«Κεντρα συμφεροντων, πετρελαικες εταιρειες και οικονομικοι κολοσσοι, δεν θελουν τη «νεα βιομηχανικη επανασταση της πρασινης αναπτυξης»

Δ.Δ.: Κατ’ αρχήν θα θέλαμε να μας πείτε τι είναι η συνθήκη της Κοπεγχάγης προκειμένου να αποκτήσει ο κόσμος σιγά σιγά μια εικόνα γι’ αυτό που πρόκειται να συμβεί, καθώς δεν έχει ανεβεί στις πρώτες γραμμές της επικαιρότητας προς το παρόν…

Α.Π.: Να ξεκινήσω λέγοντας ότι 7 με 18 Δεκέμβρη συναντώνται στην Κοπεγχάγη οι ηγέτες από 190 χώρες του κόσμου προκειμένου να συζητήσουν και να καταλήξουν σε μια συμφωνία που θα αφορά στη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου την περίοδο 2013 – 2020. Με λίγα λόγια το συμπέρασμα που θα προκύψει είναι το εάν και κατά πόσον θα καταφέρει το ανθρώπινο γένος να αποτρέψει τις χειρότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής γιατί περί αυτού πρόκειται. Σαφέστατα εκεί θα πρέπει να προκύψει μια συνθήκη, το θέμα είναι όμως αν αυτή η συνθήκη θα είναι καλή, με άλλα λόγια θα περιέχει τους απαραίτητους όρους και τις απαραίτητες προϋποθέσεις ώστε να καταφέρουμε να μειώσουμε τις εκπομπές αερίου ή, σε αντιδιαστολή, αν θα είναι μια μεσοβέζικη συνθήκη που δεν θα επιλύει κανένα πρόβλημα αλλά θα πετάει το μπαλάκι στις επόμενες γενιές.

Δ.Δ.: Εσείς ποιο σενάριο θεωρείτε επικρατέστερο;

Α.Π.: Εμείς είμαστε φύσει και θέσει αισιόδοξοι, θέλουμε να πιστεύουμε πως, υπό την πίεση της κοινής γνώμης, των επιστημονικών, των οικονομικών και των περιβαλλοντικών ενδείξεων, οι ηγέτες του κόσμου θα κατανοήσουν, έστω και στο παρά πέντε, πως πρέπει να επιτευχθεί μια πολύ καλή συμφωνία, η οποία θα προβλέπει μείωση των εκπομπών από τις ανεπτυγμένες χώρες κατά τουλάχιστον 40% μέχρι το 2020 και ταυτόχρονα μία γενναία χρηματοδότηση των φτωχών χωρών προκειμένου να καταφέρουν και αυτές να μειώσουν τις εκπομπές αλλά κυρίως να προσαρμοστούν στις ήδη ορατές επιπτώσεις.

• «Πολιτικοί και πολίτες

είμαστε κάτοικοι του ίδιου τόπου»

Δ.Δ.: Είναι, αυτή τη στιγμή σε τροχιά αντιπαράθεσης ή ακόμα περισσότερο σύγκρουσης η κοινωνία των πολιτών, όπως εκφράζεται από τις μη κυβερνητικές οργανώσεις, με τις πολιτικές εξουσίες, οι οποίες θα αντιπροσωπευθούν σ’ αυτή τη μεγάλη σύνοδο;

Α.Π.: Αυτό που παρατηρείται είναι ότι ξεκάθαρα υπάρχει ένα χάσμα μεταξύ αυτών που πρεσβεύει η κοινωνία των πολιτών και πρέπει να γίνουν και αυτών που υιοθετούν μέχρι στιγμής οι πολιτικοί ηγέτες. Θέλω να πιστεύω πως αυτό το χάσμα δεν θα μεγαλώσει κι άλλο και δεν θα εξελιχθεί στη σύγκρουση που αναφέρατε. Αυτό που πρέπει να συνειδητοποιήσουν οι πολιτικοί μας είναι ότι όλοι είμαστε κάτοικοι του ίδιου τόπου και αν καταστρέψουμε το οικοσύστημα μέσα στο οποίο ζούμε αυτό πρώτα και κύρια θα επηρεάσει εμάς τους ίδιους τους ανθρώπους με ό,τι αυτό συνεπάγεται και για την οικονομία. Σκεφτείτε πόσο επικίνδυνα είναι τα πράγματα αν, εκτός από την οικονομική κρίση, φουντώσει και η κλιματική κρίση.

Δ.Δ.: Η οικονομική κρίση με την κλιματική κρίση αλληλοσυνδέονται;

Α.Π.: Θα έλεγα ότι είναι οι δύο όψεις του ίδιου νομίσματος. Στην οικονομική κρίση που προήλθε από αστοχίες οικονομικής υφής αλλά, πιο βαθιά, σχετίζονταν άμεσα με την έλλειψη διαφάνειας και την έλλειψη ρύθμισης της παγκόσμιας αγοράς λόγω ενός μοντέλου αλόγιστης παραγωγής και κατανάλωσης που ακριβώς ευθύνεται και για την αλλαγή του κλίματος. Σπαταλούμε αλόγιστα ενέργεια χωρίς να φροντίζουμε να την αναπαράγουμε με σωστό τρόπο, οι ίδιοι οι πολίτες δεν φροντίζουν να την εξοικονομούν όσο θα μπορούσαν και όλα αυτά έχουν αντίκτυπο όχι μόνο στην ισορροπία του πλανήτη αλλά και στα οικονομικά δεδομένα. Αυτό προσπαθούμε να περάσουμε στους ηγέτες, ότι η κλιματική κρίση δεν αφορά μόνο σε κάποια είδη χλωρίδας και πανίδας αλλά πολύ περισσότερο τον ίδιο τον άνθρωπο και τα οικονομικά μεγέθη. Να σας αναφέρω ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: έχει γίνει μια ανεξάρτητη μελέτη από σερ Νίκολας Στερν, πρώην αντιπρόεδρο της Παγκόσμιας Τράπεζας και οικονομικό σύμβουλο της κυβέρνησης της Βρετανίας, για λογαριασμό της τελευταίας, η οποία έδειξε ότι οι επιπτώσεις από την αλλαγή του κλίματος μπορεί να κοστίσουν έως και το 20% του παγκόσμιου Α.Ε.Π. ενώ, την ίδια στιγμή η αποτελεσματική αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της μείωσης των εκπομπών θα στοιχίσει 1-2%.

«Κέντρα συμφερόντων αντιτίθενται στην

πράσινη ανάπτυξη»

Δ.Δ.: Και αφού, εκ των πραγμάτων δεν κοστίζει τόσο ακριβά όσο το αντίθετο σενάριο, γιατί οι ισχυροί του πλανήτη αντιδρούν σε αυτή την προοπτική;

Α.Π.: Εδώ θα έλεγα ότι συγκρούονται δύο πόλοι και θα ήθελα να γυρίσω λίγο πίσω το ρολόι της ιστορίας: το 1850 που ξεκίνησε η βιομηχανική επανάσταση είχε δημιουργηθεί ένα κίνημα στη Μεγάλη Βρετανία, οι Λουδίτες, οι οποίοι κατέστρεφαν τις μηχανές στην απεγνωσμένη προσπάθειά τους να αποτρέψουν την τεχνολογική εξέλιξη και να διατηρήσουν τις θέσεις εργασίας, γιατί πίστευαν ότι θα τους αντικαθιστούσαν οι μηχανές. Κάτι τέτοιο δεν έγινε ποτέ, η Βιομηχανική Επανάσταση έφερε όχι μόνο πολλαπλάσιες θέσεις εργασίας αλλά και σημαντική βελτίωση του βιοτικού επιπέδου. Το ίδιο παρατηρούμε και σήμερα μόνο που αυτό συμβαίνει από την ανάποδη: κέντρα συμφερόντων, είτε είναι πετρελαϊκές εταιρείες είτε κολοσσοί που έχουν μάθει να συντηρούν αυτό το καθεστώς του επιχειρείν, δεν θέλουν τη «νέα βιομηχανική επανάσταση» που λέγεται «πράσινη ανάπτυξη» και φροντίζουν να την καθυστερήσουν όσο μπορούν. Νομίζω ότι νομοτελειακά θα χάσουν αυτόν τον αγώνα αλλά ελπίζω να μην είναι αργά για την ανθρωπότητα γιατί ο χρόνος που έχουμε μπροστά μας για την επίτευξη της λεγόμενης πράσινης οικονομίας δεν είναι άπειρος, έχουμε 5 έως 10 χρόνια για να μειώσουμε αποτελεσματικά τις εκπομπές ρύπων…

«Η πράσινη οικονομία

κοινωνικά δίκαιη»

Δ.Δ.: Διακινείται στην πολιτική πραγματικότητα της χώρας μας, αλλά και αλλού, η άποψη ότι πράσινη οικονομία σημαίνει «πράσινες» business και ότι το «μάρμαρο» της «πράσινης» ανάπτυξης θα το πληρώσουν οι μη έχοντες και κατέχοντες που θα κληθούν να επωμιστούν το βάρος των φόρων που θα επιβληθούν χάριν αυτής της ανάπτυξης…

Α.Π.: Να ξεκινήσω λέγοντας από ότι ξέρω από πριν ποιος πληρώνει ήδη το «μάρμαρο» της αλλαγής του κλίματος. Στην Αφρική και γενικότερα στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, οι άνθρωποι ζούνε στο πετσί τους τις επιπτώσεις της αλλαγής του κλίματος χωρίς νερό, λίγες βροχές, μείωση των τροφίμων κ.ο.κ. Όσον αφορά στο ποιος θα πληρώσει την πράσινη ανάπτυξη, εδώ είναι ένα στοίχημα που θα πρέπει να βάλουμε όλοι οι πολίτες αλλά και οι πολιτικές ηγεσίες, πως με άλλα λόγια, με αυτό το νέο όχημα που μας προτείνεται, θα καταφέρουμε να εξαλείψουμε τις αδικίες, γιατί δεν μπορώ να πιστέψω ότι η σημερινή ρυπογόνος «ανάπτυξη» σε παγκόσμιο επίπεδο είναι και δίκαιη. Θα έλεγα ότι η πράσινη ανάπτυξη προσφέρει και τα εχέγγυα ώστε να αποφέρει ένα πιο δίκαιο και αποκεντρωμένο μέλλον. Σκεφτείτε ότι από τα μονοπώλια, δηλαδή από τη χρήση των πόρων που αυτή τη στιγμή βρίσκονται στα χέρια λίγων είτε μιλάμε για το πετρέλαιο, είτε για τον άνθρακα, είτε για το φυσικό αέριο, αναφερόμαστε πλέον σε μια ανάπτυξη, η οποία θα δώσει σημασία στον πολίτη, θα μιλήσει για οικονομία σε επίπεδο νοικοκυριού, θα καταφέρει επίσης να προάγει αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας με διασπαρμένες μονάδες παραγωγής από καθαρές πηγές ενέργειας σε όλο τον κόσμο. Είναι ένας δύσκολος δρόμος, ο οποίος όμως μακροπρόθεσμα θα είναι ωφέλιμος και για τα οικονομικά μεγέθη αλλά πάνω απ’ όλα από περιβαλλοντική και κοινωνική άποψη.

«Οι Μ.Κ.Ο. διαθέτουν

πενιχρά μέσα αλλά

επιστημονική εγκυρότητα»

Δ.Δ.: Πόσες μη κυβερνητικές οργανώσεις είναι επίσημα καταγεγραμμένες στο μητρώο της Υ.Δ.Α.Σ. (Υπηρεσία Διεθνούς Αναπτυξιακής Συνεργασίας) και ασχολούνται με το περιβάλλον και πόσο αυτές τελικά βοηθούν στην καθημερινότητα του πολίτη, γιατί υπάρχει η άποψη, κυρίως στην επαρχία που ο κόσμος είναι πιο αποστασιοποιημένος από αυτά, ότι πρόκειται για κλειστές ομάδες ανθρώπων που αποσκοπούν σε χρηματικά οφέλη.

Α.Π.: Κατ’ αρχήν να σας πω ότι πλέον έχει χαθεί ο αριθμός, πρόκειται για μερικές εκατοντάδες. Από κει και πέρα δεν μπορώ να μιλήσω εκ μέρους όλων των οργανώσεων…

Δ.Δ.: Για παράδειγμα, έχω ένα κοινό δελτίο τύπου για την ασπίδα προστασίας για τη βιοποικιλότητα που εκδόθηκε στις 19 Οκτώβρη, έπειτα από τη συνάντησή σας με την κ. Μπιρμπίλη, υπογράφεται από τη WWF, τη Greenpeace, τον Αρκτούρο, την Ορνιθολογική, την Ελληνική Εταιρεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, τη ΜΟΜ, την Αρχέλων, την Καλλιστώ, τη Μεσόγειο S.O.S. και την Ελληνική Εταιρεία Προστασίας της Φύσης. Είναι αυτές οι μεγαλύτερες οργανώσεις και ποιοι τις συγκροτούν;

Α.Π.: Θα έλεγα ότι όντως είναι οι σημαντικότερες, τουλάχιστον όσον αφορά την αρχαιότητά τους και τον αριθμό των υποστηρικτών. Από κει και πέρα η προκατάληψη στην οποία αναφέρεστε μπορεί να εξηγηθεί και με όρους ψυχολογίας. Είναι δύσκολο πολλές φορές να νιώσεις αλληλέγγυος με μία κίνηση που μιλάει για δικαιώματα των πολιτών σε ένα καλύτερο περιβάλλον, τη μείωση των εκπομπών αερίων, τη μείωση των απορριμμάτων, την ίδια στιγμή που δεν έχεις μάθει γι’ αυτά, αδιαφορείς και ενδεχομένως νιώθεις ενοχή για το περιβαλλοντικό σου αποτύπωμα. Αυτό μπορεί εύκολα να διορθωθεί, οι περισσότερες μη κυβερνητικές οργανώσεις είναι ανοιχτές στον κόσμο, προσπαθούν με πενιχρά μέσα αλλά με επιστημονική τεκμηρίωση να πείσουν για την αναγκαιότητα της προστασίας του περιβάλλοντος ωστόσο, θα έλεγα ότι υπάρχει ακόμα αρκετός χρόνος για να διανυθεί αυτή η απόσταση, κυρίως στην επαρχία.

Δ.Δ.: κ. Πληθάρα σας ευχαριστούμε πολύ.

Α.Π.: Εγώ σας ευχαριστώ.

Δάμων Δαμιανός

Επιμέλεια: Γ.-Δ.Κ.

Η WWF Ελλάς και η Greenpeace

μαζί για το κλίμα

Όσον αφορά τον σκοπό αυτής της εκστρατείας, στο πλαίσιο του οποίου εντάσσεται και η επιστολή μας προς τον πρωθυπουργό, να σας αναφέρω ότι η WWF Ελλάς και η Greenpeace έχουμε ενώσει τις δυνάμεις μας γιατί θέλουμε πραγματικά να επιτευχθεί μια φιλόδοξη και δίκαιη συμφωνία για το κλίμα, -όποιος θέλει μπορεί να επισκεφθεί την ιστοσελίδα www.mazigiatoklima.gr προκειμένου να ενημερωθεί για την εκστρατεία. Με αυτή την κίνηση αποσκοπούμε στο να ενώσουμε όλες τις φωνές που απαιτούν από τον έλληνα πρωθυπουργό να πάει στην Κοπεγχάγη και να υποστηρίξει μια καλή συμφωνία. Βλέπουμε μια θετική στάση εκ μέρους της κυβέρνησης, ξέρουμε ήδη πως ο κ. Παπανδρέου έχει δεσμευθεί πως θα μεταβεί στην Κοπεγχάγη –ένα πρώτο θετικό στοιχείο- ξέρουμε επίσης πως έχει αναλάβει κάποιες πρωτοβουλίες μαζί με τον βρετανό ομόλογό του τον κ. Μπράουν προκειμένου να κινήσει τις διαδικασίες επίτευξης μιας καλύτερης συμφωνίας. Παρ’ όλα αυτά, ελπίζουμε πως μπορεί να κάνει ακόμα περισσότερα ακολουθώντας τις προτάσεις μας οι οποίες είναι: μείωση των εκπομπών αερίων τουλάχιστον κατά 80% μέχρι το 2050, μείωση των εκπομπών αερίων των λεγόμενων ανεπτυγμένων χωρών τουλάχιστον κατά 40% μέχρι το 2020, ετήσια χρηματοδότηση των αναπτυσσόμενων χωρών ύψους 115 δις δολαρίων έως το 2020 και επίτευξη μηδενικού ισοζυγίου δάσωσης και αποδάσωσης έως το 2020.

H απόσυρση- Τα αντιρρυπαντικής

τεχνολογίας αυτοκίνητα