Κωφευει η ΕΕ – ζωηρη αντιδραση του Κριτωνα Αρσενη για το κυανιο

Υπονομεύεται η προστασία της δημόσιας υγείας και του περιβάλλοντος από την εμμονή της Ευρωπαϊκής Επιτροπής –προφανώς υπό την πίεση των ισχυρών επιχειρηματιών του είδους- να μην απαγορεύσει τη χρήση κυανίου στην εξόρυξη μετάλλων.

Πρόκειται για ένα ζήτημα που αγγίζει και την περιοχή μας μέσα από το γνωστό σίριαλ των χρυσωρυχείων, με το άφθονο μελάνι που χύθηκε γι’ αυτό και με δεδομένη την καθολική αντίδραση σύσσωμης της Θρακιώτικης κοινωνίας. Για το θέμα των χρυσωρυχείων φυσικά και θα επανέλθουμε, προέχει ωστόσο να εστιάσουμε στις πρόσφατες εξελίξεις. Η ΕΕ δείχνει να κωφεύει απέναντι στις συνεδριάσεις περισσότερων από εκατό οργανώσεων και κινήσεων πολιτών και να γράφει στα παλαιότερα των υποδημάτων της το ισχυρό ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου για πλήρη απαγόρευση της χρήσης κυανίου στην εξόρυξη μετάλλων σε χώρες της Ε.Ε. μέχρι το 2011.

Η δεύτερη μεγαλύτερη -μετά το Chernobyl- περιβαλλοντική καταστροφή στην ιστορία της Ευρώπης συνέβη το 2000, όταν κυάνιο διέρρευσε στον Δούναβη από τη Baia Mare της Ρουμανίας και δηλητηρίασε ψάρια και ανθρώπους. Εκατό χιλιάδες κυβικά μέτρα νερού με πολύ υψηλές συγκεντρώσεις κυανίου και άλλων βαρέων μετάλλων, διέρρευσαν, πλήττοντας εκτός από τη Ρουμανία και τις Ουγγαρία και Σερβία. Δεκάδες χιλιάδες ψάρια ξεβράστηκαν, το πόσιμο νερό δηλητηριάστηκε και περισσότερα από εκατό άτομα -κυρίως παιδιά- νοσηλεύτηκαν σε νοσοκομεία λόγω μόλυνσης της διατροφικής αλυσίδας. Τα πραγματικά αποτελέσματα ακόμα δεν έχουν καταγραφεί. Αυτό το θλιβερό γεγονός δεν έγινε μάθημα στην Ε.Ε. παρά τις οργανωμένες κινητοποιήσεις πολιτών από Ελλάδα, Ρουμανία, Βουλγαρία, Αλβανία, FYROM, Τσεχία, Ουγγαρία, Γερμανία, Σουηδία, Βρετανία και Δανία, αλλά και από χώρες εκτός Ε.Ε. (Αργεντινή, Περού, ΗΠΑ.). Ούτε φωνή ούτε ακρόαση από τον επίτροπο Περιβάλλοντος Janez Potocnik, στην κοινή επιστολή 107 οικολογικών οργανώσεων, κινήσεων πολιτών και προσωπικοτήτων παγκοσμίου κύρους για την απαγόρευση μιας επικίνδυνης οικονομικής δραστηριότητας που χρησιμοποιεί ενώσεις κυανίου, όπως η εξόρυξη χρυσού. Ο επίτροπος και η Commission «πέταξαν» στον κάλαθο των αχρήστων ένα από τα ισχυρότερα ψηφίσματα που πέρασαν από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το οποίο καλούσε με ψήφους 488 υπέρ και 48 κατά την Ε.Ε. να εισηγηθεί σταμάτημα όλων των μεταλλευτικών-μεταλλουργικών τεχνολογιών που βασίζονται στο κυάνιο στην επικράτειά της.

«Παρ’ όλα αυτά συνεχίζεται η εξόρυξη μετάλλων όπως ο χρυσός με χρήση κυανούχων διαλυμάτων», λέει ο ευρωβουλευτής του ΠαΣοΚ Κρίτων Αρσένης προσθέτοντας: «Οι σχετικές επενδύσεις επιδοτούνται από τα κράτη-μέλη και την Ε.Ε. Η εξόρυξη συνεχίζεται ή προγραμματίζεται να ξεκινήσει σε Σουηδία, Φινλανδία, Σλοβακία, Ρουμανία, Βουλγαρία και Ελλάδα. Απαγορεύεται δια νόμου μόνο στην Ουγγαρία, στην Τσεχία και (μέσω νομολογίας) στη Γερμανία. Ενώνω τη φωνή μου» λέει ο Κρίτων Αρσένης, «με τις φωνές των τοπικών κοινωνιών που υφίστανται τις πρώτες συνέπειες και ζητώ την άμεση απαγόρευση της χρήσης κυανίου για την εξόρυξη χρυσού εντός της Ε.Ε. Κάθε οικονομική δραστηριότητα είναι ευπρόσδεκτη εφόσον συνάδει με την προστασία της υγείας των πολιτών και του περιβάλλοντος».

Άπαντες αντίθετοι, αλλά φαίνεται ότι τα λόγια δεν πείθουν…

Την ίδια ώρα και μέσα στον τραγέλαφο της νεοελληνικής πραγματικότητας, το Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης μπαίνοντας στο δρόμο που οραματίστηκαν οι επιστρέφοντες τη χώρα στον μεσαίωνα, διοργανώνει συνέδρια σε… σφιχτό εναγκαλισμό με τα «Χρυσωρυχεία Θράκης»! Στις αρχές του Οκτώβρη έγινε το «10ο ειδικό συνέδριο» της Ορεστιάδας από την Ελληνική Εταιρία Επιχειρησιακών Ερευνών και το τμήμα Δασολογίας και Διαχείρισης Περιβάλλοντος και Φυσικών Πόρων του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, με εύλογα και πύρινα τα ερωτήματα που εγείρονται και στα οποία θα επανέλθουμε.

Επανερχόμενοι στο ισχυρότατο ψήφισμα για το οποίο αδιαφόρησε η Ε.Ε., σημειώνουμε ότι τον περασμένο Μάιο το αίτημα ήρθε στο Ευρωκοινοβούλιο, με πρωτοβουλία Ούγγρου Ευρωβουλευτή και με τις υπογραφές πολλών ακόμα, μεταξύ των οποίων και τεσσάρων Ελλήνων: Θεόδωρος Σκυλακάκης (ΝΔ), Κρίτων Αρσένης (ΠαΣοΚ), Νικόλαος Χουντής (ΣυΡιζΑ) και Μιχάλης Τρεμόπουλος (Οικολόγοι-Πράσινοι). Είναι δε ενδιαφέρον ότι ψηφίστηκε ακόμα και από κόμματα που εν Ελλάδι προωθούν τις μεταλλουργίες χρυσού με κυάνωση… Το ψήφισμα ήρθε σε μια στιγμή που πληθαίνουν οι αιτήσεις αδειοδότησης μεταλλουργιών χρυσού με κυάνιο, ειδικά σε Ελλάδα, Βουλγαρία, Ρουμανία και Σλοβακία και αυξάνονται αντίστοιχα οι αντιδράσεις των τοπικών κοινωνιών. Μόνο στη Βουλγαρία υπάρχουν τρεις τέτοιες προτάσεις, ενώ στην Ελλάδα υπάρχουν μέχρι στιγμής τα γνωστά τρία μεταλλεία (Πέραμα, Σάπες, Χαλκιδική) όμως η βόρεια Ελλάδα έχει πλήθος πολλά υποσχόμενων χρυσοφόρων κοιτασμάτων. Το σημαντικό ψήφισμα απορρίφθηκε με συνοπτικές διαδικασίες από τον νέο Επίτροπο Περιβάλλοντος Janez Potocnik, ο οποίος «συμβουλεύθηκε» μόνο τη μεταλλευτική βιομηχανία, αγνοώντας επιδεικτικά τους πολίτες και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις που ζητούσαν να συμμετέχουν στη διαβούλευση.

Στις 8 Σεπτεμβρίου, 125 περιβαλλοντικές οργανώσεις έστειλαν στον επίτροπο επιστολή με την οποία του υπενθυμίζουν την υποχρέωση της επιτροπής να προστατεύει το δημόσιο συμφέρον, απαιτώντας την έναρξη μιας διαφανούς και ισορροπημένης διαδικασίας διαβούλευσης. Το ζήτημα δεν είναι πλέον μόνο το κυάνιο, είναι και η δημοκρατία. Και περιμένουν την απάντηση του…

«Κοντά σε τέτοιες δραστηριότητες δεν μπορεί να υπάρξει γεωργία, κτηνοτροφία ή τουρισμός»

Συνομιλώντας με την Μαρία Καδόγλου από το Παρατηρητήριο Μεταλλευτικών Δραστηριοτήτων, έθεσε υπόψη μας τα εξής: «Από τις τρεις εταιρείες χρυσού που δραστηριοποιούνται στην Ελλάδα, μόνο η μία (τα «Χρυσωρυχεία Θράκης») παραδέχεται ότι προτίθεται να εφαρμόσει κυάνωση για την απόληψη του χρυσού και κατά συνέπεια η απαγόρευση θα την επηρεάσει άμεσα. Οι άλλες δυο («Μεταλλευτική Θράκης» και «Ελληνικός Χρυσός») ισχυρίζονται ότι θα εφαρμόσουν άλλες μεθόδους, υποτίθεται “φιλικές προς το περιβάλλον”. Μόνο που αυτές οι μέθοδοι είναι πειραματικές και αμφίβολης οικονομικής βιωσιμότητας, διότι επιτυγχάνουν σημαντικά μικρότερη απόληψη χρυσού σε σχέση με το κυάνιο. Άλλωστε ο ίδιος ο Ευρωπαϊκός Σύνδεσμος Μεταλλευτικών Επιχειρήσεων (Euromines) δηλώνει σαφώς ότι “δεν υπάρχει άλλη μέθοδος για τη μεταλλουργία χρυσού” και αυτό ήταν το βασικό επιχείρημα που προέβαλε για να πολεμήσει το ψήφισμα του Ευρωκοινοβουλίου!».

Η κ. Καδόγλου λέει ότι «το κυάνιο δεν είναι το μόνο πρόβλημα με την εκμετάλλευση του χρυσού» και εξηγεί: «Τα βασικά προβλήματα είναι η απώλεια γης και δασών και η ρύπανση των νερών, δηλαδή η ανάλωση φυσικών πόρων απαραίτητων για τις άλλες ανθρώπινες δραστηριότητες και για την ίδια τη ζωή. Πρόβλημα είναι ότι αλέθουμε ένα ολόκληρο βουνό για να πάρουμε μερικά γραμμάρια μετάλλου και αφήνουμε πίσω ένα άλλο βουνό από τοξικά απόβλητα. Πρόβλημα είναι ο προσανατολισμός μιας περιοχής σε μια δραστηριότητα βαριάς βιομηχανίας που εμποδίζει την ανάπτυξη των άλλων παραγωγικών της δυνατοτήτων. Διότι βέβαια κοντά σε τέτοιες ρυπογόνες δραστηριότητες δεν μπορεί να υπάρξει ούτε γεωργία, ούτε κτηνοτροφία, ούτε τουρισμός. Άλλωστε εκεί όπου υπάρχει μεταλλευτικό ενδιαφέρον, οι άλλες δραστηριότητες αποθαρρύνονται ώστε να μπορέσει να αναπτυχθεί το μεταλλείο κι έτσι ο τόπος οδηγείται στην μονοκαλλιέργεια και στην υπανάπτυξη».

Όσο για την πορεία των πραγμάτων, η συνομιλήτριά μας τονίζει: «Ο μόνος λόγος που αυτή τη στιγμή υπάρχουν μόνο τρεις προτάσεις για έρευνα και εκμετάλλευση χρυσού, είναι ότι ο κόσμος έχει στυλώσει τα πόδια και λέει “όχι”! Σε όλο τον κόσμο, γίνεται μια απίστευτη κούρσα για την εκμετάλλευση κοιτασμάτων χρυσού, που συνοδεύεται από μεγάλες περιβαλλοντικές καταστροφές. Την Ελλάδα την παρακολουθούν στενά οι ξένες εταιρείες αλλά προς το παρόν δεν μπαίνουν, γιατί περιμένουν να δουν τι θα γίνει με αυτές τις τρεις προτάσεις. Θα καταφέρει κάποια να προχωρήσει; Αν έστω και μια το καταφέρει, θα έχουμε αλυσιδωτές αιτήσεις για νέες επεμβάσεις. Και μετά από μερικά χρόνια θα μετράμε τρύπες…».

«Η προπαγάνδα κάνει να νομίζουμε ότι θα σωθούμε από τα μεταλλεία χρυσού»

Η κ. Καδόγλου σημειώνει ότι «στη δύσκολη περίοδο που περνάμε, η προπαγάνδα παρουσιάζει τις εταιρίες χρυσού περίπου ως σωτήρες» και λέει: «Οι εταιρείες δεν πληρώνουν δικαιώματα στο δημόσιο και τα κέρδη με διάφορα λογιστικά τεχνάσματα φυγαδεύονται από τις ξένες μητρικές εταιρείες σε off-shore εταιρείες και από εκεί στις τσέπες των μεγαλομετόχων. Το μόνο όφελος που μένει για τον τόπο είναι κάποιες θέσεις εργασίας, λίγες γιατί οι διαδικασίες είναι σε μεγάλο βαθμό αυτοματοποιημένες. Βεβαίως ο αριθμός των θέσεων εργασίας φουσκώνεται κατά το δοκούν για να εξυπηρετήσει τις σκοπιμότητες της εταιρείας. Με την εντελώς στρεβλή αντίληψη περί “ανάπτυξης” που επικρατεί στην Ελλάδα, αυτό θεωρείται ανάπτυξη και μάλιστα “υπέρτερο εθνικό όφελος”! Οι οικονομικές και κοινωνικές επιπτώσεις από την απαξίωση της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής και την απώλεια εισοδήματος των ανθρώπων που ζουν από αυτές, οι ζημίες στο περιβάλλον, η απώλεια υδατικών πόρων κλπ, ούτε αποτιμώνται ούτε υπεισέρχονται με κανένα τρόπο στη λήψη αποφάσεων».

Όσο για τα προγράμματα αυτά, που εντάσσονται στον αναπτυξιακό νόμο και θα επιδοτηθούν αδρά από τους πολίτες και μάλιστα στις παρούσες συνθήκες, η συνομιλήτριά μας δηλώνει: «Τα εκατομμύρια που θα δοθούν σαν επιδότηση στις μεταλλευτικές εταιρείες για να ξεκοιλιάσουν τη γη μας, θα έπρεπε να δοθούν για τη στήριξη της αγροτικής και κτηνοτροφικής παραγωγής ώστε να προσανατολιστούν προς πιο κερδοφόρες καλλιέργειες, ποιοτικά προϊόντα διατροφής, νέες τεχνολογίες και μεταποίηση. Εμείς ενώ βλέπουμε να έρχεται μια εθνικών διαστάσεων καταστροφή της αγροτικής οικονομίας, νομίζουμε ότι θα σωθεί η χώρα από τα μεταλλεία χρυσού και δίνουμε τεράστιες επιδοτήσεις, ζεστό χρήμα που το στερούμε από εκεί που είναι πραγματικά αναγκαίο».

Κλείνοντας την κουβέντα μας, η κ. Καδόγλου λέει τα εξής: «Με τις οδηγίες του ΔΝΤ φτιάχνεται ένα νέο πλέγμα νόμων που έχουν στόχο να δέσουν τα χέρια του πολίτη και να του αφαιρέσουν τη δυνατότητα αντίδρασης σε καταστροφικά έργα. Με τον νέο νόμο που προωθείται για “την επιτάχυνση των μεγάλων έργων και των στρατηγικών επενδύσεων”, το περιβόητο “fast track”, προβλέπεται μια σειρά παρεκκλίσεων από την κείμενη νομοθεσία, αδειοδότηση με συνοπτικές διαδικασίες και με μειωμένη παρέμβαση των πολιτών. Και οι επενδύσεις χρυσού θεωρούνται κατ’ εξοχήν “στρατηγικές” επενδύσεις. Οι καιροί είναι πονηροί και πρέπει να είμαστε σε εγρήγορση…».

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.