Νεος εκλογικος νομος και πιθανα σεναρια

Βασικό «κλειδί» στα χέρια όλων των κυβερνήσεων είναι ο εκάστοτε εκλογικός νόμος. Ο γνωστός πλέον ως «νόμος Σκανδαλίδη», ο νέος εκλογικός νόμος δηλαδή που ψηφίστηκε το 2004 για να τεθεί για πρώτη φορά σε ισχύ από τις προσεχείς εθνικές εκλογές, μονοπώλησε την πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση που είχαμε με τον Γραμματέα Νομαρχιακής Επιτροπής ΠΑ.ΣΟ.Κ. Ν. Ροδόπης, Παύλο Δαμιανίδη.

Ο νόμος δημιουργεί νέα ερωτήματα και για τα δυο κόμματα, τόσο για την ΝΔ όσο και για το ΠΑΣΟΚ. Aυτήν τη φορά μάλιστα ο νέος νόμος παρουσιάζεται αναλογικότερος των άλλων. Αίρει δε τα εμπόδια για τη δημιουργία συνασπισμών κομμάτων, διατηρεί το «πλαφόν» του 3% για την είσοδο των κομμάτων στη Bουλή, από τις 300 έδρες, οι 260 μοιράζονται αναλογικά σε όλα τα κόμματα που έχουν περάσει το «φράγμα» του 3% για την είσοδό τους στη Bουλή, ενώ οι υπόλοιπες 40 έδρες παραχωρούνται όλες στο πρώτο κόμμα, που πλειοψήφησε στις εκλογές.

ΠτΘ: κ. Δαμιανίδη, οι επερχόμενες εκλογές θα γίνουν με βάση το νέο εκλογικό νόμο που ψηφίσθηκε το 2004. Ξεκινώντας, θα θέλαμε να μας ενημερώσετε για τα βασικά σημεία του…

Π.Δ.: Όπως είπατε, πρόκειται για ένα νέο εκλογικό νόμο, ο οποίος έχει καθιερωθεί να λέγεται «νόμος Σκανδαλίδη». Ένα γενικό σχόλιο γι’ αυτόν είναι ότι πρόκειται για τον απλούστερο και τον αναλογικότερο εκλογικό νόμο που είχε ποτέ η χώρα. Έχει μεγάλη αντιπροσωπευτικότητα και αναλογικότητα, η οποία φθάνει μέχρι και στο 88% των εδρών του ελληνικού κοινοβουλίου. Επίσης, πρόκειται για ένα νόμο εξαιρετικά δίκαιο, με την έννοια ότι δεν υπάρχει πλέον το φαινόμενο της μεταφοράς υπολοίπων και ψήφων από τη μία εκλογική περιφέρεια σε άλλη, δεν υπάρχει δηλαδή αυτό το πάρε – δώσε μεταξύ των νομών και οι λεγόμενες, αν θυμάστε από το παρελθόν, «καραμπόλες», κατά τις οποίες έφευγαν ξαφνικά έδρες από ένα νομό και πήγαιναν σε κάποιον άλλο. Άρα, υπ’ αυτήν την έννοια, είναι ο δικαιότερος νόμος. Επίσης, ένα άλλο χαρακτηριστικό αυτού του νόμου είναι ότι βάζει ένα σχετικά χαμηλό κατώφλι αυτοδυναμίας για το πρώτο κόμμα το οποίο, όπως θα πούμε στη συνέχεια, είναι σχεδόν απίθανο να ξεπεράσει το 42%. Παρά το ότι ο νόμος είναι αναλογικός, δηλαδή δίνει την ευκαιρία και στα μικρά κόμματα να έχουν πολλές έδρες στη Βουλή, παρόλα αυτά δίνει και στο πρώτο κόμμα τη δυνατότητα να σχηματίσει σταθερή κυβέρνηση. Αυτό, κατά την άποψή μου, είναι πλεονέκτημα. Βεβαίως, αν τα ποσοστά των κομμάτων είναι χαμηλά και κυρίως είναι κάτω από το 40%, μπορεί να μη σχηματισθεί αυτοδύναμη κυβέρνηση.

ΠτΘ: Πώς γίνεται η κατανομή των εδρών στην επικράτεια;

Π.Δ.: Το χαρακτηριστικό που έχει ο καινούργιος εκλογικός νόμος είναι ότι κατανέμονται εξ αρχής όλες οι έδρες των κομμάτων σε επίπεδο χώρας, δηλαδή από τη στιγμή που θα υπάρχει το εκλογικό αποτέλεσμα υπολογίζεται απ’ ευθείας πόσες έδρες παίρνει το κάθε κόμμα και μετά αρχίζει η κατανομή των εδρών στις εκλογικές περιφέρειες. Ισχύει και πάλι το 3% που ίσχυε με τον παλιό εκλογικό νόμο ως όριο για να μπει ένα κόμμα στη Βουλή. Aπό εκεί και πέρα, από τις 300 έδρες του Κοινοβουλίου κρατούνται στην άκρη, για να το πω απλά, 40 έδρες, τις οποίες παίρνει ως bonus το πρώτο κόμμα και η κατανομή γίνεται μεταξύ των υπολοίπων 260 εδρών. Αυτές οι έδρες κατανέμονται με απλή αναλογική στα κόμματα που έχουν ξεπεράσει το 3%. Είναι πολύ απλό αυτό. Αν διαιρέσουμε τον αριθμό των έγκυρων ψηφοδελτίων των κομμάτων, όμως, που μπαίνουν στη Βουλή, όχι όλων, δια του 260, προκύπτει το εκλογικό μέτρο από το οποίο με απλή αναλογική γίνεται η κατανομή στα κόμματα που μπαίνουν στη Βουλή. Γνωρίζουμε δηλαδή εξαρχής πόσες έδρες παίρνει το κάθε κόμμα σε επίπεδο χώρας και προστίθενται στο πρώτο οι 40 έδρες που ανέφερα προηγουμένως.

ΠτΘ: Μα αυτό δεν σημαίνει ότι πριμοδοτείται το πρώτο κόμμα;

Π.Δ.: Το πρώτο κόμμα έχει την πριμοδότηση των 40 εδρών για να μπορεί να σχηματίζει εύκολα κυβέρνηση, διότι διαφορετικά, με την εφαρμογή αυτή, αν δεν υπήρχαν οι 40 έδρες, οι έδρες μεταξύ των κομμάτων θα ήταν πολύ κοντά, γιατί τα ποσοστά είναι σχετικά κοντά. Αυτό που πρέπει να πούμε είναι ότι με τον τρόπο αυτό παύει πλέον να υπάρχει η μεγάλη σημασία των μικρών εκλογικών περιφερειών, δηλαδή αυτό που λέγαμε παλιότερα ότι οι μονοεδρικές ήταν πολύ κρίσιμες και θα έπρεπε ένα κόμμα να κερδίσει τις μονοεδρικές για να είναι κυβέρνηση. Με αυτό τον εκλογικό νόμο, επειδή η κατανομή γίνεται κατ’ αρχήν σε επίπεδο χώρας, δεν έχει καμία σημασία τι γίνεται με τις μονοεδρικές, διεδρικές και τριεδρικές περιφέρειες, δηλαδή ένα κόμμα μπορεί να χάσει και τις οκτώ μονοεδρικές, αλλά να είναι κυβέρνηση.

ΠτΘ: Και πώς γίνεται η κατανομή των εδρών κατά εκλογική περιφέρεια;

Π.Δ.: Μετά την κατανομή σε επίπεδο χώρας και αφού γνωρίζουμε πόσες έδρες παίρνει το κάθε κόμμα, ξεκινά η κατανομή στις εκλογικές περιφέρειες. Όπως είπα, κατανέμονται αρχικά οι 260 έδρες, Πρώτα κατανέμονται με απλή αναλογική οι 12 βουλευτές επικρατείας μεταξύ των κομμάτων και στη συνέχεια γίνεται η κατανομή στις μονοεδρικές περιφέρειες, όπου όποιο κόμμα πρωτεύσει σε επίπεδο νομού κερδίζει και τη μοναδική έδρα. Στη συνέχεια γίνεται η κατανομή στις διεδρικές και τριεδρικές περιφέρειες, πάλι με απλή αναλογική. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, γιατί και ο νομός μας έχει τρεις έδρες. Άρα λοιπόν μπορούμε να πούμε ότι το πρώτο κόμμα, επειδή υπάρχει η απλή αναλογική, παίρνει τις δύο έδρες και το δεύτερο την τρίτη έδρα. Υπάρχει μία απίθανη περίπτωση, την οποία θα σας αναλύσω στη συνέχεια, να μη συμβεί αυτό. Αφού λοιπόν κατανεμηθούν και οι διεδρικές και τριεδρικές περιφέρειες με απλή αναλογική, ακολουθεί κατανομή -η παλιά πρώτη κατανομή που λέγαμε – δηλαδή σε κάθε νομό, αλλά αποκλειστικά στα όριά του. Το εκλογικό μέτρο προκύπτει αν διαιρέσουμε το σύνολο των έγκυρων ψηφοδελτίων δια του αριθμού των εδρών. Δεν ισχύει το αριθμός των εδρών συν 1 όπως ήταν παλιά. Διαιρούμε το σύνολο των ψήφων όλων των κομμάτων στο νομό, όχι μόνο όσων μπαίνουν στη Βουλή, δια του αριθμού των εδρών και προκύπτει ένα εκλογικό μέτρο. Όσες φορές το κάθε κόμμα συμπληρώνει το εκλογικό μέτρο, παίρνει τόσες έδρες και μένει ένα αχρησιμοποίητο υπόλοιπο ψήφων σε κάθε κόμμα. Με βάση αυτό περνάμε και στην τελευταία κατανομή, στην οποία ξεκινάμε από το μικρότερο κόμμα που μπαίνει στη βουλή, δηλαδή για κάθε κόμμα ταξινομούνται τα υπόλοιπά του με φθίνουσα σειρά στη χώρα, και όσες έδρες απομένουν στο κόμμα αυτό να πάρει σε επίπεδο χώρας τις παίρνει με φθίνουσα σειρά των υπολοίπων του σε κάθε νομό. Η κατανομή αυτή γίνεται από το τελευταίο κόμμα πηγαίνοντας προς το πρώτο.

ΠτΘ: Αυτό τι σημαίνει για το νομό μας;

Π.Δ.: Ο νομός μας είναι τριεδρική περιφέρεια και κατά 99,9% το πρώτο κόμμα στο νομό παίρνει τις δύο έδρες και το δεύτερο τη μία. Είναι πάρα πολύ δύσκολο για ένα μικρό κόμμα, έτσι όπως είναι ο εκλογικός νόμος, να πάρει έδρα σε μία τριεδρική περιφέρεια. Είναι σχεδόν απίθανο. Η μόνη περίπτωση να συμβεί αυτό είναι μετά την πρώτη κατανομή και την ολοκλήρωση των μονοεδρικών, διεδρικών και τριεδρικών περιφερειών, το πρώτο κόμμα στο νομό που παίρνει την τρίτη έδρα να έχει πάρει συνολικά σε επίπεδο χώρας περισσότερες έδρες απ’ ότι του αναλογούν, οπότε θα πρέπει μετά να αρχίσουν να αφαιρούνται έδρες, οι οποίες αφαιρούνται από τις τριεδρικές περιφέρειες και μάλιστα από αυτές που έχουν το μικρότερο αχρησιμοποίητο υπόλοιπο. Αλλά για να σας δώσω μία αίσθηση του πόσο απίθανο είναι αυτό να συμβεί, θα σας πω ότι, αν ανατρέξουμε στατιστικά στις τελευταίες δέκα εκλογικές αναμετρήσεις που έγιναν στη χώρα, εάν ίσχυε ο σημερινός εκλογικός νόμος, αυτό θα είχε συμβεί μόνο μία φορά, το 1996, και πάλι θα είχαν αφαιρεθεί συνολικά δύο έδρες, από τους νομούς με τα μικρότερα υπόλοιπα, που μπορεί βεβαίως να μην ήταν ο νομός μας. Άρα λοιπόν μιλάμε για μία απίθανη περίπτωση στατιστικά γι’ αυτό και μπορούμε με ασφάλεια να θεωρήσουμε ότι το πρώτο κόμμα στις τριεδρικές περιφέρειες είναι αυτό που κερδίζει τις δύο έδρες.

ΠτΘ: Σε αυτές τις εκλογές θα έχουμε πέντε υποψηφίους βουλευτές;

Π.Δ.: Ναι αυτή τη φορά ισχύει για τους υποψηφίους ο αριθμός των εδρών συν δύο, οπότε για το νομό μας ειδικά μιλάμε για πέντε υποψηφίους.

ΠτΘ: Θα υπάρξει δισταυρία;

Π.Δ.: Όχι, μονοσταυρία. Από έξι και πάνω βουλευτές έχουμε δισταυρία. Για παράδειγμα, στο Νομό Έβρου σε αυτές τις εκλογές για πρώτη φορά θα ισχύσει δισταυρία.

ΠτΘ: Η αυτοδυναμία πώς προκύπτει; Θα πρέπει ένα κόμμα να πάρει το 42% των ψήφων;

Π.Δ.: Βέβαια, και με λιγότερο ποσοστό. Δεν είναι σταθερό το νούμερο, αλλά μπορούμε να θεωρήσουμε το 42% ως ένα όριο ασφαλείας. Η αυτοδυναμία, όπως προκύπτει με τον καινούργιο νόμο, δεν εξαρτάται από τη διαφορά μεταξύ του πρώτου και του δευτέρου κόμματος, όπως ίσχυε παλιότερα, αλλά εξαρτάται αποκλειστικά από το ποσοστό του πρώτου κόμματος σε σχέση με το συνολικό ποσοστό των κομμάτων που μπαίνουν στη Βουλή. Άρα λοιπόν μπορούμε να πούμε θεωρητικά ότι, όσο περισσότερο το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων που μπαίνουν στη Βουλή πλησιάζει το 100%, τόσο μεγαλώνει το κατώφλι της αυτοδυναμίας, όσο απομακρύνεται, τόσο πέφτει. Για να το αντιληφθείτε αυτό που λέω, αν πάρουμε και πάλι τις τελευταίες δέκα εκλογικές αναμετρήσεις, αν ίσχυε ο σημερινός νόμος, το ποσοστό της αυτοδυναμίας θα κυμαινόταν από 40,5 έως 41,77%. Βλέπετε ότι το 42% αποτελεί όριο ασφαλείας, ως κατώφλι αυτοδυναμίας. Για να χρειασθεί ένα κόμμα πάνω από 42% για να σχηματίσει αυτοδυναμία θα πρέπει το σύνολο των κομμάτων που θα μπουν στη Βουλή να υπερβαίνει το 98,4%. Πράγμα που είναι απίθανο…

ΠτΘ: Ισχύει ότι οι έδρες που παίρνουν τα μικρά κόμματα χάνονται από το δεύτερο κόμμα;

Π.Δ.: Είναι ένας μύθος που υπάρχει σχετικά με τον καινούργιο εκλογικό νόμο, κυκλοφορούν διάφορα σενάρια και έχω ακούσει διάφορες αναλύσεις, που θεωρώ ότι στερούνται σοβαρότητας και εγκυρότητας. Δεν ισχύει απόλυτα οι έδρες που παίρνουν τα μικρά κόμματα να χάνονται από το δεύτερο κόμμα. Γενικά χάνονται από τα δύο μεγάλα κόμματα. Αλλά από το ποιο κόμμα θα χαθούν οι περισσότερες έδρες δεν είναι σίγουρο, εξαρτάται από το αποτέλεσμα και από πολλούς παράγοντες. Το σίγουρο είναι ότι χάνονται από τα δύο μεγάλα κόμματα και, για να σας δώσω ένα παράδειγμα, αν ίσχυε αυτός ο εκλογικός νόμος συνολικά σε επίπεδο χώρας, το 1993 το πρώτο κόμμα, που ήταν το ΠΑΣΟΚ, θα έχανε δύο έδρες και η Ν.Δ. τέσσερις. Το ίδιο θα συνέβαινε το 2004, όπου η Ν.Δ. σαν πρώτο κόμμα θα έχανε δύο έδρες και το ΠΑΣΟΚ ως δεύτερο πέντε, αλλά το 1996 το πρώτο κόμμα που ήταν το ΠΑΣΟΚ θα έχανε οκτώ έδρες και το δεύτερο, η Ν.Δ, θα έχανε τρεις. Άρα βλέπετε ότι δεν ισχύει το ότι οι έδρες χάνονται από το πρώτο κόμμα, αλλά αυτό εξαρτάται από πολλούς παράγοντες.

ΠτΘ: Είναι δυνατή η περίπτωση μη αυτοδύναμης κυβέρνησης;

Π.Δ.: Παρά το γεγονός ότι ο νέος εκλογικός νόμος ευνοεί τον σχηματισμό αυτοδύναμων και σταθερών κυβερνήσεων και θέτει όπως είπαμε σχετικά χαμηλά το κατώφλι της αυτοδυναμίας, υπάρχει βεβαίως πάντα και η πιθανότητα να μην προκύψει αυτοδύναμη κυβέρνηση από τις εκλογές. Η προοπτική πεντακομματικής Βουλής που δείχνουν οι δημοσκοπήσεις τροφοδοτεί σήμερα την συζήτηση της άποψης, ότι όσο περισσότερα κόμματα μπουν στη Βουλή τόσο περισσότερο δυσκολεύει η υπόθεση της αυτοδυναμίας. Η άποψη αυτή θεωρητικά είναι σωστή με την έννοια ότι έτσι αυξάνεται το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων που μπαίνουν στη Βουλή, στοιχείο που όπως είπαμε αυξάνει το κατώφλι της αυτοδυναμίας. Ωστόσο το άθροισμα των ποσοστών των κομμάτων που μπαίνουν στη Βουλή δεν είναι πάντα συνάρτηση του αριθμού τους. Εξαρτάται από τη συσπείρωση του εκλογικού σώματος ανάλογα με την πολιτική συγκυρία. Έτσι στο παράδειγμα των τελευταίων δέκα εκλογικών αναμετρήσεων, το υψηλότερο κατώφλι αυτοδυναμίας (41,77 %) θα είχε σημειωθεί με μόλις 3 κόμματα στη Βουλή, τα οποία συγκέντρωσαν ποσοστό 97,84 % (εκλογές Νοεμβρίου 1989). Αντίθετα το μικρότερο κατώφλι αυτοδυναμίας (40,5 %) θα είχε σημειωθεί με 5 κόμματα στη Βουλή (εκλογές 1996). Συνεπώς πρωταρχική σημασία έχει η συσπείρωση και το ποσοστό που θα επιτύχει το πρώτο κόμμα.

Με δεδομένη την σημερινή πολιτική συγκυρία, τα μεγάλα προβλήματα της χώρας και την απογοήτευση των πολιτών από την κυβέρνηση της Ν.Δ., ολοένα και μεγαλύτερο κομμάτι του ελληνικού λαού εμπιστεύεται το ΠΑΣΟΚ για την διέξοδο από την κρίση και τα μελλοντικά αναπτυξιακά βήματα της χώρας. Από τη μεγάλη αυτή συσπείρωση, θεωρώ βέβαιο πως από τις επόμενες εκλογές θα προκύψει ισχυρή και αυτοδύναμη κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ.

ΠτΘ: Μετά τα πρόσφατα γκάλοπ πώς βλέπετε να διαμορφώνεται η πολιτική κατάσταση;

Π.Δ.: Δεν μου προκαλούν καμία έκπληξη τα πρόσφατα γκάλοπ. Είχα πει πριν από λίγο καιρό από αυτήν εδώ την εφημερίδα, ότι τα καλύτερα γκάλοπ είναι αυτά που βλέπουμε στην κοινωνία, είναι ο κόσμος που βλέπουμε γύρω μας, είναι τα προβλήματα, είναι το αδιέξοδο, στο οποίο έχει οδηγηθεί η ελληνική κοινωνία. Έχουμε μία κυβέρνηση η οποία δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις προσδοκίες του ελληνικού λαού, δεν μπορεί να πάει τη χώρα μπροστά και αργά ή γρήγορα όλα αυτά θα αποτυπωθούν στα γκάλοπ. Νομίζω ότι πολύ γρήγορα δικαιωνόμαστε. Το ΠΑΣΟΚ έχει ζητήσει εκλογές και θεωρεί ότι η μόνη διέξοδος από τα προβλήματα είναι οι εκλογές, είναι να αποφασίσει ο ελληνικός λαός ποια κυβέρνηση είναι αυτή που του ταιριάζει καλύτερα και από εκεί και πέρα είμαστε βέβαιοι ότι το ΠΑΣΟΚ θα κερδίσει τις εκλογές, όποτε και εάν γίνουν. Η μισή μονάδα διαφοράς είναι στα όρια του στατιστικού λάθους, αλλά εν πάση περιπτώσει, αν κάποιος διαβάσει τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των δημοσκοπήσεων θα διαπιστώσει ότι υπάρχει μία σαφής μεταστροφή στο ΠΑΣΟΚ, το οποίο πλέον εμπιστεύεται ο κόσμος για τη διαχείριση των μεγάλων προβλημάτων της χώρας και νομίζω ότι είναι βέβαιο ότι θα κερδίσουμε τις εκλογές. Υπάρχει και ένα μεγάλο μέρος αναποφάσιστων, ένα 17%, το οποίο για μένα επίσης σημαίνει αποστασιοποίηση από την κυβερνητική πολιτική. Το πρόγραμμα μας, καινοτόμο, ποιοτικό και τεκμηριωμένο και το όραμα του Προέδρου μας του Γ. Παπανδρέου για μια δυνατή Ελλάδα με μια δίκαιη κοινωνία, γέρνουν οριστικά την πλάστιγγα υπέρ του ΠΑΣΟΚ. Είμαστε βέβαιοι ότι το ΠΑΣΟΚ θα κερδίσει τις εκλογές και είμαστε βέβαιοι ότι η δυναμική αυτή θα αποτυπώνεται ολοένα και περισσότερο στις δημοσκοπήσεις τους επόμενους μήνες.

ΠτΘ: Και ένα τελευταίο σχόλιο για την Επανίδρυση της Νεολαίας ΠΑΣΟΚ…

Π.Δ.: Νομίζω ότι ήταν θεαματική η εξέλιξη του συνεδρίου. Κατ’ αρχήν μας ξάφνιασε η συμμετοχή. Ήταν πραγματικά απρόσμενο ότι ψήφισαν δεκάδες χιλιάδες νέοι στις διαδικασίες του συνεδρίου και, πέρα από αυτό, φθάσαμε σε ένα μεγάλο και αντιπροσωπευτικό συνέδριο το οποίο είχε το δυναμικό χαρακτήρα που έχουν πάντα τα συνέδρια της νεολαίας, αλλά κινήθηκε και σε ένα ουσιαστικό περιεχόμενο. Νομίζω ότι ήταν ένα μεγάλο βήμα για την επαναδραστηριοποίηση της νεολαίας ΠΑΣΟΚ, που είναι το πιο ζωντανό κομμάτι του κινήματός μας.

ΠτΘ: κ. Δαμιανίδη, σας ευχαριστώ πολύ.

Π.Δ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.