«Οταν μιλαμε για γενοκτονια απαιτουμε το δικαιωμα στην ιστορικη μνημη»
Ο Παναγιώτης Διαμάντης είναι λέκτορας στο πανεπιστήμιο τεχνολογίας του Σίδνεϊ στον κλάδο μελέτης γενοκτονιών, που υπάγεται στη Σχολή Πολιτικών Επιστημών. Γεννήθηκε στην Αυστραλία από γονείς που μετανάστευσαν στην Αυστραλία τη δεκαετία του 1960. Συγκεκριμένα, ο πατέρας του ήταν από χωριό των Ιωαννίνων και η μητέρα του από χωριό της περιοχής του Αγρινίου.
– Το ψάξιμο για την ιστορία της Ανατολής το έκανα καριέρα
ΠτΘ: Τι ήταν αυτό που σας ώθησε να ασχοληθείτε με το θέμα των γενοκτονιών;
Π.Δ.: Αυτό που με ώθησε ήταν μια οικογενειακή ιστορία. Όταν για πρώτη φορά επισκέφθηκα το χωριό του πατέρα μου στα Γιάννενα, ήμουν πέντε χρονών. Κάποιοι γέροντες τότε μου είπαν ότι έχω το βλέμμα, την κορμοστασιά, το περπάτημα του μπάρμπα μου του Μπούσα, (παρατσούκλι του Χαράλαμπου στα Ηπειρώτικα). Ξαφνιάστηκα γιατί δεν ήξερα τίποτα για αυτόν. Έμαθα ότι αυτός ο μπάρμπας μου ήταν αδελφός του παππού μου και σκοτώθηκε στη μάχη του Σαγγάριου το 1921. Αναρωτήθηκα τι γύρευε αυτός ο μπάρμπας μου στην άλλη άκρη του κόσμου. Άρχισα να ψάχνω και αυτό το ψάξιμο για την ιστορία και τον πολιτισμό της Ανατολής σήμερα το έκανα καριέρα.
ΠτΘ: Ειδικότερα σας ενδιαφέρει η ιστορία του Πόντου;
Π.Δ.: Με ενδιαφέρει η ιστορία των Ελλήνων της Ανατολής. Απλά οι πόντιοι είναι το πλέον δραστήριο στοιχείο από τους προσφυγικούς πληθυσμούς. Στην Αυστραλία για παράδειγμα μόνο οι Πόντιοι έχουν σχηματίσει συλλόγους, ούτε οι Ανατολικορωμυλιώτες ούτε οι Καππαδόκες ούτε οι Σμυρνοί. Μόνο οι Πόντιοι έχουν κρατήσει μια ξεχωριστή ταυτότητα.
ΠτΘ: Λέγεται ότι την ιστορία την γράφουν οι δυνατοί. Ισχύει αυτό και σήμερα;
Π.Δ.: Παλιότερα ναι, την έγραφαν οι δυνατοί. Σήμερα με το θαυμάσιο εύρημα που λέγεται διαδίκτυο ο κάθε πολίτης γράφει ιστορία, ο κάθε άνθρωπος που γράφει κάτι απλό, όπως και εσείς με τη σελίδα σας στο διαδίκτυο, γράφετε ιστορία. Η εποχή που η ιστορία γραφόταν μόνο από τους ισχυρούς έχει περάσει. Η τετράχρονη κόρη μου που παίζει σήμερα με το διαδίκτυο, σε λίγα χρόνια θα γράφει ιστορία.
– Η γενοκτονία δεν είναι θέμα πολιτικό, αλλά ιστορικό
ΠτΘ: Θα μπορούσε κάποιος μιλώντας για γενοκτονίες να κατηγορηθεί ως εθνικιστής…
Π.Δ.: Αυτοί που όταν ακούνε για γενοκτονία Ελλήνων και βγάζουν σπυράκια να πάνε στο γιατρό ή να ανοίξουν τα μάτια τους. Κάνουμε έρευνα και δηλώνουμε ιστορικά γεγονότα, τα οποία δεν τα ισχυριζόμαστε μόνο εμείς, αλλά υπάρχουν συγκεκριμένα γεγονότα, ιστορικά στοιχεία, υπάρχουν μη Έλληνες και μη Τούρκοι που έζησαν τα γεγονότα. Το Διεθνές Δίκαιο αποφάσισε ότι τέσσερα ή πέντε κριτήρια συνιστούν γενοκτονία. Η διδακτορική μου διατριβή αφορούσε στο γιατί η περίπτωση των Ελλήνων συμπληρώνει αυτά τα κριτήρια για να είναι γενοκτονία. Δεν είναι θέμα πολιτικό, αλλά ιστορικό.
Όταν μιλάμε για γενοκτονία, δεν ζητάμε να πάρουμε τα όπλα και να καταλάβουμε τον Πόντο, αλλά απαιτούμε το δικαίωμα στην ιστορική μνήμη. Δεν είμαστε επιθετικοί.
Δεύτερον η γενοκτονία γίνεται θέμα πολιτικό όταν μιλάς για αποζημιώσεις, για εδαφικές διεκδικήσεις. Δεν ζητάμε να βγάλουμε τα οστά του Τοπάλ Οσμάν και να τα κρεμάσουμε για παράδειγμα. Αυτά είναι ακρότητες και βλακείες. Μιλάμε για ιστορικά θέματα χωρίς συναισθηματισμούς.
ΠτΘ: Γιατί πρέπει να θυμόμαστε τις γενοκτονίες;
Π.Δ.: Μόνο αν τις θυμόμαστε θα μπορούμε στο μέλλον να τις αποφύγουμε. Όπως λέει το ρητό «αυτός που ξεχνά την ιστορία του είναι καταδικασμένος να την επαναλάβει». Δεν γίνεται διαφορετικά.
– Όταν υπάρχει πολιτική θέληση μπορεί να αποσοβηθεί μια γενοκτονία
ΠτΘ: Και σήμερα όμως γίνονται γενοκτονίες…
Π.Δ.: Ακριβώς γιατί δεν μάθαμε από τα μαθήματα του παρελθόντος. Έχουμε μελετήσει το φαινόμενο της γενοκτονίας γενικά και σήμερα μπορούμε να βλέπουμε, πριν ακόμη αρχίσουν οι σφαγές, τα στάδια που περνά μια κοινωνία που πλησιάζει να κάνει την γενοκτονία. Μπορούμε επομένως να πάρουμε κάποια μέτρα για να μη φθάσει στο θέμα της σφαγής. Σε κάποιες περιπτώσεις το κάνουμε σε κάποιες όχι, όπως μας συμφέρει. Για παράδειγμα στην Αφρική σε κανένα δεν καίγεται καρφί για αυτά που γίνονται. Λένε είναι κάποιοι μαύροι ας τους αφήσουμε να σφαχτούν. Όταν κάποιες τέτοιες βιαιοπραγίες πήγαν να γίνουν στο Κοσσυφοπέδιο και στη Βοσνία, με βάση τα κριτήρια που έχει θέσει το Διεθνές Δίκαιο, -είναι θέμα συζήτησης βέβαια αν εκεί επρόκειτο για γενοκτονία ή όχι,- επενέβη το ΝΑΤΟ και έκανε αυτό που έκανε. Θέλω να πω ότι όταν υπάρχει πολιτική θέληση μπορεί να προβλεφθεί μια γενοκτονία αλλά όταν δεν υπάρχει, όπως στην Αφρική, το αφήνουμε στην τύχη.
– Στη γενοκτονία προετοιμάζεις το θύτη να δει το θύμα, όχι σαν άνθρωπο, αλλά σαν κάτι άλλο
ΠτΘ: Ποια είναι τα στάδια που τίθενται ώστε να μιλάμε για γενοκτονία;
Π.Δ.: Σύμφωνα με τους θεωρητικούς μελετών γενοκτονιών είναι τέσσερα ή πέντε. Κατά την προσωπική μου άποψη είναι τέσσερα. Πρώτον υπάρχει μίσος που ξεκινά από τη θρησκεία. Κλασικό παράδειγμα ο αντιεβραϊσμός. Δεύτερο στάδιο είναι όταν αυτό το παραδοσιακό θρησκευτικό μίσος γίνεται φυλετικό, δεν μου αρέσει εκείνη η ράτσα. Η ιδέα της ράτσας είναι τεχνητή. Στη φύση υπάρχει μια ράτσα, η ανθρώπινη, άλλη ράτσα είναι τα σκυλιά, άλλη ράτσα οι γάτες. Η ανθρώπινη ράτσα είναι μία. Τρίτον η πολιτική βούληση, δηλαδή ο πολιτικός κόσμος και γενικότερα η γραφειοκρατία, όταν παίρνει μια απόφαση για να εξοντώσει ένα πληθυσμό που είναι απειλή για αυτόν, για παράδειγμα είτε αυτός ο πληθυσμός αποκαλείται εβραϊκός, είτε χριστιανικός είτε Μάο- Μάο πρέπει να εξοντωθεί. Από τη στιγμή που η κυβέρνηση αποφάσισε την εξόντωση του πληθυσμού ακολουθεί το άλλο στάδιο που αφορά στην προετοιμασία του λαού για να εκτελέσει αυτή την απόφαση. Οι Γερμανοί δεν έκαναν την γενοκτονία των Εβραίων γιατί έτσι ξύπνησαν το 1941 και θέλησαν να τους εξοντώσουν. Υπήρξαν δέκα χρόνια προετοιμασίας, προπαγάνδας ισχυρότατης. Το τελευταίο στάδιο είναι η σφαγή. Υπάρχει μεγάλη προετοιμασία, περνά πολύς χρόνος για να φθάσουμε σε μια γενοκτονία. Δεν μπορείς να πεις σε έναν άνθρωπο ή σε μια ομάδα πάμε να εξοντώσουμε αυτούς γιατί είναι απειλή. Πρέπει να προετοιμάσεις το θύμα για να δει ο θύτης το θύμα όχι σαν άνθρωπο αλλά σαν κάτι άλλο.
Στην περίπτωση της ποντιακής γενοκτονίας έχουμε έγγραφα που αναφέρονται στους χριστιανικούς πληθυσμούς σαν αγριόχορτα, σαν ιοί, που πρέπει να ξεριζωθούν για το καλό της πατρίδας, σαν βακτήρια. Υπάρχουν τέτοια γραπτά κείμενα από το 1913, όπως και το 1914 και το 1915 από Τούρκους αξιωματούχους. Το φοβερό όμως είναι ότι μετά από είκοσι χρόνια, τη δεκαετία του 1930, οι Ναζί χρησιμοποιούσαν ακριβώς τους ίδιους όρους για τους Εβραίους, είναι ξένα πλάσματα, είναι επικίνδυνοι και πρέπει να εξοντωθούν για το καλό της Γερμανίας. Αυτό για μένα είναι το φοβερότερο ότι μέσα σε μια γενιά είδαμε το φαινόμενο της γενοκτονίας και τα αποτελέσματά της και ο κόσμος δεν έκανε τίποτα, ώστε να μην επαναληφθεί.
– Στη Γάζα το Ισραήλ δεν στόχευε σε γενοκτονία
ΠτΘ: Σήμερα βλέπουμε τους Εβραίους παρά το γεγονός ότι υπήρξε σε βάρος τους γενοκτονία αυτοί κάνουν τα ίδια στους Παλαιστινίους. Είναι φοβερές οι εικόνες που είδαμε πέρσι στη Γάζα…
Π.Δ.: Μπορεί να ήταν πόλεμος και να ήταν φρικτό. Δεν ήταν όμως γενοκτονία για έναν πολύ απλό λόγο. Δεν υπάρχει καμία ένδειξη ότι το ισραηλινό κράτος είχε στόχο την εξόντωση του παλαιστινιακού πληθυσμού. Δεν έχω δει τέτοια πρόθεση από πλευράς ισραηλιτικού κράτους.
ΠτΘ: Το να σκοτώνεις αμάχους και γυναικόπαιδα δεν είναι γενοκτονία;
Π.Δ.: Συγνώμη, αλλά οι βομβιστές αυτοκτονίας δεν σκοτώνουν αμάχους; Επειδή δηλαδή είναι στρατός το θέμα είναι διαφορετικό; Δεν είχε τα χαρακτηριστικά της γενοκτονίας, δεν υπήρξε πρόθεση εξόντωσης του παλαιστινιακού λαού. Εγκλήματα έγιναν κατά τη διάρκεια του πολέμου και κανείς δεν μπορεί να τα αμφισβητήσει. Ακόμη και στο Ισραήλ γίνεται μεγάλη κουβέντα μέσα στην ισραηλινή κοινωνία για αυτό που έγινε στην Γάζα και αν έπραξαν σωστά ή όχι. Υπάρχει μεγάλος προβληματισμός στο Ισραήλ. Αυτό δεν ήταν γενοκτονία και κατά την γνώμη μου κακώς παρομοιάζουμε τέτοιες περιπτώσεις με γενοκτονία. Γενοκτονία είναι κάτι ξεχωριστό κάτι ιδιαίτερο.
– Στη Γιουγκοσλαβία στόχος δεν ήταν η εθνοκάθαρση
ΠτΘ; Αυτό που έγινε στην πρώην Γιουγκοσλαβία δεν ήταν γενοκτονία;
Π.Δ.: Έτεινε προς τη γενοκτονία αλλά όταν οδήγησαν τον Μιλόσεβιτς στη δίκη για γενοκτονία βρήκαν ότι δεν είχαν τα αποδεικτικά στοιχεία. Χάθηκαν πολλοί μουσουλμάνοι και πολλοί Κροάτες αλλά χάθηκαν και πολλοί Σέρβοι. Οι δικαστές όμως δεν μπόρεσαν να βρουν αποδεικτικά στοιχεία για να δικάσουν το Μιλόσεβιτς και να αποδείξουν ότι στόχος ήταν η εθνοκάθαρση, δηλαδή να αφανίσουμε τους μουσουλμάνους. Με τον Κάραζιτς όμως είναι άλλο θέμα. Υπάρχουν δηλώσεις του σύμφωνα με τις οποίες ήθελε να εξοντώσει κάθε μουσουλμάνο από τη Βοσνία. Οι διαταγές του ήταν σφάχτε τους όλους.
ΠτΘ: Κατά την άποψή σας δηλαδή θα πρέπει να υπάρχουν τα παραπάνω στοιχεία που αναφέρετε για να χαρακτηρίσουμε ένα γεγονός γενοκτονία…
Π.Δ.: Κατά την προσωπική μου γνώμη αλλά και των περισσοτέρων που ασχολούνται με αυτές, ναι. Υπάρχει νομικός ορισμός για το τι θα πει γενοκτονία, που υιοθετήθηκε από την παγκόσμια κοινωνία το 1948 και το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης που δημιουργήθηκε το 2005 δέχεται τον ίδιο ορισμό. Υπάρχουν και άλλα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας, όπως ο βιασμός, καταναγκαστικά έργα τα οποία όμως δεν είναι γενοκτονία.
– Με τράβηξε στην Κομοτηνή η ιστορία του Θρυλορίου και του Ροδίτη
ΠτΘ: Πώς προέκυψε αυτό το ταξίδι;
Π.Δ.: Είχα πάρει υποτροφία για δύο εβδομάδες σε ένα ειδικό κέντρο γενοκτονιών στα Ιεροσόλυμα του Ισραήλ και με την ευκαιρία επειδή βρισκόμουν δύο ώρες μακριά από την Αθήνα ήρθα και στην Ελλάδα όπου έχω πολλές γνωριμίες στην Κομοτηνή και στην Αλεξανδρούπολη περισσότερο. Αυτό που με τράβηξε στην Κομοτηνή είναι η ιστορία του Θρυλορίου. Ήρθα να δω το Θρυλόριο, αλλά και το Ροδίτη γιατί γνώριζα την ιστορία του χωριού αλλά ποτέ δεν έτυχε να περάσω από αυτό.
ΠτΘ: Εξαιτίας των Treloar;
Π.Δ.: Ιδιαίτερα εξαιτίας αυτών. Συγκεκριμένα όμως το ενδιαφέρον μου κινήθηκε από το βιβλίο πρώην Αυστραλού πρέσβη στην Αθήνα, που ζει ακόμη και σήμερα είναι 93 ετών. Όταν βγήκε στην σύνταξη άρχισε να γράφει την ιστορία των σχέσεων Αυστραλών και Ελλήνων και έχει εκδοθεί σε τρεις τόμους, μάλιστα ο τελευταίος τόμος εκδόθηκε πέρσι. Στον δεύτερο τόμο στο σημείο που μιλά για την περίοδο του μεσοπολέμου έχει μια παράγραφο για το Θρυλόριο και για το Ροδίτη. Ήταν η πρώτη φορά που άκουσα για αυτά. Μετά από αυτό έψαξα βρήκα τους γιους του Treloar, επικοινώνησα μαζί τους δυστυχώς μένουν πολύ μακριά από μένα και δεν τους έχω δει προσωπικά, οι οποίοι όταν τους είπα ότι θα έρθω Κομοτηνή μου ζήτησαν να επικοινωνήσω με την κ. Μαυρίδου. Μου μίλησαν με τα καλύτερα λόγια για το Σύλλογο και το χωριό.
– Δυο γενιές πίσω στην έρευνα από τους Εβραίους και Αρμένιους
ΠτΘ: Μιλώντας με ερευνητές για το θέμα των ποντίων το πρόβλημα που έθεσαν είναι ότι παρά το γεγονός ότι υπάρχουν πολλά βιβλία για το θέμα αυτό, αυτά δεν είναι μεταφρασμένα. Υπάρχουν στοιχεία;
Π.Δ.: Ας ξεκινήσουμε με τα αρχεία της Ελλάδας. Ο Κώστας Φωτειάδης έχει κάνει μια πολύ καλή μελέτη στο έργο του το οποίο είναι δώδεκα τόμοι. Όπως και ο ίδιος λέει δεν περιλαμβάνει όλα τα στοιχεία. Πολλά δεν έχουν εκδοθεί. Προχωράμε στον Treloar αλλά και στη δράση των άλλων Αυστραλών, γιατί έμαθα ότι είναι πέντε οι Αυστραλοί που είχαν παρόμοια δράση στην Ελλάδα, αλλά ο Treloar είναι ο μοναδικός που είχε επαφή με τόσους ανθρώπους. Τα αυστραλιανά αρχεία είναι γεμάτα με στοιχεία για την ελληνική γενοκτονία. Όπως είπα υπάρχουν οι αναφορές των αυστραλών στρατιωτών που ήταν αιχμάλωτοι πολέμου στην περιοχή του ιστορικού πόντου και είδαν την ποντιακή γενοκτονία και το λένε καθαρά. Ο ένας εξ αυτών που ήταν στην Κασταμονή του Δυτικού Πόντου λέει ότι είδε και αναφέρεται στο 1917, εκτοπισμένα γυναικόπαιδα από την ακτή, γιατί η Κασταμονή είναι ορεινό χωριό, τα οποία πεζή πήγαιναν προς το εσωτερικό. Άλλος λέει ότι στον Πόρο η φυλακή τους ήταν το ελληνικό σχολείο. Όταν αναρωτήθηκε γιατί δεν υπάρχουν Έλληνες οι ντόπιοι τούρκοι είπαν ότι τους έσφαξαν όλους. Στο Αφιόν Καραχισάρ είχαν φυλακίσει τους Έλληνες στην αρμενική εκκλησία. Κάποιοι Αυστραλοί που πήγαν στην περιοχή ως τουρίστες βρήκαν τα απομεινάρια της εκκλησίας ακριβώς στο σημείο που γράφουν στα απομνημονεύματά τους οι Αυστραλοί. Ένας από αυτούς που αργότερα έγινε υπουργός σε κυβέρνηση της Αυστραλίας ήταν στην Αθήνα στα εγκαίνια του στρατιωτικού νοσοκομείου στο Φάληρο ως εκπρόσωπος της χώρας του. Όπως γράφει Έλληνες τον φυγάδευσαν από την Κωνσταντινούπολη στην Οδησσό και από εκεί έφθασε στην Αγγλία. Αυτός έγραψε τι είδε για παράδειγμα ότι στην σιδερένια αυλόπορτα της Εκκλησίας που ήταν φυλακή έβλεπε τις τρύπες από τις σφαίρες των Τούρκων και έγραψε ότι άκουσε από τον Τούρκο αξιωματικό ότι «τους γκιαούρηδες τους σφάξαμε όλους». Γράφει ότι ένας τούρκος του είπε «με περηφάνια ότι «με αυτό το σπαθί έσφαξε πέντε Έλληνες», και εγώ ανατρίχιαζα». Σημαντικότερος όμως όλων είναι ένας παπάς της αγγλικανικής εκκλησίας ο οποίος όχι μόνο ήρθε στην Ελλάδα αλλά πήγε μέχρι την Χαλέπα της Συρίας και διηγείται ότι μπήκε το 1923 μέσα σε σπηλιές και βρήκε πρόσφυγες και τους περιγράφει. Στομάχια έξω από την πείνα, γεμάτοι ψύλλοι και σημειώνει ότι είναι Έλληνες από τον Πόντο, αυτοί που επέζησαν από τις πορείες θανάτου. Όλα αυτά τα στοιχεία τα βρίσκει κάποιος στην Αυστραλία και δεν έχω ασχοληθεί ακόμη τα κρατικά αρχεία. Επίσης να αναφέρω τον Ενεπεκίδη που ασχολήθηκε με τα αυστριακά αρχεία, τον Τσιρκινίδη με τα γαλλικά αρχεία. Ποιο είναι το πρόβλημα με τη δουλειά όλων αυτών όπως και του Φωτιάδη; Είναι γραμμένη στα Ελληνικά και το κοινό είναι περιορισμένο. Συζητώντας χθες το βράδυ με τη Λέσχη Ποντίων Καβάλας προέτρεψα να σταλούν παιδιά να ψάξουν στο κρατικό αρχείο της Ρωσίας. Πρόκειται για χρυσωρυχείο ανεκμετάλλευτο. Την περίοδο του 1917-1918 αναφορά από τον Πόντο στο Ρωσικό στρατό έστελνε ο ίδιος ο Τσώρτσιλ. Επίσης στοιχεία υπάρχουν και στο Βατικανό, γιατί κάθε καθολική ενορία στέλνει αναφορά στην επισκοπή, κάθε επισκοπή στέλνει αναφορά στην αρχιεπισκοπή και κάθε αρχιεπισκοπή στο Βατικανό και αυτό γινόταν σχεδόν καθημερινά. Υπάρχουν καθολικές εκκλησίες σε όλη τη Μικρά Ασία από τη Σμύρνη μέχρι τον Καύκασο. Μάλιστα η μόνη χριστιανική εκκλησία που λειτουργεί ακόμη στην Τραπεζούντα είναι η καθολική.
ΠτΘ: Δηλαδή υπάρχει πλούτος έρευνας ακόμη;
Π.Δ.: Είμαστε δυο γενιές πίσω από τους Εβραίους και τους Αρμένιους στο θέμα της έρευνας. Εμείς τώρα ξεκινάμε και μάλιστα την τελευταία δεκαετία έχουμε ξεκινήσει. Είναι πολύ προχωρημένοι στην έρευνα και χωρίς αυτήν δεν μπορείς να πείσεις την παγκόσμια κοινότητα. Πολύ σωστά θέσατε την ερώτηση αν υπάρχουν στοιχεία. Εμείς μπορεί να ζητωκραυγάζουμε και άλλο να έχεις επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία. Στοιχεία υπάρχουν αλλά είναι ανεκμετάλλευτα. Υπάρχει τεράστια βιβλιοθήκη στην ελληνική και μηδαμινή στην Αγγλική. Κακά τα ψέματα αλλά η αγγλική είναι η παγκόσμια γλώσσα. Αν θέλουμε ειδικά τις μεγάλες δυνάμεις, Ευρωπαϊκή Ένωση, Αμερική ότι έχουμε δίκιο, θα πρέπει όλο το υλικό που υπάρχει να μεταφραστεί στην Αγγλική. Για αυτό και το βιβλίο της Θέα Χάλο είχε επιτυχία γιατί είναι στην Αγγλική.
ΠτΘ: Είναι γεγονός ότι από εκεί και πέρα άρχισε να κινείται κάτι…
Π.Δ.: Ακριβώς γιατί ήταν στην Αγγλική. Για αυτό και έχει σημασία. Το αν είναι καλογραμμένο ή όχι αυτό είναι θέμα του καθενός.
ΠτΘ: Είναι μια προσωπική μαρτυρία και δεν γνωρίζω αν οι ιστορικοί δέχονται τις δέχονται ως πηγή τις προσωπικές μαρτυρίες και αν αποτελούν αποδεικτικά στοιχεία…
Π.Δ.: Αποτελούν εκτός κι αν στην προσωπική μαρτυρία λες κάτι που φαίνεται ότι είναι αναληθές ή δεν το θυμάσαι καλά. Αλλά στην περίπτωση των Χάλο δεν υπάρχει τέτοιο θέμα. Όλα αυτά που γράφονται μπορούν να τεκμηριωθούν μέχρι και η κάθε λεπτομέρεια. Υπάρχουν ιστορίες ίδιες με αυτές της Σάνο κυρίως Αρμενίων που παρουσιάζουν κάποιες διαφορές σε λεπτομέρειες αλλά σε γενικό επίπεδο είναι ίδιες.
– Βρίσκομαι στην αρχή της έρευνας
ΠτΘ: Σε ποιο σημείο της έρευνας βρίσκεστε;
Π.Δ.: Βρίσκομαι στην αρχή. Ξεκίνησα πριν δώδεκα χρόνια βρίσκομαι στην αρχή.
ΠτΘ: Θα την ολοκληρώσετε;
Π.Δ.: Ποτέ. Θα σας φέρω το παράδειγμα των Εβραίων. Στο θέμα της μελέτης της γενοκτονίας δεν υπάρχει άλλος λαός τόσο οργανωμένος και που έχει κάνει τέτοια έρευνα. Αυτοί λένε ότι ξέρουν ότι οι Ναζί σκότωσαν περίπου έξι εκατομμύρια Εβραίους. Αυτοί έχουν βρει τα ονόματα τρεισήμισι εκατομμυρίων μέχρι στιγμής. Δεν μας ξαφνιάζει γιατί σκότωσαν ολόκληρες κοινότητες. Μετά από εξήντα χρόνια ψάχνουν να βρουν όλα τα ονόματα. Βρίσκουν ένα ή δύο ονόματα το χρόνο και ακόμη ψάχνουν. Μπορούν να σου πουν ποιο ήταν το φαγητό του Χίτλερ σαν σήμερα το 1940, έχουν φτάσει σε αυτό το σημείο. Εμείς δεν έχουμε ιδέα για το υλικό που υπάρχει. Είναι τα κρατικά αρχεία της Αμερικής, είναι τα αρχεία αυτής της οργάνωσης, είναι τα αρχεία του Βατικανού, τα αρχεία των Ηνωμένων Εθνών στην Γενεύη. Πόσοι γνωρίζουν ότι αρκετοί πρόσφυγες όταν ήρθαν εδώ ότι έκαναν γραπτή δήλωση για όσα άφησαν πίσω τους; Από πού ήρθαν την περιουσία που άφησαν πού την άφησαν. Αυτά υπάρχουν στην Γενεύη και κανείς δεν πήγε να τα ψάξει. Εγώ είμαι μακριά και για αυτό δίνω έμφαση στα Αυστραλιανά αρχεία γιατί είναι δίπλα μου και δεν έχω το χρόνο να ψάξω τα κρατικά αρχεία της Ελλάδας. Για αυτό και ξεκίνησα τη συνεργασία με Φωτιάδη, με Μαλκίδη εδώ στην Θράκη, με τον Ενεπεκίδη, με τον Τσιρκινίδη. .
ΠτΘ: Το συγκεκριμένο θέμα ενδιαφέρει τους Αυστραλούς;
Π.Δ.: Όχι ενδιαφέρονται κάποιοι Αρμένιοι κάποια ομάδα Ελλήνων και κάνουμε κάποια δουλειά και αυτό φάνηκε και από το ψήφισμα στην Αυστραλία. Αν δεν υπήρχε η έρευνα το ψήφισμα δεν θα περνούσε
ΠτΘ: κ. Διαμάντη να σας ευχαριστήσουμε πολύ.
Π.Δ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.
Α.Π.
Όταν η γενοκτονία γίνει μέρος της ιστορίας των άλλων λαών θα αναγνωρισθεί
Η αναγνώριση της ποντιακής γενοκτονίας από πολιτεία της Νότιας Αυστραλίας είναι πολύ σημαντική. Το θέμα ενδιαφέρει και το ψήφισμα πέρασε γιατί καταφέραμε να πείσουμε και να δείξουμε στον Αυστραλιανό πολιτικό κόσμο ότι το θέμα δεν είναι ποντιακό αλλά αυστραλέζικο και αυτό γιατί, όπως είναι γνωστό και από την ιστορία του Θρυλορίου, Αυστραλοί συνέβαλαν σημαντικότατα για να σώσουν τον προσφυγικό κόσμο της Ανατολίας. Έστελναν χρήματα, ρουχισμό επί δέκα χρόνια από την Αυστραλία. Λιγότερο γνωστό και το οποίο κατά την άποψή μου έπαιξε σημαντικό ρόλο, γιατί υπάρχουν τα πρακτικά της συζήτησης της Βουλής, είναι ότι οι βουλευτές που μίλησαν υπέρ του ψηφίσματος αναφέρθηκαν σε κάποιους Αυστραλούς, όχι σε αυτούς που ήρθαν εδώ και στήριξαν τους πρόσφυγες, όπως ο Treloar, αλλά σε αυτούς που βρέθηκαν στον πόντο την εποχή της γενοκτονίας και έβλεπαν τους εκτοπισμούς με τα μάτια τους, που είχαν δει να φυλακίζουν τους πόντιους μέσα σε εκκλησίες και σε σπίτια Ελλήνων και αρμενίων σε διάφορα μέρη, Κασταμενί, Σεβάστεια, Ίβορα, Αφιόν Καραχισάρ, Καππαδοκία. Όταν αυτοί οι Αυστραλοί γύρισαν πίσω, όσοι απέμειναν από αυτούς, εφόσον το ένα τρίτο των Αυστραλών στρατιωτών πέθαναν από κακουχίες τα έλεγαν αυτά. Όταν λοιπόν όλα αυτά γίνονται γνωστά στους Αυστραλούς γίνεται θέμα της Αυστραλιανής ιστορίας και για αυτό πιστεύω είναι τόση σημαντική η ιστορική έρευνα και όχι μόνο στα αρχεία της Ελλάδας αλλά και σε ξένα αρχεία. Η αναγνώριση θα έρθει όπως έγινε και με την εβραϊκή γενοκτονία. Μόνον όταν κάνουμε την ιστορία της γενοκτονίας δική τους, μέρος της ιστορίας τους. Μόνο έτσι θα αναγνωρισθεί παγκόσμια.
Στο Σίδνεϊ λειτουργούν τρία ελληνικά σχολεία
«Με την τελευταία απογραφή στο Σίδνεϊ κατοικούν περίπου εκατόν τριάντα χιλιάδες Έλληνες και αυτοί είναι δηλωμένοι. Υπάρχουν πάρα πολλοί που δεν δηλώνουν Έλληνες και έχουν αφομοιωθεί τελείως. Στο Σίδνεϊ υπάρχουν τρία ελληνικά σχολεία, δημοτικό, γυμνάσιο και λύκειο και λειτουργούν κανονικά. Τα μαθήματα γίνονται στα αγγλικά και τα ελληνικά διδάσκονται σαν ξένη γλώσσα γιατί μη ξεχνάμε ότι τα παιδιά σε αυτά τα σχολεία είναι τρεις και τέταρτης γενιάς μετανάστες. Εγώ πήγα σε αυστραλέζικο σχολείο γιατί όταν ξεκίνησα δεν υπήρχαν ελληνικά σχολεία. Τα ελληνικά τα έμαθα από το σπίτι και από τους γονείς μου».
Η λέξη ολοκαύτωμα χρησιμοποιήθηκε πρώτη φορά για τους πρόσφυγες του 1922
Χθες το βράδυ στην εκδήλωση έδειξα μια δεκάλεπτη ταινία, η οποία γυρίστηκε το 1922 και προβλήθηκε το 1923 Είναι οργάνωσης Near-East Relief η οποία ακόμη υπάρχει και έχει έδρα τη Νέα Υόρκη. Αυτή η ταινία προβλήθηκε σε όλο τον κόσμο και προωθήθηκε να δώσει λεφτά για την περίθαλψη των προσφύγων. Χθες το βράδυ έκανε μεγάλη εντύπωση, γιατί πρώτον οι άνθρωποι δεν γνώριζαν την ύπαρξή της και δεύτερον χρησιμοποιεί μια λέξη. Μιλάμε για το 1923 όπου η λέξη γενοκτονία δεν υπάρχει ακόμη. Η λέξη γενοκτονία χρησιμοποιήθηκε το 1944. Η λέξη που χρησιμοποιήθηκε στην ταινία είναι η λέξη ολοκαύτωμα. Αυτό το 1923. Η λέξη ολοκαύτωμα χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από ιστορικούς για την γενοκτονία των Εβραίων μετά από τριάντα χρόνια τη δεκαετία του 50. Από την αρχή υπήρχε αυτή η ταύτιση της εμπειρίας των Ελλήνων με αυτή των Εβραίων. Και οι δύο πέρασαν από το χειρότερο έγκλημα που μπορεί να περάσει ο άνθρωπος.
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
