Με το αριστερο ΠΑΣΟΚ στη νεα εποχη

Συνεπώς, ακόμα και αν παραβλέψουμε το γεγονός ότι ο Ευάγγελος Βενιζέλος ανακοίνωσε την υποψηφιότητά του, χωρίς αυτή να συνοδεύεται από μια συγκεκριμένη ιδεολογική και πολιτική πλατφόρμα, δεν θα μπορούσαμε σε καμιά περίπτωση να αγνοήσουμε την ιδεολογική και πολιτική ιδιοσυστασία των στελεχών που εξέφρασαν στη διάρκεια της οκταετίας 1996 – 2004 την εκσυγχρονιστική πτέρυγα του ΠΑΣΟΚ. Όλοι σήμερα πια αναγνωρίζουν, είτε ανήκουν στους υποστηρικτές είτε στους αντιπάλους του κυρίου Σημίτη, ότι την περίοδο της πολιτικής του ηγεμονίας, το ΠΑΣΟΚ μετακινήθηκε προς τα δεξιά του πολιτικού άξονα, εκφράζοντας με τον καλύτερο τρόπο τις ανησυχίες ενός σημαντικού μέρους της ελληνικής κοινωνίας που ανήκει στο χώρο της μετριοπαθούς κεντροδεξιάς. Σε αυτή του την απήχηση άλλωστε βασίστηκε σε πολύ μεγάλο βαθμό και η νίκη του στις εθνικές εκλογές το 1996.

Όσες φορές όμως επιχειρήθηκε έκτοτε στα συνέδρια του ΠΑΣΟΚ, είτε στις κλειστές εσωκομματικές διαδικασίες να εκφραστεί με διαύγεια ένας διαφορετικός πολιτικός λόγος που να βρίσκεται στον αντίποδα της λογικής και της πολιτικής πρακτικής των εκσυγχρονιστών, δεν κατέστη εφικτό να συμβεί. Δεν υπήρξε δηλαδή ποτέ, συγκροτημένη, σοβαρή και με πλειοψηφικά χαρακτηριστικά εσωκομματική τάση, που να έχει ευθείες αναφορές στη μεγάλη κοινωνική βάση των ψηφοφόρων του ΠΑΣΟΚ, η οποία να αντιπαρατεθεί ευθέως με τον «κυβερνητισμό» και την συντηρητική πολιτική μετατόπιση του ΠΑΣΟΚ.

Αν όμως η περίοδος Σημίτη αποτέλεσε μια χρήσιμη για το ΠΑΣΟΚ περίοδο δια της οποίας κατόρθωσε να κρατήσει την εξουσία αλλά και να αλλάξει προς το καλύτερο την διεθνή εικόνα της χώρας, η σημερινή κρίση της διεθνούς σοσιαλδημοκρατίας επιβάλει άλλες λύσεις. Η κρίση αυτή εδράζεται ξεκάθαρα στις διαχειριστικές λογικές που την ταύτισαν με τα δεξιά κόμματα εξουσίας και αποζητά μια σαφή αριστερή και προοδευτική φυσιογνωμία που θα την καθιστά διακριτή δύναμη στον πολιτικό ανταγωνισμό και όχι απλά διαχειριστικό μέρος του συστήματος.

Με άλλα λόγια, το ΠΑΣΟΚ σήμερα δεν καλείται να λύσει το ζήτημα της ηγεσίας του στο όνομα της γρήγορης και σχετικά αναίμακτης επανόδου του στην εξουσία, αλλά να ξεκαθαρίσει την πολιτική και ιδεολογική του φυσιογνωμία.

Να δώσει το στίγμα του στην ελληνική κοινωνία και να περιγράψει ποιες αλλαγές, ποιες τομές και ποιες μεταρρυθμίσεις είναι εκείνες που αντιπαρατίθενται με το πρόγραμμα και τις πρακτικές της ΝΔ. Ποιος είναι δηλαδή ο άλλος δρόμος που με συνέπεια υπερασπίζεται εδώ και τρία χρόνια ο Γιώργος Παπανδρέου αλλά μέχρι στιγμής δεν έχει αποκρυσταλλωθεί ως πολιτική πρόταση εναλλακτικής διακυβέρνησης στη συνείδηση του Έλληνα ψηφοφόρου.

Ο Γιώργος Παπανδρέου δικαιούται σε αυτή τη βάση να δοκιμαστεί για τις δυνατότητες που έχει ώστε να προσδώσει στο ΠΑΣΟΚ την πολιτική φυσιογνωμία που αποτελεί αντίβαρο στη σημερινή συντηρητική κυριαρχία στο επίπεδο των προτάσεων διακυβέρνησης. Μπορεί να κερδίσει, έστω και με καθυστέρηση τριών ετών, το στοίχημα της μετεξέλιξης του ΠΑΣΟΚ σε κόμμα ανοιχτών οριζόντων και κοινωνικών αναφορών, έξω και πέρα από τις κλειστές δομές της κομματικής λειτουργίας.

Κανείς αρχηγός του ΠΑΣΟΚ δεν κρίθηκε και δεν άλλαξε μέσα σε τρία χρόνια. Τόσο ο Ανδρέας Παπανδρέου, όσο και ο Κώστας Σημίτης πέρασαν μέσα από σκληρές διαδικασίες εσωκομματικής σύγκρουσης, αλλά ουδέποτε τούς ζητήθηκε η παραίτηση και η απομάκρυνση από την ηγεσία μέσα στον ελάχιστο χρόνο των τριών ετών.

Το ΠΑΣΟΚ δεν μπορεί και δεν πρέπει να αντιγράψει την πρόσφατη πολιτική ιστορία της Ν.Δ., η οποία σε κάθε εκλογική αναμέτρηση μετά το 1981, άλλαζε αρχηγό προσπαθώντας να βρει τον καταλληλότερο που θα την οδηγούσε στην εξουσία. Το πολιτικό πλεονέκτημα του ΠΑΣΟΚ και η πολιτική του κυριαρχία στην ελληνική κοινωνία μετά το 1981, βασίστηκε σε μια πλατιά κοινωνική συμμαχία, με τα στρώματα της μεσαίας τάξης, των μη προνομιούχων Ελλήνων που επί χρόνια βίωσαν το σκληρό πρόσωπο των αλλεπάλληλων συντηρητικών κυβερνήσεων. Αυτή η πλατιά λαϊκή συμμαχία, που έχει συγκεκριμένα πολιτικά και ιδεολογικά χαρακτηριστικά, είναι αριστερόστροφη και προσβλέπει προς το ΠΑΣΟΚ, για να ανασυγκροτηθεί χρειάζεται αξιόπιστη πολιτική πρόταση, που με ευθύνη της ηγεσίας θα διαχυθεί και θα ζυμωθεί με την κοινωνική βάση του Κινήματος.