«Απαραδεκτη και επικινδυνη η πρωτοβουλια του Κρις Σπυρου»

Σχόλια και αντιδράσεις προκάλεσε η απόφαση του Κρις Σπύρου και της «Παγκόσμιας Ενορίας Αγίας Σοφίας» για την πραγματοποίηση στις 17 Σεπτέμβρη Θείας Λειτουργίας στην Αγία Σοφία στην Κωνσταντινούπολη. Τελικά η προσπάθεια ματαιώθηκε και αντί της Θείας Λειτουργίας τελέστηκε τρισάγιο στα σύνορα στην περιοχή των Κήπων, στον Έβρο.

Τους προβληματισμούς και την άποψή του για την όλη προσπάθεια μεταφέρει μέσα από τον ΠτΘ ο θεολόγος και εκκλησιαστικός ιστορικός Ιωάννης Σιδηράς. Ο κ. Σιδηράς χαρακτηρίζει την προσπάθεια «λίαν επικίνδυνη» τόσο για το Οικουμενικό Πατριαρχείο όσο και για την μειονότητα που διαβιεί εκεί και η οποία θέτει σε άμεσο κίνδυνο όλη την προσπάθεια που καταβάλλεται εκ μέρους του Οικουμενικού Πατριάρχου τα τελευταία χρόνια με θετικά αποτελέσματα. Ο κ. Σιδηράς τοποθετείται επίσης και επί του θέματος των εκλογών που έγιναν στην γείτονα για την συνταγματική αναθεώρηση τονίζοντας ότι μόνο θετικά αποτελέσματα μπορεί να έχει για τις μειονότητες που ζουν εκεί και ειδικότερα για την ελληνική ομογένεια και το Οικουμενικό Πατριαρχείο.

Ο Κρις Σπύρου υποτίμησε τον Πατριάρχη

ΠτΘ: Η απόφαση του Κρις Σπύρου να τελέσει Θεία Λειτουργία στην Αγία Σοφία στις 17 Σεπτέμβρη προκάλεσε αντιδράσεις. Ποια είναι η δική σας θέση;
Ι.Σ.: Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από τον κ. Κρις Σπύρου, ο οποίος ίδρυσε την λεγόμενη «Παγκόσμια Ενορία της Αγίας Σοφίας», πράγμα το οποίο και εκκλησιολογικά δεν υφίσταται, δεν υπάρχει παγκόσμια ενορία στην Ορθόδοξη Εκκλησιολογία και Θεολογία, οι ενορίες είναι συγκεκριμένες και μέσα σε συγκεκριμένα όρια. Η συγκεκριμένη λοιπόν ομάδα αποφάσισε την ημέρα της Μεγαλομάρτυρος Σοφίας να τελέσει Θεία Λειτουργία παρουσία ενός κληρικού, του οποίου βέβαια δεν γνωρίζουμε την προέλευση, στον Ιερό Ναό της του Θεού Σοφίας Κωνσταντινουπόλεως. Κατ’ αρχήν θα ήθελα να κάνω μια διευκρίνιση. Η Αγία Σοφία της Κωνσταντινουπόλεως δεν εορτάζει την σημερινή ημέρα της Μεγαλομάρτυρος Σοφίας, αλλά είναι αφιερωμένη στην Την Θεού Λόγου Σοφία, δηλαδή στο δεύτερο πρόσωπο της Αγίας Τριάδος, στον Ιησού Χριστό, που είναι ο Λόγος και η Σοφία του Θεού Πατρός, και γιόρταζε κατά την περίοδο της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας την ημέρα των Χριστουγέννων, που είναι η ημέρα της Γεννήσεως του Μονογενούς Υιού και Λόγου του Θεού. Αυτή η πρωτοβουλία δεν τελούσε εν αδεία και πρωτοβουλία του Οικουμενικού Πατριάρχου Βαρθολομαίου, ούτε είχε χορηγηθεί η σχετική άδεια από το Τουρκικό κράτος. Ακόμη περισσότερο θα ήθελα να προχωρήσω και να πω ότι ο τρόπος με τον οποίο ενήργησε η συγκεκριμένη ομάδα είναι απαράδεκτος και λίαν επικίνδυνος για το ίδιο το Οικουμενικό Πατριαρχείο και για τους Ρωμιούς, διότι παρέκαμψε προκλητικά και με ασέβεια τον ίδιο τον Οικουμενικό Πατριάρχη Βαρθολομαίο, του οποίου δεν ζητήθηκε η γνώμη και ευλογία και επιπλέον έθετε σε κίνδυνο, από την πρώτη στιγμή που ξεκίνησε η όλη αυτή προσπάθεια, τις καλές σχέσεις που έχει αναπτύξει όλα αυτά τα χρόνια ο Οικουμενικός Πατριάρχης με την Τουρκική κυβέρνηση, της οποίας τα αποτελέσματα βλέπουμε ότι άρχισαν να αποδίδουν καρπούς, όπως είναι οι πολλές άδειες λειτουργίας εκκλησιών στην Καππαδοκία, στην Πέργαμο, στο Αϊβαλί, στην Έφεσο, στην Ανατολική Θράκη και εσχάτως στην Παναγία Σουμελά της Τραπεζούντας. Απ’ ό,τι επίσης ακούγεται το 2011 μάλλον θα δοθεί άδεια για την επαναλειτουργία της Ιεράς Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Όλα αυτά η εν λόγω ομάδα, και το λέω με ιερή αγανάκτηση, δεν τα έλαβε υπ’ όψιν της. Υποτίμησε το ρόλο του Οικουμενικού Πατριάρχου, ο οποίος κατά το Κανονικό Δίκαιο και κατά την Ορθόδοξη Εκκλησιολογία και θεολογική διδασκαλία των Πατέρων είναι ο οικείος και κυρίαρχος επίσκοπος της Κωνσταντινουπόλεως της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Κωνσταντινουπόλεως. Και το ερώτημα είναι πώς θα τελούνταν Θεία Λειτουργία παρουσία ενός ιερέως, ο οποίος δεν έλαβε άδεια και ευλογία από τον Πρωτόθρονο και Πρωτεπίσκοπο Αρχιερέα της κατά Ανατολάς Ορθοδόξου Εκκλησίας που είναι ο Οικουμενικός Πατριάρχης;

ΠτΘ: Πιστεύετε δηλαδή ότι όλο αυτό θα μπορούσε να δημιουργήσει πρόβλημα στο καλό κλίμα που υπάρχει μεταξύ τουρκικής κυβέρνησης και Πατριαρχείου;
Ι.Σ.: Όλα αυτά θα μπορούσαν να τορπιλίσουν το καλό κλίμα μεταξύ της Τουρκικής κυβέρνησης και του Οικουμενικού Πατριαρχείου σε μια προσπάθεια κατά την οποία ο Πατριάρχης επιδιώκει να υπάρχει όσο το δυνατόν μεγαλύτερη και αποτελεσματικότερη ικανοποίηση στα δίκαια αιτήματα του Πατριαρχείου. Αυτό θα μπορούσε να γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης, και πιστεύω ότι θα γίνει από τους εξτρεμιστικούς κύκλους της Τουρκίας και κυρίως από το βαθύ κράτος, προκειμένου να χτυπηθεί και η κυβέρνηση Ερντογάν και να ανακοπεί η θετική εξέλιξη των δικαίων αιτημάτων του Πατριαρχείου, όπως η αναγνώριση νομικής προσωπικότητας που εκκρεμεί, η επιστροφή της δημευθείσης περιουσίας του Πατριαρχείου η οποία σε πολλές περιπτώσεις παρανόμως βρίσκεται στα χέρια του Τουρκικού κράτους και βεβαίως η χορήγηση της πολυπόθητης άδειας για την επαναλειτουργία της Θεολογικής Σχολής της Χάλκης. Ένας ενθουσιασμός, ένας ρομαντισμός, μια αφέλεια, μια επιπολαιότητα δεν μπορεί να γίνεται αιτία για να υποτιμάται και να παραγκωνίζεται και να παραγνωρίζεται ο ρόλος του Οικουμενικού Πατριάρχου. Δεν ζήτησε ο εν λόγω κύριος και αυτή όλη η κίνηση ούτε καν την άδεια και ευλογία, ούτε καν συζήτησε με τον Οικουμενικό Πατριάρχη. Αυτό σε συνδυασμό με τις προκλητικές δηλώσεις ότι «ο Πατριάρχης είναι όμηρος και εξυπηρετεί άλλα συμφέροντα» δείχνουν ότι υποτιμήθηκε ο ρόλος του Πατριαρχείου και η θέση του. Το Πατριαρχείο το αντιμετώπισαν ωσάν να είναι ένα τουρκικό ίδρυμα. Έτσι δημιουργείται το λεγόμενο κακό εκκλησιαστικό προηγούμενο, διότι στην έδρα και στο έδαφος του Οικουμενικού Πατριαρχείου μετεφέρθη κληρικός για να τελεστεί Θεία Λειτουργία στον πρώτο ναό της Χριστιανοσύνης, στο ναό της πάλαι ποτέ Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, που ήταν ο ναός δίπλα στον οποίο ήταν η Μεγάλη Εκκλησία, δηλαδή το Πατριαρχείο. Το ερώτημα είναι τι θα πουν, όταν γίνονται αυτά, οι υπόλοιπες ορθόδοξες εκκλησίες; Όταν εμείς οι Ρωμιοί υποτιμούμε τον εκκλησιολογικό, θεολογικό, ιστορικό και πνευματικό ρόλο του Πατριάρχου και αυτοί δεν έχουν λόγο να τον αναγνωρίζουν.

Ο ιερέας για να λειτουργήσει θα έπρεπε να είχε εξασφαλιστεί άδεια από το Οικουμενικό Πατριαρχείο

ΠτΘ: κ. Σιδηρά ο ιερέας που θα χοροστατούσε της λειτουργίας δεν ανήκει στην Αρχιεπισκοπή Αμερικής; Αυτό δεν δημιουργεί ένα προβληματισμό;
Ι.Σ.: Γεννάται ένα ζήτημα που αφορά στο σε ποια εκκλησία ανήκε αυτός ο κληρικός, δηλαδή σε ποια εκκλησιαστική δικαιοδοσία υπάγεται. Υπάγεται σε μια από τις μητροπόλεις του Πατριαρχείου στην Ευρώπη; Υπάγεται σε κάποια συγκεκριμένη και κανονική αναγνωρισμένη Μητρόπολη της Αμερικής; Κατ’ αρχήν για να ξεκινήσει θα έπρεπε προηγουμένως και με βάση το εκκλησιαστικό δίκαιο να πάρει άδεια αναχώρησης για συγκεκριμένη δικαιοπραξία πρώτα από τον οικείο Επίσκοπο και αν υποθέσουμε ότι ανήκει σε μια Μητρόπολη της Αμερικής είναι ο Αρχιεπίσκοπος Αμερικής, αφού προηγουμένως είχε εξασφαλιστεί η άδεια από τον οικείο και κυρίαρχο επίσκοπο που είναι ο Αρχιεπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως, ο Οικουμενικός Πατριάρχης.

Η κίνηση γύριζε τις σχέσεις Φαναρίου – Τουρκικής κυβέρνησης εκατό χρόνια πίσω

ΠτΘ: Από την άλλη κ. Σιδηρά γεννά ερωτηματικά και η στάση του κ. Κρις που ως πολιτικός θα έπρεπε να είναι περισσότερο προσεκτικός. Και ένας αφελής δεν θα προέβαινε σε μια τέτοιου είδους κίνηση…
Ι.Σ.: Όλη αυτή η κίνηση έχει πολλά κενά και γεννά πολλά ερωτήματα. Ο κ. Κρις είναι πολιτικός και σε επίπεδο διπλωματίας θα έπρεπε οι κινήσεις να είναι προσεκτικότερες. Και ένας αφελής θα πίστευε ότι μια τέτοια κίνηση δεν θα είχε θετικά αποτελέσματα
Δεν μπορώ να καταλάβω αν ήταν ένας ενθουσιασμός μόνο, μια αφέλεια, ένας ρομαντισμός. Μάλιστα υπήρξε και σύμβουλος εξ όσων γνωρίζω του προέδρου Κλίντον και θα έπρεπε να γνωρίζει ότι τα πολιτικά πράγματα και η διπλωματία δεν γίνεται ούτε στα ραδιόφωνα ούτε στις τηλεοράσεις. Ο εν λόγω κύριος το διαφήμιζε εδώ και τέσσερα πέντε χρόνια, και μάλιστα είχε πολλές φορές βήμα σε συγκεκριμένο τηλεοπτικό σταθμό της Βορείου Ελλάδος, τον άκουσα προσωπικά πολλές φορές να το διατυμπανίζει αυτό. Ως πολιτικός όμως θα έπρεπε να γνωρίζει ότι τα δολάρια στην Τουρκία δεν ανοίγουν πόρτες, όταν πρόκειται για τόσο σοβαρά ζητήματα, αυτό σε συνδυασμό με τον ρόλο που θα έπρεπε να διαδραματίσει το ελληνοαμερικανικό λόμπι για τα δίκαια αιτήματα του Πατριαρχείου. Αυτή η κίνηση όχι μόνο δεν τα ικανοποιούσε αλλά γύριζε τις σχέσεις του Φαναρίου με την κυβέρνηση εκατό χρόνια πίσω. Έθετε λοιπόν σε άμεσο κίνδυνο όλη αυτή την πορεία που έχει καθιερωθεί εδώ και πολλά χρόνια.

Το ζήτημα είναι να μην προκαλούμε

ΠτΘ: Η άποψη του Οικουμενικού Πατριάρχου, η οποία έχει καταγραφεί και στην εφημερίδα μας, ήταν ότι είναι φήμες όλα τα περί τέλεσης Θείας Λειτουργίας στην Αγίας Σοφία. Ο κ. Κρις δεν είχε επαφή με το Πατριαρχείο, ώστε να μην φθάσει το θέμα εκεί;
Ι.Σ.: Κατά την τελευταία επίσκεψη του Θρησκευτικού Συλλόγου Αγία Μαρίνα Ιμέρου όταν ετέθη το ζήτημα στον Οικουμενικό Πατριάρχη η φράση του ήταν ότι δεν ισχύει τίποτα, όσον αφορά την επαναλειτουργία της Αγια Σοφιάς, ο εν λόγω κύριος δεν βρίσκεται σε συνεννόηση με το Οικουμενικό Πατριαρχείο και τον ίδιο προσωπικά, ούτε υπάρχει άδεια και ευλογία από το Οικουμενικό Πατριαρχείο, ούτε από την Τουρκική κυβέρνηση. Ο εν λόγω κύριος το γνώριζε αυτό, αλλά, όλες αυτές τις ημέρες, δεν μπήκε στην διαδικασία να υποβάλλει ούτε σχετικό αίτημα για συνάντηση με τον Πατριάρχη για το ζήτημα αυτό, ούτε και για το ζήτημα του κατά πόσο μπορεί να υπάρξει μια συνεργασία με το Πατριαρχείο για οποιοδήποτε θέμα σχετίζεται με την επαναλειτουργία της Αγίας Σοφίας. Αυτά τα θέματα απαιτούν ωριμότητα, φρόνηση και σύνεση και όταν έρθει ο κατάλληλος καιρός όλα μπορούν να συμβούν σε αυτή τη ζωή, όπως συνέβη και με την Παναγία Σουμελά, με την διπλωματία που υπήρξε για τη χορήγηση αδείας επαναλειτουργίας της. Το γεγονός όμως είναι ότι λειτούργησε η Παναγία Σουμελά. Αυτό μπορούσε και μπορεί να συμβεί στο μέλλον, και το πιστεύω και για την Αγία Σοφία. Το ζήτημα είναι να μην προκαλούμε γιατί η διπλωματία και η πολιτική έχει συγκεκριμένους όρους και προϋποθέσεις υπό τις οποίες τελείται και συντελείται.

ΠτΘ: κ. Σιδηρά είπατε ότι ο όρος Παγκόσμια Ενορία δεν υφίσταται στην εκκλησιολογία της Ορθόδοξης Εκκλησίας. Τι είναι αυτός ο φορέας;
Ι.Σ.: Ο εν λόγω κύριος ίδρυσε πριν από χρόνια τον εν λόγω φορέα με τον τίτλο «Παγκόσμια Ενορία της Αγίας Σοφίας», που δεν τελεί υπό την ευλογία του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ούτε την άδειά του έχει, ούτε καν συνεργάζεται με αυτό, αλλά και από θεολογικής και εκκλησιολογικής απόψεως δεν υφίσταται η έννοια της Παγκοσμίου Ενορίας, διότι Universalize Epitropus, κατά αιρετική διδασκαλία, είναι μόνο ο Πάπας, ο οποίος εμφανίζεται ως Παγκόσμιος Επίσκοπος. Δεν υπάρχει στην Ορθόδοξη θεολογία και εκκλησιολογία ούτε ο όρος Παγκόσμιος Επίτροπος ούτε Παγκόσμια Ενορία. Είναι πρωτοφανή, καινοφανή και καινόδοξα αυτά τα οποία ζούμε αυτές τις ημέρες. Ευτυχώς τελικά η προσπάθεια ματαιώθηκε και θα τελεστεί από ό,τι πληροφορούμαστε ένα απλό τρισάγιο στους Κήπους του Έβρου. Φοβούμαι, βέβαια, αν και σε μικρότερο βαθμό, πάντως είναι βέβαιο, ότι θα γίνει αντικείμενο εκμετάλλευσης από τη γειτονική χώρα και από συγκεκριμένους κύκλους. Εύχομαι να μη θίξει και να μην αγγίξει αυτή η κίνηση καθόλου τις σχέσεις του Φαναρίου με την Τουρκική Κυβέρνηση.

Η συνταγματική αναθεώρηση στην Τουρκία μόνο θετικά αποτελέσματα για το Οικουμενικό Πατριαρχείο

Σχολιάζοντας τα αποτελέσματα του τουρκικού δημοψηφίσματος για την αναθεώρηση του Συντάγματος στην Τουρκία ο κ. Σιδηράς αναφέρει ότι αυτό «αποτελεί ορόσημο καταλυτικής σημασίας για τον ουσιαστικό εκδημοκρατισμό της Τουρκίας. Η πρωτοβουλία του πρωθυπουργού Ερντογάν, που αποδεικνύεται και μεγάλος και ρηξικέλευθος πολιτικός με όραμα, θα έχει άμεσες θετικές επιπτώσεις και στις μειονότητες που διαβιούν μέσα στην τουρκική επικράτεια. Τα περιουσιακά δικαιώματα, οι ατομικές ελευθερίες και οι θρησκευτικές που αποτελούν στοιχεία της δημοκρατικής πεμπτουσίας, ενός σύγχρονου δυτικοευρωπαϊκού τύπου κράτους, έχουν άμεση σχέση και αναφορά με την ίδια την επιβίωση και την πρόοδο των μειονοτήτων στην γειτονική χώρα. Η Ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινουπόλεως με τους ελάχιστους εναπομείναντες Ρωμιούς, σε συνδυασμό με την παρουσία του Οικουμενικού Πατριαρχειόυ στην Κωνσταντινούπολη πιστεύω ότι έχουν να ωφεληθούν από αυτές τις μεταρρυθμίσεις. Δεν μπορεί να διαφεύγει της προσοχής ότι μέχρι αυτή τη στιγμή επί πολλές δεκαετίες οι μειονότητες αντιμετωπίζονταν ως ξένο σώμα στην γειτονική χώρα, παρότι έφεραν την τουρκική υπηκοότητα, και αντιμετωπίζονταν με καχυποψία και πολλές φορές, όπως αποδεικνύεται από ιστορικά γεγονότα, περιθωριοποιούνταν. Ειδικότερα για την ελληνική μειονότητα της Κωνσταντινούπολης τώρα πιστεύω ότι ανοίγονται νέες προοπτικές για να μπορέσει να απολαύσει, έστω και με δυσκολίες πάλι, όλα αυτά τα ατομικά δικαιώματα και τις κοινωνικές ελευθερίες που στερήθηκε επί τόσες δεκαετίες. Ειδικότερα για το Οικουμενικό Πατριαρχείο, – που μέχρι σήμερα δεν έχει νομική προσωπικότητα και άρα δεν είναι φορέας δικαιωμάτων και υποχρεώσεων, με συνακόλουθο αποτέλεσμα να δημεύεται η περιουσία του εν μια νυκτί, μόνο και μόνο γιατί δεν έχει νομική προσωπικότητα και άρα δεν έχει δικαίωμα να είναι ιδιοκτήτης ακινήτου περιουσίας την οποία ελευθέρως να διαχειρίζεται – πιστεύω ότι μπορεί υπό καλύτερες συνθήκες και προοπτικές να συνεχίσει την παρουσία του, το ρόλο του και την καθαρά θρησκευτική και πνευματική διακονία του στην προαιώνια ιστορική του καθέδρα, το Φανάρι. Τα περιουσιακά δικαιώματα του Πατριαρχείου, η απρόσκοπτη και ακώλυτη δυνατότητα να ασκεί τις θρησκευτικές του ελευθερίες και τον θρησκευτικό του ρόλο είναι ίσως από τις πλέον θετικές εξελίξεις που μπορούν να συνδυαστούν με την τροποποίηση των άρθρων του τουρκικού συντάγματος. Δεν νοείται σε μια χώρα που επιδιώκει την ένταξή της στην Ευρωπαϊκή Ένωση ένας τέτοιος θεσμός δεκαεπτά αιώνων, που είναι Οικουμενικός θεσμός και όχι ένα τουρκικό ίδρυμα, να μην έχει το δικαίωμα να διατηρεί ακίνητη περιουσία, να την διαχειρίζεται, να μην έχει νομική προσωπικότητα για να διεκδικεί τα δικαιώματά του και δεν είναι δυνατόν να κινδυνεύει οποιαδήποτε στιγμή από τον οποιοδήποτε θρησκευτικό φονταμενταλισμό ή την οποιαδήποτε εθνικιστική μισσαλοδοξία.

Η τροποποίηση του τουρκικού συντάγματος είναι ίσως ένα από τα ουσιαστικότερα βήματα, μια από τις ουσιαστικότερες μάχες που θα κριθεί με την έγκριση και την ψήφο, όπως αποδείχτηκε, του τουρκικού λαού, να επιτελέσει ο Τούρκος πρωθυπουργός Ερντογάν. Στην πορεία αυτή του εκδημοκρατισμού η γειτονική χώρα, πιστεύω ότι, θα τύχει θετικών σχολίων και ουσιαστικής ενίσχυσης από πολλούς παράγοντες, γιατί μια γειτονική χώρα με βασικές δημοκρατικές αρχές και με δημοκρατικό προσανατολισμό πάντοτε αποτελεί τον καλύτερο γείτονα.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.