Γ.Ε.Κ: Πιστεύω ότι οι προοπτικές της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου εξαρτώνται από τις ευρύτερες εξελίξεις στις ελληνοτουρκικές σχέσεις και τελικώς εξαρτώνται από την πρόοδο της ευρωπαϊκής προοπτικής της Τουρκίας, η οποία πρέπει να σας πω όμως ότι αυτή τη στιγμή δεν παρουσιάζει το ίδιο ενδιαφέρον για την τουρκική εξωτερική πολιτική με αυτή που παρουσίαζε πριν δύο χρόνια, μολονότι συνεχίζεται και μολονότι κανένας δεν έχει κατά νου να θέσει τέρμα σε μια τέτοια πολιτική, η οποία έχει πρόσφατα και την επιβεβαίωση της απερχόμενης αμερικανικής κυβέρνησης. Ούτε βέβαια νομίζω ότι θα τορπιλισθεί η προοπτική αυτή από την νεφελώδη και αοριστολογική πρόταση για τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Ένωσης από το Σαρκοζί, η οποία νομίζω ότι αποτελεί μια πολιτική πρόταση χωρίς ίχνος πιθανότητος ευδοκίμησης, αφενός μεν διότι η Ένωση αυτή και ως θυγατρικό δημιούργημα της ΕΕ θα χρειασθεί πάρα πολλά χρόνια για να αποκτήσει δομές και πραγματική ύπαρξη, αφετέρου δε γιατί απρόθυμα αντιμετωπίστηκε από το σύνολο των εμπλεκομένων μερών. Με αυτά τα δεδομένα νομίζω ότι μετά τις Κυπριακές εκλογές το ενδιαφέρον για την πρόοδο της συμφωνίας της 8ης Ιουλίου θα απορροφηθεί από τον ευρύτερο προβληματισμό της επίλυσης του Κυπριακού και θα αντιμετωπισθεί ως κεφάλαιο αυτής της διαδικασίας.

•Ονομασία Σκοπίων: «Όποιος αντέξει»

ΠτΘ: Υπάρχουν πλέον περιθώρια επίλυσης του θέματος των Σκοπίων, η οποία θα είναι αποδεκτή και από τα δύο μέρη;

Γ.Κ.Κ: Φοβάμαι ότι μέχρι τέλος Μαρτίου αρχές Απριλίου θα συνεχισθεί το brand de fair μεταξύ ελληνικής και σκοπιανής εξωτερικής πολιτικής. Η σημερινή ειδησεογραφία παρουσιάζει την άλλη πλευρά ως επιλέγουσα μεταξύ του συμβιβασμού στο όνομα και της ένταξης στο ΝΑΤΟ το μη συμβιβασμό. Προτιμά δηλαδή να μην μπει στο ΝΑΤΟ, αν πρόκειται εξ αυτού του λόγου να αλλάξει το όνομα. Βεβαίως είναι brand de fair, είναι όποιος αντέξει, μέχρι την τελευταία στιγμή. Θυμίζει το παράδειγμα των δύο μοτοσικλετιστών οι οποίοι κινούνται αντιθέτως επί της αυτής κεντρικής γραμμής λεωφοριοδρόμου σε ένα αγώνα στον οποίο νικητής θα αναδειχθεί εκείνος ο οποίος θα στρίψει για να αποφύγει τη μετωπική σύγκρουση τελευταίος. Κάπως έτσι πιστεύω ότι θα αντιμετωπισθεί και το ζήτημα αυτό μέχρι την τελευταία στιγμή, χωρίς να αποκλείεται βέβαια και ο συμβιβασμός και χωρίς να ξεχνάμε ότι σε περίπτωση που η ελληνική εξωτερική πολιτική αποφασίσει να ασκήσει το βέτο θα πρέπει να καταγγείλει την ενδιάμεση συμφωνία, οπότε βέβαια, με βάση την ενδιάμεση συμφωνία, η άλλη πλευρά, οι Σκοπιανοί, θα έχει το δικαίωμα να υποβάλλει αίτηση με το υπάρχον όνομα, δηλαδή με το FYROM, το οποίο όμως τελικά νομίζω ότι δεν θα κάνει.

•Ελληνοτουρκικές σχέσεις: «Το ιστορικό παρελθόν δεν πρέπει να εμποδίζει τους δύο λαούς να γνωριστούν καλύτερα»

ΠτΘ: Σε ποιο στάδιο βρίσκονται σήμερα οι ελληνοτουρκικές σχέσεις;

Γ.-Ε.Κ: Οι Ελληνοτουρκικές σχέσεις είναι ένα διαρκές ζήτημα, δεν θα το χαρακτήριζα πρόβλημα, το οποίο αποκτά ενδιαφέρον για κάθε πλευρά, ανάλογα με τη διεθνή συγκυρία. Εμείς έχουμε ένα διαρκές και αμείωτο ενδιαφέρον να βελτιωθούν οι σχέσεις, να επιλυθούν τυχόν υπάρχοντα ζητήματα με τις παραδεδειγμένες μεθόδους του Διεθνούς Δικαίου, φυσικά να αποκλεισθεί ρητά η χρήση βίας και η απειλή χρήσης βίας εκατέρωθεν, δεν νοείται μεταξύ συμμάχων η ύπαρξη απειλής χρήσης βίας σε περίπτωση άσκησης δικαιωμάτων απορρεόντων από τη Σύμβαση της Τζαμάικα για το δίκαιο της θάλασσας εις ό,τι αφορά την υφαλοκρηπίδα και πολύ περισσότερο δεν δικαιολογείται τέτοια απειλή χρήσης βίας όταν γενικεύεται η αντιάποψη ότι και τα νησιά έχουν υφαλοκρηπίδα και εξ αυτής της αρχής της Συνθήκης της Τζαμάικα δεσμεύονται και τα κράτη εκείνα τα οποία δεν την έχουν υπογράψει, διότι η σχετική νομοθετική πρόνοια της συνθήκης αυτής καταγράφει διεθνές αίτημα. Βεβαίως από την άλλη πλευρά το ζήτημα της βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων εξακολουθεί να έχει πολύ μεγάλη σημασία, όμως οι περισπασμοί τη στιγμή αυτή της εξωτερικής πολιτικής της γείτονος με ζητήματα μείζονος ενδιαφέροντος που συνδέονται με την ενότητα, – όπως την αντιλαμβάνεται βέβαια η εξωτερική πολιτική της γείτονος χώρας της Τουρκικής Δημοκρατίας, και εννοώ την αντιμετώπιση του Κουρδικού εθνοτικού παράγοντα, – επίσης η ρευστότητα στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, η οποία αναδεικνύει έναν αυξημένο ρόλο για τη γείτονα χωρίς να υποβαθμίζουν στη σημασία που αποδίδει στη βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων οι εξωτερικοί πολιτικοί της γείτονος θέτει το ζήτημα αυτό με τη μορφή επίλυσης ειδικοτέρων ζητημάτων σε δευτερότερη μοίρα. Έχω την αίσθηση όμως ότι οι δύο λαοί και οι δύο χώρες χρειάζονται μία καλύτερη γνωριμία. Νομίζω δηλαδή ότι το ιστορικό παρελθόν, το οποίο είναι παρελθόν, βέβαια παραμένει παρελθόν, αλλά είναι παρελθόν, δεν πρέπει να μας εμποδίσει να γνωρίσουμε καλύτερα οι δύο λαοί ο ένας τον άλλον.

Γι’ αυτό το σκοπό εμείς που οργανώνουμε μία ημερίδα με θέμα το Κυπριακό, θα επιδιώξουμε να ακουσθούν και φωνές ακαδημαϊκών συναδέλφων μας από τη γείτονα χώρα προς το σκοπό της καλύτερης γνωριμίας σε ανεπίσημο ακαδημαϊκό επίπεδο των εκατέρωθεν απόψεων σε ζητήματα μείζονος σημασίας των διμερών σχέσεων.

Νομίζω ότι η γνωριμία λαών διευκολύνει τη προσέγγιση και έχω την αίσθηση ότι οι δύο λαοί μολονότι γείτονες είναι πάρα πολύ ξένοι μεταξύ τους. Και δεν εννοώ βεβαίως τις ευκαιρίες καθημερινότητας, την οποία κανείς μπορεί να απολαύσει στα ελληνικά νησιά και τα παράλια της Τουρκίας, εννοώ όμως και κυρίως να γνωριστούμε καλύτερα σε ζητήματα αιχμής και σε ζητήματα σπουδαιότητος που ενδιαφέρουν τις διμερείς σχέσεις. Γι’ αυτό προς αυτή την κατεύθυνση το δικό μας πανεπιστήμιο σε μια περιοχή που είναι επίκεντρο κομβικό του παγκόσμιου ενεργειακού χάρτη θα καταβάλλει προσπάθεια συνεχίζοντας μια μακρά παράδοση ακαδημαϊκής διπλωματίας που έχει ο τομέας μας και η σχολή προς την κατεύθυνση της καλύτερης γνωριμίας με συναδέλφους μας από τη γείτονα χώρα.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι ο κ. Καραμανλής πρέπει να κάνει το ταξίδι στην Άγκυρα;

Γ.-Ε.Κ: Είναι το πρώτο που διδάσκεται στη διπλωματική ακαδημία του Υπουργείου Εξωτερικών, η οποία μια φορά το χρόνο, όπως ξέρετε, έρχεται στην Κομοτηνή και της κάνουμε μαθήματα, ότι εάν δεν θέλεις να οδηγηθείς στα χειρότερα το καλύτερο είναι να μην ορίσεις ημερομηνία ταξιδιού, να μην καταρτίσεις ατζέντα, άμα όμως ορίσεις ημερομηνία και καταρτίσεις ατζέντα δυστυχώς παγιδεύεσαι και δεν μπορείς να κάνεις πίσω. Αναλαμβάνεις ένα ρίσκο. Πιστεύω ότι θα επικρατήσει σοφία και σύνεση από όλες τις πλευρές έτσι ώστε η επίσκεψη αυτή, η οποία είναι πάρα πολύ σημαντική, να πραγματοποιηθεί μέσα σε συνθήκες αμοιβαίου σεβασμού, αμοιβαίας κατανόησης, διάθεσης προσέγγισης και γνωριμίας, η οποία υπάρχει και από τους δύο πρωθυπουργούς και από τις δύο κυβερνήσεις.

ΠτΘ: κ. Καλαβρέ σας ευχαριστούμε πολύ.

Γ.-Ε.Κ: Είμαι πάντοτε στη διάθεσή σας. Ξέρετε πόσο αγαπώ τον «Παρατηρητή της Θράκης» και πόσο πολύ εντυπωσιάζομαι με την ταχύτητα και την ευαισθησία της εφημερίδας σας να παρακολουθεί την επικαιρότητα.

Α.Π.