Περι του Στρατηγικου σχεδιου αναπτυξης του νομου Ροδοπης

Στις αρχές του Σεπτεμβρίου του 2006 και σύμφωνα με τις επιταγές της υπογραφείσας Προγραμματικής Συμφωνίας, η Ομάδα Εργασίας της Έρευνας για τον Στρατηγικό Σχεδιασμό Ανάπτυξης του Νομού Ροδόπης παρέδιδε τα αποτελέσματα της προσπάθειάς της. Ένα έργο 550 περίπου σελίδων, δομημένο σύμφωνα με τις προδιαγραφές της Προγραμματικής Συμφωνίας παρεδίδετο κατά τρόπο σεμνά επίσημο στους ενδιαφερόμενους Φορείς. Ο Υπερνομάρχης Ροδόπης – Έβρου κ. Χρίστος Χατζόπουλος, ο Νομάρχης Ροδόπης κ. Άρης Γιαννακίδης, ο Πρόεδρος της ΤΕΔΚ κ. Τάσος Βατατσικλής, ο Διευθύνων της Αναπτυξιακής Εταιρίας Ροδόπης κ. Στάθης Κεφαλίδης και η Πρυτανική Αρχή του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου της Θράκης, γίνονταν κοινωνοί της ερευνητικής προσπάθειας που ανεπίσημα διήρκεσε περισσότερο από 14 μήνες.

Το έργο που παραδόθηκε τον Σεπτέμβριο του 2006, σύμφωνα με την Προγραμματική Συμφωνία, ήταν επιδεκτικό παρατηρήσεων, προσθαφαιρέσεων, διορθώσεων, βελτιώσεων και περαιτέρω επεξεργασιών. Ταυτόχρονα με την παράδοσή του στους Φορείς που στην Ομάδα Εργασίας εμπιστεύθηκαν τη δουλειά, παρεδίδετο επίσης προς συζήτηση στην Επιστημονική Επιτροπή Παρακολούθησης, που νομίμως είχε συνταχθεί. Η Επιτροπή αυτή έκανε τον έλεγχο, την κριτική και τις παρατηρήσεις της και συζήτησε κατά τρόπο ιδιαιτέρως εποικοδομητικό με την Ομάδα Εργασίας. Η συζήτηση απέδωσε τα καλά της αποτελέσματα και σε κλίμα υψηλής ευθύνης και κατανόησης κατέληξε σε ένα σύνολο απαιτήσεων, παρατηρήσεων και επισημάνσεων που τη στιγμή αυτή βρίσκονται στο σημείο της τελικής επεξεργασίας προς όφελος του όλου – Στρατηγικού – Σχεδίου. Η ομάδα Εργασίας παρεμβαίνουσα εκ νέου στο Κείμενο που παρέδωσε και λαμβάνοντας ουσιαστικά υπ’ όψη της τις παρατηρήσεις της Επιτροπής Παρακολούθησης, εργάζεται εντατικά, ώστε να καταφέρει, έως το τέλος Δεκεμβρίου, ή έστω τις αρχές Ιανουαρίου, να εκπονήσει το οριστικό και τελικό κείμενο της προσπάθειάς της. Σε λίγες ημέρες ένας μεγάλος και κομψός όσο και εύχρηστος τόμος 600 περίπου σελίδων, γραμμένος σύμφωνα και πιστός στις προδιαγραφές της Προγραμματικής Συμφωνίας, έχοντας δε αφουγκρασθεί τους σχολιασμούς των ελεγκτών του, θα βρίσκεται στη διάθεση της Τοπικής Κοινωνίας και των αρχόντων της προκειμένου να αποτελέσει, ελπίζω, οδηγό στη λήψη στρατηγικών αποφάσεων και επιλογής νέων προσανατολισμών για την ανάπτυξη του μέλλοντος.

Η Έρευνα του Στρατηγικού Σχεδιασμού Ανάπτυξης του Νομού Ροδόπης, στην Τελική και Οριστική της μορφή θα είναι σε λίγο καιρό γεγονός, δίνοντας τόσο σε μένα προσωπικά, όσο και στην Ομάδα Εργασίας, την ικανοποίηση ενός σημαντικού έργου, που επιτελέσθηκε με υψηλό αίσθημα επιστημονικής ευθύνης, συνέπειας και αυτογνωσίας. Εύχομαι το έργο αυτό να αποβεί χρήσιμο για την Τοπική Κοινωνία του Νομού, ωφέλιμο σε επίπεδο λήψης στρατηγικών αποφάσεων και πρόκριμα για περαιτέρω συνεργασία της Τοπικής Κοινωνίας και των αρχόντων της με το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης και το Επιστημονικό του δυναμικό. Η προσπάθεια που καταβλήθηκε είναι, πέραν των άλλων, μία επιπλέον απτή απόδειξη των δυνατοτήτων που υπάρχουν στο επίπεδο συνεργασίας Πανεπιστημίου και Τοπικής Κοινωνίας, Πανεπιστημίου και Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Πανεπιστημίου και Παραγωγικής δομής. Εάν, όλοι το θελήσουν, το μέλλον μπορεί αύριο να είναι καλύτερο.

Εν ολίγοις και με τις παραπάνω πληροφορίες, αντιλαμβάνεται κανείς, ότι σύμφωνα και με τα προβλεπόμενα στην Προγραμματική Συμφωνία, η Έρευνα για το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης του Νομού Ροδόπης βρίσκεται πλέον στην τελική φάση της ολοκλήρωσής της, υφιστάμενη τη στιγμή αυτή την επεξεργασία που υποχρεωτικά επιβάλλεται μετά τις παρατηρήσεις και τις υποδείξεις της Επιτροπής Παρακολούθησης του έργου.

Πρέπει, εντούτοις, να σημειώσω κάποια επιπλέον σημαντικά στοιχεία, χρήσιμα για την κατανόηση της ιστορίας και του περιεχομένου του εγχειρήματος που οι σημαντικότεροι ίσως φορείς της Τοπικής Κοινωνίας, της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Επιστημονικής Κοινότητας μας εμπιστεύθηκαν.

Λέγω λοιπόν, ότι το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης μιας περιοχής, ενός Νομού ή μιας Επικράτειας δεν είναι τίποτε περισσότερο από αυτό που η ονομασία του, αυτή καθ’ εαυτή, προσδιορίζει. Είναι Στρατηγικό Σχέδιο. Δεν είναι ούτε Επιχειρησιακό Σχέδιο, ούτε Πλάνο Προγραμματισμού.

Στρατηγικό Σχέδιο – Ανάπτυξης σημαίνει σχέδιο μελλοντικού στρατηγικού αναπροσανατολισμού σημαίνει μακροχρόνιο στρατηγικό σχεδιασμό σε επίπεδο κατευθύνσεων, επιλογών, αναπροσαρμογών και ανακατατάξεων με βάση «ένα σύνολο επιστημονικών παραδοχών, αλλά και με βάση τη μελέτη των μεταλλαγών που διαχρονικά συμβαίνουν στον πραγματικό κόσμο. Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης σημαίνει επιλογή πολιτικών και καταγραφή υποδείξεων για τη λήψη πολιτικών οικονομικών και κοινωνικών αποφάσεων για σχεδιασμούς και προώθηση μελετών συγκεκριμένων στην κατεύθυνση του προτεινόμενου οράματος και της επιστημονικά προτεινόμενης μακροχρόνιας προοπτικής. Σε τελική ανάλυση, ένα Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης, είναι μια έρευνα Δυνατοτήτων καταγραφής Αδυναμιών, ανάδειξης Ευκαιριών και επισήμανσης Κινδύνων που όλα μαζί αποκαλύπτουν τους χαρακτήρες μιας περιοχής δεδομένης, η οποία κάτω από συγκεκριμένες συνθήκες επιθυμεί να αναπτυχθεί προσαρμοζόμενη σ’ εξελίξεις ενός πολύπλοκου περιβάλλοντος.

Είναι μια «Swot Analysis» εμπλουτισμένη με πρόταση κατευθύνσεων και αναπροσανατολισμών, δεκτική περαιτέρω εξειδίκευσης και περαιτέρω μελετών που στοχεύουν στην πραγματοποίηση, στην υλοποίηση μεταβολών και έργων στο πλαίσιο μιας επιστημονικά αναδειχθείσας φιλοσοφίας αναπτυξιακού περιεχομένου.

Το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης που η Ομάδα Εργασίας επεξεργάσθηκε στηρίζεται ουσιαστικά σε τρεις πυλώνες. • Ο πρώτος πυλώνας είναι η άντληση πληροφοριών και η καταγραφή των βουλήσεων που προέκυψε όχι μόνο από τα υπάρχοντα και κατά καιρούς εκπονηθέντα στο παρελθόν αναπτυξιακά σχέδια, αλλά κυρίως από την άμεση επαφή και συζήτηση με πλήθος μεγάλο φορέων και εκπροσώπων συμφερόντων του Νομού. Η Ομάδα Εργασίας κινητοποίησε μεγάλο αριθμό φορέων, συζήτησε, κατέγραψε και επεξεργάσθηκε τις σκέψεις και τα οράματα των εκπροσώπων τους για ένα μέλλον καλύτερο και διαφορετικό, συμβατό με εξελίξεις και προοπτικές πολύπλοκες ενόψει ανακατατάξεων τοπικού και διατοπικού ενδιαφέροντος.

• Ο δεύτερος πυλώνας είναι ο επιστημονικός χαρακτήρας των προσεγγίσεων. Οι ερευνητές που διαμόρφωσαν την ερευνητική ομάδα εργασίας επελέγησαν με κριτήρια επιστημονικού κύρους, εμπειριών και ειδικοτήτων. Καθηγητές Πανεπιστημίου Οικονομολόγοι, Κοινωνιολόγοι, Μηχανικοί, Αγροτοοικονομολόγοι και ειδικοί επιστήμονες ειδικοί στις επιχειρήσεις και στη λειτουργία των αγορών εργάσθηκαν ομού, σε τρόπο ώστε το Στρατηγικό Σχέδιο να αποτελέσει το συμπίλημα απόψεων συμβατών και αρμονικά συνδεδεμένων μεταξύ τους. Οι άνθρωποι αυτοί συνεργάσθηκαν στενά αποφεύγοντας τις αντιγραφές ή την αναπαραγωγή περασμένων απόψεων, αντιλήψεων ή καταγεγραμμένων αποτελεσμάτων. Εργάσθηκαν πρωτοποριακά για την περιοχή, στο πλαίσιο συμφωνηθείσας και γενικότερης κατά το δυνατό κοινά αποδεκτής φιλοσοφίας.

• Ο τρίτος πυλώνας είναι η παραδοχή και ο σεβασμός του Ευρωπαϊκού και Βαλκανικού προσανατολισμού της περιοχής σ’ ό,τι αφορά την αναπτυξιακή της προσπάθεια και τις στρατηγικές αποφάσεις της. Η ανάπτυξη και η επιλογή των κατευθύνσεων, ο Στρατηγικός μ’ άλλα λόγια Σχεδιασμός, ερευνήθηκαν με γνώμονα την Ευρωπαϊκή και Βαλκανική προοπτική της περιοχής και με στόχο αντικειμενικό την ανάδειξη ενός ρόλου που θα έβγαζε την περιοχή από τις αγκυλώσεις που τη δυναστεύουν.

Τεχνικής σημασίας εργαλείο στα χέρια της Ομάδας Εργασίας αποφασίσθηκε ομόφωνα να είναι το υπόδειγμα που Καθηγητή Porter, το οποίο και θα αποτελέσει αντικείμενο παρουσίασης στον τελικά επικείμενο να παρουσιασθεί Τόμο. Πρόκειται για το υπόδειγμα το οποίο παλαιότερα και συγκεκριμένα κατά το έτος 1993, ο ίδιος ο Αμερικανός Καθηγητής, κατόπιν παραγγελίας της Ελληνικής Κυβέρνησης, χρησιμοποίησε προκειμένου να παρουσιάσει το εξ 150 περίπου σελίδων Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης της Ελλάδας, έναντι του ποσού των 2 εκατομμυρίων δολαρίων. Το μοντέλο αυτό επελέγη από την ομάδα εργασίας ως εργαλείο καθώς θεωρήθηκε ως το πλέον ικανό να συμπεριλάβει και να σεβασθεί τη μεγάλη γεωγραφική κοινωνική και οικονομική πολυπλοκότητα του Νομού, καθώς και τις πληθυσμιακές ιδιαιτερότητές του. Έτσι, το αίσθημα της ευθύνης που ενέπνευσε τους ερευνητές επεκτάθηκε στο σεβασμό μιας πολυπολιτισμικότητας που επιχειρήθηκε να αναδειχθεί σε κινητήρια αναπτυξιακή δύναμη.

Θα πρέπει να σημειώσω ότι το μοντέλο του Ρorter συγκεράσθηκε και συνδέθηκε αρμονικά με τη μέθοδο της Διερεύνησης Προοπτικών (Foresight) η οποία χρησιμοποιημένη συμβάλλει στην συνειδητοποίηση των μακροπρόθεσμων προκλήσεων και των ευκαιριών με στόχο την αμεσότερη δυνατή λήψη αποφάσεων. Με τη μέθοδο αυτή που επιδιώχθηκε να συμπληρώσει το χρησιμοποιηθέν μοντέλο συμβάλλοντας στην κινητοποίηση της Τοπικής Κοινωνίας που κλήθηκε ελευθέρως να εκφρασθεί δια των φορέων της, αναγνωρίσθηκε και έγινε συνείδηση ότι στις σύνθετες κοινωνίες οι γνώσεις που αφορούν την μακροπρόθεσμη χάραξη πολιτικής είναι συνήθως ευρέως διεσπαρμένες. Δεν βρίσκονται συγκεντρωμένες σε κυβερνητικά ή έστω λίγα ακαδημαϊκά ή επιχειρηματικά γραφεία. Η μέθοδος της Διερεύνησης Προοπτικών στηρίζεται στους πολλούς, στους ενεργούς πολίτες, στους πολιτικούς και στους επιχειρηματίες. Και σ’ αυτούς η Ομάδα Εργασίας προσέτρεξε προκειμένου να συλλέξει πληροφορίες χρήσιμες για την κατάρτιση του Στρατηγικού Σχεδίου Ανάπτυξης. Οι ίδιοι αυτοί φορείς, οι ίδιοι αυτοί ενεργοί πολίτες, οι πολιτικοί, οι οικονομικοί παράγοντες, οι επιχειρηματίες και όλοι οι εμπλεκόμενοι στην παραγωγική διαδικασία του πρωτογενούς, δευτερογενούς και τριτογενούς τομέας θα είναι χρήσιμοι και απαραίτητοι στη φάση της υλοποίησης του Στρατηγικού Σχεδιασμού, που ελπίζουμε ότι θα ακολουθήσει στο μέτρο πάντοτε που οι Τοπικοί άρχοντες και η πολιτική βούληση συνταχθούν με τους προσανατολισμούς και τις κατευθύνσεις της έρευνας.

Μετά από 14 και πλέον μήνες εργασίας το Στρατηγικό Σχέδιο Ανάπτυξης του Νομού Ροδόπης βρίσκεται στο τέλος της εκπόνησής του. Σε λίγο η Ομάδα Εργασίας θα το παραδώσει ολοκληρωμένο σύμφωνα με τις συμβατικές της υποχρεώσεις. Όλοι οι Επιστήμονες που εργασθήκαμε γι’ αυτό είμεθα παντελώς έτοιμοι και απολύτως προετοιμασμένοι για να δώσουμε απαντήσεις, διευκρινίσεις, να στηρίξουμε επιστημονικά τις προτάσεις μας και το περιεχόμενο των προσανατολισμών της Στρατηγικής σύλληψης, η οποία προέκυψε για την Ανάπτυξη του Νομού Ροδόπης.

Επιθυμία μας υπήρξε εξ αρχής, να κάνουμε κάτι πρωτοποριακό, κάτι χρήσιμο, κάτι που δε θα μπει στο ράφι και που θα συνδέει το όνομά μας με καλύτερες μέρες για τους ανθρώπους και την Τοπική Κοινωνία τους, που ίσως είναι δυνατό να προκύψουν μέσα από ένα επιστημονικά μελετημένο Στρατηγικό Σχεδιασμό. Ας είμαστε αισιόδοξοι. Σχετικές είναι πάντοτε οι ανθρώπινες αλήθειες!

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.