Ο συνδικαλισμος στο χωρο της πρωτοβαθμιας εκπαιδευσης σημερα

«Τις δυσκολίες των βουνών τις ξεπεράσαμε, τώρα έχουμε να αντιμετωπίσουμε τις δυσκολίες των πεδιάδων».

Μπέρτολτ Μπρεχτ

Α. Πώς βλέπουμε το συνδικαλισμό σήμερα;

Οι τελευταίες κινητοποιήσεις όχι μόνο του Κλάδου μας, αλλά και άλλων εργαζομένων, ανέδειξαν πιστεύω σε μείζον πρόβλημα το θέμα του αποσυνδικαλισμού, την εγκατάλειψη των συνδικάτων από τους εργαζόμενους.

Ζούμε σε μια εποχή που αμφισβητούμε τα πάντα. Από τα πλέον αυτονόητα π.χ. συνθήκες εργασίας, εισοδηματική πολιτική, ποιότητα ζωής κ.λ.π. μέχρι το πολιτικό σύστημα και τους θεσμούς που απορρέουν απ’ αυτό και βέβαια ως Έλληνες διατηρούμε την τάση να υπερβάλουμε είτε θετικά είτε αρνητικά.

Τα τελευταία χρόνια μια σειρά εξωγενών επιδράσεων και εγγενών αδυναμιών οδηγούν πολλούς εργαζόμενους σε αποστασιοποίηση από τη συνδικαλιστική δράση. Από τη μια η έντονη παραταξικοποίηση των συνδικάτων και από την άλλη η έλλειψη επαφής με την βάση μαζί με την επικράτηση του ατομικισμού εις βάρος της συλλογικότητας, οδήγησαν πιστεύω το συνδικαλιστικό κίνημα στην κρίση την οποία διέρχεται.

Οι εργαζόμενοι έχασαν την εμπιστοσύνη τους απέναντι στους συνδικαλιστές. Τους βλέπουν να συνθηματολογούν, να μην είναι σε θέση να αρθρώσουν ένα νέο, ενιαίο και αξιόπιστο λόγο, τους βλέπουν να χρησιμοποιούν τα συνδικάτα για να αναρριχηθούν στη Βουλή. Τους βλέπουν ακόμα να εισέρχονται τελικά στο Κοινοβούλιο και να ξεχνούν τί έλεγαν και τί έπρατταν ως συνδικαλιστές. Αποτέλεσμα όλων αυτών η συνεχής διόγκωση του ελλείμματος αξιοπιστίας.

Β. Ο νόμος 1264/82

Ο Ν. 1264/82 ψηφίστηκε σε μια χρονική στιγμή που αμφισβητούνταν ισχυρά δεκαετίες πολιτικής και κοινωνικής ζωής. Ψηφίστηκε στη δεκαετία του ’80, όπου τα συνθήματα για λαϊκή κυριαρχία και κοινωνική δικαιοσύνη συνέπαιρναν ακόμη και αυτούς που δεν συμπαθούσαν το ΠΑ.ΣΟ.Κ. Καθιερώθηκε τότε η δομή των συνδικάτων, η οποία ισχύει μέχρι και σήμερα, αναγνωρίστηκαν συνδικαλιστές ελευθερίες και καταργήθηκαν αντεργατικοί νόμοι και διατάξεις.

Με το νόμο αυτό καθιερώθηκε και η λειτουργία των συνδικαλιστικών παρατάξεων στα πλαίσια ενός οργανωμένου συνδικαλιστικού κινήματος, στο οποίο εκφράζονται όλες οι κοινοβουλευτικές και εξωκοινοβουλευτικές πολιτικές τάσεις. Κατά την άποψή μου αυτό ήταν και είναι κάτι εντελώς φυσικό μιας και συνδικαλισμός είναι έκφραση πολιτικής, ιδεολογίας, θέσεων και αρχών, οι οποίες θέτουν το θεωρητικό υπόβαθρο στις όποιες διεκδικήσεις των χώρων των εργαζομένων.

Γ. Θετικά και αρνητικά

στοιχεία της συνδικαλιστικής οργάνωσης.

Κορυφαίες κατακτήσεις του εκπαιδευτικού μας χώρου και του γενικότερου συνδικαλιστικού κινήματος ήταν το Ενιαίο Μισθολόγιο, ο Ν. 1566/85, η ανωτατοποίηση των Παιδαγωγικών Ακαδημιών, η μείωση του ωραρίου, η εξομοίωση των πτυχίων, το ολοήμερο σχολείο και νηπιαγωγείο, ο νέος δημοσιοϋπαλληλικός κώδικας, η νομοθετική κατοχύρωση των συλλογικών διαπραγματεύσεων. Αρνητικά, οι και μέχρι σήμερα ισχύουσες ασφαλιστικές και συνταξιοδοτικές διατάξεις, η άνευ διαλόγου θεσμοθέτηση διαγωνισμού πρόσληψης εκπαιδευτικών, η αυταρχικού τύπου αξιολόγηση, η, μέσω συγκεκριμένων παρατάξεων, ευθεία προσπάθεια διάλυσης του συνδικάτου και η αντικατάστασή του από μη αντιπροσωπευτικά εκτρώματα από εκείνους που μονίμως διεκδικούν το αλάθητο.

Στην περίπου 20ετή πορεία του συγκεκριμένου μοντέλου συνδικαλιστικής οργάνωσης δεν μπορούσαν να λείψουν και τα αρνητικά φαινόμενα από μέσα της. Περιπτώσεις συμμετοχικού συνδικαλισμού (απ’ όλες τις παρατάξεις), σύνδεση συνδικαλιστικής δράσης με αναρρίχηση σε κυβερνητικές ή γενικότερα εξωεκπαιδευτικές θέσεις μεγαλύτερης ή μικρότερης εξουσίας, ίσως και άλλα. Ας αναρωτηθεί όμως κανείς σοβαρά: Είναι οι παρατάξεις εκείνες που είναι υπεύθυνες ή τα άτομα που μέσα από αυτές κατάφεραν να αναδειχθούν και να χρησιμοποιήσουν προς ίδιον όφελος την εμπιστοσύνη των συναδέλφων;

Και πώς αναδείχθηκαν αυτοί οι συνάδελφοι; Δεν αναδείχθηκαν από τη δική μας ψήφο; Δεν είμαστε όλοι εμείς που πολλές φορές δεν τολμούμε να αμφισβητήσουμε κατεστημένες δομές και πρόσωπα;

Η ανάδειξη όμως κορυφαίων συνδικαλιστικών στελεχών δεν είναι κακή, όσο αυτά υπηρετούν επί θητεία αυτούς που τους ανέδειξαν. Η συνέχιση της σταδιοδρομίας αυτών των στελεχών σε εξωεκπαιδευτικούς χώρους δεν είναι κατακριτέα, ίσα-ίσα που θα μπορούσε να βγει προς όφελος του συνδικάτου, όταν υπάρχουν και έξω απ’ αυτό άτομα, που από τη θέση τους μπορούν να βοηθήσουν στην ευόδωση των στόχων του. Άλλωστε δε νομίζω ότι ικανότητες έχουν μόνο οι μη εκπαιδευτικοί στο να ασκήσουν καθήκοντα πέραν των συνδικαλιστικών. Δε θα πρέπει να ξεχνάμε φυσικά, ότι η διεκδίκηση αιρετής θέσης, δεν μπορεί να είναι κατακριτέα, γιατί ο κάθε υποψήφιος τολμά να εκτεθεί σε ένα εκλογικό σώμα πολύ ευρύτερο από εκείνο του συνδικαλιστικού χώρου, απ’ τον οποίο προέρχεται.

Δ. Τι αναζητούμε σήμερα

από το συνδικάτο;

Είναι στο χέρι των εργαζομένων να αναδεικνύουν ηγεσίες και αντιπροσώπους οι οποίοι όχι μόνο θα τους εκφράζουν αλλά θα τους οδηγούν σε διεκδίκηση οραμάτων και στόχων, που θα συγκινούν τη μεγάλη πλειοψηφία της «βάσης». Εκείνο που θα πρέπει να απομονωθεί είναι η στείρα άρνηση και η ισοπέδωση των πάντων. Δεν είναι δυνατόν οι συνδικαλιστικές ηγεσίες να οδηγούν τους εργαζόμενους σε αγώνες που δεν είναι οργανωμένοι ή δεν έχει προσδιοριστεί ο ακριβής στόχος και η διέξοδος διαφυγής, αν αυτοί οδηγηθούν σε αδιέξοδο από την μια, αλλά και από την άλλη, δεν είναι δυνατόν οι εργαζόμενοι να αρνούνται την συμμετοχή τους, να αδιαφορούν για τις εξελίξεις, να μην αναλαμβάνουν το μερίδιο της ευθύνης που τους αναλογεί.

Θα πρέπει όλοι να δεχτούν εξ αρχής ότι το συνδικάτο δεν κυβερνά ούτε συνδιοικεί, αγωνίζεται όμως, για την ανάγκη δυναμικής διεκδίκησης των αιτημάτων του, αφού πείσει τη βάση του, την κοινή γνώμη, τον πολιτικό κόσμο. Το συνδικάτο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποτελεί τον πολιορκητικό κριό της εξουσίας από το κόμμα που αντιπολιτεύεται την κυβέρνηση αλλά ούτε το προστατευτικό ανάχωμα για το κυβερνών κόμμα.

Το συνδικαλιστικό κίνημα και ιστορία και μέλλον έχει, ακόμα και με τη μορφή που έχει σήμερα. Κι εκείνοι που το αμφισβητούν και μιλούν για πουλημένες ηγεσίες κατά καιρούς, αρκούνται να προβάλουν κάποιες ηγεσίες οι οποίες απλά δεν ανήκουν στις παρατάξεις που συνήθως υπερέχουν στις εκλογικές αναμετρήσεις. Αλλά αυτοί οι ίδιοι είναι εκείνοι, που πρώτοι αμφισβητούν δημοκρατικά εκλεγμένα όργανα και αποφάσεις. Όλοι αυτοί που λαϊκίστικα υιοθετούν τα όποια αιτήματα – άσχετα αν η πλειοψηφία του Κλάδου έχει αποφασίσει διαφορετικά – και έχουν ως μοναδικό στόχο τη μετωπική σύγκρουση με την εκάστοτε κυβέρνηση. Δεν είναι όμως αυτός ο στόχος του συνδικάτου. Σίγουρα και θα συγκρουστεί και θα διαφοροποιηθεί και θα διεκδικήσει. Η σύγκρουση όμως δεν είναι αυτοσκοπός.

Ε. Ξαναβρίσκοντας τη χαμένη αξιοπιστία του συνδικαλισμού.

Η χαμένη αξιοπιστία του συνδικαλισμού μπορεί να επανακάμψει μόνο, όταν αποφασίσουμε όλοι μας να απομονώσουμε πρόσωπα και πρακτικές που λειτουργούν διαλυτικά. Όταν οι συνδικαλιστές – κάθε επιπέδου – μπορούν να κοιτάξουν το δάσκαλο και τη νηπιαγωγό στα μάτια, αποφεύγοντας τις δημαγωγικές ρητορείες και το γνωστό ξύλινο λόγο, μόνο τότε υπάρχει ελπίδα να συσπειρωθούν οι συνάδελφοί μας γύρω από τα συνδικάτα.

Θα πρέπει λοιπόν να τολμήσουμε την υπέρβαση των εσκαμμένων. Να αποφύγουμε όλοι «τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα», προκειμένου να πείσουμε κι από την άλλη να αφουγκραστούμε τις αγωνίες και τις ανησυχίες των συναδέλφων μας. Κι έχουμε πολλά μπροστά μας. Χρειάζεται όμως πάντα μια ιεράρχηση, η οποία θα ανταποκρίνεται στις δυνατότητες και τη βούληση κάθε φορά των εργαζομένων. Το σίγουρο είναι ότι τα αιτήματα δεν έχουν χρώμα. Είναι εκείνα που στο όνομα της διεκδίκησής τους πάντα θα μας ενώνουν.

Δε βλέπουμε τα πράγματα συντεχνιακά. Εκείνοι που δεν μπορούν ή δεν τολμούν να μας απαντήσουν βολεύονται κατηγορώντας μας ως συντεχνία. Είναι όμως διατεθειμένοι ν’ αναλάβουν τις ευθύνες που τους αναλογούν; Έχουν αποδείξει πως τις περισσότερες φορές δεν είναι. Γι’ αυτό η συσπείρωση γύρω από τους Συλλόγους και τη Δ.Ο.Ε. είναι η μόνη αξιόπιστη λύση για την αναβάθμιση της δημόσιας δωρεάν παρεχόμενης εκπαίδευσης.

Μπροστά στη δύσκολη αυτή καμπή της πορείας του συνδικαλιστικού κινήματος πρέπει όλοι ν’ αλλάξουμε τακτική και νοοτροπία, να αποκτήσουμε νέους προσανατολισμούς και νέα στρατηγική, να διεκδικήσουμε ρόλο πρωταγωνιστή των εξελίξεων και, πιο συγκεκριμένα για μας, να δώσουμε νόημα στη ζωή και στο λειτούργημα που ασκούμε.

Κυριάκου Χάρης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.