«Η Ιστορια του Δικαιου ειναι κλαδος για λιγους, απο τον οποιο κανεις δεν εχει ποτε ζησει»

Αφιερωμένη στην 100ετία από τον θάνατο του Θεοδώρου Mommsen, ο οποίος υπήρξε μια κορυφαία μορφή της Ιστορίας του Δικαίου, ξεκίνησε σήμερα το πρωί τις εργασίες της η ς΄ Συνάντηση Ιστορίας του Δικαίου στην αίθουσα Γενικών Συνελεύσεων της Νομικής Σχολής, την οποία διοργανώνει ο Τομέας Ιδιωτικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Δημοκριτείου. Το φετινό πρόγραμμα αντανακλά την επιτυχία της συνάντησης αυτής και την καθιέρωσή της ως θεσμού στον κόσμο της ιστορίας του Δικαίου. Χωρίς να θίγεται ο επιδιωκόμενος υψηλός επιστημονικός χαρακτήρας, οι συναντήσεις αποτελούν την ετήσια ευκαιρία μιας μάλλον φιλικής επικοινωνίας των ιστορικών του δικαίου.

Με αφορμή τη συνάντηση ο ΠτΘ συζητά με τον καθηγητή της Ιστορίας του Δικαίου στη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ κ. Κωνσταντίνο Πιτσάκη, για το φετινό πλούσιο πρόγραμμα της συνάντησης, για τον κλάδο της Ιστορίας Δικαίου, αλλά και για τη διεθνή αναγνώριση του Πανεπιστημίου μας στο συγκεκριμένο κλάδο.

ΠτΘ: κ. Πιτσάκη ξεκινά σήμερα η 6η συνάντηση των ιστορικών του δικαίου. Ποιος είναι ο χαρακτήρας αυτών των συναντήσεων;

Κ.Π.: Ο πάγιος χαρακτήρας αυτών των συναντήσεων είναι ότι είναι υψηλού επιστημονικού επιπέδου. Δεν κάνουμε καμιά έκπτωση. Συνάντηση ομότεχνων δε σημαίνει ότι έρχεται οποιοσδήποτε να μιλήσει. Είναι συναντήσεις φίλων και συναδέλφων που μιλούν σε συναδέλφους και φίλους, γι΄ αυτό το ονομάζουμε συνάντηση. Δεν είναι συνέδριο, δεν έχει την επισημότητα του συνεδρίου, μας αρέσει να βρισκόμαστε και να ενημερώνουμε την κοινότητα των ομοτέχνων για τη δουλειά μας. Αυτή η αλληλοενημέρωση, αυτή η επαφή, του να μην δουλεύει ο καθένας κλεισμένος στο καβούκι του, είναι που μας ενδιαφέρει.

ΠτΘ.: Υπάρχουν και νέες συμμετοχές στη συγκεκριμένη συνάντηση;

Κ.Π: Έχουμε στις συμμετοχές και καινούργια πρόσωπα και καινούργια πανεπιστήμια και καινούργιους φορείς και αυτό είναι πολύ ενδιαφέρον. Βεβαίως υπάρχουν και κάποιοι συνήθεις φίλοι μας, οι οποίοι για οποιουσδήποτε λόγους δεν μπόρεσαν να έρθουν αυτή τη φορά, ανειλημμένες υποχρεώσεις, θέματα υγείας, θέματα προσωπικά, τους εμπόδισαν, αλλά θα μας έρθουν του χρόνου. Υπάρχουν πολλά νέα στοιχεία σ΄ αυτό το συνέδριο, το φετινό. Υπάρχει η παρουσία,- εκτός από τους επιφανείς συναδέλφους που έρχονται χρόνια τώρα και μας τιμούν- συναδέλφων από τα διάφορα πανεπιστήμια και τα ερευνητικά κέντρα, όπως του παλαιού φίλου και συναδέλφου Σταύρου Περεντίδη από το πανεπιστήμιο της Θεσσαλίας, το οποίο δεν έχει Νομική Σχολή, αλλά στο τμήμα Ιστορίας του, έχει ξεχωριστό μάθημα για την Ιστορία των Θεσμών, το οποίο διδάσκει ο κ. Περεντίδης που είναι ιστορικός του Δικαίου, και έχουμε έτσι τη συμμετοχή ενός ακόμα πανεπιστημίου στις εργασίες μας. Έχουμε τη συμμετοχή της κ. Λουΐζας Λουκοπούλου και της κ. Σελήνης Ψωμά, οι οποίες θα μιλήσουν για το «Δίκαιο στα Άβδηρα», επομένως για ένα Θρακικό νομικό θέμα, και οι οποίες προέρχονται από το ΚΕΡΑ, το Κέντρο Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας, ένα από τα ερευνητικά κέντρα του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών. Ως τώρα, είχαμε τη συμμετοχή από το κέντρο Νεοελληνικών Ερευνών του Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών, του κ. Αποστολόπουλου, ο οποίος φέτος δεν θα έρθει γιατί μόλις επέστρεψε από ένα ερευνητικό ταξίδι στην Πετρούπολη. Θα έχουμε όμως συμμετοχή από το κέντρο της Ελληνικής και Ρωμαϊκής Αρχαιότητας, το οποίο έχει συστηματικά ασχοληθεί υπό την διεύθυνση του κ. Μιλτιάδη Χατζόπουλου, με επιγραφικό υλικό και, σε μεγάλη έκταση, με νομικό επιγραφικό υλικό από την αρχαία Ελλάδα. Φυσικά υπάρχει και το Κέντρο Ιστορίας του Ελληνικού Δικαίου της Ακαδημίας Αθηνών, το οποίο και φέτος εκπροσωπείται πλούσια στο συνέδριό μας με το Διευθυντή του, τον κ. Ευάγγελο Καραμπελιά, με τον πρώην Διευθύνοντα του κέντρου κ. Γιώργο Ροδολάκη, ο οποίος είναι διδάκτωρ της Ιστορίας του Δικαίου του Πανεπιστημίου μας, και με τον κ. Ηλία Αρναούτογλου, στέλεχος επίσης του Κέντρου. Έχουμε λοιπόν μια πλούσια συμμετοχή, πέραν του γεγονότος ότι εκπροσωπούνται και οι τρεις Νομικές Σχολές της χώρας, η Αθήνα, η Θεσσαλονίκη και φυσικά η Κομοτηνή, η Θράκη με συμμετοχή συναδέλφων. Από την Ιστορία του Δικαίου θα μιλήσει η κ. Μαρία Γιούνη, αλλά και εκτός της ιστορίας, όπως ο συνάδελφος κ. Δερβιτσιώτης που μας έχει και άλλοτε παρουσιάσει θέματα σχετικά με την ιστορία του Συντάγματος του Δικαίου που είναι το αντικείμενό του.

ΠτΘ: Το γεγονός ότι δεν έχετε ένα τίτλο στη συνάντηση αποδεικνύει και τον ενημερωτικό της χαρακτήρα;

Κ.Π.: Ακριβώς, γιατί θέλουμε ο καθένας μας να πει αυτά με τα οποία δουλεύει και επομένως δεν μπορεί όλοι να δουλεύουν για το ίδιο θέμα. Δεν έχουμε ποτέ βάλει τίτλο, αν εξαιρέσει κανείς το πρώτο και είχε θελήσει η κ. Γιούνη,- στην οποία οφείλεται αυτή η πρωτοβουλία, «τέκνο» της Μαρίας Γιούνη είναι αυτή η συνάντηση,- το οποίο είχε έναν τίτλο τόσο ευρύ, «Από το νόμο της Γόρτυνος στον αστικό κώδικα», που τα έπιανε όλα. Να σημειώσω ότι εγώ δεν ήμουνα ακόμη στη Νομική Σχολή όταν πραγματοποιήθηκε το πρώτο συνέδριο, ήμουνα στο τμήμα Ιστορίας και Εθνολογίας του Πανεπιστημίου μας, βέβαια, πάντοτε. Θέλω επίσης, μια και αναφέρθηκα στην συμβολή της κ. Γιούνη, να πω πόσο εκτιμάται το έργο που γίνεται σ΄ αυτό το αντικείμενο της Ιστορίας του Δικαίου σ΄ αυτό το πανεπιστήμιο, από τις αρχές τις πανεπιστημιακές και πόσο πολύ μας έχουν βοηθήσει και η απελθούσα πρυτανεία και η σημερινή. Ο κ. Σχινάς και ως Πρόεδρος της Νομικής και ως Πρύτανης τώρα, -ο κ. Σχινάς έχει προσωπικά ενδιαφέροντα και προσωπική συμβολή στην Ιστορία του Δικαίου,- μαζί με τα πρόσωπα της προηγούμενης πρυτανείας, όπως με τον κ. Χαραλαμπάκη, τον αντιπρύτανη ή με τον κ. Καλαβρό, τον τωρινό πρόεδρο της Νομικής, συνέβαλαν, ώστε, να γίνει το μάθημα της ιστορίας του Δικαίου υποχρεωτικό μάθημα στη σχολή, όπως είναι και στις άλλες δύο νομικές σχολές. Ήταν αυτό ένα ουσιώδες θέμα εξομοιώσεως με τις άλλες δύο νομικές σχολές, στις οποίες το μάθημα της Ιστορίας του Δικαίου ήταν, και βεβαίως υπάρχουν και μαθήματα επιλογής, με τα οποία γίνεται εμβάθυνση σε θέματα Ιστορίας του Αρχαίου Ελληνικού Δικαίου, του Ρωμαϊκού Δικαίου, του Βυζαντινού, του μεταβυζαντινού και λοιπά.

ΠτΘ.:Στη φετινή συνάντηση υπάρχουν και συμμετοχές εκτός Ελλάδος;

ΚΠ.: Είναι συνάντηση των Ελλήνων Ιστορικών του Δικαίου, αλλά υπάρχουν κάποιοι Έλληνες ιστορικοί του Δικαίου που δεν έχουν υποχρεωτικά Ελληνικό όνομα ή Ελληνικό διαβατήριο αλλά τους αισθανόμαστε πολύ περισσότερο Έλληνες από άλλους. Ασχολήθηκαν όλη τους τη ζωή με την ελληνική Ιστορία ή με τον ελληνικό πολιτισμό και έζησαν ή ζουν ή ερευνούν στην Ελλάδα. Είχαμε τη χαρά να έχουμε στην προηγούμενη συνάντηση, την κ. Μόλυ Ρίτσαρτσον από την Αμερικανική Αρχαιολογική σχολή στην Αθήνα, η οποία έκανε μια εξαίρετη παρουσίαση, και η οποία φέτος δεν μπορούσε να συμμετέχει , μας υποσχέθηκε του χρόνου. Φέτος έρχεται ένας άλλος δικός μας, ο κ. Ρόμπερτ Γουάλας, καθηγητής στο Σικάγο, -να τονίσω ότι είναι τυχαία η αμερικανική προέλευση και των δύο, και εν πάση περιπτώσει δεν είναι τυπικοί αντιπρόσωποι του Αμερικανικού πνεύματος όπως μερικές φορές το καταλαβαίνουμε στην Ελλάδα. Ο κ. Γουάλας την τελευταία φορά που είχε έρθει γιατί είναι συχνός επισκέπτης στο πανεπιστήμιό μας, κάνει διαλέξεις, είναι ένας εξαίρετος καθηγητής που ασχολείται με το αρχαίο ελληνικό Δίκαιο, και ο οποίος θα μιλήσει για την δίκη του Σωκράτους, από μια διαφορετική οπτική γωνία.

Επειδή ακριβώς είναι ένα μικτό συνέδριο, θυμάμαι στην τελευταία μας συνέντευξη ότι με είχατε ρωτήσει για το εάν έχουμε θέματα σχετικά με το ισλαμικό, το οθωμανικό Δίκαιο και είχα βρεθεί στη δυσκολία να σας πω ότι όχι δεν έχουμε σε αυτή την συνάντηση, είχαμε όμως σε προηγούμενες. Στο φετινό έχουμε μια πολύ έντονη παρουσία του, μια ολόκληρη συνεδρία αφιερωμένη στο Ισλαμικό Δίκαιο με ένα νεότατο συνάδελφο, τον κ. Μαρίνο Σαρηγιάννη, ο οποίος ετοιμάζει το διδακτορικό του στη Θεσσαλονίκη στην Τουρκολογία, για το νόμο και την ηθική στην Οθωμανική κοινωνία. Επίσης θα παρουσιασθεί η εργασία που έχει γίνει από την κ. Γερούκη, ειδική επιστήμονα στο Πανεπιστήμιό μας, στο πλαίσιο του μαθήματος για την ιστορία της ποινικής καταστολής, σχετικά με το Ισλάμ και το Δίκαιο από ιστορική και ανθρωπολογική και νομική πλευρά, με μια εισήγηση της ίδιας και με εργασίες μαθητών της. Πρόκειται για προπτυχιακούς φοιτητές, οι οποίοι εμβαθύνουν σε τέτοια θέματα. Όπως βλέπετε δεν είμαστε κλειστοί, καθόλου κλειστοί και σ΄ αυτόν τον χώρο. Αυτά για το πρόγραμμα. Φυσικά έχω παραλείψει πολλούς συναδέλφους αλλά οι περισσότεροι των συναδέλφων που παρέλειψα, έχουν το κακό να είναι συχνοί επισκέπτες μας με επικεφαλής τον κ. Τρωϊανό, πρώην Κοσμήτορα της Νομικής Αθηνών, τον κ. Παπαστάθη από τη Θεσσαλονίκη, την κ.Βελισσαροπούλου από την Αθήνα και επομένως η συμμετοχή τους πια δεν αποτελεί είδηση, χωρίς να θέλουμε καθόλου να μειώσουμε την παρουσία τους.

ΠτΘ.:Δεν είναι η πρώτη φορά που προπτυχιακοί φοιτητές κάνουν παρουσίαση σε ανάλογη συνάντηση;

Κ.Π.:Όχι, αλλά είναι η πρώτη φορά που ασχολούνται με ισλαμικό δίκαιο. Πέρσι ή πρόπερσι, είχαν παρουσιάσει την εργασία τους σε φοιτητικό επίπεδο. Εν πάση περιπτώσει ήταν πολύ ενδιαφέρουσα γύρω από την παρουσία του δικαίου στα παραμύθια, στις παραδόσεις, δίκαιο και μαγεία ή δίκαιο στις ιστορίες, στα παραμύθια, στις αφηγήσεις τις λαϊκές και λοιπά.

ΠτΘ:Το φετινό συνέδριο είναι αφιερωμένο στην προσωπικότητα του Θεόδωρου Mommsen.Θα μπορούσατε να μας αναφέρετε κάποια στοιχεία για τη συγκεκριμένη προσωπικότητα;

Κ.Π: Το φετινό συνέδριο είναι αφιερωμένο στην 100ετία από τον θάνατο του Θεοδώρου Mommsen, ο οποίος υπήρξε μια κορυφαία μορφή της Ιστορίας του Δικαίου.

Γεννήθηκε στο δεύτερο ήμισυ του 19ου αιώνος και πέθανε στις αρχές του 1903, στις αρχές του 20ου αιώνα. Μια πολύ μεγάλη μορφή της Ιστορίας του Δικαίου, του Ρωμαϊκού δικαίου κυρίως, οργανωτής μεγάλων επιστημονικών σχεδίων, μεγάλων προγραμμάτων επιστημονικών, τα οποία συνέχισαν οι διάδοχοί του και ο εκδότης της εκδόσεως την οποία χρησιμοποιούμε σήμερα, της Ιουστινιάνειας Κωδικοποίησης. Αλλά είναι και κάτι άλλο, κάτι το οποίο κανένας πια δεν μπορεί να οραματισθεί από τους ιστορικούς του δικαίου. Αναβάθμισε την ιστορία του Δικαίου με την ποιότητα που επέδωσε στο λόγο της, ώστε τιμήθηκε με το βραβείο Νόμπελ της Λογοτεχνίας. Ιστορικός του Δικαίου ων, έφτασε σε τέτοιο ύψος ποιότητας του νομικού λόγου, του ιστορικού λόγου, ώστε να θεωρηθεί ότι έπρεπε να τιμηθεί και πήρε το βραβείο Νόμπελ το 1902, ένα χρόνο πριν πεθάνει. Στη μνήμη αυτού του ανθρώπου, με του οποίου τα έργα δουλεύουμε ακόμη, και έχει φυσικά γράψει και τεράστια έργα για την Ρωμαϊκή Ιστορία και για το Ρωμαϊκό δίκαιο αφιερώνουμε αυτή την συνάντηση, όπως πολλές νομικές σχολές αφιέρωσαν φέτος διάφορες εκδηλώσεις τους στη μνήμη του σ΄ όλο τον κόσμο.

ΠτΘ.: κ. Πιτσάκη υπάρχει κάποια αναγνώριση της παρουσίας του Πανεπιστημίου μας διεθνώς και η οποία αφορά στο δικό σας τομέα. Θα θέλατε να μας μιλήσετε και για αυτό;

Κ.Π.:Δεν είναι κάτι το απόρρητο αλλά και δεν είναι ακριβώς επίσημο. Αφορά την αναγνώριση του πανεπιστημίου μας ως ενός σπουδαίου Ελληνικού πανεπιστημίου αλλά και ως ενός πανεπιστημίου που κάνει δουλειά στο χώρο της Ιστορίας του Δικαίου με τα μαθήματά του, με τα μεταπτυχιακά του, γιατί δεν πρέπει να ξεχνούμε ότι υπάρχουνε μεταπτυχιακές σπουδές σοβαρές, ότι δώσαμε τα πρώτα διδακτορικά στην ιστορία του Δικαίου, σας ανέφερα τον κ. Ροδαλάκη, ο οποίος είναι δικός διδάκτωρ στην Ιστορία του Δικαίου. Εγώ είμαι Διδάκτωρ της Ιστορίας του Δικαίου του Πανεπιστημίου Θράκης. Αλλά αφορά και την αναγνώριση της δουλειάς που γίνεται μ΄ αυτά τα συνέδρια, το ότι κατέχουμε μια σημαντική θέση παγκοσμίως, και μπορώ να το πω στην ιστορία του Δικαίου, δεν είμαστε κλεισμένοι στον εαυτό μας, εξάγουμε επιστημονική γνώση όπως και εισάγουμε φυσικά, είμαστε παρόντες στα διεθνή δρώμενα. Λοιπόν, αν και όχι επίσημα, μας έχει ανατεθεί για το 2006,- άρα είναι προγραμματισμένο, αλλά δεν θα θέλαμε να το πανηγυρίσουμε γιατί τελεί τυπικώς υπό έγκριση του χρόνου, είναι όμως στην πραγματικότητα οριστικό,- η οργάνωση της μεγαλύτερης στον κόσμο συνάντησης Ιστορικών του Δικαίου της Διεθνούς Εταιρείας για τα Δίκαια της Αρχαιότητος, μελέτης των δικαίων της αρχαιότητος. Γίνεται διαδοχικά κάθε χρόνο σε άλλο μέρος του κόσμου, πάντοτε σε πανεπιστήμια που έχουν σοβαρότατες σπουδές στην Ιστορία του Δικαίου. Στην Ελλάδα έχει γίνει στην Αθήνα, δυστυχώς την περίοδο της Δικτατορίας, ήτανε ένα εξαιρετικά επιτυχές συνέδριο, το οποίο δεν είχε βέβαια να κάνει με την δικτατορία, και το οποίο οργάνωσε ο καθηγητής Δημάκης, ένα εξαιρετικά επιτυχές συνέδριο με θέμα «Ο έρως και το Δίκαιο». Ήταν κρίμα ότι έτυχε τότε να ανατεθεί στην Ελλάδα και είχε μια ελλιπή κάπως συμμετοχή των επιστημόνων απ΄ όλο τον κόσμο, από αντίδραση, λογικώς, και μάλιστα το χαρήκανε που δεν είχε μεγάλη συμμετοχή, γιατί τότε αυτό κυνηγάγαμε, να φανεί η αντίθεση στην δικτατορία, όμως πήγε χαμένο ένα ίσως, εξαιρετικά καλό και εξαιρετικά οργανωμένο συνέδριο που είχε γίνει στην Ελλάδα. Τι να κάνουμε; Ύστερα από περίπου 30 χρόνια, ξαναγυρίζει στην Ελλάδα Φέτος ήταν στη Γαλλία, του χρόνου θα είναι στη Βραζιλία, το 2005 θα είναι στην Γερμανία και το 2006 στην Κομοτηνή. Το θεωρούμε ως μια αναγνώριση, όχι για την δική μας δουλειά, για το πανεπιστήμιό μας, για την πόλη μας, αλλά και για την δουλειά που κάνουν τα παιδιά που δουλεύουν σ΄ αυτό τον εξαιρετικά περιθωριακό κλάδο στον οποίο όμως αποδεικνύεται ότι μπορούμε να στεκόμαστε στο ίδιο επίπεδο με τη διεθνή επιστήμη και να αναγνωρίζεται αυτό.

ΠτΘ.: Γιατί αποκαλείτε τον κλάδο σας περιθωριακό;

Κ.Π.: Δεν το θεωρώ ακριβώς μειωτικό, αλλά εν πάση περιπτώσει πρέπει να καταλάβουμε ότι είναι ένας κλάδος ο οποίος είναι για λίγο κόσμο, από τον οποίο κανείς δεν έχει ποτέ ζήσει. Δεν βγάζεις το ψωμί σου από εκεί, υπάρχουν κλάδοι του δικαίου με τους οποίους ζεις. Αυτός είναι κλάδος που τον κάνεις από Έρωτα. Και επομένως είναι εξαιρετικά δύσκολο κάποιος να αποφασίσει να μην ακούσει τις σειρήνες της επαγγελματικής προόδου και να ακολουθήσει αυτό τον κλάδο. Δίδει όμως τέτοιου είδους ικανοποιήσεις, γιατί είναι ένας χώρος, σε μια χώρα με την ιστορία και με την παράδοση που έχει η Ελλάδα, όπου κανείς να μπορεί να έχει μια, όχι για την δική του προβολή, συμβολή σε όμοιο ή σε υψηλότερο επίπεδο από αυτήν που υπάρχει στα υψηλότερα ερευνητικά κέντρα και στα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου κουβεντιάζοντας ως ίσος προς ίσον. Γιατί εκεί μπορούμε να διακριθούμε.

ΠτΘ:Υπαινιχθήκατε ότι επιδιώκετε το επίπεδο των συναντήσεων να είναι υψηλό και το γεγονός ότι είστε μία παρέα φίλων δεν σημαίνει ότι κάνετε εκπτώσεις. Τι εννοείτε;

Κ.Π.:Είναι χαρακτηριστικό ότι οι εκτός προγράμματος ανακοίνωση του κ. Τρωιάννου, ο οποίος δικαίως είναι ενοχλημένος από μερικά κρούσματα που εμφανίζονται ενίοτε, θα έχει τον τίτλο «Επιδόσεις υψηλής ασχετοσύνης». Πράγματι δεν έχει γίνει απολύτως αντιληπτό στη συνείδηση του κόσμου ότι υπάρχουν κλάδοι που θεωρούνται απρόσιτοι από τους αμύητους, ενώ υπάρχουν άλλοι κλάδοι που θεωρείται ότι ο καθένας μπορεί να ασχοληθεί. Εάν εγώ έπαιρνα υπό μάλης ένα σύγγραμμά μου οδοντιατρικής ή γυναικολογίας και πήγαινα σε έναν εκδοτικό οίκο και μου έλεγε, πού εργάζεστε γιατρέ και του απαντούσα με συγχωρείτε είμαι καθηγητής ιστορίας του δικαίου και δεν είμαι γιατρός, υποθέτω ότι θα με πέταγε από το παράθυρο. Το να πάει κάποιος και να πει ότι εγώ γράφω για ιστορία δικαίου ή για ιστορία γενικά θεωρείται ότι μπορεί να γράψει. Η ιστορία είναι ανοικτή στον καθένα. Γιατί άραγε μερικοί επιστημονικοί κλάδοι θεωρούνται λιγότερο επιστημονικοί από άλλους; Μας ενοχλεί ακριβώς η ποιότητα των προϊόντων που βγήκαν έτσι διότι τελευταία είχαμε τέτοια κρούσματα.

ΠτΘ:κ. Πιτσάκη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Κ.Π.:Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.