Κενο γραμμα για χρονια η διαχειριση

Η σοβαρότητα του ζητήματος που συζητήθηκε προχθές στη συνέντευξη τύπου που παραχώρησε το ΚΚΕ, η διαχείριση των στερεών αποβλήτων, έφερε στο προσκήνιο για άλλη μια φορά ένα θέμα που ο ΠτΘ έχει ανασκαλέψει ξανά και ξανά και μας προτρέπει για άλλη μία φορά να λάβουμε αφορμή για ένα εκτενές αφιέρωμα στη διαχείριση στερεών αποβλήτων στην περιοχή μας, επαναδιατυπώνοντας, αναλυτικά πλέον στο σημερινό μας φύλλο, τους λόγους της σοβαρότητας του θέματος και προβάλλοντας παράλληλα τις θέσεις και τις προτάσεις του ΚΚΕ.

Είναι αλήθεια ότι η διαχείριση των στερεών αποβλήτων στην Ελλάδα κάνει απελπιστικά αργά βήματα, με παρούσα την… απουσία ολοκληρωμένης πολιτικής, εδώ και χρόνια. Αρκεί μια μάτια στα στοιχεία: Σε μεγάλο μέρος της χώρας ακόμα λειτουργούν χωματερές. Σχεδόν το σύνολο των ΧΥΤΑ της χώρας βρίσκονται στα όρια της παρανομίας, εφόσον δεν καλύπτουν τη βασική απαίτηση της κοινοτικής οδηγίας για την ταφή για προεπεξεργασία των αποβλήτων. Το ποσοστό των στερεών αποβλήτων που οδηγούνται σε μονάδες επεξεργασίας είναι απελπιστικά χαμηλό, της τάξης του 10%, όταν η χώρα έχει υποχρέωση να εκτρέψει το 65% των βιοαποδομήσιμων αποβλήτων από την ταφή, εντός της επόμενης δεκαετίας. Οι επιδόσεις μας στην ανακύκλωση, παρά τα βήματα που γίνονται, απέχουν πολύ από τους στόχους που έχουν τεθεί και σε καμία περίπτωση δεν καλύπτουν τις απαιτήσεις.

Η παραγωγή αποβλήτων, εξάλλου, είναι στοιχείο της καθημερινής ζωής όλων των πολιτών. Από το σύνολο των ανθρώπινων δραστηριοτήτων προκύπτουν απόβλητα, δηλαδή ενέργεια και φυσικοί πόροι, υπό την μορφή προϊόντων που εξάντλησαν τον κύκλο ζωής τους. Όμως η εξάντληση του κύκλου ζωής ενός προϊόντος σημαίνει ότι απώλεσε την αξία του στη συγκεκριμένη μορφή μόνο. Οι φυσικοί πόροι, η ενέργεια και η εργασία που απαιτήθηκαν για να κατασκευαστεί το συγκεκριμένο προϊόν εξακολουθούν να είναι συμπυκνωμένα εντός του απόβλητου.

Σε αυτό το πλαίσιο, η κυρίως συνεισφορά των πολιτών είναι η συμμετοχή τους στην ανακύκλωση, όχι μόνο ως δραστηριότητα, αλλά και ως κουλτούρα. Η ανακύκλωση πλέον είναι εξίσου σημαντική ανάγκη με τις βασικές ανάγκες της καθημερινής μας ζωής κι αυτό πρέπει να το συνειδητοποιήσουμε όλοι.

Επιπλέον, η οικοδόμηση ενός συστήματος διαχείρισης ξεκινά από την καλή λειτουργία και των ΧΥΤΑ, που είναι μεν προϋπόθεση για οποιαδήποτε άλλη λύση και δίνει ευελιξία, χρόνο και ένα αποκούμπι ασφαλείας σε κάθε περίπτωση, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι η δράση σταματά εκεί.

Παντελής Αρβανιτάκης, μέλος Ν.Ε. Ροδόπης του ΚΚΕ:

«Η διαχείριση των απορριμμάτων παραμένει ανεκπλήρωτο ζητούμενο εδώ και χρόνια»

Σημαντικό ζήτημα, κατά τον Παντελή Αρβανιτάκη, μέλος Ν.Ε. Ροδόπης του ΚΚΕ, είναι η διαχείριση των στερεών αποβλήτων, εφόσον η διαχείριση των απορριμμάτων παραμένει ανεκπλήρωτο ζητούμενο εδώ και χρόνια, με αποτέλεσμα «να υπάρχει κίνδυνος κάθε φορά που αυξάνεται η ποσότητα των στερεών αποβλήτων, να βλάπτεται η δημόσια υγεία και η ασφάλεια».

Μια βασική αντίφαση που υπάρχει σε πολλά άλλα φαινόμενα της καθημερινής μας ζωής, όπως ανέφερε ο κ. Αρβανιτάκης, είναι η εξής: «Από τη μια πλευρά έχουμε την επιστήμη και την τεχνική να προοδεύουν και να μπορούν σήμερα να δώσουν ικανοποιητικές λύσεις στα προβλήματα, ανακουφίζοντας τη λαϊκή οικογένεια. Από την άλλη, είναι η πολιτική βούληση της άρχουσας τάξης και των πολιτικών της εκφραστών που αναζητούν με κάθε τρόπο το κέρδος, γεγονός που έχει σαν αποτέλεσμα την εμπορευματοποίηση των κοινωνικών αγαθών, ενάντια στις ανάγκες της κοινωνίας και του λαού».

Σύμφωνα με τον ίδιο, τα προβλήματα αυτά, η επιδείνωσή τους και οι συνέπειές τους έχουν άμεση σχέση και με άλλες πολιτικές, «όπως της χωροταξίας και πολεοδομίας, της πολιτικής γης και κατοικίας, της κοινωνικής πολιτικής και του χαρακτήρα της, των υποδομών της, της περιβαλλοντικής πολιτικής, της εργασίας και της παραγωγής, της υγιεινής και ασφάλειας της εργασίας κ.λπ.».

Η μέχρι σήμερα αντιμετώπιση του ζητήματος των στερεών αποβλήτων αναδεικνύει το αντιλαϊκό περιεχόμενο της πολιτικής που εφαρμόζεται, γιατί «έχουν γίνει ελάχιστα, αλλά συγχρόνως προωθείται και η ιδιωτικοποίηση, η εφαρμογή αντιπεριβαλλοντικών μεθόδων και τεχνολογιών, η επαύξηση των εξοντωτικών τελών σε βάρος των δημοτών της περιοχής».

Πιο συγκεκριμένα:

•Εφτά χρόνια μετά την ήδη καθυστερημένη δημοσίευση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης (ΚΥΑ) για τη διαχείριση των επικίνδυνων αποβλήτων, μόλις πριν 3 μήνες δημοσιεύθηκε ο Εθνικός Σχεδιασμός. Πόσο μάλλον οι χωροθετήσεις και οι απαιτούμενες εγκαταστάσεις επεξεργασίας τους, ιδιαίτερα των βιομηχανικών. Και στο μεταξύ, τα απόβλητα αυτά εξακολουθούν να συσσωρεύονται σε ακατάλληλους χώρους, όταν δεν απορρίπτονται, ανεξέλεγκτα, σε αδέσποτες χωματερές, σε απότομα πρανή, ακόμη και σε ρέματα ή δίπλα στη θάλασσα.

•Το μεγαλύτερο μέρος των μολυσματικών αποβλήτων παρεισφρύει παράνομα στα οικιακά απορρίμματα. Η ολοκληρωμένη ενδονοσοκομειακή διαχείριση παραμένει ακόμη κενό γράμμα μιας ΚΥΑ του 2003.

•Οι ανεξέλεγκτες χωματερές, τριακόσιες πηγές ρύπανσης και προσβολής της δημόσιας υγείας, παρά τα θετικά βήματα διακοπής και αποκατάστασης τους που έχουν γίνει στην Περιφέρειά μας, κινδυνεύουν να ακυρωθούν στην πράξη όσο καθυστερεί η υλοποίηση του Περιφερειακού Σχεδιασμού Διαχείρισης Απορριμμάτων και των Σταθμών Μεταφόρτωσης Απορριμμάτων, αφού δημιουργούνται νέες δίπλα στις παλιές.

•Η ανακύκλωση των αποβλήτων από τις συσκευασίες 4 χρόνια μετά την έκδοση των σχετικών ΠΔ/των βρίσκεται στην Περιφέρειά μας στο σημείο μηδέν και μόνο δημαγωγικά εξαγγέλλεται προεκλογικά κατά καιρούς. Ούτε ο αρμόδιος Διαδημοτικός Φορέας Διαχείρισης Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, (ΔΙΑΑΜΑΘ), την προωθεί, ούτε οι επί μέρους Δήμοι εφαρμόζουν τη σχετική νομοθεσία, ούτε καν αξιοποιούν κάποιες δυνατότητες που δίνουν τα Συστήματα Διαχείρισης. Ελάχιστα βήματα έχουν γίνει (συσσωρευτές, νεκρά οχήματα, ορυκτέλαια) εκτός διαδικασιών Περιφέρειας και Δήμων.

•Και το χειρότερο: Καρκινοβατεί η υλοποίηση του Περιφερειακού Σχεδιασμού τη Περιφέρειας, για την κατασκευή σύγχρονης μονάδας επεξεργασίας και Χώρων Υγειονομικής Ταφής Υπολειμμάτων (ΧΥΤΥ), επιδεινώνοντας κάθε μέρα όλο και περισσότερο το ήδη οξύ πρόβλημα της διαχείρισης απορριμμάτων. Πρόβλημα που εμφανίζεται με ιδιαίτερη σοβαρότητα σε σημαντικά αστικά κέντρα, όπου, πέραν της Κομοτηνής, Ξάνθης και Καβάλας, δεν λειτουργούν καν ούτε νόμιμοι αδειοδοτημένοι Χώροι Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ), (πχ στη Δράμα, Αλεξανδρούπολη, Ορεστιάδα και αλλού). Έντονες ανησυχίες προκαλούν οι παλινωδίες στον καθορισμό της θέσης της Μονάδας Επεξεργασίας Απορριμμάτων, του αριθμού τους, αλλά και της τεχνολογίας επεξεργασίας τους. Οι πολιτικές ευθύνες όσων προώθησαν στην επιλεγείσα αρχική λύση, παρακάμπτοντας τις τοπικές αντιδράσεις και σε αντίθεση μ’ αυτές, είναι σοβαρές και πιθανόν να επισύρουν μέχρι και την ακύρωση του έργου. Ήδη, οι διαφορές μεταξύ των πρόσφατων εξαγγελιών στελεχών της Περιφέρειας και της ΔΙΑΑΜΑΘ και του εγκεκριμένου από το Περιφερειακό Συμβούλιο Σχεδιασμού, η σπασμωδική επιλογή αμφίβολης βιωσιμότητας λύσεων σε αντίθεση με τις εγκεκριμένες μελέτες, η εμμονή στην εξεύρεση ιδιώτη επενδυτή που θα κατασκευάσει και θα εκμεταλλευτεί την Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων (ΜΕΑ), ενισχύουν τον κίνδυνο ακύρωσης τελικά του σχεδιασμού και απώλειας των 25 εκ. ευρώ χρηματοδότησης του έργου. Ταυτόχρονα, απόλυτη είναι η αντίθεση κάθε ευαίσθητου περιβαλλοντικά πολίτη στην διαφαινόμενη εγκατάλειψη της τεχνολογίας μηχανικής διαλογής και λιπασματοποίησης των απορριμμάτων με αντίστοιχη προώθηση της ρυπογόνας καύσης.

•Η λυματολάσπη των Εγκαταστάσεων Επεξεργασίας Λυμάτων (ΕΕΛ) των αστικών κέντρων εξακολουθεί να συσσωρεύεται σε διάφορους ΧΑΔΑ, θέτοντας ξανά σε κίνδυνο, με τα υπάρχοντα οριακά δεδομένα, την υγεία των κατοίκων, κατά σαφή παραβίαση των γενικών διατάξεων της νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος και τη διαχείριση των αποβλήτων.

Νίκος Φακιρίδης, γραμματέας Ν.Ε. Ροδόπης του ΚΚΕ: «Δεν έχει γίνει ουσιαστική συζήτηση με τους φορείς και με το λαό»

Στη συνέχεια το λόγο πήρε ο γραμματέας της Νομαρχιακής Επιτροπής ΚΚΕ Ροδόπης Νίκος Φακιρίδης, ο οποίος παρουσίασε την πρόταση του ΚΚΕ για την ορθολογική διαχείριση των στερεών αποβλήτων.

Ο κ. Φακιρίδης χαρακτήρισε «σοβαρό» το πρόβλημα που υπάρχει στον τομέα των στερεών αποβλήτων, τονίζοντας ότι «δεν έχει γίνει ουσιαστική συζήτηση με τους φορείς και με το λαό, ο οποίος υφίσταται το πρόβλημα και θα κληθεί -με βάση τα σχέδια που υπάρχουν- να πληρώσει το κόστος υλοποίησης όλων αυτών των σχεδίων που υπάρχουν στην Περιφέρεια. Έχουν προωθηθεί σ’ ένα βαθμό, έχουν κολλήσει τώρα γιατί ο Δήμος Ξάνθης -στον οποίο είχε αποφασιστεί να γίνει η μονάδα επεξεργασίας και ο χώρος υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων- αρνείται να το φιλοξενήσει.

Έτσι, προχωράνε σε νέες θέσεις και περιμένουν την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Ένωση νέας πρότασης, σύμφωνα με την οποία θα δημιουργηθούν δύο τέτοιοι χώροι αντί για έναν, κατά πάσα πιθανότητα στην Κομοτηνή και στην Καβάλα. Δηλαδή, δύο μονάδες επεξεργασίας απορριμμάτων και δύο χώροι υγειονομικής ταφής υπολειμμάτων».

Ο κ. Φακιρίδης υποστήριξε ότι αυτές οι αλλαγές μπορεί να οδηγήσουν σε καθυστέρηση με κίνδυνο να χαθούν τα 25 εκατομμύρια ευρώ που είναι διατεθειμένα για αυτό το πρόγραμμα. «Είναι γνωστό ότι μέχρι τα τέλη του 2008 πρέπει να αρχίσει η υλοποίηση αυτού του προγράμματος».

Η πρόταση του ΚΚΕ

Σε αντίθεση με τις θέσεις των άλλων πολιτικών κομμάτων, ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και ΣΥΝ, που εκφράζουν τη συναντίληψή τους με θέσεις υπέρ της ιδιωτικοποίησης, της πολυδιάσπασης της διαχείρισης, της εισαγωγής των «καινοτομικών» τεχνολογιών της καύσης, πυρόλυσης κ.ά., το ΚΚΕ, με συνέπεια και συνέχεια, διατυπώνει όλο αυτό το διάστημα και στηρίζει ένα συνολικό πλαίσιο θέσεων για την ολοκληρωμένη διαχείριση των απορριμμάτων στην Ελλάδα, αλλά και για την ευαίσθητη περιοχή της Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης.

Ειδικότερα για την περιοχή μας, το πλαίσιο αυτό είναι το παρακάτω:

1.Να χωροθετήσει τάχιστα η κυβέρνηση, με κατεπείγουσες διαδικασίες, τη θέση εγκατάστασης της Μονάδας Επεξεργασίας των Απορριμμάτων και ταφής των υπολειμμάτων τους, τα οποία θα έχουν αισθητά απομειωθεί μετά από διαλογή στην πηγή, μηχανική διαλογή και επεξεργασία, ανάκτηση των ανακυκλώσιμων και των καυσίμων και λιπασματοποίηση του οργανικού φορτίου. Η χωροθέτηση προϋποθέτει τεκμηριωμένες μελέτες, επιστημονικοτεχνικά κριτήρια και όχι πολιτικές σκοπιμότητες, όρους διαφάνειας και συμμετοχής όλων των εμπλεκομένων φορέων.

Η υιοθέτηση και δεύτερης Μονάδας Επεξεργασίας προϋποθέτει πλήρη τεκμηρίωση, που να ανατρέπει τα ως τώρα σενάρια. Υπενθυμίζουμε ότι τα σενάρια αυτά ιεραρχούσαν τη θέση του ΧΥΤΑ Κομοτηνής ως βέλτιστη χωροθέτηση μετά τον ΧΥΤΑ Ξάνθης. Η Μονάδα Επεξεργασίας Απορριμμάτων να κατασκευαστεί από κοινοτικούς ή Εθνικούς πόρους και να απαλλαγεί από κάθε λογική ιδιωτικοποίησης.

2.Να προχωρήσει, χωρίς άλλες καθυστερήσεις, η υλοποίηση του εγκεκριμένου και συγχρηματοδοτούμενου έργου του Συστήματος Διαχείρισης Απορριμμάτων σε επίπεδο Περιφέρειας. Να κατασκευαστούν άμεσα οι 15 Σταθμοί Μεταφόρτωσης και τα 6 Κέντρα Διαχείρισης Ανακυκλώσιμων Υλικών και να αγορασθεί ο απαιτούμενος στόλος απορριμματοφόρων και λοιπός μηχανολογικός εξοπλισμός. Να προχωρήσει παράλληλα η αποκατάσταση των ανεξέλεγκτων χωματερών με βάση τις εγκεκριμένες μελέτες και αξιοποιώντας τις σχετικές χρηματοδοτήσεις. Να συμβληθεί το συντομότερο η ΔΙΑΑΜΑΘ με τα Εθνικά Συστήματα Ανακύκλωσης όλων των κατηγοριών.

3.Να χρηματοδοτηθούν από κοινοτικούς ή εθνικούς πόρους και να κατασκευαστούν σύγχρονοι ΧΥΤΑ στα δύο νησιά της Περιφέρειας, Θάσο και Σαμοθράκη. Να προβλεφθεί η δυνατότητα προεπεξεργασίας των απορριμμάτων τους.

4.Παραμένουμε αταλάντευτοι στη θέση ενάντια στην περιβαλλοντοκτόνα και ιδιαιτέρως δαπανηρή για τους πολίτες, καύση των απορριμμάτων. Ιδιαίτερα για την αγροτικού χαρακτήρα Περιφέρειά μας, η παρασκευή εδαφοβελτιωτικού υλικού μέσω της λιπασματοποίησης (compost) θα είναι ευνοϊκή και καλώς αποδεκτή. Τα ανακτώμενα ανακυκλώσιμα υλικά συσκευασίας (χαρτί, πλαστικό, σιδηρούχα, γυαλί, αλουμίνιο), καθώς και τα καύσιμα (βιοαέριο, RDF) θα απομειώσουν το λειτουργικό κόστος αλλά και την προς ταφή ποσότητα υπολειμμάτων στο 1/5 της αρχικής, δημιουργώντας έτσι προϋποθέσεις κοινωνικής αποδοχής.

5.Είμαστε αντίθετοι σε κάθε μορφή ιδιωτικοποίησης μέρους ή του συνόλου της καθαριότητας. Η διαχείριση των απορριμμάτων και η ανακύκλωση, να ασκούνται μόνο από τις υπηρεσίες των ΟΤΑ (Συνδέσμων, Δήμων και Κοινοτήτων), όπως αυτές προβλέπονται από τους Οργανισμούς Εσωτερικής Υπηρεσίας τους, στις οποίες πρέπει να υπαχθούν όσοι εργαζόμενοι απασχολούνται σήμερα μέσω Δημοτικών Επιχειρήσεων ή άλλων ΝΠΙΔ. Ειδικά ο Φορέας Διαχείρισης του συστήματος (ΔΙΑΑΜΑΘ) πρέπει να ‘χει διαδημοτική σύνθεση και τη νομική μορφή συνδέσμου ΟΤΑ. Τα κριτήρια λειτουργίας τη ΔΙΑΑΜΑΘ, να διέπονται από την ανάγκη εξυπηρέτησης των πραγματικών λαϊκών αναγκών και όχι των επενδυτικών προσδοκιών και των άλλων συμφερόντων του μεγάλου κεφαλαίου.

6. Να προωθηθεί ο σχεδιασμός, η χωροθέτηση και η κατασκευή των έργων και του δικτύου διάθεσης των επικίνδυνων αποβλήτων, όπως προβλέπει ο

Εθνικός Σχεδιασμός Διαχείρισης τους, με ευθύνη της ΔΙΑΑΜΑΘ.

Να σχεδιαστούν τα ρεύματα εναλλακτικής διαχείρισης συσκευασιών και οι εγκαταστάσεις διαχείρισης επικίνδυνων ιατρικών αποβλήτων, οι μονάδες αποτέφρωσης ζωικών υποπροϊόντων σε όλα τα σφαγεία της Περιφέρειας. Να αντιμετωπιστούν οι ειδικές περιπτώσεις των φυτοφαρμάκων, αδρανών υλικών, ελαιοτριβείων. Να αξιοποιηθούν εξοφλημένα λατομεία αδρανών ή εξοφλημένα ορυχεία μεταλλευμάτων για την δημιουργία Χώρων Υγειονομικής Ταφής Επικίνδυνων Αποβλήτων (ΧΥΤΕΑ).

Να εξεταστεί η δυνατότητα διασυνοριακής μεταφοράς (εξαγωγή) ειδικών κατηγοριών αποβλήτων.

7.Να αρχίσει άμεσα η εφαρμογή της νομοθεσίας για την ολοκληρωμένη ενδο- και εξωνοσοκομειακή διαχείριση των μολυσματικών αποβλήτων.

8.Να διερευνηθεί η Διασυνοριακή συνεργασία με τις όμορες χώρες στον τομέα της διαχείρισης αποβλήτων, καθώς και η αξιοποίηση σχετικών κοινοτικών κονδυλίων ή διακρατικών περιβαλλοντικών προγραμμάτων για το σκοπό αυτό.

9.Να εξασφαλιστούν έγκαιρα, με ευθύνη και δαπάνες του κράτους, οι πόροι που απαιτούνται για την εκτέλεση των έργων που προβλέπονται από τους περιφερειακούς σχεδιασμούς.

Όσο για την πορεία υλοποίησης των παραπάνω θέσεων της Ν.Ε. Ροδόπης του ΚΚΕ, ο κ. Φακιρίδης πιστεύει ότι απαιτείται ανυποχώρητη πάλη του λαού και ιδιαίτερα «όσων επί δεκαετίες δέχονται μονόπλευρα στην περιοχή τους το κύριο βάρος των απορριμμάτων, αλλά και των εργαζομένων στην καθαριότητα», ενώ απαιτείται επίσης μια άλλη πολιτική που «θα αντιμετωπίζει ενιαία και συνολικά τα κοινωνικά προβλήματα του λαού», όπως και βαθύτερες αλλαγές στο κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο.

Γι’ αυτό είναι ένα ζήτημα το οποίο «πρέπει να πρυτανεύσει στην πορεία για τις επικείμενες βουλευτικές εκλογές».

Τέλος, ο κ. Φακιρίδης ανέφερε ότι η Ν.Ε. Ροδόπης του ΚΚΕ θα προχωρήσει σε ανοιχτές ομιλίες και συζητήσεις με τους φορείς και το λαό της ευρύτερης περιοχής, προκειμένου να ενημερώσει για την πρότασή του που έχει να κάνει με την ορθολογική διαχείριση των στερεών αποβλήτων.

Μαρία Παπαδοπούλου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.