Ανησυχητικα τα γεγονοτα στα Βαλκανια

Είθισται να χαρακτηρίζονται ως πυριταδαποθήκη ή ως καζάνι που βράζει. Τα Βαλκάνια ή Μπαλκάν εδώ και δεκαπέντε χρόνια περίπου βρίσκονται ξανά στην επικαιρότητα. Οι πόλεις που φλέγονται, τα καραβάνια των προσφύγων, τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, το μίσος και ο αλληλοσπαραγμός, οι αλυτρωτισμοί, τα ιστορικά δίκαια, οι καθάρσεις… Προβλήματα ανοικτά… Η ανεξαρτησία ή η αυτοδιάθεση του Κοσσόβου, το όνομα των Σκοπίων, το καθεστώς της Βοσνίας… Πόσο επικίνδυνη λοιπόν είναι η κατάσταση στα Βαλκάνια; Υπάρχει περίπτωση αλλαγής του status quo των συνόρων; Στα δύο αυτά μεγάλα ερωτήματα αλλά και σε άλλα που αφορούν στις ελληνοτουρκικές σχέσεις, στο όνομα των Σκοπίων ο ΠτΘ συζητά σήμερα με τον Αναπληρωτή Καθηγητή Διεθνούς Δικαίου, Πρόεδρο του Τμήματος Διεθνών Σπουδών του Δημοκριτείου, Γρηγόρη –Ευάγγελο Καλαβρό. Η συζήτηση φυσικά δεν μπορεί να μη στραφεί και στο θέμα των ημερών, αυτό των γεγονότων της Γαλλίας…

«Τα γεγονότα στα Βαλκάνια δημιουργούν ανησυχία»

Το θέμα του Κοσσόβου

Τον τελευταίο καιρό στην περιοχή των Βαλκανίων έλαβαν χώρα κάποια γεγονότα. Στην Αλβανία οι Τσάμηδες, στην Τουρκία οι Γκρίζοι Λύκοι και από την άλλη το θέμα της ανεξαρτησίας ή αυτοδιάθεσης του Κοσσόβου. Όλα αυτά πρέπει να δημιουργούν ανησυχία στους απλούς πολίτες;

«Φυσικά ναι, διότι είμαστε σε φάση κατά την οποία εμφανώς οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αποφασίσει να κλείσουν ανοικτά μέτωπα. Τα μέτωπα αυτά τα οποία έχουν αποφασίσει να κλείσουν τουλάχιστον στο βαθμό που είναι γνωστή και εξωτερικευμένη η εξωτερική πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών είναι κατ’ αρχήν το θέμα του Κοσόβου.

Όπως ξέρετε από το 1998 το Κόσοβο αποτελεί διεθνές προτεκτοράτο, δηλαδή είναι έδαφος της Γιουγκοσλαβίας, το οποίο μετά τη λήξη του αντιστοίχου πολέμου, ο οποίος ήταν αποτέλεσμα της αδυναμίας της κοινοτικής Ευρώπης να διαχειριστεί το Γιουγκοσλαβικό πρόβλημα, τελεί υπό την προστασία του οργανισμού των Ηνωμένων Εθνών. Από το τέλος Οκτωβρίου, μετά την αναφορά που έκανε ο τοπικός αντιπρόσωπος του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ, αρχίζει η διαδικασία για την οριστικοποίηση του μελλοντικού καθεστώτος του Κοσόβου. Τεράστια σημασία έχει πώς θα λειτουργήσει αυτή η διαδικασία, θα είναι δηλαδή το μελλοντικό καθεστώς, -το οριστικό ή ημιοριστικό καθεστώς του Κοσόβου,- προϊόν επιβολής στο λαό του από τα Ηνωμένα Έθνη ή από τις μεγάλες δυνάμεις ή την μεγάλη δύναμη, ή θα είναι προϊόν διαπραγμάτευσης μεταξύ όλων των εμπλεκομένων. Στην πρώτη περίπτωση φοβάμαι ότι η οποιαδήποτε λύση,- η οποία όπως λέγεται χαρακτηριστικά είναι λίγο περισσότερη από αυτονομία και λίγο λιγότερη από πλήρη ανεξαρτησία,- θα είναι ασφαλώς ένα ενδιάμεσο καθεστώς πριν από την οριστική λύση. Αλλά έχω την αίσθηση ότι στην περίπτωση αυτή, δεν πρόκειται να διευκολυνθεί η οριστική λύση, απλώς νομίζω ότι θα μετατεθεί η έκρηξη, η οποία σε κάθε περίπτωση θα εμφανιστεί με την οριστική λύση. Στην δεύτερη περίπτωση αν δηλαδή η διαδικασία αναζήτησης οριστικής ή ημιοριστικής λύσης του προβλήματος του Κοσόβου είναι προϊόν διαπραγμάτευσης μεταξύ όλων των εμπλεκομένων μερών έχω την αίσθηση, ότι θα διευκολυνθεί η εξεύρεση μιας βιώσιμης λύσης, μιας λύσης η οποία θα περιέχει βάση για την ειρήνη στην περιοχή και δεν θα λειτουργήσει ως θρυαλίδα, η οποία μελλοντικά εκρηγνιόμενη θα επαναφέρει τα Βαλκάνια στην εποχή λίγο πριν από τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Η περιοχή όλη είναι μια περιοχή στην οποία υπάρχουν εγκατεσπαρμένες εθνοτικές μειονότητες. Μέχρι τώρα η διαχείριση του προβλήματος, μετά την διάλυση της Γιουγκοσλαβίας, ήταν ότι διατηρούμε τα υπάρχοντα σύνορα, δεν τα αλλάζουμε και εξασφαλίζουμε τα δικαιώματα των εθνοτικών συνιστωσών των διαφόρων νέων ή υπό διαμόρφωση κρατών χωρίς να μεταβάλλουμε καμία εθνοτική συνιστώσα σε μειονότητα. Έχει λοιπόν τεράστια σημασία εάν στο Κόσοβο η Σερβική συνιστώσα μεταβληθεί σε μειονότητα, γιατί αυτόματα θα δημιουργηθεί μία βάση για μελλοντική έκρηξη που κανείς δε ξέρει που μπορεί να οδηγήσει. Αυτό είναι το πρώτο θέμα του οποίου η οριστική λύση δρομολογείται από το τέλος Νοεμβρίου του 2005».

Πόσο εφικτή θεωρείτε την εξεύρεση λύσης με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης μεταξύ όλων των εμπλεκομένων μερών, εφόσον είναι γνωστό ότι οι μεν Αλβανόφωνοι κάτοικοι του Κοσσόβου επιζητούν ανεξαρτησία οι δε Σέρβοι αυτονομία;

«Αυτή είναι ακριβώς η μαγεία και η τέχνη της διπλωματίας της διαπραγμάτευσης. Αυτό ακριβώς το αντικείμενο θα έχει η προσπάθεια διαπραγμάτευσης η οποία θα αναζητήσει κοινά σημεία στις δύο θέσεις και με βάση τα κοινά σημεία θα αρχίσει μια διαδικασία, καταρχήν, εκ του σύνεγγυς διαπραγμάτευσης δηλαδή χωρίς απευθείας επαφής των δύο μερών, αλλά μέσω ενός μεσολαβητή, -ο οποίος όμως δεν θα έχει αποφασιστική αρμοδιότητα όπως είχε ο γενικός γραμματέας στην περίπτωση του Κυπριακού,- ο οποίος μετά τη διαδικασία των εκ του σύνεγγυς διαπραγματεύσεων όταν προσεγγίσει τις απόψεις θα οδηγήσει και τα δύο μέρη σε ένα τραπέζι. Αυτή η διαδικασία μπορεί να είναι και χρονοβόρα, αλλά είναι προτιμότερο να είναι χρονοβόρα, από την στιγμή που έχουμε ειρήνη κατά βάση αυτή τη στιγμή στο Κόσοβο, ώστε να μην επιβληθεί μία λύση με τον τρόπο που έγινε προσπάθεια να επιβληθεί στην Κύπρο η οποία βέβαια οδήγησε στο αρνητικό δημοψήφισμα από την πλευρά την ελληνοκυπριακή».

Καθεστώς Βοσνίας

«Το δεύτερο ανοιχτό ζήτημα το οποίο έχουν αποφασίσει εμφανώς να λύσουν είναι το καθεστώς της Βοσνίας. Μέχρι τώρα υπάρχει μία τριεθνής προεδρία στην Βοσνία η οποία έχει εξασφαλίσει την αρχή που προανέφερα, βάσει τις οποίας όλες οι εθνοτικές ομάδες είναι συνιστώσες του κράτους και καμία δεν είναι μειονότητα. Ξεκινάει δηλαδή από την ορθή άποψη του συγχρόνου Διεθνούς Δικαίου, ότι όταν δημιουργείται ένα κράτος δεν ισχύει η αρχή της πλειοψηφούσης ομάδας, η οποία δίνει τον τόνο και την ποιότητα στη σύνταξη του κράτους, και όλες οι άλλες μικρότερες ομάδες μεταβάλλονται σε μειονότητες, αλλά όλες οι ομάδες οι εθνοτικές είναι συνιστώσες του νέου κράτους. Αυτό είναι μία αρχή που πρέπει να πω ότι λειτούργησε και στο σχέδιο Ανάν με την Κύπρο. Άλλο αν το σχέδιο αυτό για άλλους λόγους δεν μπόρεσε να περάσει. Και βέβαια είναι και μία εξέλιξη».

Μελλοντική τύχη της Γιουγκοσλαβίας

«Το τρίτο μέτωπο το οποίο επίσης είναι ανοιχτό είναι η μελλοντική τύχη της Γιουγκοσλαβίας. Υπάρχει μία ομοσπονδία μεταξύ της Σερβίας και του Μαυροβουνίου η οποία επιτρέπει στην Σερβία, η οποία είναι περίκλειστο κράτος από ξηρά δεν έχει πρόσβαση στη θάλασσα. Κρατιέται δε η Ομοσπονδία, με την ενθάρρυνση της Δύσης, με τα δόντια και διαφυλάσσεται η ενότητα αφενός μεν, διότι αν διασπαστεί η ομοσπονδία, η ένωση αυτή της Σερβίας με το Μαυροβούνιο, η Σερβία δεν θα είναι βιώσιμο κράτος, αφετέρου δε, διότι ενωμένη η Σερβία με το Μαυροβούνιο έχει περισσότερες πιθανότητες, -εφόσον βέβαια ομαλοποιηθούν οι σχέσεις της με την Ευρώπη, με την έννοια της συνεργασίας στα πλαίσια της απονομής της μονομερούς διεθνούς δικαιοσύνης, δηλαδή της παράδοσης στο διεθνές δικαστήριο της Χάγης του Κάρατζιτς και του Μπλάντιτς, οπότε θα αρθούν και τα τελευταία εμπόδια, – να δρομολογήσει την ενωσιακή της πορεία προς την Ευρώπη».

Ελληνοτουρκικές σχέσεις

«Το πρόβλημα των ελληνοτουρκικών σχέσεων είναι παλαιό, δεν είναι καινούριο. Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν ένα ιστορικό υπόβαθρο. Έχουν περιόδους που τα προβλήματα βρίσκονται σε ύφεση και άλλες που βρίσκονται σε όξυνση. Το συμφέρον και των δύο χωρών είναι να έχουν καλές σχέσεις όχι μόνο γιατί αυτό επιβάλουν τα συμφέροντα των δύο κρατών και των δύο λαών, αλλά και γιατί αυτό επιβάλλει η ειρήνη στην περιοχή και η γενικότερη ειρήνη στα Βαλκάνια. Νομίζω ότι η πλειοψηφία των πολιτικών δυνάμεων και των δύο χωρών και η πλειοψηφία του κόσμου αυτό θέλει. Βεβαίως, υπάρχουν και ακραία στοιχεία και στις δύο πλευρές, εθνικιστικά στοιχεία, τα οποία συντηρούν μία οξύτητα η οποία πολλές φορές είναι τεχνητή. Έχω την αίσθηση βέβαια ότι ο χρόνος εργάζεται υπέρ των κοινών αυτών στόχων και προσανατολισμών. Μολονότι δεν διάβασα το βιβλίο ακόμη του πρώην πρωθυπουργού του κ. Σημίτη, προσήλκυσε την προσοχή μου και επιβεβαίωσε τις πληροφορίες που είχα, μία φράση που περιέχεται και η οποία είναι εξαιρετικά σημαντική. Είχα την αίσθηση ότι το κεντρικό πρόβλημα, ο πυρήνας των προβλημάτων στις ελληνοτουρκικές σχέσεις αφορά στο Αιγαίο, και ειδικότερα στο ζήτημα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας. Εδώ πρέπει να πω, ότι οι ελληνικές κυβερνήσεις των τελευταίων ετών εκκινούν από μία σφαλμένη αφετηρία. Στο θέμα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας έχουν προσανατολίσει την ελληνική εξωτερική πολιτική προς την κατεύθυνση της προσφυγής κατόπιν συνυποσχετικού διαιτησίας στο δικαστήριο της Χάγης προκειμένου αυτό να την οριοθετήσει. Θα ήθελα να τονίσω ότι δυστυχώς η νομολογία στα ζητήματα οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας είναι εξαιρετικά πτωχή, έχουμε περίπου έξι αποφάσεις διεθνών οργάνων δικαιοδοτικών και μη δικαιοδοτικών τα οποία οριοθέτησαν υφαλοκρηπίδες σε όλο τον κόσμο, από τις οποίες αποφάσεις κάθε μία εφαρμόζει διαφορετικούς κανόνες. Αυτό είναι εξαιρετικά επικίνδυνο. Οι δε Τούρκοι, οι οποίοι δεν διακρίνονται ούτε για την αφέλεια, ούτε για την προχειρότητά τους μετά το φιάσκο της εις βάρος τους απόφασης του δικαστηρίου της Χάγης για τα πετρέλαια της Μοσούλης, ακούνε Χάγη και «βγάζουνε σπυράκια», να χρησιμοποιήσω μία κοινή έκφραση, σε αντίθεση με την Ελλάδα η οποία μάλλον δεν έχει αντιληφθεί πόσο η λύση αυτή είναι επικίνδυνη, ακριβώς λόγω της ασταθείας της νομολογίας στο ζήτημα ποιοι κανόνες θα εφαρμοστούν, επειδή όπως είπα οι αποφάσεις που υπάρχουν εφαρμόζουν διαφορετικούς κανόνες η κάθε μια. Τούτων δοθέντων προσήλκυσε ιδιαιτέρως την προσοχή μου από τα δημοσιευόμενα αποσπάσματα του βιβλίου του πρώην πρωθυπουργού μία φράση που έλεγε ότι «είμαστε πολύ κοντά σε επίτευξη συμφωνίας στις ελληνοτουρκικές σχέσεις». Δεν λέει για ποιο θέμα, αλλά είμαι σίγουρος ότι υπονοεί το ζήτημα της οριοθέτησης της υφαλοκρηπίδας στο Αιγαίο πράγμα το οποίο, επί τη βάσει της πληροφόρησής μου προσανατολισμένο από πλευράς ελληνικής εξωτερικής πολιτικής για προσφυγή στο δικαστήριο της Χάγης προκειμένου αυτό να οριοθετήσει, εγκυμονεί πάρα πολλούς κινδύνους.

«Ελπίζω η ανατροπή της αρχής του status quo των συνόρων στα Βαλκάνια να περιορισθεί στο Κόσσοβο»

Υπάρχει περίπτωση αλλαγής του status quo των συνόρων στα Βαλκάνια;

«Έχω την αίσθηση ότι δυστυχώς τα πράγματα έχουν δρομολογηθεί προς αυτή την κατεύθυνση. Η πεμπτουσία της μέχρι σήμερα εξωτερικής πολιτικής στην κατάσταση που δημιουργήθηκε μετά το 1990 από την Περεστρόϊκα είναι η διατήρηση των υφισταμένων συνόρων. Μετά το τέλος της Γιουγκοσλαβικής κρίσης έχω την αίσθηση ότι, εξ αφορμής του ζητήματος του Κοσόβου, έχει δρομολογηθεί η ανατροπή αυτού του καθεστώτος και ότι μελλοντικά θα έχουμε περιορισμένη ανατροπή της αρχής στο ζήτημα της Γιουγκοσλαβίας, δηλαδή αναμφιβόλως στο ζήτημα του Κοσόβου, και ελπίζω τα πράγματα να σταματήσουν εδώ».

Γιατί το λέτε αυτό;

«Το λέω διότι υπάρχει μια σαφής εκπεφρασμένη βούληση των Ηνωμένων Πολιτειών να κλείσουν τα μέτωπα των Βαλκανίων ενόψει των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή και στην ευρύτερη περιοχή του Ευξείνου Πόντου και αυτή η βιασύνη δεν επιτρέπει τη νηφαλιότητα της διπλωματίας των διαπραγματεύσεων, η οποία όμως διαδικασία εγγυάται οριστικές και βιώσιμες λύσεις, οι οποίες υπηρετούνε τη διεθνή ειρήνη. Υπάρχει βιασύνη να κλείσουνε μέτωπα ενόψει της γενικότερης κατάστασης στην Μέση Ανατολή και στον Εύξεινο η οποία τελικά θα οδηγήσει σε ανατροπή της αρχής της διατήρησης των υφισταμένων συνόρων. Ελπίζω αυτό να περιοριστεί μόνο στο Κόσοβο».

«Στο θέμα του ονόματος των Σκοπίων πρέπει να είμαστε προσεκτικοί»

Ένα επίσης θέμα είναι αυτό της ονομασίας των Σκοπίων. Ποια πιστεύετε ότι πρέπει να είναι η στάση μας;

«Το θέμα των Σκοπίων έχει λυθεί με την έννοια ότι είναι κράτος-μέλος του οργανισμού Ηνωμένων Εθνών. Όσον αφορά στο όνομα, εγώ ως διεθνολόγος είμαι μάλλον εντεταγμένος στο φιλελεύθερο τρόπο σκέψης, είμαι απαλλαγμένος από εθνικιστικές προκαταλήψεις και θα ήμουν πρόθυμος να αναγνωρίσω σε οποιοδήποτε κράτος το αυτονόητο δικαίωμα του αυτοχαρακτηρισμού του ονοματικού αυτοπροσδιορισμού, αν δεν υπήρχε μία λεπτομέρεια. Έχω διαβάσει τα απομνημονεύματα του Γκλιγκόρωφ, ο οποίος θεωρείται ο πατέρας του κράτους των Σκοπίων, μάλιστα στην διπλωματική γλώσσα της Ευρώπης χαρακτηρίζεται ως communist anacycle, δηλαδή ανακυκλωμένος κομουνιστής, διότι έκανε καριέρα υπό το κομμουνιστικό καθεστώς της Γιουγκοσλαβίας, όταν μεσουρανούσε και κυριαρχούσε ο Τίτο, και στη συνέχεια όταν ωρίμασαν οι συνθήκες ίδρυσε το κράτος των Σκοπίων. Διαβάζοντας τα απομνημονεύματα αυτά, κάτι το οποίο δεν είναι και ευρύτερα γνωστό, διαπίστωσα ότι από την πρώτη γραμμή μέχρι και την τελευταία το μοναδικό θέμα που απασχολούσε τον Γκλιγκόρωφ, και βεβαίως όλη την κυριαρχούσα πολιτική ελίτ του κράτους αυτού, είναι πώς θα φτάσουμε στην δημιουργία της μεγάλης Μακεδονίας. Τίποτε άλλο δεν τον ενδιέφερε και τίποτε άλλο δεν τον απασχολεί στα απομνημονεύματά του παρά με πιο τρόπο θα φτάσουμε στο κράτος της μεγάλης Μακεδονίας. Συνεπώς πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Βεβαίως είμαστε υπέρ της αναγνώρισης του αυτονοήτου δικαιώματος κάθε κράτους να καθορίζει το όνομα με το οποίο θα εμφανιστεί στη διεθνή κοινωνία και την διεθνή κοινότητα και θα γίνει μέλος των διεθνών οργανισμών, αλλά από την άλλη πλευρά στην προκειμένη περίπτωση σαφώς έχουμε μία προσπάθεια διά του ονόματος να εξυπηρετηθούνε μεγαλοϊδεατισμοί, ιδεολογήματα δηλαδή τα οποία στη σύγχρονη εποχή είναι ξεπερασμένα. Φυσικά δεν πρόκειται να επιχειρηματολογήσω ως προς το ζήτημα τι σημαίνει Μακεδονία γιατί έχουν γραφτεί τόνοι έργων και άλλοι αρμοδιότεροι εμού έχουν προσδιορίσει τι σημαίνει. Εγώ θέλω να επισημάνω ότι έχω διαπιστώσει μέσα από τα απομνημονεύματα του Γκλιγκόρωφ ότι το μόνο που τους απασχολεί είναι πώς θα φτάσουν στην μεγάλη Μακεδονία. Είμαι βέβαιος ότι, ανεξάρτητα απ’ ό,τι λένε, ουχί τυχαίως έχουν επιλέξει το όνομα Μακεδονία και ουχί τυχαίως επιμένουν να αναγνωριστούνε με το όνομα αυτό παντού. Φοβάμαι ότι την κατάλληλη στιγμή θα μείνουμε μόνοι και στο ΝΑΤΟ και στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα στο ζήτημα αυτό, αλλά νομίζω ότι αξίζει να μείνουμε μόνοι, μολονότι επαναλαμβάνω έχω αυτές τις αντιλήψεις. Αξίζει να μένουμε μόνοι μερικές φορές. Είναι δηλαδή οι περιπτώσεις που αξίζουν οι μειοψηφίες».

Πόσο όμως κ. Καλαβρέ οι μεγαλοϊδεατισμοί στην εποχή μας είναι ξεπερασμένοι; Κάποιοι μιλούν για μεγάλη Αλβανία, κάποιοι για μεγάλη Μακεδονία…

«Είπα ότι τα ιδεολογήματα αυτά είναι ξεπερασμένα στη σύγχρονη εποχή για τον απλούστατο λόγο ότι μέσα στην ενωμένη και κοινοτική Ευρώπη υπάρχουν τόσες ευκαιρίες, ώστε δεν χρειάζεται ένα κράτος για να επιβιώσει να έχει μεγάλη έκταση. Εκείνο που χρειάζεται είναι να μπορέσει να λειτουργήσει με τους κανόνες της κοινότητας. Όταν βέβαια ένα κράτος δεν μπορεί να λειτουργήσει με αυτούς τους κανόνες τότε ανακύπτουν πολιτικές εθνοκάθαρσης και δυστυχώς τέτοια είναι η περίπτωση της Αλβανίας και της Τουρκίας. Δηλαδή η Τουρκία έκανε εθνοκάθαρση το 1974, διότι οι Τουρκοκύπριοι δεν είναι ανταγωνιστικοί με τους Ελληνοκύπριους και έτσι λοιπόν έβαλε μια διαχωριστική γραμμή για να δημιουργήσει τεχνητά σύνορα, να καταργήσει τον ανταγωνισμό και να επιτρέψει τους τπουρκοκύπριους να επιβιώσουν. Το ίδιο φοβάμαι ότι θα γίνει και με την Αλβανία. Και οι Αλβανοί δεν θα είναι ανταγωνιστικοί σε μια μελλοντική Ευρώπη».

«Η Ελληνική εξωτερική πολιτική πρέπει να έχει μακροπρόθεσμη οπτική»

Η ελληνική εξωτερική πολιτική τάσσεται υπέρ της ευρωπαϊκής προοπτικής των χωρών της Βαλκανικής. Πώς το κρίνετε αυτό;

«Θα διατυπώσω μια γενικότερη επιφύλαξη σε ό,τι αφορά στη θέση της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, ότι είμαστε υπέρ της Ευρωπαϊκής προοπτικής όλων και αυτό δεν είναι σωστό. Ναι μεν, προσκαίρως διευκολύνουμε την ελληνική εξωτερική πολιτική, αλλά δημιουργούμε δυναμιτιστικές καταστάσεις, δημιουργούμε δυνάμεις μέσα στην κοινότητα οι οποίες θα οδηγήσουν σε κατάρρευση του κοινοτικού οικοδομήματος. Δεν μπορεί μέσα στην κοινοτική Ευρώπη να λειτουργήσει μια Τουρκία ανταγωνιστικά με τα άλλα κράτη-μέλη πριν περάσουν 20-30 χρόνια και αυτό κατά μείζονα λόγο ισχύει και για την Αλβανία. Φοβάμαι ότι ισχύει και για την Βουλγαρία σε κάποιο μεγάλο βαθμό. Πολύ φοβάμαι ότι ισχύει και για την Ρουμανία. Όμως τα πρώην κράτη της Ανατολικής Ευρώπης μπαίνουν, διότι τα μεγάλα κράτη της κοινότητας θέλουν επέκταση της κοινοτικής Ευρώπης σε φτηνές αγορές. Ήδη η Ελλάδα έχει πάψει να είναι ελκυστική από αυτής της πλευράς. Θέλουμε μια δεκαετία να μεταφέρουμε τις βιομηχανίες στα κράτη αυτά που έχουν φτηνό εργατικό δυναμικό και μετά από μία δεκαετία γαία πυρί μείχθητω.

Πρέπει και η ελληνική εξωτερική πολιτική με μία μακροπρόθεσμη οπτική να είναι προσεκτική. Δεν μπορούν να μπουν όλοι στην κοινοτική Ευρώπη, θα καταρρεύσει το κοινοτικό οικοδόμημα. Η αυτονόητη προϋπόθεση για την λειτουργία της Ευρώπης των 25, το Eυρωπαϊκό Σύνταγμα έχει παγώσει, έχει βραχυκυκλωθεί. Πώς θα φτάσουμε σε μία Ευρώπη με την Αλβανία μέσα και την Τουρκία χωρίς να υπάρχουν και οι υποδομές που απαιτείται για να λειτουργήσει η Ευρώπη των 27, των 28, των 29; Πώς θα φτάσουμε και μελλοντικά σε ένα συνεταιρισμό με την Ρωσία, διότι σε 20 χρόνια η Ρωσία θα διαπραγματεύεται το συνεταιρισμό της με την κοινοτική Ευρώπη, ήδη υπάρχει θεσμοθετημένη σχέση μεταξύ Ρωσίας και κοινοτικής Ευρώπης. Πρέπει να είναι περισσότερη προσεκτική η ελληνική εξωτερική πολιτική σε αυτά τα θέματα».

Μήπως κ. Καλαβρέ είναι και λάθος της ελληνικής πολιτικής ηγεσίας, για παράδειγμα στο θέμα του ονόματος των Σκοπίων, αλλά και σε άλλα θέματα, να μη προετοιμάζει την κοινή γνώμη για συμβιβασμούς και εν αντιθέσει αυτή να καλλιεργεί την ψευδαίσθηση ότι όλα θα επιλυθούν με τη διαδικασία ένταξης στην Ενωμένη Ευρώπη;

«Πολύ φοβάμαι ότι η ένταξη, αν δεν λυθεί το όνομα, δεν θα λύσει, θα περιπλέξει τα προβλήματα, δηλαδή απλώς θα μεταφερθούν μέσα στην κοινοτική Ευρώπη οι τριβές που υπάρχουνε σήμερα. Για παράδειγμα το λεγόμενο casus belli το οποίο είναι απόφαση της τουρκικής εθνοσυνέλευσης σε περίπτωση επέκτασης της αιγιαλίτιδας ζώνης στα 12 μίλια από τα 6 που είναι σήμερα κατ’ εφαρμογή της συνθήκης του Μοντέγκο Μπέϋ αυτό θα αποτελεί αιτία πολέμου. Αυτό είναι ένα ευφυολόγημα της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής το οποίο θα ισχύει μέχρι η Τουρκία να ενταχθεί την Ευρωπαϊκή κοινότητα. Από την στιγμή που θα ενταχθεί αποκλείεται, απαγορεύεται η χρήση βίας, οποιαδήποτε διαφορά επιλύεται από το δικαστήριο του Λουξεμβούργου. Πρόκειται δηλαδή για ένα ευφυολόγημα που θα ισχύει για όσο διάστημα γίνεται η διαπραγμάτευση. Στη διπλωματία όμως η πάροδος του χρόνου, το να κερδίσεις χρόνο είναι σημαντικό πολλές φορές, διότι παγιώνει μόνιμες καταστάσεις. Όπως πολύ φοβάμαι ότι μπορεί να συμβεί με το Κυπριακό».

Γεγονότα στη Γαλλία

«Κοινή μεταναστευτική πολιτική προσαρμοσμένη στις ανάγκες των πολυπολιτισμικών κοινωνιών»

Πόσο ανησυχητικά είναι τα γεγονότα του Παρισιού; Υπάρχει φόβος επέκτασης των επεισοδίων και στις άλλες χώρες;

«Με ανησυχεί πάρα πολύ το ζήτημα της μη αφομοίωσης των μεταναστών στην κοινοτική Ευρώπη, εξ αφορμής της έκρηξης του «υιού των προαστίων» που υπάρχει ο φόβος ότι μπορεί να επεκταθεί σε ολόκληρη την κοινοτική Ευρώπη και να δημιουργηθεί μια πανδημία.

Έχω την αίσθηση ότι το πρόβλημα αυτό μέχρι τώρα έχει αφεθεί να λυθεί στο επίπεδο των κρατών με αποτέλεσμα οι λύσεις να είναι ανεπαρκείς, για παράδειγμα η περίπτωση της Γαλλίας, η οποία είχε ένα μεγάλο αριθμό μεταναστών από χώρες του τρίτου κόσμου, οι οποίοι απέκτησαν την γαλλική ιθαγένεια, αλλά ποτέ δεν αφομοιώθηκαν πράγματι από τη γαλλική κοινωνία. Ορατή πλευρά της μη αφομοίωσης είναι το γεγονός, ότι επειδή δεν υπήρξε κοινωνικά ισορροπημένη μεταναστευτική πολιτική της Γαλλίας όλες η δεύτερη και η τρίτη γενιά μεταναστών, ζούνε σε γκέτο, δηλαδή σε περιοχές οι οποίες προορίζονται για κατοικία μόνο αυτών των δευτέρας κατηγορίας Γάλλων, που προέρχονται από τις πρώην Γαλλικές αποικίες. Αυτό είναι το τίμημα βέβαια της κατάλυσης του προηγούμενου καθεστώτος, Μητρόπολη και αποικίες, κατά το οποίον οι Μητροπόλεις εκμεταλλεύτηκαν τις αποικίες, τους δημιούργησαν την ψευδαίσθηση ότι δημιουργείται μία ένωση η οποία θα λειτουργήσει επ’ ωφελεία και των δύο πλευρών, ενώ κατ’ ουσία λειτούργησε επ’ ωφελεία των Μητροπόλεων.

Αυτό το φαινόμενο είναι φαινόμενο γαλλικό, δηλαδή εμείς εδώ, οι οποίοι έχουμε μεγάλο αριθμό αλβανών μεταναστών δεν κινδυνεύουμε από αυτής της πλευράς, διότι δεν έχουμε γκέτο. Οι Αλβανοί δεν ζούνε μόνοι αυτοί αποκλεισμένοι σε ορισμένες περιοχές. Οι Αλβανοί και όλοι οι ξένοι μετανάστες στη χώρα μας, ευτυχώς, ζουν παντού, με ό,τι αυτό μπορεί να σημαίνει, με τις τριβές που μπορούν να δημιουργούν, αλλά και με τα θετικό ότι δεν δημιουργούμε γκέτο».

Αυτό τι σημαίνει για τη στάση της Κοινότητας;

«Η κοινότητα πρέπει να καταστρώσει μια εξελιγμένη και προσαρμοσμένη στις ανάγκες των σημερινών πολυπολιτισμικών κοινωνιών πολιτική, μια κοινή μεταναστευτική πολιτική και κυρίως να επιλύσει το πρόβλημα, ότι αυτή η πολιτική θα είναι και αποτέλεσμα μιας διαπραγμάτευσης με αυτές τις ομάδες. Βέβαια, αυτές οι ομάδες είναι ανοργάνωτες και δεν υπάρχει θεσμικός συνομιλητής που να τους εκπροσωπεί, αλλά νομίζω ότι η κοινότητα, η οποία έχει εμπειρία σε κοινές κοινωνικές πολιτικές σε τέτοια ζητήματα, πρέπει να μπει σε διαδικασία επικαιροποίησης και εκσυγχρονισμού μιας κοινής μεταναστευτικής πολιτικής, η οποία από την άλλη πλευρά θα ενισχύει το κοινωνικό μοντέλο, δηλαδή αυτό που δεν υποστηρίζουν σήμερα οι Αγγλοσάξονες. Οι εξελίξεις ενισχύουν την άποψη ότι το κοινωνικό κράτος στην Ευρώπη, που είναι πολιτισμικό στοιχείο του ευρωπαϊκού πολιτισμού, πρέπει να εξακολουθήσει να υπάρχει, διότι αυτό επιβάλει σήμερα η άλλη πλευρά της παγκοσμιοποίησης. Η μια πλευρά της παγκοσμιοποίησης είναι η κατάργηση των συνόρων, ώστε το κεφάλαιο να μπορεί να πηγαίνει οπουδήποτε είναι φθηνά εργατικά χέρια και να δημιουργεί θέσεις εργασίας , αλλά η άλλη πλευρά είναι ότι δεν είναι δυνατό να οριοθετήσουμε και να δημιουργήσουμε σύνορα. Πρέπει τα σύνορα της σύγχρονης δημοκρατικής κοινοτικής Ευρώπης να είναι ανοικτά στους οικονομικούς μετανάστες και να ενισχυθεί το κοινωνικό κράτος με ένα ιδιαίτερο κεφάλαιο που θα αντιμετωπίσει αυτούς τους ανθρώπους, οι οποίοι ή έχουν ιθαγένειες κρατών μελών, αλλά είναι κατ’ ουσίαν πολίτες Β΄ κατηγορίας, γιατί οι τοπικές κοινωνίες δεν είναι, με ευθύνη των αντιστοίχων κρατών, διαπαιδαγωγημένες να θεωρούν ίσους και να αποδέχονται τους πολίτες που προέρχονται από τις τρίτες χώρες.

Αυτά τα γεγονότα μπορούν να δημιουργήσουν έξαρση του ρατσισμού και της ξενοφοβίας;

«Εάν δεν υπάρξει κοινή μεταναστευτική πολιτική στο χώρο της κοινοτικής Ευρώπης ουσιαστικής ενσωμάτωσης αυτής της διαφορετικότητας σε μια πολυπολιτισμική σύγχρονη δημοκρατική ευρωπαϊκή κοινωνία τότε οι κοινωνίες θα αντιδράσουν ξενοφοβικά και ρατσιστικά από ένστικτο και βεβαίως αυτό θα γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από ακραίες πολιτικές, για παράδειγμα Λεπέν».

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.