Νομπελ και Τουρκια

Στις αντιδράσεις που προκάλεσε στη γείτονα Τουρκία η απονομή του βραβείου Νόμπελ λογοτεχνίας στον Ορχάν Παμούκ μέσα από τα δημοσιεύματα της εφημερίδας Ραντικάλ μεταφέρει σήμερα η σελίδα σε μετάφραση Σιμπέλ Χατζή Αλή, αλλά και τις πρώτες δηλώσεις του ίδιου του συγγραφέα…

Νόμπελ και Τουρκία

Το βραβείο Νόμπελ αποτελεί ένα σημαντικό γεγονός, ιδιαίτερα γι’ αυτές τις κοινωνίες που το αντιμετωπίζουν για πρώτη φορά. Ο τρόπος που αντιδράμε απέναντι σ’ ένα σημαντικό γεγονός παρουσιάζει και τις ιδιαιτερότητές μας. Το ίδιο ισχύει και για το Νόμπελ.

Μέχρι σήμερα δεν υπήρξε καμία χώρα που να αντιμετωπίζει σχεδόν σαν ένα «εθνικό πένθος» το βραβείο Νόμπελ που πήρε κάποιος συγγραφέας της και, ίσως δεν θα υπάρξει από εδώ και μετά.

Κάποτε η Σοβιετική Ένωση θεώρησε ως επίθεση τα βραβεία Νόμπελ που πήραν οι λογοτέχνες Πάστερνακ και Σολζενίτσιν, όπως επίσης και ο επιστήμονας Ζαχάρωβ. Βέβαια η στάση της αυτή δεν ήταν και εντελώς λανθασμένη. Στο Νόμπελ μετράει πάντα η επικριτική ικανότητα που έχεις προς την κοινωνία σου. Απ’ αυτήν την άποψη με τις θέσεις που πήραμε απέναντι στο τελευταίο Νόμπελ αποδείξαμε για μια ακόμη φορά ότι η ΕΣΣΔ είναι η πιο κοντινή συγγενής μας.

Αλλά εγώ νιώθω την ανάγκη να ξεχωρίσω την κατάσταση στην Τουρκία. Γιατί πολύ πιθανόν η θέση της Σοβιετικής Ένωσης απέναντι σ’ αυτά τα γεγονότα δεν θα έβρισκε αντίλαλο στους δρόμους. Αποτελεί ειδική περίπτωση το γεγονός ότι όλοι οι υπάρχοντες φορείς της ΕΣΣΔ ήταν κρατικοί. Ενώ σε μας τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων δείχνουν ότι η βαθιά στεναχώρια που προκάλεσε το Νόμπελ δεν είναι μόνο σε κρατικό επίπεδο, αλλά έχει απλωθεί και στην κοινωνία. Η Σοβιετική Ένωση δεν είχε ποτέ τόση μεγάλη επιτυχία.

Απ’ την άλλη το βραβείο αυτό έχει και μια αντικειμενική αξία, την οποία τη συνειδητοποιούμε μέσω της τελετής βράβευσης. Σε μια κοινωνία όπου το UEFA και η Eurovision αποτελούν τις πιο μεγάλες επιτυχίες της, στην τελετή βράβευσης τουλάχιστον ο κύκλος «των πτυχιούχων» είδε την αξία που έχει να πάρει κάποιος που κατέχει τουρκικό διαβατήριο με ένα τέτοιο βραβείο.

Για αυτό και τα ΜΜΕ προσπαθούν έστω και λίγο να ισορροπήσουν την άρνηση, την έχθρα και το μίσος που δημιούργησαν. Αλλά πώς το πετυχαίνουν αυτό; Παρουσιάζουν τον Ορχάν Παμούκ όσο το δυνατόν ως ένα άτομο στάνταρτ «comme – il faut». Έχουμε την αγωνία να δούμε κατά πόσο μπορούμε να ταυτίσουμε το συγκεκριμένο βραβείο με «την τουρκική ταυτότητα». Τα σχόλια, «Μίλησε τουρκικά!», «Τον εκφώνησαν στα τουρκικά!», «Υπήρξε αφορμή να ακουστούν τα τουρκικά! Ελάτε να είμαστε λίγο επιεικείς μαζί του», του στέλνουν το μήνυμα «Να είσαι έτσι «τζιτζί» και εμείς θα σε αγαπάμε…».

«Νιώθω σαν πρίγκιπας» είπε ο Ορχάν Παμούκ, ο οποίος πήρε προχθές το βραβείο Νόμπελ από τα χέρια του Σουηδού βασιλιά Γουσταύου 16ου , στο σύντομο χαιρετισμό που απηύθυνε κατά το επίσημο γεύμα του βραβείου Νόμπελ.

Επίσης ο Παμούκ τόνισε ότι το γράψιμο τον κάνει να νιώθει καλύτερα. «Με ρωτάνε γιατί γράφω, κάθε φορά δίνω και μια διαφορετική απάντηση σ’ αυτό. Γράφω για να νιώθω καλύτερα, γράφω για να ησυχάζω το θυμό που έχω μέσα μου. Όταν ήμουν μικρός ήθελα να γίνω ζωγράφος και ζωγράφιζα. Ζωγράφιζα για να νιώθω ευτυχισμένος. Γράφω για να βρω την ευτυχία των παιδικών μου χρόνων. Η λογοτεχνία είναι ένα στοιχείο που με κρατάει ζωντανό και ευτυχισμένο».

Και εδώ ο Παμούκ απέφυγε να κάνει πολιτικό λόγο. Εξάλλου ο ίδιος είχε αποφύγει να μιλήσει στην αφιερωμένη στους νομπελίστες της χρονιάς εκπομπή του BBC επειδή του είπαν: «Μαζί σας θα μιλήσουμε πολιτική».

Τώρα αναμένεται η επιστροφή του Παμούκ στην Τουρκία. Επιχειρείται να πραγματοποιηθεί καμπάνια υποδοχής για τον ίδιο, ο οποίος έμεινε μόνος του, όταν γύρισε στην Τουρκία, μετά που ανακοινώθηκε ότι θα πάρει το βραβείο Νόμπελ.

Ραντικάλ

12/12/2006

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.