Βασιλης Καρυδης, βοηθος Συνηγορος του Πολιτη για τα ανθρωπινα δικαιωματα: Η ρατσιστικη βια γινεται πλεον με συστηματικο τροπο

Η έντονη ανησυχία για την αύξηση φαινομένων ρατσιστικής βίας εκφράζεται σε πόρισμα, που δόθηκε πρόσφατα στη δημοσιότητα από το Συνήγορο του Πολίτη, ένα πόρισμα στο οποίο καταδεικνύεται η ανησυχητική γενίκευση της ρατσιστικής βίας, τόσο ως προς τον διαρκώς αυξανόμενο αριθμό των περιστατικών, όσο και ως προς τον τρόπο δράσης και την ένταση της βίας που ασκείται. Διαπιστώνεται οργανωμένη και συστηματική δράση ακραίων ομάδων, οι οποίες επικαλούμενες το αίσθημα ανασφάλειας πολλών πολιτών, επιδίδονται σε επιθέσεις κατά μελών ευπαθών ή αποκλεισμένων κοινωνικών ομάδων. Το πιο ανησυχητικό από όλα, μάλιστα, είναι ότι παρατηρείται ανοχή ή ακόμα και μερική έστω αποδοχή των ενεργειών αυτών από τμήματα του πληθυσμού. Ο Συνήγορος του Πολίτη επισημαίνει ότι απαιτούνται, όχι μόνο νομοθετικές πρωτοβουλίες, αλλά και συγκεκριμένος αστυνομικός σχεδιασμός, για την αποτελεσματική άσκηση από τη δημοκρατική πολιτεία της αποκλειστικής συνταγματικής αρμοδιότητας και υποχρέωσης για την ασφάλεια κάθε προσώπου. Επιπλέον, καλεί τους αρμόδιους φορείς να μην επιτρέψουν την ανάπτυξη οργανωμένων εγκληματικών θυλάκων, οι οποίοι εκμεταλλεύονται τα κενά που δημιουργεί η ολιγωρία ή και αδράνεια του κρατικού μηχανισμού. Για το μείζον αυτό κοινωνικό ζήτημα μίλησε στον «ΠτΘ», ο κ. Βασίλης Καρύδης, βοηθός Συνήγορος για τα Ανθρωπινά Δικαιώματα.

Η ρατσιστική βία εκδηλώνεται σήμερα με διαφορετικό τρόπο

ΠτΘ: Κύριε Καρύδη, το φαινόμενο της ρατσιστικής βίας είναι διαχρονικό, αλλά από πότε πιστεύετε ότι αυξήθηκε ανησυχητικά στην Ελλάδα;
Β.Κ.: Είχαμε αύξηση των περιστατικών τα τελευταία χρόνια, αλλά τους τελευταίους μήνες το φαινόμενο εκδηλώνεται με έντονο τρόπο πλέον, και σε αριθμό περιστατικών, αλλά και στον τρόπο δράσης αναφορικά με την ένταση της βίας που χρησιμοποιείται και οι συνέπειες για τα θύματα. Φαίνεται ότι γίνεται πλέον με τρόπο συστηματικό, έχει πάρει δηλαδή άλλα ποιοτικά χαρακτηριστικά. Κάποιοι ταυτίζουν τους μετανάστες με εγκληματίες και ένα τμήμα του πληθυσμού πέφτει σε αυτή την παγίδα

«Τα φαινόμενα ρατσισμού ξεκινάνε από το πραγματικό κοινωνικό πεδίο»

ΠτΘ: Αυτό, που σκεφτόμαστε όλοι, ότι τέτοιου είδους ενέργειες με συστηματικό χαρακτήρα ενισχύονται από τη δράση της Χρυσής Αυγής ή άλλων παρόμοιων οργανώσεων, ισχύει;
Β.Κ.: Φαίνεται ότι ισχύει αυτό. Και ο συγκεκριμένος πολιτικός χώρος είναι προφανέστατο ότι κερδίζει πολιτικά από μια τέτοιου τύπου δραστηριότητα, αλλά και άλλες μικρότερες ομάδες έχουν εμφανιστεί, χωρίς όμως εμφανές πολιτικό στίγμα, αλλά με ανάλογα χαρακτηριστικά, που δαιμονοποιούν κοινωνικές ομάδες με κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ιδιαίτερα τους μετανάστες, τους οποίους ταυτίζουν με τον εγκληματία. Δημιουργείται εκεί μια σύγχυση και είναι ένα προφανές πρόσχημα για τη διαμόρφωση μιας ρατσιστικού χαρακτήρα συμπεριφοράς και μεταχείρισης. Το προβληματικό είναι ότι ένα τμήμα του πληθυσμού πέφτει σε αυτήν την παγίδα…

ΠτΘ: Εκεί ακριβώς θα κατέληγα. Γιατί αυτή είναι και η μεγαλύτερη ανησυχία σας…
Β.Κ.: Ακριβώς. Διότι όλα αυτά τα φαινόμενα ξεκινάνε από το πραγματικό κοινωνικό πεδίο. Δεν είναι επινόηση ή κατασκευές. Υπάρχουν ζητήματα τέτοια σε κάποιες περιοχές κυρίως των μεγάλων πόλεων, που δημιουργούν δυσανεξία στους κατοίκους και αίσθημα ανασφάλειας. Στη συνέχεια όμως αυτό γίνεται αντικείμενο εκμετάλλευσης και πρόσχημα για τη δαιμονοποίηση ολόκληρων κοινωνικών ομάδων, που το κάθε μέλος τους δεν έχει καμιά σχέση με την εμπλοκή στο έγκλημα. Και δημιουργείται ένας τελείως φαύλος κύκλος.

Αμφισβήτηση του συνταγματικού μονοπωλίου της βίας, που μόνο το κράτος μπορεί να έχει»

ΠτΘ: Πώς σχολιάζετε το άλλοθι, που προβάλλεται σε αυτές τις περιπτώσεις, ότι δεν υπάρχει κράτος, δηλαδή δεν υπάρχει ισχυρή αστυνόμευση πολλές φορές, κι επομένως θα πρέπει κάποιος άλλος να επεμβαίνει;
Β.Κ.: Αυτό εννοούσα, όταν χρησιμοποίησα τη λέξη «πρόσχημα». Είναι αλήθεια ότι υπάρχει μια ολιγωρία της πολιτείας και υπάρχουν αδυναμίες στην αστυνόμευση. Δεν υπάρχει ένας μεσοπρόθεσμος σχεδιασμός με σύνθετους τρόπους από διάφορους φορείς, όπως είναι ο δήμος ή άλλοι τοπικοί φορείς. Τουλάχιστον για ένα μεγάλο διάστημα στο παρελθόν υπήρχε μια ιδιότυπη απουσία ή απόσυρση του κράτους από τα προβλήματα σε κάποιες περιοχές, κάτι που δημιούργησε ένα κενό, στο οποίο εισχώρησε μια τέτοιου τύπου αντίληψη και δραστηριότητα –εντελώς αποπροσανατολιστική πλέον– που εξυπηρετεί συγκεκριμένες ιδεολογικές ή πολιτικές σκοπιμότητες και τελικά στρέφεται ενάντια στο κύρος της ίδιας της δημοκρατικής πολιτείας. Δηλαδή, εδώ αμφισβητείται το συνταγματικό μονοπώλιο της βίας, που μόνο το κράτος μπορεί να έχει. Και το ανησυχητικό, βεβαίως, είναι ότι ένα τμήμα του πληθυσμού νομιμοποιεί τέτοιες πρακτικές.

«Οι στατιστικές της εγκληματικότητας δεν αλλάζουν από αυτές τις πρακτικές»

ΠτΘ: Εσείς δικαιολογείτε την αντίδραση αυτού του τμήματος του πληθυσμού; Ποιο είναι το μήνυμά σας προς αυτούς; Γιατί βλέπουμε ότι περάσαμε από διάφορα στάδια τον τελευταίο καιρό, αλλά παραμένει ένα σταθερό κομμάτι της κοινωνίας, που έχει εμπεδώσει τέτοιες αντιλήψεις…
Β.Κ.: Βεβαίως και γι’ αυτό ακριβώς μιλάμε στην ουσία για ένα κοινωνικό φαινόμενο. Φαινόμενο, το οποίο πράγματι έχει διάφορες πτυχές, που είναι σε αλληλόδραση μεταξύ τους, και η διαχείρισή του δεν είναι απλή. Δεν αρκεί η καταγγελία ή η από καθ’ έδρας καταδίκη. Ο κόσμος θα πρέπει να συνειδητοποιήσει κατά πρώτον ότι η δαιμονοποίηση μιας ομάδας στην οποία δεν ανήκει, δεν αποκλείει τη δαιμονοποίηση στη συνέχεια της ομάδας που ανήκει και ο ίδιος. Κατά δεύτερον, ότι είναι πολίτης μιας ευρωπαϊκής δημοκρατικής χώρας και τέτοιου είδους πρακτικές, πέραν των άλλων, εκθέτουν διεθνώς την Ελλάδα. Μάλιστα σε μια συγκυρία, που είναι αποδυναμωμένη και έχει εις βάρος της όλα τα αρνητικά στερεότυπα, δεν μπορούμε να προσθέσουμε άλλο ένα. Κατά τρίτον, αυτές οι πρακτικές μόνο προβλήματα μπορούν να δημιουργήσουν. Όχι να λύσουν προβλήματα. Δηλαδή η υποτιθέμενη αποτελεσματικότητα είναι μια μπούρδα. Το μόνο που γίνεται είναι να φοβηθεί ένα τμήμα των μεταναστών, είτε παράνομων είτε νόμιμων, και να μην κυκλοφορούν. Οι πραγματικοί εγκληματίες όμως θα βρουν τρόπους… Άλλωστε δε βλέπω οι στατιστικές της εγκληματικότητας να αλλάζουν από αυτές τις πρακτικές. Δεν έχει καμία σχέση το ένα με το άλλο.

«Κάποια στιγμή αυτές οι πρακτικές θα φέρουν αντιβία»

ΠτΘ: Στους μετανάστες, που πέφτουν θύματα ρατσιστικής βίας, υπάρχει ενδεχόμενο να προκληθούν αντίστροφα αντανακλαστικά και να γίνουν πιο επιθετικοί προς το ντόπιο πληθυσμό;
Β.Κ.: Προφανώς θα οργανωθούν κι εκείνοι κι αυτός είναι ένας επιπλέον λόγος έντονης ανησυχίας. Κάποια στιγμή αυτές οι πρακτικές θα φέρουν αντιβία. Ιδιαίτερα ίσως από τους νεότερους και κάποια δυναμικά στοιχεία της δεύτερης γενιάς μεταναστών. Η λογική, αλλά και η διεθνής πείρα, λένε ότι θα οδηγηθούν σε δικές τους συσπειρώσεις και θα έχουμε τι; Ομαδικές συγκρούσεις στους δρόμους και πόλεμο συμμοριών; Αυτό είναι, που θέλει ο πολίτης, που νομίζει ότι λύνεται το πρόβλημα της εγκληματικότητας με τέτοιου είδους επιλογές; Αυτές οι πρακτικές ποιο πρόβλημα λύνουν δηλαδή; Μόνο το περιπλέκουν το ζήτημα, θέτουν αντίστροφα αποτελέσματα και ταυτόχρονα δυσφημούν διεθνώς τη χώρα.

«Το δικαίωμα στην ασφάλεια ισχύει για τους πάντες»

ΠτΘ: Προκειμένου να εμποδιστούν αυτές οι οργανώσεις, θεωρείτε ότι χρειάζεται εντονότερη αντίδραση της Αστυνομίας ή κατακραυγή από τον κόσμο; Πώς μπορούμε σε πρώτο στάδιο να παρεμποδίσουμε τη δράση αυτών των ομάδων και κατά δεύτερον πώς μπορούμε να εξαλείψουμε το φαινόμενο στις συνειδήσεις των ίδιων των πολιτών, εκείνων που έχουν δώσει όχι μόνο ανοχή, αλλά και στήριξη πολλές φορές σε τέτοιου είδους πρακτικές;
Β.Κ.: Πράγματι, από το τελευταίο πρέπει να ξεκινήσουμε. Να πεισθούν δηλαδή οι πολίτες, πως αυτές οι ενέργειες δεν είναι μόνο παράνομες, αλλά είναι κι αναποτελεσματικές. Δεύτερον, πράγματι πρέπει να αποκατασταθεί κατά το δυνατόν το αίσθημα ασφάλειας των πολιτών. Με ένα σύνολο τοπικών δράσεων, αλλά βεβαίως και με έναν ειδικό αστυνομικό σχεδιασμό. Τρίτον, να πάψει φυσικά αυτό το αίσθημα ατιμωρησίας, που είναι φανερό ότι αυτές οι ομάδες απολαμβάνουν, όταν περιπολούν προκλητικά για παράδειγμα. Πρέπει να εφαρμοστεί ο νόμος δηλαδή, ο κοινός νόμος, να συλλαμβάνονται οι δράστες επιθέσεων, σοβαρών σωματικών βλαβών κ.λπ. Το δικαίωμα στην ασφάλεια ισχύει για τους πάντες, δεν μπορεί να υπάρξει εξίσωση στην αδυναμία ή στην ανεπάρκεια.

«Συνεννόηση των φορέων για την ανάκτηση του δημόσιου χώρου»

ΠτΘ: Στη συνεννόηση φορέων που εισηγείστε, ποιοι πρέπει να συμμετέχουν και με ποιους τρόπους;
Β.Κ.: Το πρόβλημα είναι η ανάκτηση του δημόσιου χώρου. Για παράδειγμα, στους δήμους προβλέπονται τα λεγόμενα τοπικά συμβούλια πρόληψης παραβατικότητας. Έχουν αρκετές αρμοδιότητες, αν ενεργοποιηθούν. Επιπλέον, απατείται μια συνεργασία του δημοσίου με ιδιωτικούς φορείς, ώστε στις υποβαθμισμένες περιοχές να δοθούν κάποια κίνητρα για να αναπτυχτούν ζωντανές εστίες. Μπορούν επίσης να δοθούν κίνητρα σε φοιτητές να βρίσκονται στο κέντρο της πόλης, αλλά και ο αστυνομικός της γειτονιάς να ενεργοποιηθεί.

«Να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους οι πολίτες, μέσα όμως από προβλεπόμενους θεσμούς, όχι με μπαλτάδες και ενέδρες»

ΠτΘ: Έχουν κοστολογηθεί αυτές οι προτάσεις; Μπορούν σήμερα να αναληφθούν τέτοιες πρωτοβουλίες;
Β.Κ.: Δεν έχουν κόστος. Είναι η αξιοποίηση του υπάρχοντος ανθρώπινου δυναμικού και η εμπλοκή βεβαίως των πολιτών σε αυτές τις διαδικασίες ελέγχου και αναβάθμισης της γειτονιάς τους, του χώρου τους κ.λπ. Δηλαδή να πάρουν την υπόθεση στα χέρια τους οι πολίτες, μέσα όμως από προβλεπόμενους θεσμούς, όχι με μπαλτάδες και ενέδρες. Εκτός κι αν θέλουμε να γυρίσουμε πάλι στον 19ο αιώνα, που μας έγραφαν οι Άγγλοι και μας κορόιδευαν ότι είμαστε χώρα ληστών και αγρίων.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.