«Στα ακρα οδηγει ο κ. Χριστοδουλος τη ρηξη με το Πατριαρχειο»

Ευθείες βολές κατά του Αρχιεπισκόπου Χριστόδουλου και του τρόπου με τον οποίο εξωθεί στα άκρα κατά την άποψή του την κρίση με το Πατριαρχείο, εκφράζει με την συνέντευξη που παραχώρησε στο ραδιόφωνο του Παρατηρητή, ο διδάκτωρ θεολογίας και γνωστός δημοσιογράφος κ. Συμεών Σολταρίδης.

Ο κ. Σολταρίδης επισημαίνει ότι από τη σύγκρουση των δύο εκκλησιών θα βγουν χαμένες και οι δύο, αλλά εκείνη που θα μετρήσει τις μεγαλύτερες απώλειες θα είναι η εκκλησία της Ελλάδος, αφού το Πατριαρχείο είναι ένας «διεθνής οργανισμός με πολλά ερείσματα σε όλες τις Ορθόδοξες εκκλησίες του κόσμου».

ΠτΘ: κ. Σολταρίδη, γιατί πιστεύετε ότι τα πράγματα μεταξύ της Εκκλησίας της Ελλάδος και του Πατριαρχείου έχουν φθάσει σε τέτοιο αδιέξοδο και πώς μπορείτε να απαντήσετε στους αγωνιούντες θρησκευόμενους πολίτες οι οποίοι παρατηρούν δύο εκκλησίες που εκφράζουν σε πολύ μεγάλο βαθμό τον ελληνικό λαό και τους ορθοδόξους χριστιανούς να βρίσκονται σε αυτή τη διαμάχη η οποία προκαλεί σίγουρα ενόχληση και αν θέλετε και άσχημα συναισθήματα στον κόσμο;

Σ.Σ.: Δεν θα αναφερθώ στο θέμα της επιτροπείας των Μητροπόλεων των Νέων Χωρών, ή όπως λέγονται επαρχίες του θρόνου, για το οποίο έχουμε μιλήσει και άλλη φορά, απλά και μόνο θα πω ότι το πράγμα ξεπέρασε κάθε όριο.

Από την ημέρα ανάληψης των καθηκόντων του ως Αρχιεπισκόπου Αθηνών, ο κ. Χριστόδουλος φαίνεται ότι ξεκίνησε να κάνει ένα πόλεμο εναντίον του Πατριαρχείου προσπαθώντας αφενός μεν να οικειοποιηθεί τον τίτλο του πρώτου, -δηλαδή να τον μνημονεύουν και στις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών, που αυτό απαγορεύεται από την πράξη του ΄28-, και αφετέρου φαίνεται να έχει την τάση να αναγορευτεί σε Πατριάρχη ο ίδιος ή σε Πατριαρχείο η ελλαδική Εκκλησία. Είναι τρελά αυτά τα οποία λέω αλλά φαίνεται εκεί οδηγούν ορισμένα πράγματα και ορισμένες ενέργειες του Μακαριότατου Αθηνών.

Το Φανάρι ακολουθούσε μια αμυντική πολιτική για να μη βρεθεί σ΄ αυτή τη δυσάρεστη θέση να διακόψει το «κοινό ποτήριον» με τον Αρχιεπίσκοπο. Βλέπετε άλλο η ελλαδική Εκκλησία και άλλο ο Αρχιεπίσκοπος.

ΠτΘ: Τι σημαίνει αυτή η βαριά ποινή;

Σ.Σ.: Ακοινωνησία σημαίνει διακόπτω το «κοινό ποτήριον» και αν τεθεί και η βάση του εκκλησιαστικού κανόνα ότι «όποιος κοινωνεί με ακοινώνητο τρόπο, ακοινώνητος γίνεται», τότε τα πράγματα θα φτάσουν σε κάποια πολύ προχωρημένα πράγματα.

Την Παρασκευή το βράδυ ήμουν στην Κωνσταντινούπολη και παρακολούθησα τους έντονους προβληματισμούς των Ιεραρχών, αλλά και τη λύπη τους γιατί έφτασε το Πατριαρχείο στο σημείο να διακόψει την κοινωνία με την Αρχιεπισκοπή Αθηνών. Πρωτίστως λοιπόν με την απόφαση του Φαναρίου να διακοπεί το «κοινό ποτήριον» κανείς από τους ιεράρχες του θρόνου δεν θα λειτουργεί, δεν θα συλειτουργεί και δεν θα κοινωνεί από το «κοινό ποτήριον» με τον Αρχιεπίσκοπο.

Δεύτερο, θεωρεί άκυρες όλες τις πράξεις που έγιναν και αφορούν στις χειροτονίες Μητροπολιτών στις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών και τη μετάθεση του Αλεξανδρουπόλεως στην Θεσσαλονίκη. Αυτό πρακτικά σημαίνει, ότι από την στιγμή που το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν δέχεται ως κανονικούς ιεράρχες τους αντικανονικά εκλεγέντες και ενδεχομένως διορισθέντες μητροπολίτες, τα μυστήρια τα οποία θα τελούν θα είναι αντικανονικά. Πολύ απλά ένας αντικανονικός Μητροπολίτης ο οποίος θα χειροτονήσει ένα κληρικό, η χειροτονία είναι αντικανονική, όπως και ένας γάμος και μια βάφτιση. Το Οικουμενικό Πατριαρχείο θα τις αποδεχθεί μετά την μετάνοια ενδεχομένως των Ιεραρχών, όταν θα έρθουν τα πράγματα σε μια ομαλότητα και ενδεχομένως με μια απόφαση που θα βγάλει το Πατριαρχείο για να μην ταράξει το λαό να οδηγηθεί στην αποδοχή.

ΠτΘ: Αυτά στο αυτί του απλού ανθρώπου δεν ακούγονται λίγο εκδικητικά;

ΣΣ.: Δεν είναι εκδικητικά, είναι θέμα εκκλησιαστικής τάξης. Θα πρέπει να καταλάβουμε πως στην εκκλησία μέσα υπάρχουν εκκλησιαστικοί κανόνες, δεν μπορεί ο καθένας να κάνει ό,τι θέλει, θα πρέπει να ακολουθείται η εκκλησιαστική τάξη και το τυπικό. Ο λαός δεν φταίει, αλλά θα πρέπει ο λαός «να ορθώσει το ανάστημά του» σ΄ αυτούς τους οποίους οδήγησαν την ελλαδική Εκκλησία σε μια ταραχώδη περίοδο.

ΠτΘ.: Ποιοι την οδήγησαν και γιατί;

Σ.Σ.: Πολύ απλά, ο Αρχιεπίσκοπος Χριστόδουλος, ενδεχομένως από προσωπικές βλέψεις. Τα όσα λέει περί σεβασμού στο Πατριαρχείο δεν σημαίνουν τίποτα εάν δεν συνοδευτούν από έργα και έργα δεν έχω δει προσωπικά εγώ.

ΠτΘ.: Ποιες είναι οι προσωπικές του βλέψεις οι οποίες να οδηγήσουν σε μία τέτοια ρήξη τον ίδιο με όλες τις εκκλησίες του Ορθόδοξου κόσμου; Ποιος μπορεί να είναι ο αντικειμενικός του σκοπός;

Σ.Σ. Ίσως έχει κάποιες φιλοδοξίες, ίσως είναι κάποιες τάσεις του ίδιου τις οποίες ενδεχομένως δεν τις υλοποίησε ο γέροντάς του, ο Ιερώνυμος επί χούντας, και τις υλοποιεί το τεκνίον του!

ΠτΘ.: Η διαμάχη ξεκινά γιατί δεν ενεκρίθη ο κατάλογος που απεστάλη από την Αρχιεπισκοπή στο Πατριαρχείο;

Σ.Σ.: Αυτό είναι αναληθές. Πολύ απλά όταν ο Αλεξανδρουπόλεως μαζί με τους άλλους δυο αρχιερείς πήγαν στην Πόλη, συνεννοήθηκαν και το Φανάρι είπε «πηγαίνετε στην Αθήνα, στείλτε μου το γεγονός ότι αποδεχόμαστε και στέλνουμε», εγώ θα σας το εγκρίνω κατευθείαν και θα σας το στείλω. Ο Αρχιεπίσκοπος όμως την ημέρα που έγινε η σύνοδος και έγινε η αποστολή, σταμάτησε για λίγο την σύνοδο, εστάλη το κείμενο με φαξ στο Πατριαρχείο και προτού περιμένει την απάντηση του Πατριαρχείου προέβη στις εκλογές των αρχιερέων. Άρα ποιος ενέπαιξε ποιόν; Αυτή είναι η πραγματικότητα. Τώρα άλλο θέμα είναι αν ο Αρχιεπίσκοπος έχει τις δυνατότητες μέσω καναλιών, εφημερίδων και κάποιων άλλων συναδέλφων να βγαίνει και να λέει κάποια πράγματα και να προσπαθεί να διαστρεβλώσει τις αλήθειες και να οδηγήσει το λαό σε διαφορετικές απόψεις.

ΠτΘ.: Το Πατριαρχείο από όλη αυτή την υπόθεση τι προσδοκά να κερδίσει;

Σ.Σ.: Δεν θα κερδίσει τίποτα. Και οι δυο εκκλησίες θα χάσουν, αλλά επειδή το Οικουμενικό Πατριαρχείο είναι διεθνής οργανισμός, θα χάσει ίσως λιγότερα. Η ελλαδική Εκκλησία θα χάσει περισσότερα. Επειδή ετοιμάζω βιβλίο σχετικά με το θέμα και έχω ερευνήσει όλα τα αρχεία και την πατριαρχική αλληλογραφία, η τακτική του Αρχιεπισκόπου με οδηγεί στο 1917, στη Μητρόπολη Θεσσαλονίκης όταν την εποχή εκείνη ορισμένοι οδηγούνταν στην μη υπαγωγή των Μητροπόλεων των Νέων Χωρών και στη δημιουργία Αρχιεπισκοπής Θεσσαλονίκης με υπαγωγή όλων των Μητροπόλεων στη Θεσσαλονίκη. Ο Αρχιεπίσκοπος οδηγεί την Εκκλησία της Ελλάδος σε άσχημες καταστάσεις.

ΠτΘ.: «Οι Νέες Χώρες» εκ των πραγμάτων είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ελληνικής επικράτειας και έχουν επιτροπικώς παραχωρηθεί με την πράξη του 1928 από το Πατριαρχείο στην Ελλάδα για να ασκεί η ελληνική εκκλησία τη διοίκηση. Ποιος ο λόγος εφόσον επί 70 χρόνια δεν υπήρξε θέμα στις σχέσεις Εκκλησίας της Ελλάδος και Πατριαρχείου που να οδηγεί σε τέτοιου είδους κρίση να αναγορευθεί αυτό το ζήτημα σε ένα τόσο σημαντικό παράγοντα πρόκλησης κρίσης ανάμεσά τους;

Σ.Σ.: Ποτέ το Πατριαρχείο δεν είπε ότι απεμπολεί τα δικαιώματά μου και δεύτερον η Εκκλησία της Ελλάδος πάντοτε ακολουθούσε το τυπικό, πάντοτε έστελνε τους καταλόγους προς έγκριση και όταν ακόμη τα πράγματα δυσκολευόταν όπως στην περίπτωση του χουντικού Ιερώνυμου που θέλησε να κάνει ένα πραξικόπημα κατά του Πατριαρχείου, στο τέλος τα μάζεψε και έκανε πίσω. Κανείς δεν επαναστατούσε τόσο σκληρά και φοβερά εναντίον του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ο Χριστόδουλος ακολούθησε αυτή την τακτική κόβοντας βιαίως το γόρδιο δεσμό.

Το Οικουμενικό Πατριαρχείο δεν θα επιτρέψει για δεύτερη φορά η ελλαδική Εκκλησία να γίνει το κακό παράδειγμα για όλες τις Ορθόδοξες εκκλησίες. Να πω εδώ ότι όταν η Εκκλησία της Ελλάδος αναγορεύτηκε σε αυτοκέφαλη, ακολούθησε μια κατά κάποιο τρόπο επαναστατική και αντικανονική οδό, γιατί όλες οι εκκλησίες ζητούν την άδεια του Οικουμενικού Πατριαρχείου για να αναγορευτούν αυτοκέφαλες. Η Εκκλησία της Ελλάδος αυτοαναγορεύτηκε, και γι΄ αυτό το λόγο από το 1833 μέχρι το 1850 το Οικουμενικό Πατριαρχείο και οι άλλες Ορθόδοξες εκκλησίες δεν αποδέχονταν το αυτοκέφαλο της εκκλησίας της Ελλάδος. Τότε λοιπόν το Πατριαρχείο λόγω του ομοεθνούς, του ομόγλωσσου και του ομόθρησκου, το αποδέχθηκε, γεγονός που οδήγησε στην αντίδραση κυρίως των σλαβικών εκκλησιών οι οποίες καταφέρθηκαν εναντίον του Πατριαρχείου και το κατηγόρησαν ότι κατά κάποιο τρόπο κουκούλωσε αυτή την επαναστατική ενέργεια της εκκλησίας της Ελλάδος. Άρα λοιπόν δεν θα επιτρέψει μια ακόμα φορά το Πατριαρχείο, η «θυγάτηρ εκκλησία» να ακολουθήσει αυτή την τακτική και να γίνει το κακό παράδειγμα και στις άλλες εκκλησίες. Γι΄ αυτό το λόγο κινήθηκε το Φανάρι σ΄ αυτή την αυστηρή οδό. Ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών είναι ο μοναδικός Αρχιεπίσκοπος στην ιστορία της Εκκλησίας της Ελλάδος που ακολούθησε αυτή τη ρήξη. Κανείς δεν την ακολούθησε, ακόμα και ο Σεραφείμ.

ΠτΘ.: Αν γίνει η μονομερής άρση της πράξης του 1928, όπως αφήνεται να υπονοηθεί από τη Σύνοδο του Πατριαρχείου αυτό πρακτικά θα σημαίνει ότι θα ζητήσει το Πατριαρχείο πίσω τη διοίκηση των Μητροπόλεων των Νέων Χωρών;

Σ.Σ.: Βεβαίως.

ΠτΘ.: Ο Πατριάρχης από την Κωνσταντινούπολη θα ποιμαίνει και θα διοικεί τη Βόρεια Ελλάδα;

Σ.Σ.: Μπορεί να γίνει εκείνο που έγινε το 1917, οπότε και παραλίγο να δημιουργηθεί Αρχιεπισκοπή Θεσσαλονίκης και να υπαχθούν όλες οι μητροπόλεις στην Αρχιεπισκοπή Θεσσαλονίκης. Και βέβαια, θα πρέπει ιστορικά να λέμε κάποιες αλήθειες. Ξέρετε ότι το 1920, τις παραμονές της συνθήκης των Σεβρών, η ελλαδική Εκκλησία ζήτησε να καταργηθεί το αυτοκέφαλο και να υπαχθεί στο Οικουμενικό Πατριαρχείο;

Τότε το είχαν αποδεχθεί και η ελλαδική Εκκλησία και η ελληνική πολιτεία αλλά με τη σοφία που διακρίνει το Φανάρι, εκείνο είπε όχι.

ΠτΘ.: Στην Ελλάδα όμως από το 1977 υπάρχει νομοθεσία που διέπει τις σχέσεις του ελληνικού κράτους με την εκκλησία. Υπάρχει ο θεσμός της «νόμω κρατούσης πολιτείας» επί του οποίου έχει οικοδομηθεί η σχέση κράτους -εκκλησίας. Η κυβέρνηση όταν λέει ότι θα εφαρμόσει τη νομιμότητα και θα εκδώσει τα διατάγματα βασίζεται στη «νόμω κρατούσα πολιτεία» και στο εσωτερικό δίκαιο που υπερέχει του Κανονικού δικαίου που υποστηρίζει το Φανάρι. Εκεί έχω την αίσθηση ότι θα δημιουργηθεί ένα μείζον πρόβλημα τις επόμενες ημέρες…

Σ.Σ.: Στην εκκλησία υπερέχουν οι εκκλησιαστικοί νόμοι και κανόνες. Θα πρέπει η κυβέρνηση να σκεφθεί πολύ καλά πριν εκδώσει αυτά τα διατάγματα, διότι είναι ο εταίρος του Πατριαρχείου, διότι το κράτος μίλησε με το Φανάρι, δεν μίλησε η ελλαδική Εκκλησία. Όμως από την στιγμή που θα συμβεί και αυτό, έχω την εντύπωση ότι το Φανάρι θα προβεί άμεσα στην άρση της πράξης. Διότι όταν ο εταίρος μου δεν αποδέχεται εκ των πραγμάτων και καταργεί τη συμφωνία, εγώ φτάνω πλέον στο σημείο εκείνο να άρω την πράξη. Έχω την εντύπωση ότι βιάστηκε η κυβέρνηση να πει ότι θα τηρήσει το νόμο, διότι αν ήθελε να τηρήσει το νόμο θα έπρεπε να τηρήσει πρώτα το Σύνταγμα, που στο άρθρο 3 μιλάει και για τις Μητροπόλεις των Νέων Χωρών και υπάρχει μια πράξη η οποία έχει κάποια άρθρα τα οποία ο κάθε ένας τα εξηγεί με το δικό του τρόπο. Αυτή τη στιγμή εξέχουσες πνευματικές φυσιογνωμίες και γνώστες του εκκλησιαστικού δικαίου όπως είναι ο Πανώτης, ο Βαβούσκος, μιλούν με τον άλφα τρόπο, υπάρχουν και άλλοι οι οποίοι ερμηνεύουν τον κανονισμό και το καταστατικό της εκκλησίας της Ελλάδος με τον βήτα τρόπο. Θα πρέπει η ελληνική πολιτεία, η κυβέρνηση ειδικότερα, να μην βιαστεί τόσο πολύ για να μην κατηγορηθεί από πολλούς ότι προεξοφλεί γραμμάτια προεκλογικά προς τον Αρχιεπίσκοπο…

ΠτΘ: Το πάτε πολιτικά το θέμα…

Σ.Σ.: Δεν το πάω εγώ, το πάει ο ίδιος ο λαός. Άρα λοιπόν για να μη θεωρηθεί ότι η κυβέρνηση προεξοφλεί γραμμάτια προεκλογικά, θα έπρεπε να μην βιαστεί τόσο πολύ και να δημιουργήσει σάλο στο εξωτερικό, διότι στο εξωτερικό οι Μητροπόλεις είναι του Πατριαρχείου. Είναι πολύ αρνητικό το γεγονός ότι σήμερα στην Αμερική οι μισοί είναι υπέρ της Εκκλησίας της Ελλάδος και οι μισοί να είναι υπέρ του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Είναι πολύ σημαντικό στην Ευρώπη να μην διαταραχθούν οι σχέσεις των Μητροπόλεων. Φοβάμαι ότι θα πυροδοτηθούν καταστάσεις τις οποίες δεν θα μπορέσει να τις μαζέψει μετά η κυβέρνηση.

ΠτΘ.: Πολλοί ρωτούν: τι θέλει τελικά το Φανάρι; Θέλει να διακόψει τους δεσμούς του με την Ελληνική Εκκλησία η οποία αποδεδειγμένα είναι μία εύρωστη εκκλησία έτσι ώστε να οδηγηθεί σε οικονομικό μαρασμό; Ξεχνά το Πατριαρχείο ότι απολαμβάνει ένα πολύ μεγάλο μέρος της αποστολικής διακονίας της ελληνικής εκκλησίας;

Σ.Σ.: Αυτά τα οποία λένε ότι το Φανάρι υπάρχει επειδή στέλνει χρήματα η Ελλάδα, δεν στέκουν. Το Φανάρι πέρασε πολλές μπόρες, και οικονομικές και πολιτικές. Στα Σεπτεμβριανά για παράδειγμα όταν υπέστη πλήγμα το Φανάρι, η ελληνική κυβέρνηση δεν νομίζω ότι το υποστήριξε. Βγήκε τότε και το στήριξε το Παγκόσμιο Συμβούλιο Εκκλησιών. Το Πατριαρχείο δεν στέκεται επειδή στέλνει η Ελλάδα χρήματα. Αλλά ακόμα και αν είναι έτσι, αυτό τι σημαίνει ότι πρέπει να σωπαίνει το Πατριαρχείο; Η Ελλάδα δεν έχει τις ευθύνες της προς το Οικουμενικό Πατριαρχείο; Η Ελλάδα έπαιξε το ρόλο που έπρεπε κατά τη συνθήκη της Λοζάννης όταν αφέθηκε έρμαιο το Πατριαρχείο στα χέρια αυτών που αφέθηκε και σήμερα στη Συνθήκη της Λοζάννης δεν περνά καμία λέξη ως Οικουμενικό Πατριαρχείο; Μήπως είναι υπεύθυνη η ελληνική πολιτεία έναντι του Πατριαρχείου, του ελληνισμού της Πόλης, της Ίμβρου και της Τενέδου; Καλό είναι να μην εκφράζονται τέτοιες απόψεις μέσα από τα συμφέροντα τα οποία υπηρετούμε ή από τις εθνικιστικές παρωπίδες που φορούμε.

ΠτΘ: Πάντως δεν είναι λίγοι στην Ελλάδα εκείνοι που έχουν βαθύτατες διαφορές για το ρόλο και την ιστορία του Φαναρίου, για τους Φαναριώτες και το ρόλο τους στην προεπαναστατική Ελλάδα, όταν είχαν ταυτισθεί με την εικόνα του υποταγμένου, του δοσίλογου του τουρκο-προσκυνημένου. Για όλους εκείνους που έπαιξαν άσχημο ρόλο όσον αφορά την αυτοδιάθεση του γένους, ακόμα και την αποκήρυξη της επανάστασης του 1821…

Σ.Σ.: Θα απαντήσω με ερώτημα. Η ιστορία είναι αντικειμενική; Είναι υποκειμενική για αυτό όταν θέλουμε να είμαστε σωστά τοποθετημένοι έναντι της ιστορίας διαβάζουμε ιστορία όλων των αποχρώσεων, όλων των υποκειμενικών απόψεων. Η ιστορία έτσι όπως έχει παρουσιάσει το Φανάρι και τον ελληνισμό της Πόλης, εμένα δεν μού λέει τίποτα. Από την άλλη, ορισμένα θέματα από πλευράς ιστορίας δεν έχουν δει το φως της δημοσιότητας. Υπάρχουν ακόμα οι κώδικες του Πατριαρχείου που δεν έχουν εμφανισθεί. Έχω διαβάσει πατριαρχική ιστορία και τα πράγματα είναι διαφορετικά, από τον τρόπο που τα περιγράψατε. Σε κάθε περίπτωση το Φανάρι και το Πατριαρχείο είναι μια πολύ σημαντική υπόθεση για τον ελληνισμό για να γίνονται τόσο εύκολοι χαρακτηρισμοί και να βγαίνουν τόσο πρόχειρα συμπεράσματα για την ιστορική του πορεία και τον ρόλο του κατά τη διάρκεια της μακραίωνης ιστορικής του διαδρομής.

ΠτΘ: Σας ευχαριστώ πολύ

Σ.Σ.: Και εγώ σας ευχαριστώ

Δ.Δ.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.