Μια ματια στις σχεσεις των Τουρκων (Δυτικης Θρακης) της Ελλαδας με τους Γκαγκαουζους Τουρκους

Ο ΠτΘ στο μειονοτικό τύπο φιλοξενεί σήμερα ένα ενδιαφέρον άρθρο του ερευνητή- συγγραφέα και λέκτορα της Τουρκικής Γλώσσας του Πανεπιστημίου της Σμύρνης κ. Φεγγιάζ Σαγλάμ για τους Γκαγκαούζους που ζουν στην Ελλάδα με αναφορές στην υπάρχουσα βιβλιογραφία και στις απόψεις για τις σχέσεις τους με την μειονότητα της Δυτικής Θράκης.

N.X.

Μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει μία εμπεριστατωμένη έρευνα για τις πολιτιστικές σχέσεις των Τούρκων της Δυτικής Θράκης και των Γκαγκαούζων Τούρκων που αποτελούν τις δύο από τις τουρκικές ομάδες, οι οποίες ζουν στα Βαλκάνια.

Απεναντίας, παράλληλα με το Τουρκικό Κόσμο, υφίστανται μία σειρά λεπτομερειών, οι οποίοι μπορεί να προσεγγισθούν άμεσα ή έμμεσα, ειδικότερα στο πολιτιστικό χώρο των δύο αυτών τουρκικών ομάδων.

Σε αυτήν την τμηματική μας έρευνα θα σταθούμε στους Γκαγκαούζους Τούρκους, οι οποίοι ζουν σήμερα εντός των συνόρων του Ελληνικού κράτους.

Μετέπειτα θα προσπαθήσουμε να αναφερθούμε σε κάποιες προτάσεις μας σχετικές με το θέμα, αφού τονίσουμε την πολιτιστική διάσταση των εξελίξεων που επιτεύχθηκαν μεταξύ των Τούρκων της Δυτικής Θράκης και των Γκαγκαούζων Τούρκων ειδικότερα μετά το 1990.

Οι Γκαγκαούζοι της Ελλάδας

Είναι εφικτό να προσεγγίζουμε τους χριστιανούς, οι οποίοι μιλάνε τουρκικά και ζουν στην Ελλάδα μέσα από τρεις ομάδες:

Α) Οι Καραμανλήδες ή οι Τούρκοι χριστιανοί Ανατολικής καταγωγής.

Β) Οι Ρωμιοί που έχουν μεταναστεύσει από την Κων/πολη στην Αθήνα και ομιλούν την τουρκική σαν μία δεύτερη γλώσσα.

Γ) Οι Γκαγκαούζοι.

Το βασικό θέμα της έρευνάς μας είναι η μικρότερη από αυτές τις ομάδες, η οποία αφομοιώθηκε σε μεγάλο βαθμό, οι Γκαγκαούζοι της Ελλάδας. Οι Έλληνες αποκαλούν αυτούς τους ανθρώπους Γκαγκαούζους. Τα επίθετά τους επί το πλείστον είναι τουρκικά. Ζουν στην Ορεστιάδα, στην Αλεξανδρούπολη της Δυτικής Θράκης. Όλες οι πηγές για τους Γκαγκαούζους Τούρκους, παραδέχονται ότι η Τουρκική αυτή ομάδα, η οποία εξαπλώνεται από τον Βορρά προς το Νότο έχει φτάσει μέχρι και την Ελλάδα.

Σχετικά με τους Γκαγκαούζους της Ελλάδας υπάρχουν κάποιες αναφορές ερευνητών και κάποιων τουρκολόγων από Μολδαβία, Τουρκία, Ολλανδία και Αζερμπαϊτζάν. Υπάρχει όφελος να σταθούμε πρωταρχικά πάνω σε αυτές τις απόψεις.

Από τους Γκαγκαούζους της Μολδαβίας, ο γεννηθείς στην Ουκρανία, ποιητής – συγγραφέας και ακαδημαϊκός, αναπληρωτής Καθηγητής κ. Στεφάν Κούρογλου, το 1991 όταν συμμετείχε στο «Διεθνές Συμπόσιο Σύγχρονων Τουρκικών Αλφαβήτων» που διοργανώθηκε στο Πανεπιστήμιο της Καισαρείας, αναφερόμενος και σε αυτό το θέμα, έκανε λόγο για 6 χωριά Γκαγκαούζων στην Ελλάδα (1).

Η ερευνήτρια και εξειδικευμένη σε θέματα Τούρκων Γκαγκαούζων, αναπληρώτρια καθηγήτρια Γκιουλού Γιόλογου από το Αζερμπαϊτζάν, στο βιβλίο της «Qaquozlar” που εκδόθηκε στο Μπακού, αναφέρθηκε στην ύπαρξη Γκαγκαούζων στην Ελλάδα (2).

Οι ειδικοί στο σχετικό θέμα από την Τουρκία, ο Χαρούν Γκιουνλ και ο Μουσταφά Αργκιούνσαχ επιβεβαιώνουν αυτήν την πληροφορία στο βιβλίο τους «Gagauzlar” (3). Από την άλλη η μετάφραση ενός αποσπάσματος για τους Γκαγκαούζους της Ελλάδας από το άρθρο του δημοσιογράφου Jasquelin De Gier από την Ολλανδία, το οποίο δημοσιεύθηκε στο περιοδικό «Elsevier” υπό τον τίτλο «Μία εθνική κόλαση» έχει ως εξής:

«Όλα όσα αντιτίθενται στην θεωρία ότι στην Ελλάδα υπάρχει μία μόνο γραμμή θρησκευτικού διαχωρισμού, όπως για παράδειγμα οι Γκαγκαούζοι, δεν συνυπολογίζονται. Οι Γκαγκαούζοι, είναι οι χριστιανοί Τούρκοι που ζουν γύρω από την πόλη – στρατόπεδο του Αιγαίου, την Αλεξανδρούπολη, οι ίδιοι μιλάνε τουρκικά, παρακολουθούν τουρκικά κανάλια, στηρίζουν τουρκικές ποδοσφαιρικές ομάδες, αλλά πηγαίνουν στην ελληνική εκκλησία».

Σε αυτό το σημείο μπορούμε να αναφερθούμε και στο γεγονός ότι εδώ και καιρό ο Πρόεδρος της Εθνικής Πολιτιστικής Ένωσης Γκαγκαούζων της Δημοκρατίας της Μολδαβίας («Αδελφότης») κ. Κωνσταντίν Σιρφ πραγματοποιεί έρευνα για τους «Γκαγκαούζους της Ελλάδας». Θα ήταν επίσης ορθό να υπενθυμίσουμε ότι ερευνητές και δημοσιογράφοι όπως ο Αχμέτ Αϊδινλή, ο Γιακούπ Αϊντιλ, ο Αλή Τανγιλδίζ στην Τουρκία αναφέρονται στους «Γκαγκαούζους της Ελλάδας».

Για παράδειγμα ο Γιακούπ Αϊντίλ στο βιβλίο του «Η σύντομη ιστορία των χριστιανών Τούρκων» έχει εκδώσει «την φωτογραφία μιας τούρκικης Ορθόδοξης Εκκλησίας στο χωριό Χατζημουσταφά (Άμφια) της Ελλάδας». Και η εφημερίδα «Ιλερί» που εκδίδεται στην Κομοτηνή, σημειώνει σε ένα άρθρο της την ύπαρξη Γκαγκαούζων Τούρκων στην Δυτική Θράκη.

Παρ’ όλες αυτές τις διαπιστώσεις, πρέπει να παραδεχτούμε ότι οι Γκαγκαούζοι Τούρκοι της Ελλάδας έχουν αφομοιωθεί σε μεγάλο βαθμό για διάφορους λόγους. Ο αναπληρωτής κ. Στεφάν Κούρογλου, τόνισε ότι τα 6 χωριά των Γκαγκαούζων στην Ελλάδα έχουν εξελληνιστεί. Η εφημερίδα «Ιλερί» που εκδίδεται στην Κομοτηνή, τόνισε την «ενσωμάτωση» των Γκαγκαούζων νέων με το ελληνικό στοιχείο. Ο Δυτικοθρακιώτης δημοσιογράφος Σελαχετήν Γκαλήπ εξιστορεί την πολιτική που εφάρμοσε η ελληνική διοίκηση στους Γκαγκαούζους Τούρκους καθ’ αυτόν τον τρόπο: «…. Ακόμα συνεχίζονται οι προσπάθειες της Ελλάδας να «λυτρώσουν» τους Γκαγκαούζους Τούρκους από την εθνική τους ταυτότητα.

Δεν θα αντισταθώ να παραθέσω μια ανάμνησή μου σχετικά με το θέμα. Αν δεν κάνω λάθος ήταν περίπου πριν από τρία χρόνια. Σε ένα ελληνικό κανάλι, η παρουσιάστρια στο πρόγραμμα «Προφίλ» προσπαθούσε να πάρει μία συνέντευξη από μία κυρία χριστιανή τουρκάλα με την βοήθεια διερμηνέα. Η απάντηση της κυρίας στην τουρκική ήταν η εξής «Αγόρι μου, παλιά ήμασταν Γκαγκαούζοι, αλλά τώρα μας αποκαλούν Ρωμιούς». Ιδού ένα φοβερό παράδειγμα πολιτικής αφομοίωσης που εφαρμόζει η Ελλάδα».

Παρόλα αυτά τα αρνητικά, είναι μια ενδιαφέρουσα και θετική εξέλιξη «Η συνάντηση των Γκαγκαούζων της Μολδαβίας με τους Γκαγκαούζους της Γκρετσίγια», το οποίο δημοσιεύθηκε και στο 5ο τεύχος του περιοδικού «Αυγερινός» της Ελλάδας.

Ήταν μία προσπάθεια των Γκαγκαούζων Τούρκων της Μολδαβίας για να έρθουν σε επαφή με τους Γκαγκαούζους Τούρκους που έχουν εξαπλωθεί ανά τον κόσμο. Σε μια ανάλυση αυτής της είδησης, η οποία γίνεται σύμφωνα με την ορθόδοξη γραμμή, μαθαίνουμε ότι οι Γκαγκαούζοι των δύο χωρών συναντήθηκαν το 1996 στην Ορεστιάδα της Ελλάδας και το 1997 στο Κισινέβ, υπάρχει δηλαδή μία ομάδα Γκαγκαούζων στην Ελλάδα. Ο κ. Γιάννης Παπαδόπουλος είναι ο πρόεδρος του συλλόγου και σε όλες αυτές τις επαφές πραγματοποιήθηκαν κάποιες εκδηλώσεις από τους συλλόγους «Γυναίκα» και «Αδελφότης».

Οι πολιτιστικές σχέσεις των Τούρκων Δυτικής Θράκης και των

Γκαγκαούζων Τούρκων

Μέχρι την δεκαετία του ’90 δεν συναντάμε καμία επαφή μεταξύ των δύο τούρκικων κοινωνιών. Με πιο απλά λόγια, ο καθένας είναι αφοσιωμένος στο πρόβλημά του αυτήν την περίοδο. Μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα αυτή την κατάσταση μέσα από το σχόλιο της εφημερίδας «Ιλερί» που εκδίδεται στην Κομοτηνή.

«… Υπάρχουν Γκαγκαούζοι Τούρκοι στην Δυτική Θράκη; Υπάρχουν. Υπάρχουν και σε άλλα μέρη της Ελλάδας… Οι Γκαγκαούζοι της Δυτικής Θράκης βρίσκονται ως επί το πλείστον στην Ορεστιάδα. Αλλά δεν έχουν καμία σχέση μαζί μας, όπως δεν έχουμε εμείς με αυτούς… Γιατί; Λόγω της θρησκευτικής διαφοράς. Οι δύο κοινωνίες με την κοινή καταγωγή δεν αλληλογνωρίζονται και δεν στηρίζονται λόγω της θρησκείας…». Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι δεν πρόκειται να υπάρξει συνεργασία είτε μεταξύ των Μουσουλμάνων Τούρκων της Δυτικής Θράκης και των Γκαγκαούζων της Ελλάδας, είτε των Γκαγκαούζων Τούρκων της Μολδαβίας (ή αυτών ανά τον κόσμο). Από την άλλη οι πολιτιστικές σχέσεις που άρχισαν έμμεσα να αναπτύσσονται μεταξύ των Γκαγκαούζων Τούρκων της Μολδαβίας και των Τούρκων της Δυτικής Θράκης πρέπει να αυξηθούν και να διευρυνθούν, όπως επίσης πρέπει να αναπτυχθούν πολιτιστικές σχέσεις με μία ακόμα ομάδα Τούρκων Χριστιανών της Ελλαδας, τους Καραμανλήδες που είναι τούρκοι ορθόδοξοι.

Του Φεγγιάζ Σαγλάμ, ερευνητή- συγγραφέα και λέκτορα της Τουρκικής Γλώσσας του Πανεπιστημίου 9ης Σεπτεμβρίου της Σμύρνης.

(Από την Gundem στις

20 Νοεμβρίου 2001)

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.