Ιωαννα Κοτσιωνη, υπευθυνη μεταναστευτικου Γιατρων Χωρις Συνορα «Η διεθνης κοινοτητα και τα Ευρωπαικα κρατη κλεινουν τα ματια, μπροστα στη πραγματικοτητα»

«Εδώ και δέκα χρόνια, οι ομάδες των Γιατρών Χωρίς Σύνορα προσφέρουν ιατρική, ανθρωπιστική και ψυχοκοινωνική περίθαλψη σε μετανάστες και πρόσφυγες στο Μαρόκο, τη Μάλτα, τη Γαλλία, την Ελλάδα, την Ιταλία.

Στην Ελλάδα, από το 2008, οι MSF ανταποκρίνονται στις επείγουσες ιατρικές και ανθρωπιστικές ανάγκες των μεταναστών και προσφύγων που φτάνουν στα ελληνοτουρκικά σύνορα, και συγκεκριμένα σε νησιά του Αιγαίου και στην περιοχή του Έβρου.

Από τα τέλη Αυγούστου 2012, όταν οι αρχές ενίσχυσαν τον έλεγχο των συνόρων στον Έβρο, οι ομάδες των Γιατρών χωρίς σύνορα διαπίστωσαν δραματική μείωση στις αφίξεις μεταναστών και προσφύγων στην περιοχή. Όπως τονίζουν οι ίδιοι την ίδια στιγμή, οι αφίξεις μέσω νησιών του ανατολικού Αιγαίου αυξήθηκαν σημαντικά. Η νέα αυτή τάση προκαλεί ανησυχίες καθώς το πέρασμα δια θαλάσσης συνήθως εγκυμονεί περισσότερους κινδύνους όπως επιβεβαίωσε και το δυστύχημα στις 14 Δεκεμβρίου 2012 στη Λέσβο, όταν σκάφος που μετέφερε 28 άτομα βυθίστηκε παρασύροντας στο θάνατο 27, ανάμεσα τους παιδιά.

Στην Ελλάδα, δε σήμερα, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα περιθάλπουν επίσης πρόσφυγες και μετανάστες στα κέντρα κράτησης της Θράκης.

Στη Λαμπεντούζα, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα περιθάλπουν πρόσφυγες και μετανάστες από το 2002. Στην Ιταλία, προσφέρουν επίσης τεχνική υποστήριξη για τον έλεγχο μεταδοτικών νοσημάτων μέσα σε κέντρα κράτησης μεταναστών στη Ρώμη και τη Σικελία. Στο Ραγκούζε της Σικελίας, συγκεκριμένα, η οργάνωση υποστηρίζει τις υγειονομικές αρχές σε δικό της ιατρείο. Η ιατρική ομάδα επίσης προσφέρει δωρεάν ιατρικές επισκέψεις σε μετανάστες στο εξωτερικό ιατρείο του κέντρου υγείας του Ραγκούζε. Ομάδα των Γιατρών Χωρίς Σύνορα επίσης προσφέρει βοήθεια σε νεοαφιχθέντες μετανάστες στο λιμάνι του Pozzallo σε 24ωρη βάση».

Με αυτά τα λίγα λόγια οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα περιγράφουν το έργο το οποίο καταβάλλουν καθημερινά. Ένα έργο τεράστιο που κάθε άλλο παρά μπορεί να περιγραφεί μέσα από τις λίγες αυτές γραμμές. Με αφορμή την τραγωδία στην Λαμπεντούζα αλλά και την πολυετή τους εμπειρία στο θέμα των μεταναστών και των προσφύγων οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα απέστειλαν στα ΜΜΕ της χώρας μια επιστολή – κόλαφο για τις κυβερνήσεις της Ε.Ε. για τον τρόπο διαχείρισης των ανθρώπων που εξαναγκάζονται στην προσφυγιά.

Με αφορμή δε την επιστολή αυτή, η κ. Ιωάννα Κοτσιώνη, υπεύθυνη μεταναστευτικού των Γιατρών Χωρίς Σύνορα, μίλησε στο «Ράδιο Παρατηρητής 94fm» και στην εκπομπή «Με το Ν και με το Β» με τους Νίκο Βαβατσικλή και Νατάσσα Βαφειάδου, περιγράφοντας την σημερινή κατάσταση στη Λαμπεντούζα, κριτικάροντας την διαχείριση των μεταναστών από τη διεθνή αλλά και την ευρωπαϊκή κοινότητα και περιγράφοντας την επικρατούσα κατάσταση στα κέντρα υποδοχής μεταναστών στην Θράκη.

Ιωάννα Κοτσιώνη όμως…

ΠτΘ: Η συζήτησή μας αυτή γίνεται με αφορμή το δελτίο τύπου που αποστείλατε και αφορά τα τελευταία γεγονότα στην Λαμπεντούζα και το πολύνεκρο ναυάγιο, με αφορμή το οποίο ασκείται δριμεία κριτική στα Κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης για τον τρόπο με το οποίο διαχειρίζονται τους μετανάστες.
Ι.Κ.: Θα ήθελα να αναφέρω ότι η οργάνωση υλοποιεί προγράμματα, παρεμβάσεις βοήθειας ιατρικής κυρίως σε πρόσφυγες και μετανάστες που έρχονται ή διέρχονται από χώρες της Μεσογείου, οπότε εδώ και δέκα έτη πλέον έχουμε εμπειρία και από την Ιταλία, την Μάλτα, την Ελλάδα φυσικά, το Μαρόκο, η οποία είναι μία χώρα διέλευσης προς την Ιταλία. Επομένως η ευκαιρία προκύπτει μεν από το τραγικό συμβάν στην Λαμπεντούζα αλλά η εμπειρία είναι πολυετής και είναι όλα αυτά που διαπιστώνουμε όλα αυτά τα χρόνια από τις χώρες αυτές και σε άλλες βέβαια είναι που μας κάνουν να μιλάμε όπως είπατε με σκληρά ίσως λόγια. Για την Λαμπεντούζα συγκεκριμένα έχουν φτάσει περισσότεροι από 30.000 άνθρωποι από χώρες όπως η Συρία, η Σομαλία, η Ερυθραία, που κινδυνεύει η ζωή τους, όπου υπάρχει πόλεμος. Υπάρχουν πολλά άλλα σοβαρά προβλήματα και διαπιστώνουμε ότι παρόλο που θα υπάρξει κύμα, θα έρθουν πάρα πολλοί άνθρωποι, έχουν γίνει πολύ λίγα σε επίπεδο προετοιμασίας, τόσο σε επιχειρήσεις διάσωσης όσο και σε ότι αφορά την προετοιμασία για τις συνθήκες υποδοχής. Έτσι αυτή τη στιγμή για παράδειγμα στη Λαμπεντούζα σε ένα κέντρο υποδοχής χωρητικότητας 240 ατόμων φιλοξενούνται πάνω από 900 άτομα. Επίσης στο κομμάτι της διάσωσης στη θάλασσα βλέπουμε ότι έχουν χαθεί χιλιάδες άνθρωποι στην γειτονιά μας την Μεσόγειο και στο Αιγαίο φυσικά, παρότι όλο αυτό το διάστημα έχουν γίνει πάρα πολλές επιχειρήσεις από τις ακτοφυλακές ακόμα και από στρατιωτικά πλοία για να παρεμποδίσουν την έλευση των μεταναστών. Η έμφαση, το βάρος δίνεται ακριβώς σε αυτές τις πολιτικές να περιοριστεί γενικότερα η μετανάστευση χωρίς να δίνεται όπως φαίνεται εκ του αποτελέσματος η ίδια προτεραιότητα στο να σωθούν ανθρώπινες ζωές.

«Δεν είμαστε σε θέση να προτείνουμε πολιτικές διαχείρισης μετανάστευσης αλλά λέμε ότι θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να λαμβάνεται υπόψιν και το ανθρωπιστικό κομμάτι»

ΠτΘ: Είδαμε και αυτή την εβδομάδα ότι η Τουρκία κλείνει τα σύνορα της με τη Συρία λόγω της μεγάλης έλευσης μεταναστών από την Τουρκία, έχουμε και ενίσχυση των ελέγχων των συνόρων, όπως τονίζεται και εσείς υπάρχουν μηδαμινές έως καθόλου επιλογές νόμιμης εισαγωγής των ανθρώπων αυτών στην Ε.Ε., αφήνοντας τελικά τους ανθρώπους αυτούς χωρίς καμία επιλογή.
Ι.Κ.: Ακριβώς αυτό είναι και το δικό μας μήνυμα. Ήμαστε και μία οργάνωση η οποία δουλεύει και στις χώρες καταγωγής των ανθρώπων αυτών, αυτή τη στιγμή για παράδειγμα δουλεύουμε και στη Συρία, στο Αφγανιστάν, στη Σομαλία, δουλεύουμε δηλαδή στις περισσότερες χώρες από τις οποίες προέρχονται αυτοί οι πληθυσμοί, έτσι γνωρίζουμε από πρώτο χέρι για ποίο λόγο εξαναγκάζονται να φύγουν και δεν μπορεί η διεθνής κοινότητα και τα Ευρωπαϊκά κράτη να κλείνουν τα μάτια, μπροστά σε αυτή τη πραγματικότητα. Εμείς δεν είμαστε σε θέση να σχολιάζουμε και να προτείνουμε πολιτικές διαχείρισης μετανάστευσης γενικότερα αλλά αυτό που λέμε και το μήνυμά μας είναι ότι θα πρέπει να βρεθεί ένας τρόπος να λαμβάνεται υπόψιν και το ανθρωπιστικό κομμάτι, η ασφάλεια αυτών των ανθρώπων, πρωτίστως δηλαδή να μην τίθενται σε κίνδυνο οι ζωές αυτών των ανθρώπων αλλά και να αντιμετωπίζονται με αξιοπρέπεια και ανθρώπινο τρόπο.

«Κάποιες φορές εισακούονται αυτά που λέμε και κάποιες όχι»

ΠτΘ: Μπορείτε ωστόσο ως οργάνωση να κάνετε και μία ενημέρωση σε φορείς και πολιτικά κόμματα για να τους βρίσκεται και συμπαραστάτες. Έχει γίνει κάτι τέτοιο;
Ι.Κ.: Γενικότερα ένα από τα χαρακτηριστικά της οργάνωσης είναι η μαρτυρία. Αυτό που δηλαδή κάνουμε παράλληλα με την προσφορά ιατρικών υπηρεσιών και ανθρωπιστικής βοήθειας είναι να μεταφέρουμε αυτά που βλέπουμε στο πεδίο. Αυτό το ονομάζουμε μαρτυρία και είναι κάτι που κάνουμε καθημερινά και φυσικά και στις αρχές της κάθε χώρας. Επανειλημμένα έχουμε θέσει ζητήματα που αφορούν τον τρόπο διαχείρισης των μεταναστών και των προσφύγων και στις εθνικές και στις ευρωπαϊκές αρχές, ακόμη και στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Είναι κάτι που κάνουμε, που προσπαθούμε να κάνουμε και η αλήθεια είναι πως κάποιες φορές εισακούονται αυτά που λέμε και κάποιες όχι. Πάντως εμείς προσπαθούμε να μεταφέρουμε αυτό που βιώνουμε και βλέπουμε εμείς στο χώρο εργασίας μας.

«Μεγάλο πρόβλημα η έλλειψη συστηματικής ιατρικής παρακολούθησης στα κέντρα κράτησης μεταναστών στη Θράκη»

ΠτΘ: Εικόνα από τα κέντρα υποδοχής μεταναστών εδώ της περιοχής έχετε; Γιατί όπως σχολιάσαμε και προηγουμένως για την Λαμπεντούζα τα πράγματα και εδώ έχουν βγει εκτός ελέγχου.
Ι.Κ.: Η αλήθεια είναι ότι ξεκινήσαμε πριν περίπου δύο εβδομάδες μία παρέμβαση στα κέντρα κράτησης μεταναστών στον Έβρο, συγκεκριμένα στο Σουφλίου και τις Φέρες. Ήμασταν εδώ κατά διαστήματα και τα προηγούμενα έτη. Ο λόγος που επανήλθαμε είναι ότι δεν υπάρχει κάλυψη των ιατρικών αναγκών των μεταναστών που κρατούνται εδώ και μήνες. Είναι ένα γνωστό πρόβλημα ότι υλοποιούνται κάποια προγράμματα παροχής ιατρικής βοήθειας μικρής διάρκειας και μετά διακόπτονται. Κατά κανόνα προσπαθούμε και εμείς να καλύπτουμε τις ανάγκες όταν υπάρχει κενό. Αυτό που βλέπουμε είναι πρώτον ότι δεν υπάρχει η συστηματική ιατρική παρακολούθηση γιατί εδώ και μήνες έχουν διακοπεί τα προγράμματα που υλοποιούσε το ΚΕΛΠΝΟ , βλέπουμε ότι υπάρχουν κυρίως θέματα υγείας που σχετίζονται με τις κράτηση και τις συνθήκες κράτησης, όπως κάποια δερματολογικά προβλήματα, αλλά και πολλά συμπτώματα κατάθλιψης και άγχους, ψυχολογικών προβλημάτων που σχετίζονται με την κράτηση και την διάρκεια της κράτησης, όπως γνωρίζεται έχει πλέον επιμηκυνθεί στο 18μηνο, οπότε πολλοί από τους ασθενείς που βλέπουμε κρατούνται δώδεκα και πλέον μήνες.

ΠτΘ: Πώς μπορούμε οι απλοί πολίτες να βοηθήσουμε τους γιατρούς χωρίς σύνορα;
Ι.Κ.: Οι γιατροί χωρίς σύνορα προσπαθούν να βρίσκονται κοντά στους ανθρώπους που τους έχουν ανάγκη, άσχετα από το που βρίσκονται, την εθνικότητα, το χρώμα, το θρήσκευμα, τη φυλή. Πολύ πρόσφατα ξεκινήσαμε και στην Αθήνα για ευάλωτους συνανθρώπους και Έλληνες και μετανάστες. Μπορεί κάποιος να βοηθήσει εύκολα είτε να γίνει συνδρομητής αν μπορεί και με την υποστήριξη την ηθική πέραν από την υλική γιατί ως οργάνωση στηριζόμαστε εξ ολοκλήρου σε δωρεές ατόμων, αλλά και ηθικά με το να βρίσκεστε δίπλα στην οργάνωση, να πληροφορείστε για τις δράσεις μας, να επικοινωνήσετε μαζί μας αν θέλετε να μάθετε περισσότερα, υπάρχουν πολλές πληροφορίες και στο διαδίκτυο.

ΠτΘ: κ. Κοτσώνη να ευχηθούμε καλή συνέχεια στον αγώνα σας και οι κυβερνώντες αυτής της χώρας και όχι μόνο να νοιαστούν και για την ανθρώπινη πλευρά της ιστορίας αλλά και εμείς να αποκτήσουμε συνείδηση ως πολίτες. Άλλωστε όπως δήλωσε πριν από λίγες ημέρες στον «ΠτΘ» ο συγγραφέας Βαγγέλης Αυδίκος «οι Έλληνες αν κρίνουμε από τον τρόπο που συμπεριφέρονται στους μετανάστες, έχουμε ξεχάσει την ιστορία μας» και το γεγονός επομένως ότι κάποτε είχαμε μετανάστες σε όλον τον κόσμο.
Ι.Κ.: Ο πόνος δεν γνωρίζει σύνορα και ποτέ δεν ξέρεις πότε θα ‘ρθει η δική σου σειρά, επομένως καλό θα ήταν να προσέχουμε.

Λαμπεντούζα: Oι Γιατροί Χωρίς Σύνορα υπενθυμίζουν στην ΕΕ το ανθρώπινο κόστος των πολιτικών απώθησης

Ρώμη/Βρυξέλλες/ Αθήνα, 9 Οκτωβρίου 2013- Με αφορμή την επίσκεψη αντιπροσωπείας Ευρωπαίων και Ιταλών ηγετών στο νησί της Σικελίας, Λαμπεντούζα, για να τιμήσουν τα τραγικά θύματα του ναυαγίου που έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά να προσεγγίσουν τις ακτές της Ευρώπης, οι Γιατροί Χωρίς Σύνορα (Médecins Sans Frontières /MSF) καλούν τα Κράτη- Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης να αναγνωρίσουν το ανθρώπινο κόστος των μεταναστατευτικών πολιτικών απώθησης που εφαρμόζουν.

«Τα Κράτη-Μέλη της ΕΕ δεν μπορούν πια να αγνοούν το ανθρώπινο κόστος των πολιτικών τους. Το πρόσφατο ναυάγιο είναι η άμεση συνέπεια μιας μεταναστευτικής πολιτικής που ποινικοποιεί την παράνομη μετανάστευση χωρίς χαρτιά και αποκλείει από το έδαφός της τους πλέον ευάλωτους», επισημαίνει με ανησυχία η Freya Raddi, συντονίστρια προγραμμάτων για τους MSF.

Η Ευρώπη πρέπει να εστιάσει τις προσπάθειές της όχι στο κλείσιμο των συνόρων για τους πλέον ευάλωτους αλλά στην προστασία αυτών των ανθρώπων, με πιο αποτελεσματικές επιχειρήσεις διάσωσης και καλύτερες συνθήκες υποδοχής.

Η ενίσχυση του ελέγχου των συνόρων και η απουσία νόμιμων επιλογών εισόδου στην ΕΕ ωθούν πρόσφυγες και μετανάστες να επιχειρούν ταξίδια όλο και πιο επικίνδυνα.
Η πολιτική αυτή έχει τρομακτικές συνέπειες. Είτε σε απόσταση μερικών μόλις χιλιομέτρων από τις ιταλικές ακτές, είτε σε χώρες διέλευσης, ένας ανυπολόγιστος αριθμός ανθρώπων χάνεται αναίτια. Άνθρωποι εκτίθενται σε βία και σε κακοποίηση κατά το ταξίδι τους εξαιτίας μέτρων που εφαρμόζονται από τις ντόπιες πολιτικές αρχές που συναινούν στις πολιτικές απώθησης της ΕΕ. Όσοι επιβιώνουν από τέτοια ταξίδια συχνά έχουν να αντιμετωπίσουν κράτηση κάτω από αξιοθρήνητες συνθήκες διαβίωσης.

«Το κέντρο υποδοχής στη Λαμπεντούζα αντιμετωπίζει σήμερα τετραπλάσιο αριθμό ανθρώπων απ’ αυτό που επιτρέπει η χωρητικότητά του», καταγγέλλει η Freya Raddi προσθέτοντας «η κατάσταση αυτή δεν είναι σημερινή. Οι οικογένειες κοιμούνται στο ύπαιθρο σε αυτοσχέδια καταλύματα, φτιαγμένα από κομμάτια πλαστικό και ξεχαρβαλωμένα στρώματα, δεδομένα που μαρτυρούν την έλλειψη ετοιμότητας από την πλευρά των αρχών απέναντι σε ένα φαινόμενο τόσο γνωστό και προβλέψιμο όσο είναι η μετανάστευση».

Το πλοίο που πήρε φωτιά και βυθίστηκε στις 3 Οκτωβρίου κοντά στη Λαμπεντούζα μετέφερε περισσότερους από 500 πρόσφυγες, αιτούντες άσυλο και μετανάστες. Περισσότεροι από 300 πνίγηκαν, ανάμεσά τους και παιδιά. Στην πλειοψηφία τους ήταν άνθρωποι που διέφευγαν βία και συγκρούσεις και απαιτούσαν διεθνή προστασία. Από τον Ιανουάριο, περίπου 30.000 άνθρωποι προερχόμενοι από τη Λιβύη, την Αίγυπτο ή τη Συρία αποβιβάστηκαν στην Ιταλία δια θαλάσσης, προσπαθώντας να φτάσουν στην Ευρώπη για να αναζητήσουν ασφάλεια και μια καλύτερη ζωή.

Οι πληθυσμοί σήμερα εκδηλώνουν ολοένα μεγαλύτερη κινητικότητα. Τα κίνητρα που ωθούν τους ανθρώπους να εγκαταλείπουν τις εστίες και τις χώρες τους ποικίλουν. «Οι κυβερνήσεις δεν μπορούν πλέον να συνεχίζουν να προτάσσουν τον έλεγχο των μεταναστευτικών ροών έναντι της προστασίας των προσφύγων και του σεβασμού των δικαιωμάτων των μεταναστών», συνεχίζει η Freya Raddi. «Οφείλουν να ανταποκρίνονται άμεσα στα ευρύτερα ζητήματα βοήθειας και προστασίας και να φέρνουν λύσεις μακροπρόθεσμες», καταλήγει. 

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.