«Η εκκλησια ο,τι εχει και δεν εχει σε επιπεδο ακινητης περιουσιας πρεπει να το αξιοποιησει προς χαριν του λαου»

Στο πνεύμα των Χριστουγέννων έχουμε μπει εδώ και τέσσερις μέρες εφόσον διανύουμε την περίοδο της Σαρακοστής. Σήμερα, εν μέσω οικονομική κρίσεως, περισσότερο από ποτέ το πνεύμα της αγάπης και της στήριξης του συνανθρώπου θεωρείται αναγκαίο σε μια κοινωνία που έχει χάσει το βηματισμό της και οδηγείται σε αδιέξοδο. Σημαντικό ρόλο σε αυτό καλείται να παίξει η εκκλησία, η οποία αφού επαναπροσδιορίσει το ρόλο της θα πρέπει να παρέμβη «σε μια διαδικασία κοινοκτημοσύνης, προσφοράς, αλληλεγγύης προς κάθε άνθρωπο». Αυτό τονίζει σε συνέντευξή του στον ΠτΘ ο Ιωάννης Σιδηράς, θεολόγος, εκκλησιαστικός ιστορικός και νομικός. Με κριτικό λόγο ο κ. Σιδηράς αναλύει το θέμα της οικονομικής κρίσης, αλλά και την στάση της εκκλησίας, όχι μόνο για αυτή που θα έπρεπε να είναι σήμερα, αλλά και για αυτή που θα έπρεπε να ήταν εδώ και χρόνια…

«Η θεοποίηση της ύλης οδήγησε στην επικράτηση μιας καταναλωτικής φτώχειας σε αξίες, σε ιδανικά, και αρχές»

ΠτΘ: κ. Σιδηρά είθισται να λέγεται ότι η οικονομική κρίση την οποία βιώνει η ελληνική κοινωνία δεν είναι μόνο οικονομική αλλά και ηθική. Ποια είναι η δική σας άποψη;
Ι.Σ.: Η ελληνική κοινωνία βιώνει εσχάτως μια έντονη και πολυδιάστατη οικονομική κρίση, η οποία είναι πολυεδρική και ποικίλλει ως προς τα αίτιά της. Δεν είναι μια ακραιφνώς οικονομική κρίση αλλά κυρίως μια πνευματική κρίση, η οποία αποτελεί μέρος μιας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης που παρατηρείται εσχάτως. Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο πλέον ότι η ελληνική παραδοσιακή κοινωνία έχασε αυτό που ονομάζουμε ελληνική ιδιοπροσωπία και ελληνική αυτοσυνειδησία. Η καταρράκωση αξιών, η έλλειψη θεσμών, η ανυπαρξία ιδανικών, αρχών και προτύπων διαμόρφωσαν ένα τρόπο ζωής στο σύγχρονο Έλληνα, ο οποίος έμαθε να ζει με δανεικά, να παράγει λιγότερα και να καταναλώνει περισσότερα. Αυτή η οικονομική κρίση έχοντας ως υπόβαθρο την αναξιοκρατία, την διαφθορά, τη σήψη, τις πελατειακές σχέσεις, την θεοποίηση της ύλης, που φιλοσοφικά ονομάζεται ως υλισμός ή υλοκρατία, η υπέρμετρη κατανάλωση υλικών αγαθών, ο υπερκαταναλωτισμός, ο ατομικός ευδαιμονισμός, η απληστία, η φιλαυτία, η φιλοδημονία, η φιλοκτημοσύνη συνέβαλαν αποφασιστικά στο να ταυτιστεί η ζωή του ανθρώπου, η ευτυχία του, η επιβίωσή του και το μέλλον του μόνο με τα υλικά αγαθά. Τη στιγμή όμως που εξέλιπαν τα ατομικά υλικά αγαθά και πλέον βλέπουμε να στενάζει η ελληνική κοινωνία υπό την στενωπό της οικονομικής κρίσης φάνηκε ότι ο σύγχρονος πολιτισμός μας είναι μετέωρος, είναι έωλος, γιατί συνήθισε τον σύγχρονο άνθρωπο σε ένα τρόπο ζωής, χωρίς ουσιαστικό νόημα παρά μόνο σε μια επίπλαστη ετικέτα ευτυχίας που ταυτίζεται με τα υλικά αγαθά. Δεν είναι φαινόμενο μόνο ελληνικό, αλλά περισσότερο το ερμηνεύουμε στο πλαίσιο της ελληνικής κοινωνίας. Ανέκαθεν ο ελληνικός λαός διακρινόταν για την καλή χρήση και διαχείριση των υλικών αγαθών, για την μετριοπάθεια, το μέτρο, την εγκράτεια και την έντονη κοινωνική αλληλεγγύη. Φοβούμαι, ότι μπορώ πλέον να πω, πως στη σύγχρονη εποχή αυτά τα γνωρίσματα του ελληνικού φιλότιμου, της εγκράτειας, του μέτρου που δεν ταύτιζε την ευτυχία με την απληστία και τα υλικά αγαθά, έχουν πλέον εκλείψει. Σήμερα, όπως διατύπωσε πριν από λίγους μήνες στην πασχάλια εγκύκλιό της η Ιερά Σύνοδος της Εκκλησίας της Ελλάδος, η ελληνική κοινωνία βιώνει τις συνέπειες ενός υλοκρατικού πολιτισμού, ενός υπερκαταναλωτικού τρόπου ζωής που επισώρευσε τόσα χρόνια προβλήματα τα οποία τώρα ήρθαν στην επιφάνεια. Τα αίτια σε κοινωνικό επίπεδο είναι η φιλοκτημοσύνη, η απληστία. η υπέρμετρη αγάπη στην απόκτηση υλικών φθαρτών και πεπερασμένων αγαθών, η έλλειψη κοινωνικής αλληλεγγύης, η έλλειψη κοινωνικής συνοχής, η φιλαργυρία, η φιληδονία και γενικά ο ατομικισμός και ο καταναλωτικός εγωισμός που περιχαρακώνει τον άνθρωπο και τον καθιστά δούλο, έρμαιο και σκλάβο της ύλης, η οποία, όταν εκλείψει, μεταμορφώνει τον επίπλαστα ευτυχισμένο σε δυστυχισμένο.

ΠτΘ: Ποιο είναι το αντίδοτο σε όλα αυτά;
Ι.Σ.: Το αντίδοτο σε όλα αυτά είναι η κοινοκτημοσύνη, η αφιλαργυρία, η κοινωνική αλληλεγγύη που διδάσκεται μέσα από την εκκλησία. Φαίνεται στις μέρες μας ότι η εγκράτεια, το μέτρο, που εξέλιπαν είναι τα ζητούμενα για την επιβίωση ουσιαστικά ενός ολόκληρου λαού που βλέπει κόπους και θυσίες πολλών ετών να εξανεμίζονται εν μια νυκτί. Βασισθήκαμε ως λαός, κτίσαμε το μέλλον μας σε θεμέλια πάνω στην άμμο. Ζούσαμε με δανεικά, βιώναμε την καλοπέραση, την άνεση, την ραστώνη και την προσωπική μας νιρβάνα χωρίς την αίσθηση μιας κομμουνιστικής αντίληψης για τα υλικά αγαθά. Και όταν λέμε κομμουνιστικής αντίληψης εννοούμε αυτό το μοίρασμα ,την μετοχή του ενός στην περιουσία του άλλου, ως δυνατότητα κοινής συμμετοχής σε μια φιλάνθρωπη και ουσιαστικά ανθρωπιστική προσέγγιση του συνανθρώπου μας. Αυτή η κομμουνιστική προσέγγιση της ύλης είναι ό,τι γνησιότερο, γιατί έχει ευαγγελικές ρίζες, είναι αυτό που λέμε κοινοκτημοσύνη των πρώτων αιώνων. Είναι η χριστιανική κομμουνιστική αντίληψη για το πώς διαχειριζόμαστε την ύλη. Την διαχειριζόμαστε ως μέσο επιβίωσης και όχι ως μέσο πλουτισμού. Η θεοποίηση της ύλης οδήγησε στην επικράτηση μιας σύγχρονης δυστυχώς καταναλωτικής φτώχειας σε αξίες, σε ιδανικά, και αρχές.

«Η εκκλησία δεν μπορεί πλέον να αρκεστεί σε ένα πιάτο φαί, πρέπει να αναλάβει ποικιλόμορφη, πολυεδρική και πολυεπίπεδη δράση»

ΠτΘ: Σε όλο αυτό το πλαίσιο που έχει διαμορφωθεί ποια θα πρέπει να είναι η στάση της Εκκλησίας;
Ι.Σ: Η Εκκλησία έχει να διαδραματίσει περισσότερο από ποτέ σημαντικό ρόλο. Εάν και τώρα η Ορθόδοξη Εκκλησία είναι απούσα, τις συνέπειες θα τις δεχτεί από τον ελληνικό λαό άμεσα. Η Εκκλησία δεν μπορεί ένα από τα τρία βασικά συστατικά της στοιχεία που είναι το φιλανθρωπικό έργο, πέρα του αγιαστικού και του λειτουργικού, να το απεμπολήσει ή να το θάψει. Η φιλανθρωπική προσέγγιση του σύγχρονου ρόλου της Εκκλησίας, όταν στενάζει και ωδυνάται ο λαός, είναι sine qua non όρος και προϋπόθεση για την παρουσία της στο σύγχρονο οικονομικό και κοινωνικό γίγνεσθαι της χώρας, και όχι μόνο της ελληνικής κοινωνίας, αλλά κάθε κοινωνίας, που αντιμετωπίζει τέτοια προβλήματα. Τις τελευταίες ημέρες διαβάζουμε ότι στις μεγαλουπόλεις με γεωμετρική πρόοδο αυξήθηκαν οι μερίδες των συσσιτίων. Προστρέχει ο ταλαιπωρημένος και πεινασμένος ελληνικός λαός, οι άνθρωποι που είναι περιθωριοποιημένοι και δεν έχουν ούτε τα αναγκαία προς το ζην στην εκκλησία, ακόμη και για ένα πιάτο φαγητό. Το συσσίτιο που ως λέξη μας γυρίζει πίσω στην κατοχή ή σε δύσκολες περιόδους που έζησε η ελληνική κοινωνία και οι παλιότερες γενιές δυστυχώς προσέρχεται στο προσκήνιο. Δεν είναι όμως μόνο αυτό αρκετό. Η εκκλησία δεν μπορεί πλέον να αρκεστεί σε ένα πιάτο φαί, η εκκλησία πρέπει να αναλάβει ποικιλόμορφη, πολυεδρική και πολυεπίπεδη δράση. Είναι πλέον καιρός χωρίς ενδοιασμούς, χωρίς δισταγμούς, χωρίς χρονοτριβές, η εκκλησία ό,τι έχει και δεν έχει σε επίπεδο ακίνητης περιουσίας, -που να είμαστε ιστορικά ακριβείς δεν έχει την αμύθητη περιουσία, όπως, όταν ιδρύθηκε το νεοελληνικό κράτος, κατά την περίοδο του Όθωνα, αυτό ως απάντηση σε όσους ισχυρίζονται ότι είναι αμύθητη η περιουσία της,- να την αξιοποιήσει προς όφελος και χάριν ενός λαού που όντως μαστίζεται έντονα αυτή την περίοδο και δεν πρέπει να φοβόμαστε να το πούμε, βρίσκεται στα όρια της συλλογικής φτώχειας, της συλλογικής πενίας. Η εκκλησία πιστεύω ότι, εάν και τώρα δεν αναλάβει τις ιστορικές, πνευματικές ευθύνες έναντι του ελληνικού λαού, το αύριο θα την προσπεράσει και θα έχει να αντιμετωπίσει έντονη την κριτική και την αντίδραση αυτού του λαού που είναι και ποίμνιό της.
Τα ιδρύματα που ούτως ή άλλως ιδρύθηκαν πρέπει να τα επαυξήσει, θα πρέπει να ανοίξει τις πόρτες και με κάθε τρόπο κάθε κοινωνική ομάδα είτε χριστιανών είτε μη χριστιανών είτε αλλοδαπών η ημεδαπών, που ούτως ή άλλως το κάνει, θα πρέπει να την εγκολπώσει, να την αγκαλιάσει φιλανθρωπικά και να την ενισχύσει

Ο τρόπος της ζωής των εν γένει των ανθρώπων της εκκλησίας να είναι ζωή προσφοράς, αυτοθυσίας και διακονίας του πονεμένου λαού»

ΠτΘ: κ. Σιδηρά αυτό δεν θα πρέπει να είναι το αυτονόητο βάσει της διδασκαλίας της; Δεν θα έπρεπε ήδη να το έχει κάνει;
Ι.Σ.:. Ακούγεται συχνά το πώς φθάσαμε εδώ, πού ήταν ο αφυπνιστικός και εγερτήριος λόγος της εκκλησίας και δεν θα διστάσω να πω και θα επικαλεστώ την εισήγηση του μητροπολίτη Σισανίου και Σιατίστης κ. Παύλου κατά την τακτική συνεδρίαση της Ιεραρχίας της Εκκλησίας της Ελλάδος στις αρχές του Οκτώβρη του 2010 στην οποία ο εμπνευσμένος αυτός ιεράρχης «τσάκισε κόκαλα», είπε πικρές αλήθειες, ότι η Εκκλησία κατά τα τελευταία χρόνια συμβάδισε, συμπορεύτηκε με την πολιτική εξουσία και ενίοτε συνεπλάκη σε άσκοπες πολιτικές σχέσεις που δεν άρμοζαν στο ρόλο της. Πολλές φορές σκανδάλισε με την προκλητικότητα της ζωής ορισμένων που κατέχουν θέσεις στην ιεραρχία της. Παραμέλησε ίσως το φιλανθρωπικό της έργο και την ελεημοσύνη. Και αυτά τα λέει εν ενεργεία μητροπολίτης σε μια πολύ καυστική και σκληρή κριτική. Είναι καιρός παραδείγματα, όπως του Μεσογαίας και Λαυρεωτικής Νικολάου, του Αλεξανδρουπόλεως Ανθίμου οι οποίοι έδωσαν το μισθό και τη σύνταξή τους, να ακολουθηθούν και από άλλους. Πρέπει ο τρόπος της ζωής των κληρικών και εν γένει των ανθρώπων της εκκλησίας να είναι λιτός, να είναι ζωή προσφοράς, αυτοθυσίας και διακονίας του πονεμένου λαού. Πιστεύω ότι είναι η κατάλληλη ευκαιρία σε καιρούς πενίας η Εκκλησία να χρησιμοποιήσει αυτήν την θεόθεν, θα μου επιτρέψετε να πω, ευκαιρία για να δείξει και πάλι το γνήσιο κοινωνικό, αλληλέγγυο, φιλάνθρωπο ρόλο της και παρέμβασή της σε μια διαδικασία κοινοκτημοσύνης, προσφοράς, αλληλεγγύης προς κάθε άνθρωπο.

Η εκκλησία πρέπει να επαναπροσδιορίσει το ρόλο της

ΠτΘ: Πιστεύετε δηλαδή ότι η εκκλησία πρέπει να επαναπροσδιορίσει το ρόλο της;
Ι.Σ.: Πρέπει να επαναπροσδιορίσει το ρόλο της η εκκλησία μέσα στην ανθρώπινη κοινωνία σε ένα ραγδαία εξελισσόμενο κόσμο στον οποίο προστίθεται η φτώχεια και η ανέχεια και φαίνεται ότι η τεχνολογία και ο ορθολογισμός δεν είναι πάντοτε τα ασφαλή μέσα για την επιβίωση του σύγχρονου ανθρώπου, ούτε εξασφαλίζουν πάντοτε την ες αεί οικονομική ευμάρειά του. Αυτές τις ημέρες λέω ότι οι ανθρωπιστικές επιστήμες που τόσο είχαν υποτιμηθεί μπροστά στον βωμό της τεχνολογία, της επιστήμης και της προόδου των θετικών κατευθύνσεων αναδεικνύονται ως σωσίβια για μια πνευματική επανάσταση. Πρέπει να στραφούμε και προς τις ανθρωπιστικές επιστήμες γιατί χάσαμε τον άνθρωπο μέσα από τον σύγχρονο ορθολογιστή άνθρωπο. Επιτρέψτε μου να πω ότι αυτό το αδιέξοδο το βλέπουμε καθημερινώς. Οι ορδές των ανέργων πτυχιούχων, η φιλοσοφία του ορθολογισμού, ο υλισμός, ο ατομικισμός, η έλλειψη ανθρωπιάς και διαπροσωπικής κοινωνίας του ενός προς τον άλλον οδήγησαν στην διαμόρφωση μιας σύγχρονης κοινωνίας τερατούργημα. Σχεδόν στα όρια της ζούγκλας θα καταντήσουμε για ένα καρβέλι ψωμί να σκοτώνει ο ένας τον άλλο. Χτίσαμε ένα κόσμο στραβά και τώρα πληρώνουμε θα μου επιτρέψετε να χρησιμοποιήσω μια θεολογική φράση «τα οψώνια της αμαρτίας».

ΠτΘ: Η κρίση μακροπρόθεσμα πιστεύετε ότι θα μας ωφελήσει ως κοινωνία;
Ι.Σ.: Σήμερα που ζούμε την οικονομική κρίση όλα τα βλέπουμε μαύρα, μια γκρίζα και μίζερη πραγματικότητα μας καταπνίγει. Θέλω να τονίσω με έμφαση ότι πίσω από αυτή την κρίση θα ωφεληθούμε πνευματικά και ουσιαστικά ως λαός. Θα επαναπροσδιορίσουμε τη ζωή μας, αν όχι άμεσα, αλλά σε βάθος χρόνου. Θα αξιολογήσουμε στις πνευματικές τους διαστάσεις, όλα αυτά που αποτελούν τον υλικό πολιτισμό, θα αναθερμανθούν οι προσωπικές σχέσεις, θα έχουμε ένα πιο ανθρωπιστικό και ουσιαστικό νόημα ζωής. Αυτή η ζωή της υλοκρατίας, του ατομικισμού, του υλικού ευδαιμονισμού και της παντελούς αδιαφορίας για τον συνάνθρωπο που έφθανε μέχρι το σημείο να θεοποιούμε την ύλη και να θάβουμε το συνάνθρωπό μας για χάρη της, ανήκει στο παρελθόν και όσο γρηγορότερα το καταλάβουμε και επαναπροσδιορίσουμε τη ζωή μας, την φιλοσοφία και την κοσμοθεωρία μας απέναντι στη ζωή και στα υλικά αγαθά, τόσο ωφελιμότερο θα είναι για εμάς. Έτσι, πιστεύω ότι αυτή η οικονομική κρίση που έχει και πνευματικά αίτια μακροπρόθεσμα ίσως να αποβεί ωφέλιμη για το σύνολο του ελληνικού λαού μήπως και βρει τις παραδοσιακές του αξίες, τα ιδανικά και τις αρχές του που πάντοτε ενέπνεαν τον ανατολίτικο ελληνικό λαό. Θέλαμε να γίνουμε δυτικοευρωπαίοι, ορθολογιστές, υπολογίζαμε τα πάντα με μέτρο την ύλη και όχι τον άνθρωπο και κυρίως εξορίσαμε το θεό από τη ζωή μας. Για αυτό και τώρα ζούμε μια μόνιμη, άνυδρη, έρημη εξορία οικονομικής και πνευματικής πενίας.

Άστοχη η τοποθέτηση του μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Ανθίμου

ΠτΘ: κ. Σιδηρά ακούσαμε τον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Άνθιμο απευθυνόμενο στον κ. Μπουτάρη να λέει ότι “Όσο ζω εγώ, δε θα δεις ποτέ δημαρχεία”. Πώς κρίνετε την συμπεριφορά του;
Ι.Σ.: Θα πρέπει να πω ότι σέβομαι και υπολήπτομαι τον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης, κ. Άνθιμο. Είναι γεγονός ότι επί τριάντα χρόνια διακόνησε την Μητρόπολη Αλεξανδρουπόλεως, αλλά, δεν διστάζω να πω, ότι αυτή η δήλωσή του και η τοποθέτησή του, μάλιστα μέσα στον ιερό ναό του Αγίου Δημητρίου κατά την περιώνυμη ημέρα εορτασμού του Μεγαλομάρτυρος, ήταν μια φράση, η οποία δεν αρμόζει σε ορθόδοξο ιεράρχη. Είναι ωμή παρέμβαση στα πολιτικά πράγματα και ξενίζει απολύτως και χωρίς δεύτερη συζήτηση κάθε ορθόδοξο σκεπτόμενο χριστιανό, κάθε σκεπτόμενο μέλος της Εκκλησίας και σε τελική ανάλυση κάθε έλληνα πολίτη. Νομίζω ότι ήταν μια άστοχη τοποθέτηση του μητροπολίτη, σε κάθε περίπτωση δεν αρμόζουν ούτε στην πολυετή προσφορά του στην εκκλησία, διότι τον αδικεί, αλλά και διότι έχουν αρνητικό αντίκτυπο στο σύνολο της εκκλησίας και αν θέλετε επιχαίρουν οι αρνητές της πίστεως και οι δεδηλωμένοι εχθροί της εκκλησίας, που στηρίζονται σε τέτοιες δηλώσεις για να λένε ότι πολιτικολογεί η εκκλησία και οι άνθρωποί της. Αυτό πιστεύω ότι δεν θα έπρεπε να συμβεί, ήταν άσκοπο, άτυχο, πέραν και μακράν κάθε έννοιας ορθόδοξης παρουσίας ενός ιεράρχη μέσα στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Οι άνθρωποι της εκκλησίας έχουν κοινωνική άποψη, έχουν πολιτική κρίση, αυτό όμως δεν σημαίνει ότι εκφράζουν το σύνολο του κυρίαρχου ελληνικού λαού που κατά το σύνταγμα είναι μόνος αρμόδιος αυτός να εκλέγει και να αναδεικνύει τους αιρετούς άρχοντές του. Κανένας άλλος δεν μπορεί να διαδραματίσει ρόλο μεσολαβητή μεταξύ της βούλησης του ελληνικού λαού και εκείνων των υποψηφίων που θέλουν να εκπροσωπήσουν αυτό το λαό.

ΠτΘ: Παλιότερα όμως είδαμε πολιτικούς να ερίζουν για το ποιος έχει μεγαλύτερη πρόσβαση στις διάφορες θρησκευτικές οργανώσεις…
Ι.Σ.: Είναι γεγονός ότι κατά τα παλιότερα έτη, που ήταν περισσότερο έντονος ο παρεμβατικός ρόλος των διαφόρων χριστιανικών ή άλλως όπως τις ονομάζουν παραεκκλησιαστικών ή εξωεκκλησιαστικών οργανώσεων, πολλοί πολιτικοί προσπαθούσαν να έχουν την στήριξη αυτών των αδελφοτήτων, όπως ονομάζονταν, για να εισπράττουν ψήφους κατά την περίοδο των εκλογών. Αυτά ήταν τα λάθη τα οποία συσσωρευμένα στη συνείδηση του λαού τα πλήρωσε η εκκλησία. Ο λαός μας ειδικά αυτή την περίοδο θέλει μια εκκλησία μάνα.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.