«Πραγματικος καθρεπτης της περιφερειας ο περιφερειακος τυπος»

Με αφορμή την εκδήλωση – αφιέρωμα στον Θρακιώτη συγγραφέα Γιώργο Ιωάννου που διοργανώνει στις 26 Απριλίου στη Θρακική Εστία Θεσσαλονίκης το περιοδικό «Βορέας», ο εκδότης του περιοδικού και δημοσιογράφος Σταύρος Παπαθανάκης μιλά στον ΠτΘ για την εικοσαετή εκδοτική του δραστηριότητα, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει καθημερινά μακριά λόγω της γεωγραφικής απόστασης από την πρωτεύουσα αλλά και για την αξία του παραγόμενου έργου, εκφράζοντας κατά κάποιο τρόπο την αγωνιώδη φωνή των κατοίκων των «ακριτικών» περιοχών.

ΠτΘ: κ. Παπαθανάκη πώς συνδέεται το όνομα του περιοδικού «Βορέας» ή γενικότερα της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας με τη μυθολογική θεότητα Βορέας, την προσωποποίηση του βορείου ανέμου;

Σ.Π: Ο Βορέας είναι αδιαμφισβήτητο ότι ήταν ο κατ’ εξοχήν Θρακιώτης θεός και ότι αναφέρεται στον πολιτιστικό πλούτο της Θράκης. Στο πολιτιστικό αυτό εκδοτικό εγχείρημά μας θεωρώ ότι ήταν ένα κατάλληλο αρχετυπικό σύμβολο και για αυτό το υιοθετήσαμε, αποτυπώνοντας την δυναμική πορεία της Θράκης και τον ρόλο που διαδραμάτισε στη διαμόρφωση του ελληνικού πολιτισμού.

ΠτΘ: Πρόκειται για εκδοτική προσπάθεια αποκεντρωμένη η οποία ξεκίνησε από την Αθήνα;

Σ.Π.: Θα πάμε πολλά χρόνια πίσω, το 1989, όταν ξεκίνησε αυτή η εκδοτική δραστηριότητα στην καρδιά της Αθήνας στη γειτονιά των εκδοτών, Ζωοδόχου Πηγής και Διδότου, όπου και τότε είχαμε επιλέξει ένα ακόμη αρχετυπικό σύμβολο που έχει σχέση με την Θράκη. Αναφέρομαι στον βασιλιά της Θράκης Ρήσο που ως γνωστό είχε σπεύσει στο πλευρό των Τρώων και σύμφωνα με το μύθο θα έπρεπε να σκοτωθεί αν ήθελαν οι Αχαιοί και οι σύμμαχοί τους να κερδίσουν. Έτσι η Αθηνά σπεύδει στο πλευρό των Αχαιών και δια μέσου του Δόλωνα πεθαίνει ο Ρήσος. Αυτό το ταυτόχρονα ιστορικό και μυθολογικό γεγονός καταγράφεται στην ομώνυμη τραγωδία του Ευριπίδη, την οποία είχαμε την δυνατότητα να κυκλοφορήσουμε σε μετάφραση, εισαγωγή και σχόλια του Κώστα Θρακιώτη, ο οποίος ήταν και είναι μια σημαντική μορφή της νεοελληνικής γραμματείας, από τους σημαντικότερους εκπροσώπους της γενιάς του ’30, προσωπικά τον χαρακτηρίζω ως τον λυρικό ποιητή της γενιάς του. Μάλιστα η ποιητική του συλλογή «Η οργή των αγαλμάτων» είναι το πρώτο βιβλίο που εκδώσαμε το 1989, πριν από είκοσι χρόνια με αφορμή τα 80 χρόνια από τη γέννησή του. Φέτος κλείνουν εκατό χρόνια από τη γέννησή του και ετοιμάζουμε ένα νέο αφιέρωμα το οποίο θα το παρουσιάσουμε και στο κοινό σε εκδηλώσεις που θα διοργανώσουμε τους επόμενους μήνες.

ΠτΘ: Είστε δημοσιογράφος και εκδότης. Η εκδοτική προσπάθεια στην περιφέρεια, όπως και ο τύπος έχει βαρύ και δύσκολο έργο. Βαρύ από την άποψη ότι θα πρέπει να καλύψει τον χώρο της ενημέρωσης και δύσκολο λόγω της γεωγραφικής ιδιαιτερότητας και βέβαια του ανταγωνισμού. Είναι αρκετά δύσκολο εγχείρημα;

Σ.Π.: Είναι αρκετά δύσκολο και βεβαίως πιο αποκεντρωμένη προσπάθεια δεν γίνεται. Περισσότερο αποκεντρωμένη περιφέρεια από την επαρχία Ορεστιάδας, από τον Δήμο Τριγώνου και από το Σπήλαιο, όπου είναι και η έδρα του «Βορέα» δεν γίνεται. Όπως είναι αντιληπτό όλα αυτά δημιουργούν κάποιες δυσκολίες. Όμως υπάρχουν και κάποιοι ιδιαίτεροι συμβολισμοί και κάποια μηνύματα μέσα από αυτή την προσπάθεια. Ακόμη και να είσαι σε μια μέχρι πρότινος ακριτική γωνιά, όπως είναι το Τρίγωνο, που ήταν και παραμένει σύμβολο εγκατάλειψης, μια περιοχή με αρνητικούς συντελεστές σε όλα τα κοινωνικά και οικονομικά μεγέθη, αυτό στέλνει ένα ηχηρό μήνυμα, ότι μπορείς να δημιουργήσεις στην ελληνική περιφέρεια και να έχεις όνειρα, ιδέες, σκέψεις, δράσεις, πρωτοβουλίες τις οποίες προσπαθείς να υλοποιήσεις μέσα βέβαια από ένα δύσκολο περιβάλλον. Πολλές φορές ο ανταγωνισμός των τοπικών δυνάμεων ξεφεύγει από ένα πλαίσιο κανόνων και δεοντολογίας ή θα έλεγα ότι δεν υπάρχει μια υποστηρικτική φιλοσοφία και κουλτούρα στον βαθμό που θα έπρεπε έτσι ώστε να υποστηριχθεί ο τύπος, ο τοπικός, ο περιφερειακός, γιατί ο πραγματικός καθρέπτης της ελληνικής περιφέρειας είναι ο τοπικός περιφερειακός τύπος, ο οποίος είναι ο μόνος που μπορεί να δώσει τις πραγματικές διαστάσεις, την πραγματικότητα της περιφέρειας, γιατί τα κεντρικά μέσα μαζικής ενημέρωσης, άλλωστε το βιώνουμε, ενδιαφέρονται για το κραυγαλέο γεγονός, το οποίο θα καταναλώσουν και θα πουλήσουν ευκαιριακά και συγκυριακά. Εμείς ούτε ευκαιριακοί ούτε συγκυριακοί είμαστε, έχουμε άλλες ευαισθησίες και άλλη αφετηρία σε ό,τι αφορά στην προσέγγιση και την ανάδειξη των προβλημάτων της περιφέρειας. Άρα είναι προς το συμφέρον όλων να υπάρχουν υγιείς δομές στην περιοχή και πολύ περισσότερο στην περιφέρεια, όταν μάλιστα η περιφέρειά μας βρίσκεται μπροστά σε πολύ μεγάλες αλλαγές οι οποίες έχουν και δυσκολίες αλλά και αβεβαιότητες. Όταν υπάρχουν ισχυρές δομές έκφρασης και ελευθεροτυπίας θεωρώ ότι έχουμε έναν πολύ ισχυρό μηχανισμό και σε ό,τι αφορά στην προσέγγιση των προβλημάτων αλλά και σε ό,τι αφορά στην ανάδειξή τους ή ακόμη και στην περιφρούρηση ή την προάσπιση των συμφερόντων της τοπικής κοινωνίας και της περιφέρειας.

ΠτΘ: Πιστεύετε ότι μπορεί ο περιφερειακός τύπος να συμβάλλει αποτελεσματικά στη δημιουργία και ενίσχυση του ιστού της περιφέρειας;

Σ.Π.: Βεβαίως και σε αυτό είμαι σαφής και κατηγορηματικός ότι ο ρόλος του περιφερειακού τύπου είναι δεδομένος. Δεν πρέπει να τον υποτιμά κανένας και πολύ περισσότερο να τον υποτιμούν ενδεχόμενα δικοί μας άνθρωποι. Προφανώς ό,τι υπάρχει σε αυτή την περιοχή είναι στις δυνατότητές της, είτε στο οικονομικό είτε στο κοινωνικό είτε στο πολιτικό πεδίο. Το να υπάρχει μια πολιτική εκπροσώπηση που θα έχει μια δυνατότητα παρέμβασης στην κεντρική πολιτική ζωή είναι στα υπέρ της περιφέρειας όπως και στα υπέρ της περιφέρειας και της τοπικής πολιτικής εκπροσώπησης είναι η ύπαρξη αυτόνομων φωνών δημοκρατίας και πλουραλισμού. Πολύ περισσότερο από οπουδήποτε αλλού χρειαζόμαστε και τη δημοκρατία και τον πλουραλισμό στην περιφέρεια.

ΠτΘ: Στο κέντρο είναι γνωστό ότι οι σχέσεις είναι απρόσωπες εν αντιθέσει με την περιφέρεια όπου οι προσωπικές σχέσεις δημιουργούν προβλήματα και ίσως για αυτό γίνεται περισσότερο λόγος για διαπλοκή του τύπου με την πολιτική εξουσία. Ποια είναι η άποψή σας;

Σ.Π.: Όλη αυτή η παθογένεια που υπάρχει στον ελληνικό τύπο και στην ελληνική πολιτική ζωή δεν μπορούσε παρά να έχει τα δικά της κλινικά συμπτώματα και στην περιφέρεια. Δεν είμαι οπαδός των υβριδικών περιφερειακών καταστάσεων, υπάρχουν προβλήματα, ζητήματα και θεωρώ ότι σε αυτή την εποχή που ζούμε και διανύουμε το σημαντικότερο είναι αυτό, να κάνουμε βήματα προς τα μπρος, να κάνουμε υπερβάσεις τοπικές, δημιουργικές και βεβαίως η κριτική και η δημοκρατία δεν θα πρέπει να τίθενται θα έλεγα υπό ένα πλαίσιο σωστικών διοικητικών χειρισμών ενεργειών και πράξεων αλλά και οι ίδιοι οι φορείς της εξουσίας να τις επιζητούν, ειδικότερα της περιφέρειας, γιατί είμαστε οι πιο αδύναμοι στο κεντρικό πολιτικό και οικονομικό παιχνίδι. Εμείς μόνο με όρους δημοκρατίας μπορούμε να διεκδικήσουμε πράγματα για την περιοχή, ως κουλτούρα, ως συμπεριφορά να ενισχύουμε τον τύπο ή την πολιτική εκπροσώπηση και αυτό θα αποβεί προς όφελος της περιφέρειας. Είναι ένας μονόδρομος και θεωρώ ότι η εποικοδομητική κριτική έχει μεγάλη αξία και είναι πολύ καλύτερο πολλές φωνές να είναι υπερβολικές και κραυγαλέες, αλλά να υπάρχουν, γιατί κάποια στιγμή θα τις χρειαστούμε και δεν θα υπάρχουν και τότε η ζημιά θα είναι πολύ μεγαλύτερη.

ΠτΘ: Προσωπική επιλογή ήταν να μείνετε στο Σπήλαιο Τριγώνου. Έχετε την αναμενόμενη ανταπόκριση από τους κατοίκους της περιοχής;

Σ.Π.: Θεωρώ ότι μοιραζόμαστε μεταξύ Σπηλαίου και Ορεστιάδας και βεβαίως η ανταπόκριση των κατοίκων είναι αυτή τη στιγμή το πλέον ενθαρρυντικό σημείο. Υπάρχει μια ευρύτερη αναγνώριση η οποία ήρθε ως αποτέλεσμα της συνολικότερης προσπάθειας αλλά νομίζω ότι το κίνητρο είναι οι ίδιοι οι άνθρωποι της περιοχής και ο ίδιος ο τόπος. Αν δεν υπήρχε αυτή η ηθική αναγνώριση πιστέψτε με ότι θα ήταν δύσκολο να συνεχίσουμε, γιατί και το κόστος είναι πολύ μεγάλο και εν πάση περιπτώσει το έχουμε επωμισθεί, γιατί θέλουμε να καταθέσουμε μια πρόταση η οποία έχει να κάνει με τον τόπο, ένα τρόπο θέασης ή ένα δρόμο προσέγγισης αυτής της καταπληκτικής περιοχής με τους ακόμη καταπληκτικότερους ανθρώπους που έχουν δυνατότητες. Υπάρχουν αξίες σε αυτό τον τόπο εντός και εκτός του Έβρου και της Θράκης, υπάρχει ένα ισχυρό πολιτιστικό ανθρώπινο κεφάλαιο το οποίο εκτιμώ ότι ακόμη δεν το έχουμε αναδείξει ή δεν το έχουμε αξιοποιήσει ως ένα αναπτυξιακό αυτόνομο πόρο και παράγοντα. Όταν θα φθάσουμε εκεί θα είμαστε στο καλύτερο δυνατό σημείο μας.

ΠτΘ: κ. Παπαθανάκη σας ευχαριστώ πολύ.

Σ.Π.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Εκδήλωση – αφιέρωμα στον Γιώργο Ιωάννου

ΠτΘ: Πόσο καθοριστική ήταν η μετανάστευση στην κοινωνική και οικονομική πραγματικότητα της περιοχής;

Σ.Π.: Κάποια ποσοστά είναι συντριπτικά έως και τραγικά. Τα τελευταία σαράντα χρόνια το Τρίγωνο έχει χάσει πάνω από το 50% του πληθυσμού του. Υπάρχουν χωριά που έχουν χάσει και το 80% οπότε καταλαβαίνετε ότι το πρόβλημα της μεταναστεύσεως είναι καθοριστικό για το Τρίγωνο. Δεν μπορούμε να μιλάμε για αυτό αγνοώντας αυτή τη διάσταση της κοινωνικής και οικονομικής πραγματικότητας.

Γι’ αυτό και ξεκινήσαμε μια πρωτοβουλία την περασμένη χρονιά ένα κύκλο εκδηλώσεων με τίτλο «Ξενιτεμένο μου πουλί» με στόχο να γίνει θεσμός που θα αφορά στο φαινόμενο της μετανάστευσης και τους μετανάστες και μακάρι να τον πετύχουμε, υπάρχουν θετικά μηνύματα προς αυτή την κατεύθυνση. Δεν μιλάμε μόνο για το δικό μας πρόβλημα, γιατί αυτός ο θεσμός μας δίνει τη δυνατότητα να ανοίξουμε ένα παράθυρο στον κόσμο και να δούμε μέσα από τη δική μας μεταναστευτική εμπειρία το τι ακριβώς συμβαίνει σε ολόκληρο τον κόσμο, να συνδεθούμε με περιοχές, να προσεγγίσουμε το ανθρώπινο δυναμικό μας, το δυναμικό των αποδήμων, τους Θρακιώτες της διασποράς τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό που μας εκπλήσσουν κάθε φορά και μας δίνουν δημιουργικές ευκαιρίες για πολλά αφιερώματα, όπως αυτό που θα πραγματοποιήσουμε στη Θεσσαλονίκη για τον Γιώργο Ιωάννου. Με τον τρόπο αυτό μας δίνεται η ευκαιρία να συνδεθούμε με τη Γερμανία και συγκεκριμένα τη Βαυαρία, όπου βρίσκεται ο κύριος όγκος των δικών μας εβριτών μεταναστών. Έτσι θα πάμε στην πόλη του Μονάχου για να γιορτάσουμε τα εκατό ογδόντα χρόνια από τα Θυρανοίξια της περίφημης ιστορικής εκκλησίας του Μονάχου του Σωτήρος Χριστού, που αποτελεί ιστορικό εκκλησιαστικό ίδρυμα.Παραχωρήθηκε πριν από 180 χρόνια για τις ανάγκες των Ελλήνων του Μονάχου, που αποτελούν την πρώτη ελληνορθόδοξη κοινότητα που διαμορφώθηκε με τη βοήθεια των υποτροφιών που χορηγούσε ο Λουδοβίκος ο Α’, ο Βασιλιάς της Βαυαρίας για να σπουδάσουν κυρίως σε στρατιωτικές σχολές αλλά και άλλες επιστήμες και έτσι με αφορμή τα Θυρανοίξια αυτής της ιστορικής εκκλησίας θα πάμε στη Βαυαρία, ένα χώρο πολύ γνώριμο για τους Έλληνες. Βεβαίως, αναφερόμαστε και στα ιστορικά γεγονότα της ίδρυσης του Ελληνικού κράτους. Ανεξάρτητα του πώς ο καθένας αντιμετωπίζει τη Βαυαροκρατία στην Ελλάδα, ο Όθωνας δεν ήλθε στην Ελλάδα από το πουθενά. Ειδικότερα εκείνη την περίοδο το βασίλειο της Βαυαρίας δεν είχε κανένα λόγο να το παίξει ηγέτιδα δύναμη αλλά ήταν λάτρης της Ελλάδας ο πατέρας του και αυτό αποτυπώνεται μέσα από ένα καταπληκτικό πρόγραμμα κατασκευής μνημείων και δημόσιων κτιρίων στο Μόναχο σύμφωνα με τα πρότυπα της αρχαίας Αθήνας. Έτσι είναι εντυπωσιακό σε αυτήν την πόλη στην κεντρική της πλατεία να βλέπεις τα Προπύλαια, όπως ήταν στην αρχαία Αθήνα, ένα εντυπωσιακό οικοδόμημα και μέσα στις στοές του να βλέπεις με ελληνικά γράμματα όλους τους φιλέλληνες και όλους τους αγωνιστές του 1821. Η έλευση λοιπόν του Όθωνα είχε να κάνει με τον κύκλο των φιλελλήνων του Μονάχου, όπου ο κύριος παράγοντας ήταν ο ίδιος ο πατέρας του, ο οποίος έφτιαξε και τον Παρθενώνα έξω από το Μόναχο πάνω σε μια στροφή και αυτό το είχαμε παρουσιάσει και ένα σωρό άλλα τα οποία θα δημοσιεύσουμε κάποια στιγμή. Ήδη το προαναγγείλαμε και το αφιέρωμά μας αυτό θα έχει τίτλο «Μόναχο, η Αθήνα του Ιζέρ», του ποταμού που διασχίζει την πόλη του Μονάχου.

Πέρα όμως από τους πολιτιστικούς δεσμούς που μας συνδέουν με τη Βαυαρία και τη Γερμανία ο σταθμός του Μονάχου είναι επίσης ένα σύμβολο της μεταναστευτικής εμπειρίας εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων, καθώς εκεί κατέληγαν οι Έλληνες μετανάστες καθώς επίσης και οι μεγάλες βιομηχανίες της Βαυαρίας, όπου εργάστηκαν και εργάζονται ακόμη πάρα πολλοί Έλληνες μετανάστες. Έτσι δημιουργείται ένας θεσμός, μια δυνατότητα πολυπρισματικής προσέγγισης του θέματος της μετανάστευσης και των μεταναστευτικών εμπειριών και συνδεόμαστε με περιοχές, με καταστάσεις και γεγονότα και ανοίγουμε διαύλους επικοινωνίας με ανθρώπους που έχουν και καταγωγή από τον τόπο μας αλλά και δυνατότητες προσφοράς. Για παράδειγμα, ενεργό μέλος της Κοινότητας του Μονάχου ήταν ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή που εγκαταστάθηκε στο Μόναχο το 1924 με την οικογένειά του και μέχρι τον θάνατό του ήταν σημαίνουσα προσωπικότητα του Πανεπιστημίου του Μονάχου όπου μάλιστα είχε και την τιμητική θέση του μυστικοσυμβούλου. Ήταν μέλος της Εκκλησιαστικής Επιτροπής του Σωτήρος Χριστού, όπου μέλος ήταν και ο Γύζης και όλοι οι ονομαστοί μας ζωγράφοι της Σχολής του Μονάχου.

ΠτΘ: Υπάρχουν πολλές δυνατότητες της προσέγγισης αυτού του ανθρώπινου δυναμικού;

Σ.Π.: Θα σας πω ακόμη ένα παράδειγμα που έχει σχέση με τη Θράκη. Φέτος συμπληρώνονται πέντε χρόνια από τον θάνατο του ανεψιού του Κωνσταντίνου Καραθεοδωρή του Τζων Αργύρη, μια καταπληκτική μορφή παγκοσμίως χωρίς τις θεωρίες και τις εφαρμογές του οποίου δεν θα ξεκινούσε το “Απόλλων” και δεν θα γινόταν η στέγη του Ολυμπιακού Σταδίου του Μονάχου που φιλοξένησε τους Ολυμπιακούς Αγώνες το 1972. Ήταν κορυφαίος στον χώρο της θερμοδυναμικής και υπήρξε πρόεδρος του Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Βάδης Βυρτεμβέργης ο μοναδικός αλλοδαπός που έγινε πρόεδρος σε αυτό.

Στην Αθήνα πριν από 150 χρόνια ξεκινούσε μια λαμπρή περίοδος για την Αρχαιολογική Εταιρεία της Αθήνας με την ανάδειξη των αρχαιολογικών μνημείων. Τις βάσεις για αυτό έβαλε ο αρχαιολόγος λάτρης της Αθήνας Στέφανος Κουμανούδης που καταγόταν από την Αδριανούπολη. Ο Κεραμεικός, το αρχαιολογικό μουσείο και μια σειρά άλλων έργων σημαντικών είχαν τη σφραγίδα του. Με αυτό θέλουμε να δείξουμε το μεγαλείο αυτού του τόπου και θεωρώ ότι αυτό το μεγαλείο δεν αξίζει μίζερες και πολλές φορές μικρόψυχες αντιλήψεις και λογικές που ενδημούν σε παρακμιακού τύπου καταστάσεις που δυστυχώς υπάρχουν και στην ελληνική περιφέρεια και πολλές φορές αποτελούν και ανασταλτικό παράγοντα. Όλα αυτά συνθέτουν δυνατότητες για τον ίδιο τον τύπο. Αξιοποιώντας και προβάλλοντας σωστά τον Κωνσταντίνο Καραθεοδωρή καταλαβαίνετε μέσω ποιων ιδρυμάτων και με ποιους όρους σοβαρούς μπορούμε να τον προσεγγίσουμε. Ποιος δεν θα μιλούσε και δεν θα δημιουργούσε προϋποθέσεις με τεχνολογικά ιδρύματα, αναδεικνύοντας σωστά τον Τζων Αργύρη τον ανεψιό του ή ακόμη τον Στέφανο Κουμανούδη; Θα δίναμε μια άλλη διάσταση όσον αφορά στη σοβαρότητα της ανάδειξης της ιστορίας και του πολιτισμού της Θράκης, που είναι μια πολύ σοβαρή υπόθεση για να την αντιμετωπίσουμε με ένα επικίνδυνο, μικρόψυχο και ιδιοτελή τρόπο.

ΠτΘ: Η ιστορία όμως και όλη αυτή η προσφορά είναι άγνωστη…

Σ.Π.: Έχει γίνει σοβαρή δουλειά από την Εταιρεία Θρακικών Μελετών που εκδίδει τα “Θρακικά” εδώ και 81 χρόνια. Θα δείτε οικογένειες πολιτικών για παράδειγμα η οικογένεια Δοξιάδη έβγαζε εδώ και πενήντα χρόνια πολιτικούς και μεγάλους παράγοντες στη χώρα. Μιλάμε για ονόματα τα οποία για ώρες θα αναφέραμε. Όλοι αυτοί οι άνθρωποι δεν πήγαν να αναδειχθούν καπηλευόμενοι την ιστορία και τον πολιτισμό της Θράκης. Είχαν μια τεράστια αίσθηση ευθύνης και αποστολής και προσφοράς στον γενέθλιο τόπο. Θεωρώ ότι η συλλογική, η σωματειακή παράδοση της Θράκης είναι τόσο πλούσια σε πρότυπα, αξίες και σύμβολα που αν τα αξιοποιήσουμε θα μας οδηγήσουν στον σωστό δρόμο και τρόπο ανάδειξής τους. Οποιοσδήποτε άλλος δρόμος μας οδηγεί σε επικίνδυνος ατραπούς και μόνο θλίψη θα μπορούσε να προκαλέσει.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.