Η Πολιτικη του Πολιτισμου

«Στο χάραμα της νέας χιλιετίας ήρθε εν τέλει η ώρα να γίνει μία επαναξιολόγηση και επανεξέταση του «αυτονόητου» που περιλαμβάνει ο όρος «Πολιτισμός». Άλλωστε αυτή τούτη η επερώτηση του αυτονόητου ίσως να είναι ο πιο αδιαμφισβήτητος δείκτης πολιτισμού»

Φωτεινή Τσαλίκογλου

Κι είναι, πράγματι, επιτακτική πλέον η ανάγκη έναρξης ουσιαστικού διαλόγου σε επίπεδο τοπικών κοινωνιών για την αξιακή νοηματοδότηση της έννοιας Πολιτισμός στην εποχή μας. Στην εποχή των ραγδαίων μετατεχνολογικών εξελίξεων, οι οποίες επιβάλλουν τη μεταλλαγή και την εκ νέου διαμόρφωση των δομών συγκρότησης και αναπαραγωγής της κυρίαρχης ιδεολογίας.

Ετσι, ο Πολιτισμός ως σύνολο ατομικών και συλλογικών δράσεων, αλλά και ως προνομιακό πεδίο συνάντησης και συνάρθρωσης νόμων, θεσμών, παραδόσεων, τεχνών και δημιουργικών δραστηριοτήτων συνιστά σήμερα μία από προσδιορισμένες ως ιδιαίτερα κρίσιμες προτεραιότητες της ανθρώπινης κοινωνίας. Γιατί, διαμέσου αυτής μπορούμε να ευελπιστούμε βάσιμα ότι έχουμε τη δυνατότητα να διαμορφώσουμε εκείνες τις συνθήκες «υποδοχής» των προταγμάτων της κυρίαρχης ιδεολογίας, οι οποίες θα επιτρέψουν τον εξανθρωπισμό της ζωής μας και θα αποτρέψουν τον επαπειλούμενο ανδραποδισμό μας. Άλλωστε, είναι γνωστό ότι ανά τους αιώνες με κύρια εργαλεία την κουλτούρα και τις ιδέες, οι κοινωνίες επιδρούν στην ίδια τους την ύπαρξη και της δίνουν υπόσταση.

Ως εκ τούτου, προκύπτει πλέον ως κυρίαρχο ζητούμενο να καθοριστεί το περιεχόμενο της έννοιας Πολιτισμός και να σκιαγραφηθούν ο συνιστώσες που συγκροτούν το πλαίσιο υπόστασής της. Επιχειρώντας, λοιπόν, μία συνολική και κριτική θεώρηση των σύγχρονων εξελίξεων θα σημειώναμε ότι ο Πολιτισμός επιβάλλεται να αποτελεί κωδικοποίηση αρχών και αξιών, οι οποίες θα επιτρέπουν στις ανθρώπινες κοινωνίες τη συνειδητοποίηση και περιφρούρηση της ιδιοτυπίας τους ενάντια στη μαζοποίηση και την ισοπέδωση και θα συνεισφέρουν τα μέγιστα στη στήριξη, αναζωογόνηση και εξέλιξή τους.

Ο Πολιτισμός στις μέρες μας, όμως, είναι αναγκαίο παράλληλα με τη διαφορετικότητα και τη δυναμική των ιδεών να εκφράζει και τα νέα κοινωνικά υποκείμενα, τα αιτήματά τους και τις αγωνιώδεις προσπάθειές τους για ένα καλύτερο αύριο. Δεν είναι τυχαία και αξίζει ιδιαίτερης αναφορικής μνείας η θεωρία του Αλαίν Τουραίν, ο οποίος κάνει λόγο για «Νέα Πολιτιστικά Κινήματα», τα οποία συγκεφαλαιώνουν την επίπονη διαπάλη διαφόρων κοινωνικών ομάδων για έναν κόσμο ισότιμο, δίκαιο, ευαίσθητο, ειρηνικό, που θα σέβεται και θα εκτιμά την ομορφιά και τη φύση. Όλ’ αυτά συναποτελούν το νέο περιεχόμενο του Πολιτισμού. Το καινούριο ιδεολογικό πρόταγμα, το οποίο οι σκεπτόμενοι και συνειδητοποιημένοι ηθικά άνθρωποι αντιπαραθέτουν στη λαίλαπα της ομοιομορφίας και της πλήρους υποταγής στα κελεύσματα του κυρίαρχου μοντέλου ζωής.

Η έννοια του Πολιτισμού μπορεί, πλέον, να νοηθεί μόνο μέσα από το πρίσμα της διασφάλισης της ανθρώπινης ετερότητας, της αξιοποίησης του έμψυχου δυναμικού των τοπικών κοινωνιών, της αμφίδρομης και ανοιχτής επικοινωνίας με όλα τα σύγχρονα ιδεολογικά ρεύματα, της εγγύησης και προώθησης των διαδικασιών ισότιμης σύγκλισης των κοινωνιών, του αφουγκρασμού των προβληματισμών ευαίσθητων ανθρώπινων ομάδων και της ανάδειξης των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών των μικρών περιφερειακών κοινωνιών.

Στην κατεύθυνση αυτή, βέβαια, απαιτείται να καταβάλλουμε επίπονες προσπάθειες και να εμμείνουμε με θέληση και πείσμα στη μορφοποίηση νέων προτύπων. Είναι, ασφαλώς, εξαιρετικά δύσβατος ο δρόμος του Άλλου, του Διαφορετικού, του εκ διαμέτρου Αντίθετου από το μαζοποιημένο και εύπεπτο σύγχρονο καταναλωτικό προϊόν. Είναι, σίγουρα, επώδυνη η διαδικασία κινητοποίησης των ζωτικών και υγιών κοινωνικών δυνάμεων. Αλλά, όταν επιτύχει κανείς αυτήν την ουτοπική, ενδεχόμενα, προσέγγιση των πολιτιστικών εξελίξεων, όταν καταφέρει να επικοινωνήσει με τους ανθρώπους στο επίπεδο των αισθημάτων, των ονείρων, του ψυχισμού και των συγκινήσεων, τότε θα έχει εγγράψει στο ενεργητικό του μια ιδιαίτερα σημαντική επιτυχία. Αυτή της προβολής ενός νέου μοντέλου πολιτιστικής δράσης, που θα φέρνει στο προσκήνιο ως ενεργά υποκείμενα της μοίρας τους τους ανθρώπους που κατέχουν τη γνώση της μοναδικότητας του τόπου τους. Τους φορείς, δηλαδή, της συλλογικής και ελπιδοφόρας μνήμης και συνείδησης των μικρών κοινωνιών. Μόνο έτσι θα αναδειχτεί η επάρκεια και η υπεροχή των ιδεών που αποτελούν τα σημεία αντίστασης στη μονοδιάστατη και παθητικοποιημένη τεχνοκρατική εποχή μας.

Γιατί, όσο κι αν ηχεί παράταιρο, υπάρχουν ακόμη άνθρωποι που σημαδεύουν την εξέλιξη των κοινωνιών παρεμβαίνοντας συνειδητά στη ροή του χρόνου, με μοναδικά τους εφόδια «το φως στα μάτια», την πίστη στο όνειρο και τη βεβαιότητα ότι ο Πολιτισμός συνιστά το προνομιακότερο πεδίο πολιτικής δράσης και μετεξέλιξης των κοινωνιών.

Σοφία Μενεσελίδου

Πρόεδρος Κέντρου Λαϊκών Δρωμένων Κομοτηνής

Δημοτική Σύμβουλος Κομοτηνής

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.