Της πρωτοχρονιας και των συμπολιτων
Οι χρονιές του Κρόνου
Της Μαρίας Δήμου*
Οι τελευταίες γενιές των Ελλήνων γνωρίσαμε τι θα πει ευμάρεια, τι θα πει ειρήνη και ασφάλεια. Μεγαλώσαμε σε μια χώρα που θεωρούσαμε πως έβρισκε την πορεία της προς τη σύγχρονη πραγματικότητα, πως εντασσόταν στις παγκόσμιες κοινότητες και πιστεύαμε πως μπορούσαμε να συμμετέχουμε στη δυναμική της παγκοσμιοποιημένης κοινωνίας. Ζούσαμε σ’ ένα όνειρο που οι προηγούμενες γενιές ούτε καν να το φανταστούν δε μπορούσαν. Όμως τα τελευταία χρόνια αποδεικνύεται πως όλοι εμείς βιώναμε το σύνδρομο του Κρόνου.
Πορευθήκαμε για δεκαετίες ανερμάτιστοι κι εγωπαθείς. Αφεθήκαμε στο βόλεμα των καταστάσεων, στην ευκολία των γνωριμιών, στην χαλαρότητα του ωχαδερφισμού. Βρίσκαμε κόλπα για να γλιτώνουμε, φτιάχναμε θέσεις για να βολευόμαστε, δημιουργούσαμε θεσμούς για να τα καταφέρνουμε. Όλοι ήξεραν, όλοι έβλεπαν, όλοι καταλάβαιναν. Λίγοι μιλούσαν, ελάχιστοι αρνούνταν κι ακόμα λιγότεροι αντιστέκονταν.
Δεκαετίες κλείναμε τα μάτια. Ένας λαός που θεωρούσε κάρφωμα, την αναφορά της παρανομίας. Ένας λαός που αρνιόταν να βγάλει το φίδι απ’ την τρύπα, που προτιμούσε να χτυπάει την πόρτα του αρμοδίου για να λύσει μέσω γνωστών τα προβλήματά του, που δεν ήθελε να τα σκαλίσει, δεν ήθελε να ψάξει, δεν ήθελε να μάθει. Ένας λαός που γαλουχήθηκε με το «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι» και το «Πίστευε και μη ερεύνα» ή κι ακόμα χειρότερα το «Έτσι το βρήκαμε, έτσι θα το πάμε».
Πένητες με μεγάλα πορτοφόλια. Αρνηθήκαμε τα σχολεία και φτιάξαμε φροντιστήρια, καταργήσαμε τη διοίκηση και θεσπίσαμε το ρουσφέτι, περιορίσαμε τις καλλιέργειες και δελεαστήκαμε από τις επιδοτήσεις, υποβαθμίσαμε την παιδεία και κυνηγήσαμε τα πτυχία, κάναμε εθνικό άθλημα τη φοροδιαφυγή και τη ρεμούλα.
Δεκαετίες ολόκληρες περάσαμε μέσα σ’ έναν εικονικό κόσμο. Ένα κόσμο που μπορεί να μας πρόσφεραν άλλοι, εμείς όμως πολύ πρόθυμα τον υιοθετούσαμε. Κι ήρθε το πλήρωμα του χρόνου κι άρχισαν να σκάζουν μια μια οι φούσκες της ζωής μας. Κι άλλους να τους χτυπούν κατάστηθα κι άλλους να τους παίρνουν ξώφαλτσα τα σκάγια. Κι όπως γίνεται πάντα, έτσι και τώρα, την πληρώνουν οι ανίσχυροι.
Μέσα σε μια τριετία χιλιάδες άνθρωποι έχασαν τη δουλειά τους και τα σπίτια τους, σταμάτησαν τις σπουδές τους, έφυγαν στο εξωτερικό ή επέστρεψαν στο χωριό τους. Χιλιάδες άνθρωποι βρέθηκαν σε κατάσταση φτώχιας και στερούνται τα βασικά για τη διαβίωσή τους. Η ελληνική κοινωνία υπέστη ένα ισχυρότατο σοκ, για το οποίο δεν είχε προετοιμαστεί. Ένα σοκ που σε πολλές περιπτώσεις αντί να τη συνεφέρει την οδήγησε σε ακραίες επιλογές. Όλοι εμείς που θεωρούσαμε πως μεγαλώσαμε μέσα στα δημοκρατικά ιδεώδη, εμείς που κατακεραυνώναμε τα απολυταρχικά και ρατσιστικά κινήματα και καθεστώτα, είδαμε ξαφνικά να αναδύεται ανάμεσά μας ένα φασιστικό μόρφωμα. Είδαμε ανθρώπους της διπλανής πόρτας να εκφράζονται μισαλλόδοξα . Είδαμε δίπλα μας να κυριαρχεί η ξενοφοβία κι ο ρατσισμός. Είδαμε να περιχαρακώνεται ο καθείς και να ορίζει «το δίκιο του και το συμφέρον του». Ξαφνικά γίναμε «εμείς» κι οι «άλλοι». Όχι πως γίναμε άλλοι άνθρωποι, όχι πως μας άλλαξε η κρίση. Απλά στα ζόρια βγαίνουν οι αλήθειες κι οι πραγματικότητες του καθενός.
Πέρασε μια χρονιά με χιλιάδες θύματα στα σύνορά μας, λες κι είχαμε εμείς πόλεμο. Άνθρωποι που ξέφυγαν από την κόλαση του πολέμου στον τόπο τους πνίγηκαν στη δική μας θάλασσα ή στοιβάχθηκαν σε δικές μας αποθήκες. Κυνηγήθηκαν, χλευάσθηκαν, χτυπήθηκαν από τους «ανώτερους» κατοίκους αυτού του τόπου.
Πέρασε μια χρονιά που χιλιάδες άνθρωποι βρέθηκαν στο δρόμο. Ξημέρωσε γι’ αυτούς η κόλαση. Άνεργοι χωρίς κανένα μέλλον κι ελπίδα. Άνθρωποι που ντρέπονται να γυρίσουν στο σπίτι, να αντικρίσουν το βλέμμα των παιδιών τους. Άνθρωποι που αδυνατούν να αντιμετωπίσουν τα προβλήματα στην υγεία τους. Άνθρωποι που μετρούν τις μέρες και τα κέρματα στις τσέπες τους κι ο λογαριασμός δεν τους βγαίνει.
Πέρασε μια χρονιά ακόμα μέσα στην αβεβαιότητα και το άγχος για την επόμενη μέρα. Πόσα βήματα θα έπρεπε να έχει κάνει αυτή η χώρα και πόσα τελικά έκανε: Πόσα έχασε και πόσα σπατάλησε: Πόσα υποσχέθηκε και πόσα προσπέρασε: Ποια βαρίδια την κρατάνε και ποια δεσμά τη δένουν;
Για άλλη μια φορά όλοι ξέρουν, όλοι καταλαβαίνουν αλλά οι φωνές δεν ακούγονται…..
Κλείνει μια χρονιά με τις χειρότερες συνθήκες. Εκλογικές αναμετρήσεις, προεκλογικές εξαγγελίες και μια χώρα που βυθίζεται κι ούτε καν από τα μαλλιά της δεν πιάνεται. Σε μια παγκόσμια συγκυρία που η τράπουλα ξαναμοιράζεται στην ευρύτερη περιοχή, που οι ισορροπίες κλονίζονται και τα συμφέροντα επαναδιαπραγματεύονται, που οι ενεργειακοί δρόμοι αναχαράζονται κι οι συμμαχίες επαναπροσδιορίζονται, εμείς ομφαλοσκοπούμε κι αναλωνόμαστε σε μικροκομματικές σκοπιμότητες, λαϊκίστικες φανφάρες κι αλλοπρόσαλλες πολιτικές. Αποδεικνυόμαστε για άλλη μια φορά μικρότεροι των περιστάσεων. Για άλλη μια φορά βρισκόμαστε εκτός πραγματικότητας κι ο αρχαιοελληνικός μύθος γίνεται πραγματικότητα. Για άλλη μια φορά ο Κρόνος τρώει τα παιδιά του. Πόσες φορές ακόμα;;; Τίποτε δε μάθαμε, τίποτε δεν καταλάβαμε…..
Πάντα ο χρόνος κλείνει με ευχές για τον καινούριο που έρχεται. Πάντα γιορτές και παράτες για την επικείμενη αλλαγή. Για ποια αλλαγή όμως; Την αλλαγή στο τελευταίο ψηφίο της χρονολογίας; Μια ακόμα ψευδαίσθηση, μια ακόμα εικονική κατάσταση…… Ούτε ο απολογισμός μας βγαίνει, ούτε ο σχεδιασμός έχει ελπίδες πραγματοποίησης.
Πώς να ελπίσεις σε μια χώρα που ο φασισμός κατέχει κραταιά θέση στο κοινοβούλιό της; Πώς να ελπίσεις σε μια χώρα που όποιος προλάβει δωροδοκείται, χρηματίζεται, λαδώνεται, ακόμα και τώρα που το ένα μας πόδι αιωρείται στον γκρεμό….. Πώς να ελπίσεις σε μια χώρα που οι εθνικιστικές κορόνες κερδίζουν απέναντι στον ανθρωπισμό…. Πώς να ελπίσεις σε μια χώρα που εφευρίσκει παντού εχθρούς που την επιβουλεύονται κι έτσι αποκτά άφεση των αμαρτιών της…. Πώς να ελπίσεις σε μια χώρα που η παιδεία χάνεται, που η γνώση υποβαθμίζεται για να κυριαρχήσει η τυπολατρία κι η βαθμοθηρία….. Πώς να ελπίσεις σε μια χώρα που ακόμα ονειρεύεται «καθαρότητα» κι «αμιγή» πληθυσμό, που αρνείται τη διαφορετικότητα …..
Δύσκολη η φετινή πρωτοχρονιά, δύσκολα όσα αφήνουμε πίσω μας αλλά ακόμα πιο δύσκολα αυτά που μας περιμένουν. Κι η αρματωσιά μας φτωχή… Με μεγάλα λόγια και μεγάλες ιδέες δεν κερδίζονται οι μάχες. Επί του πρακτέου και του εφικτού τι κάνουμε;
* Η Μαρία Δήμου είναι εκπαιδευτικός. Είναι παρούσα στα πράγματα του τόπου μας μέσω του προσωπικού της ιστολογίου και της προσωπικής της σελίδας στο fb.
«Η καθαρή εικόνα είναι στο δρόμο… και το κάδρο μας χωράει όλους!»
Του Αντώνη Ρουπγίδη*
Για το 2014;
Για το 2014 τι να πει κανείς; Αν ήμουν χρονικογράφος, σίγουρα θα έγραφα πολλά σε καθημερινή βάση. Σίγουρα θα είχα δίπλα μου ανοιχτό –ίσως και να εξαντλούσα- το λεξικό του Μπαμπινιώτη, διότι οι αλήθειες (οι πικρές) θέλουν να παίζεις με τις λέξεις ίσως για να τις κάνεις κατανοητές, ίσως πάλι γιατί κάπου πρέπει να χωρέσεις λίγη προσμονή, λίγη αισιοδοξία! Οι λέξεις λοιπόν… Βίαιο κατασκεύασμα, πολλές φορές αδίστακτο… πολλές λέγονται, λίγες ξεπλένονται!
Γνώρισα πολλούς νέους ανθρώπους το 2014… Πολλούς άνεργους νέους ανθρώπους… Η έκφρασή τους πλουσιότατη! Το λεξιλόγιο όμως… ανεργία, φόβος (για το σήμερα, το αύριο, το τώρα), μια δουλειά… Το πιο συγκλονιστικό οπτικοακουστικό παράδειγμα ήταν η ελπίδα και η προσμονή μιας ολόκληρης κωμόπολης για το άνοιγμα ενός πολυκαταστήματος.
Κι από την άλλη η πλειοψηφία να παρακολουθεί από το βαθούλωμα του καναπέ (θαρρείς κινούμενη άμμος) χωρίς να μιλά χωρίς να κάνει τίποτα. Βυθισμένη στην άγρια κατάθλιψή της –για ποιο 10% μιλάμε- και να τελειώνει τη χρονιά της σχεδόν με τον ίδιο φόβο με τον οποίο την άρχισε…
Χμ… για το 2015;
Δεν μου αρέσουν οι «σταθμοί» ούτε τα «ορόσημα»!
Θα γίνουν εκλογές! Ναι! Ίσως ν’ αλλάξει η κυβέρνηση; Ναι! Εκείνο που θα ήθελα να αλλάξει πρώτα απ’ όλα είναι ο τρόπος που βλέπουμε τα πράγματα, όχι από τα δελτία ειδήσεων, ούτε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης! Η καθαρή εικόνα είναι στο δρόμο… και το κάδρο μας χωράει όλους! Ενεργείστε λοιπόν! Ορίστε θυμήθηκα τους αιμοδότες! Τι καλά που θα ’ταν να ξεκινούσαμε τη χρονιά δίνοντας αίμα! Όλοι! Όχι για το συγγενή μόνο, αλλά για τον άγνωστο δίπλα μας, το παιδί, στον συνταξιούχο, τον άνεργο, τον μετανάστη, τον αντιεξουσιαστή μα και τον αστυνομικό. Τελικά το αίμα μας ενώνει…
Είναι η κορύφωση της αλληλεγγύης στην πράξη!
Καλή χρονιά!
* Ο Αντώνης Ρουπγίδης είναι ψυχολόγος – μέλος επιτροπής υγείας του ΣΥΡΙΖΑ ΕΚΜ Ροδόπης.
«Έμπρακτη εφαρμογή στην καθημερινότητά μας του ουσιαστικού νοήματος όρων, ιδανικών και αξιών που επί αιώνες χαρακτήριζαν την κοινωνία μας»
Του Χάρη Μιχαλόπουλου*
H χρονιά που φεύγει πολύ φοβάμαι ότι στο μεγαλύτερο μέρος της ήρθε απλώς να προστεθεί στο άθροισμα των τελευταίων δύσκολων και σκοτεινών χρόνων. Ο κοινωνικός και οικονομικός αποκλεισμός, ο ρατσισμός, η φτώχεια, η ανεργία ρίχνουν δυστυχώς βαριά της σκιά τους στην νεοελληνική πραγματικότητα.
Έχω την αίσθηση πως σε αυτές τις ακραίες (κοινωνικά, πολιτικά, πνευματικά) συνθήκες που βιώνουμε υγιή αφετηρία αναπροσανατολισμού και αναπροσδιορισμού του εαυτού και της κοινωνίας μεταξύ άλλων μπορεί να αποτελέσει η εκ νέου επίσκεψη, ο ενστερνισμός και η έμπρακτη εφαρμογή στην καθημερινότητά μας του ουσιαστικού νοήματος όρων, ιδανικών και αξιών που επί αιώνες χαρακτήριζαν την κοινωνία μας. Αλληλεγγύη, κοινωνικότητα, συνεργασία, ανεκτικότητα, αλληλοπεριχώρηση, δικαίωμα πρόσβασης στην υγεία, την εργασία, την εκπαίδευση, ελευθερία της έκφρασης, πνευματική καλλιέργεια, εκδημοκρατισμός, ισότητα είναι μερικές μόνο από τις αξίες μας που σαν να θάμπωσαν και έχουν ανάγκη (έχουμε ανάγκη) να λάμψουν ξανά.
Στροφή προς τον λόγο, προς τα ένδον, όχι για να απομονωθούμε αναζητώντας την απολιτική ατομική αταραξία, αλλά για να βρούμε τον συν-άνθρωπο, για να βρούμε το πραγματικό μας πρόσωπο, για να βρούμε το απολεσθέν νόημα της (επι)κοινωνίας με τον άλλο, ή ό,τι από αυτά τελοσπάντων έχει περισωθεί.
* Ο Χάρης Μιχαλόπουλος είναι Επίκουρος Καθηγητής του τμήματος Ελληνικής Φιλολογίας του Δημοκριτείου Πανεπιστημίου Θράκης και ποιητής
«Το 2014 ήταν μια χρονιά όπου όλα όσα πιστέψαμε για ένα πιο δίκαιο κόσμο, εξαφανίστηκαν»
Του Χαλήλ Μουσταφά*
Κατά τη γνώμη μου, το 2014 όπως άλλωστε και οι προηγούμενες χρονιές, ήταν από τις χειρότερες της τελευταίας δεκαετίας. Είδαμε τα πολιτικά, κοινωνικά, ανθρώπινα δικαιώματα να συρρικνώνονται παγκοσμίως ακόμα περισσότερο, είδαμε εικόνες εξαθλιωμένων ανθρώπων, εικόνες ανθρώπων στοιβαγμένων είτε σε μικρές βάρκες είτε σε καρότσες στρατιωτικών οχημάτων να πνίγονται ή να εκτελούνται κατά δεκάδες-εκατοντάδες, εικόνες διαμελισμένων παιδικών σωμάτων με τις μανάδες τους να προσπαθούν να προστατεύσουν και να περισώσουν ό,τι έχει απομείνει (!), παιδιά να τριγυρνούν στα ερείπια με το δάκρυ και την απελπισία όλου του κόσμου φορτωμένα στη ματιά τους…
Ήταν μια χρονιά που όλα αυτά που πιστέψαμε για ένα πιο δίκαιο κόσμο, για μια Ευρώπη της αλληλεγγύης, της οικονομικής και κοινωνικής δικαιοσύνης, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, εξαφανίστηκαν και συνεχίζουν να εξαφανίζονται μπροστά από τα μάτια μας με τον πιο κυνικό τρόπο και τις πιο άθλιες δικαιολογίες. Από όλα αυτά δεν ξέφυγε και η Ελλάδα μας… Μέσα στο άγχος της επιβίωσης, γίναμε ακόμα πιο συντηρητικοί και αδιάλλακτοι…
Ίσως το μόνο καλό που μας έμαθαν αυτές οι τελευταίες χρονιές, είναι ότι μια μερίδα των συμπολιτών μας άρχισε να ανακαλύπτει ξανά κάποιες από τις αξίες που στα χρόνια της ευημερίας είχε ξεχάσει… Αρχίσαμε να δημιουργούμε σιγά σιγά κοινωνικές δομές αλληλοστήριξης, αλληλοβοήθειας, και το καλύτερο, τις περισσότερες φορές αυτά δημιουργούνται από τους ίδιους τους πολίτες χωρίς καμία κρατική παρέμβαση και επομένως χωρίς καμία πολιτική σκοπιμότητα…
Και για το 2015, μόνο μέσω αυτών των μη εφησυχασμένων και “υποπτευμένων” ανθρώπων μπορούμε να ελπίσουμε….
* Ο Χαλήλ Μουσταφά είναι δικηγόρος και μουσικός, ιδρυτικό μέλος του συγκροτήματος “Βalkanatolia”
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
