Τι κρινεται στη Θρακη στις φετινες ευρωεκλογες

Η εκλογική αναμέτρηση της Κυριακής μπορεί να μην είναι κρίσιμη, θα βγάλει πάντως σημαντικές ειδήσεις και συμπεράσματα για την εκλογική συμπεριφορά των ψηφοφόρων της Θράκης. Μόλις 98 ημέρες μετά τις βουλευτικές εκλογές της 7ης Μαρτίου, ιδιαίτερο ενδιαφέρον θα έχει το κατά πόσον σε επίπεδο του καθενός από τους τρεις νομούς της Θράκης τα τέσσερα μεγάλα κόμματα θα διατηρήσουν τα προ τριμήνου ποσοστά τους και πόσο θα διαφοροποιηθούν αυτά από την αμέσως προηγούμενη ευρωεκλογική «χαλαρή» αναμέτρηση, ακριβώς πέντε χρόνια πριν, στις 13 (και τότε) Ιουνίου του 1999.

Το μεγαλύτερο ίσως ενδιαφέρον είναι για τον νομό Ροδόπης. Η Ροδόπη το 1999 ήταν η μόνη εκλογική περιφέρεια που είχε μείνει πράσινη πάνω από την Στερεά Ελλάδα. Ολόκληρος ο ελληνικός εκλογικός χάρτης τότε είχε βαφτεί μπλε, με ασυγκράτητη υπεροχή της ΝΔ στα γεωγραφικά διαμερίσματα Θεσσαλίας, Ηπείρου, Μακεδονίας και Θράκης. Όμως η Ροδόπη παρέμεινε «πράσινο» κάστρο. Το γεγονός αυτό είχε εν πολλοίς (και όχι άδικα) αποδοθεί στη μουσουλμανική μειονότητα, η μαζική ψήφος της οποίας κρίνει με μαθηματική ακρίβεια το νικητή στον νομό. Αυτός ήταν και ο λόγος που η στροφή προς τη Νέα Δημοκρατία στις εθνικές εκλογές του Μαρτίου προκάλεσε τη μεγαλύτερη απορία στους ιθύνοντες του ΠαΣοΚ στην Αθήνα, καθώς εδώ και δύο δεκαετίες σχεδόν η Ροδόπη χαρακτηρίζονταν μία από τις σίγουρες περιοχές για το ΠαΣοΚ.

Τα δεδομένα στις προσεχείς εκλογές δημιουργούν αρκετές απορίες για το πώς μπορεί να κυμανθεί αυτή η μειονοτική ψήφος. Από τις εκλογές του Μαρτίου έχει μεσολαβήσει η επίσκεψη του κ. Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στην Κομοτηνή, η πρώτη σε τόσο ανώτατο επίπεδο Τούρκου πολιτικού στην περιοχή έπειτα από μισό αιώνα. Από την επίσκεψη αυτή, με τον ιδιαίτερα θετικό τρόπο με τον οποίο εξελίχθηκε, μόνο οφέλη μπορεί να έχει η ΝΔ, που προσδοκά σε κάθε περίπτωση να ξανακερδίσει το νομό Ροδόπης μεθαύριο. Όμως, μειονοτικά στελέχη εμφανίζονται απογοητευμένα ως προς την κυβέρνηση για δύο κυρίως λόγους. Πρώτον, δεν συμπεριελήφθη κανένα στέλεχος από τη μειονότητα στα 24 του ευρωψηφοδελτίου, έστω και σε μη εκλόγιμη θέση, όπως έπραξαν όλα σχεδόν τα υπόλοιπα μεγάλα κόμματα. Δεύτερον και σπουδαιότερον όμως, ανασταλτικός παράγοντας αποτελεί η παρουσία στη δεύτερη θέση του ευρωψηφοδελτίου της ΝΔ του κ. Αντώνη Σαμαρά.

Το αγκάθι της ΝΔ

Ο κ. Σαμαράς ως αρχηγός της «Πολιτικής Άνοιξης» είχε με παρρησία ανακοινώσει την απόφασή του να μην περιλαμβάνονται μουσουλμάνοι υποψήφιοι στα ψηφοδέλτια της παράταξής του. Στο πρόγραμμά της περιλαμβάνονταν η πρόθεση να απομακρυνθεί το τουρκικό Προξενείο από την Κομοτηνή, γιατί ήταν παράγοντας αστάθειας για την περιοχή. Πρόσφατα τάχθηκε υπέρ του «όχι» στο σχέδιο Ανάν για την επίλυση του Κυπριακού, αν και ο πρωθυπουργός προέτρεψε για το «ναι». Και ως υπουργός Εξωτερικών την περίοδο 1990 με 1992 είχε αποπέμψει τον τότε πρόξενο στη Θράκη κ. Ντενίζ Μπουλούκμπασι, ενώ ο κ. Καραμανλής επέτρεψε περιοδεία του τούρκου πρωθυπουργού στην περιοχή. «Δεν πρόκειται για συγκρίσιμα πράγματα» απαντά ο κ. Σαμαράς, χωρίς να δείχνει ίχνος μετάνοιας, σε όσους τον κατακρίνουν για την τότε του στάση και αμφισβητούν την σημερινή ταύτισή του στα εθνικά θέματα με την επίσημη εξωτερική πολιτική της κυβέρνησης. Και συνεχίζει (στο «Βήμα» της περασμένης Κυριακής): «Είχα διώξει τον πρόξενο διότι ανοικτά υποκινούσε τους μουσουλμάνους – καλύτερα να μην επεκταθώ. Σήμερα πάει ο κ. Ερντογάν στη Θράκη και κάνει το ακριβώς αντίθετο: Παρακινεί δημόσια τους μουσουλμάνους να δουλέψουν σκληρά και να γίνουν “καλοί έλληνες” σε μια ευρωπαϊκή Ελλάδα. Ο πρόξενος τον οποίο εγώ έδιωξα εγώ τότε εξέφραζε το “βαθύ κράτος” της Τουρκίας και υπονόμευε, μέσα στο ελληνικό έδαφος, την ασφάλεια της Ελλάδας. Ο τούρκος πρωθυπουργός που υποδεχθήκαμε εφέτος βρίσκεται σε ρήξη με το “βαθύ κράτος” της Τουρκίας και έρχεται να λειτουργήσει απολύτως συμφιλιωτικά. Με την ίδια πολιτική που αποπέμπεις τον πρώτο, είσαι υποχρεωμένος να αγκαλιάσεις τον δεύτερο».

Η παρουσία του κ. Σαμαρά στο ευρωψηφοδέλτιο της ΝΔ εκτιμάται ότι θα στερήσει μειονοτικές ψήφους από τη ΝΔ, παρά την προσπάθεια που κάνει όλες αυτές τις ημέρες ο βουλευτής κ. Ιλχάν Αχμέτ για να διατηρηθεί η δυναμική της 7ης Μάρτη. Κάποιες λίγες ψήφους, πάντως, μπορεί και να προσθέσει, καθώς το 1999 η «Πολιτική Άνοιξη» είχε πάρει 1.500 ψήφους (2,26%). Πρωταρχικός στόχος της ΝΔ είναι να διατηρήσει την πρωτιά στους έξι από τους εννιά δήμους του νομού Ροδόπης που αναδείχθηκε πρώτο κόμμα πριν τρεις μήνες (Κομοτηνής, Ν. Σιδηροχωρίου, Φιλύρας, Αρριανών, Ιάσμου, Μαρωνείας) και τις τρεις κοινότητες (Αμαξάδων, Κέχρου και Οργάνης). Στις ευρωεκλογές του 1999 η ΝΔ είχε βγει πρώτο κόμμα μόλις σε τρεις δήμους (Ν. Σιδηροχώρι, Ίασμος, Σώστης) και μία κοινότητα (Αμαξάδων). Ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε αυτήν την (ευρω)εκλογική αναμέτρηση έχουν για τους «γαλάζιους» οι μειονοτικοί δήμοι και ο δήμος Κομοτηνής. Τυχόν επικράτηση στους πρώτους θα σημάνουν και την παγίωση της μεταστροφής της μειονοτικής ψήφου που παρατηρήθηκε στις πρόσφατες εθνικές εκλογές. Τυχόν επικράτηση στο δήμο Κομοτηνής εκτιμάται ότι θα σημάνει ένα πρόωρο μήνυμα για τις δημοτικές εκλογές του 2006.

Το πρόβλημα του ΠαΣοΚ

Το μεγάλο ζήτημα είναι αν οι όποιες εκλογικές απώλειες από τη ΝΔ θα βοηθήσουν το ΠαΣοΚ να ξαναπάρει την πρωτιά στο νομό Ροδόπης, κάτι που όμως εκτιμάται ότι πολύ δύσκολα θα συμβεί. Και αυτό, διότι δεν αναμένεται να υπάρξει ευθεία μεταστροφή μειονοτικών ψήφων απευθείας από τη ΝΔ προς την αξιωματική αντιπολίτευση, ακριβώς για τους ίδιους λόγους που ενδέχεται να μην πάρει τις ψήφους αυτούς και η ΝΔ λόγω της παρουσίας του κ. Σαμαρά. Στο ψηφοδέλτιο του ΠαΣοΚ persona non grata θεωρείται ότι αποτελεί η παρουσία ενός μέλους της, του κ. Μουσταφά Καπζά στην 12η (μη εκλόγιμη) θέση. Η αντίθεση έγκειται στην πομακική καταγωγή του ξανθιώτη δικηγόρου, την οποία όχι μόνο ουδέποτε αρνήθηκε αλλά αντιθέτως προσπάθησε να την αναδείξει βοηθώντας στην συγγραφή του «πομακικού λεξικού» πριν μερικά χρόνια. Εκείνο το λεξικό είχε καταγγελθεί από επιφανή μειονοτικά στελέχη (και του ΠαΣοΚ), καθώς επιχειρούσε «τη διάσπαση της ενότητας της μειονότητας».

Πριν τρεις μήνες «πράσινοι» έμειναν μόνο οι δήμοι Αιγείρου, Σαπών και Σώστη. Αντιθέτως, το 1999 η κυριαρχία του ΠαΣοΚ ήταν εμφανής στην πλειοψηφία των δήμων του νομού, μεταξύ των οποίων ήταν και η πρωτεύουσα Κομοτηνή. Το ενδιαφέρον των τοπικών στελεχών του ΠαΣοΚ είναι ιδιαίτερα αυξημένο για το ποσοστό που θα συγκεντρώσουν, δεδομένης και της παρουσίας στην περιοχή κορυφαίων στελεχών του Κινήματος που προσπάθησαν να αναστρέψουν το δυσμενές για αυτούς κλίμα.

Άλλα δύο άτομα που μετέχουν στους 24 του ευρωψηφοδελτίου του ΠαΣοΚ προέρχονται από την Θράκη (ο αγρότης κ. Αθανάσιος Μαλτεπιώτης από την Αλεξανδρούπολη και η κυρία Μαρία Πίνιου – Καλλή από τη Θάσο, με καταγωγή όμως και από τις Σάπες). Όμως ελάχιστα εκτιμάται ότι θα μπορέσουν να προσφέρουν στην αύξηση των ψήφων στη Ροδόπη. Οι αγρότες δύσκολα μεταστρέφονται σε λίγες ημέρες. Η δραστηριότητα στην Αθήνα δύσκολα γίνεται γνωστή και εκτιμάται στην Κομοτηνή. Και παρά την μείωση που αναμένεται να έχει στις μειονοτικές ψήφους η ΝΔ, οι εκτιμήσεις λένε ότι δύσκολα αυτές θα μπορέσει να τις καρπωθεί το ΠαΣοΚ.

Τα αριστερά κόμματα

Το μεγάλο κέρδος πιστεύεται ότι για μια ακόμα φορά θα το έχουν οι μικρότεροι συνδυασμοί, δεδομένης και της «χαλαρής ψήφου» των ευρωεκλογών. Ειδικά ως προς τη μειονότητα, ο Συνασπισμός θα είχε πολλές ελπίδες να αντλήσει όλες τις ψήφους των «δυσαρεστημένων», εφόσον είχε παραμείνει στο ψηφοδέλτιο ο πρώην βουλευτής κ. Μουσταφά Μουσταφά. Όμως, αν και ανακοινώθηκε αρχικώς, ο κ. Μουσταφά αντικαταστάθηκε ( με οικεία θέληση) από τον κ. Φεράτ Γιουσούφ στην 20η θέση του ευρωψηφοδελτίου. Ο κ. Γιουσούφ μπορεί να κατάγεται από τη Ροδόπη, όμως ελάχιστα είναι γνωστός για τη δραστηριότητά του στη μειονότητα, καθώς έχει εγκατασταθεί μόνιμα στην Αθήνα από το 1980. Πριν πέντε χρόνια, στις προηγούμενες ευρωεκλογές, ο Συνασπισμός είχε λάβει το διόλου ευκαταφρόνητο 7,41% των ψήφων, ενώ τρεις μήνες το ποσοστό αυτό συρρικνώθηκε στο 4,03%. Στόχος του ΣΥΝ είναι προφανώς το ποσοστό του ’99, προκειμένου να καρπωθεί τη δυσαρέσκεια από ΠαΣοΚ και ΝΔ.

Το Κομμουνιστικό Κόμμα παραδοσιακά στις ευρωεκλογές εμφανίζει διπλάσια ποσοστά από αυτά που κερδίζει στις εθνικές, αλλά δεν έχει στους υποψηφίους του κάποιο στέλεχος της περιοχής. Άλλωστε, στη Ροδόπη σχεδόν πάντα παρουσιάζει ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά του στην Ελλάδα. Στις 7 Μαρτίου απέσπασε μόλις το 2,05%, ενώ το 1999 είχε κερδίσει το 4,10%. Το ζητούμενο, όμως, είναι ότι στις προηγούμενες ευρωεκλογές ένα σημαντικό 5,60% απέσπασε το ΔΗΚΚΙ, που μετά τις τελευταίες εξελίξεις δεν κατεβαίνει ως υποψήφιο κόμμα για αυτήν την αναμέτρηση (στο ψηφοδέλτιο που είχε ανακοινωθεί περιλαμβάνονταν και το όνομα του Κομοτηναίου γεωπόνου κ. Γ. Μποντρότσου). Με ανακοίνωσή του, το ΔΗΚΚΙ κάλεσε τους ψηφοφόρους του να στηρίξουν το ΚΚΕ, οπότε εύκολα μπορεί να υποθέσει κανείς ότι στόχος του Περισσού οφείλει να είναι να ξεπεράσει το ποσοστό του 1999 σε όλους τους νομούς της χώρας. Άλλωστε, είναι το μόνο κόμμα με την ξεκάθαρη θέση «ανυπακοή στην ΕΕ» και περιμένει να ωφεληθεί από όλους τους δυσαρεστημένους.

Ένα τελευταίο ενδιαφέρον στοιχείο θα είναι τα ποσοστά αποχής, άκυρων και λευκών ψηφοδελτίων. Στις προηγούμενες ευρωεκλογές, η αποχή κυμάνθηκε στο 34% και τα μη έγκυρα ψηφοδέλτια άγγιξαν τα 4.000 σε επίπεδο νομού. Στις εθνικές εκλογές του Μαρτίου τα ποσοστά αυτά περιορίστηκαν στα μισά και των δύο κατηγοριών.

Οι άλλοι νομοί

Στους γειτονικούς νομούς υπάρχει σαφώς λιγότερο ενδιαφέρον, καθώς παραδοσιακά βάφονται «μπλε» στις τελευταίες εκλογικές αναμετρήσεις. Εύκολα ή δύσκολα η ΝΔ θα διατηρήσει (και μάλλον θα αυξήσει) τη διαφορά από το ΠαΣοΚ, όχι μόνο σε σχέση με το 1999 αλλά και με πριν τρεις μήνες. Το ενδιαφέρον εστιάζεται στο κατά πόσον θα διατηρήσει τα ποσοστά του στον Έβρο το ΠαΣοΚ (έπειτα και από την υποψηφιότητα του κ. Μαλτεπιώτη) και στη μειονοτική ψήφο στον ορεινό όγκο της Ξάνθης (πώς θα αντιμετωπίσουν την υποψηφιότητα Καπζά τα Πομακοχώρια αλλά και οι μειονοτικές περιοχές της πεδιάδας).

Τα αποτελέσματα σε τοπικό επίπεδο εκτιμάται ότι θα αποτελέσουν και το καλύτερο «δημοψήφισμα» για τις δημοτικές και νομαρχιακές εκλογές του 2006, έστω και δυόμισι χρόνια πριν. Πάνω σε αυτά τα αποτελέσματα θα βασίσουν τη στρατηγική τους τα μεγάλα κόμματα.

Ακόμα περισσότερο όμως, είναι πλέον ορατή και η πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, αν δεν υπάρξει συμφωνία ανάμεσα στα δύο μεγάλα κόμματα για τον Πρόεδρο της Δημοκρατίας που θα διαδεχτεί τον κ. Κωστή Στεφανόπουλο. Στην περίπτωση αυτή ενδέχεται την άνοιξη του 2005 (ή και νωρίτερα) να διεξαχθούν ξανά βουλευτικές εκλογές, βάσει του νέου όμως εκλογικού νόμου. Και με βάση αυτόν, θα υπάρχει μία σημαντική ειδοποιός διαφορά από τις προηγούμενες: στις εκλογές αυτές δεν θα υπάρχει σταυρός προτίμησης στις εκλογικές περιφέρειες αλλά λίστα από τα κόμματα, με σειρά που θα τίθεται βάσει της προτίμησης του κάθε συνδυασμού, άρα και του αρχηγού του. Με ανάλογο δηλαδή τρόπο, όπως στις ευρωεκλογές, αλλά όχι μόνο για τα ψηφοδέλτια Επικρατείας αλλά και κάθε νομού ξεχωριστά. Γεγονός που θα οδηγήσει σε ζυμώσεις και παρασκηνιακές διαβουλεύσεις έντονου ενδιαφέροντος.

Ποιος θα είναι για παράδειγμα ο άνθρωπος που θα ηγηθεί του ψηφοδελτίου του ΠαΣοΚ στη Ροδόπη; Σε ποια θέση θα παίξουν οι μειονοτικοί υποψήφιοι στα ψηφοδέλτια του νομού Ροδόπης; Και πώς θα αντιδράσει η μειονότητα όταν ενδεχομένως δει τα μέλη της να μην συμμετέχουν σε σίγουρες εκλόγιμες θέσεις στα ψηφοδέλτια αυτά; Και αντίστοιχα, πώς θα αντιδράσει η πλειονότητα;

Αλλά για όλα αυτά, η συζήτηση μετά τις 13 Ιουνίου…

Γιάννης Γιαγκίνης

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.