Παραθυρο ελπιδας στην εκπαιδευση των Ρομα

Η Διεθνής Αμνηστία Κομοτηνής διοργάνωσε με επιτυχία την περασμένη Παρασκευή στο Θρακικό Ωδείο Κομοτηνής ημερίδα με θέμα «Η εκπαίδευση των Ρομά: Δικαιώματα και πραγματικότητα» με ομιλητές την κοινωνική λειτουργό Αδριάνα Δεβελέγκου (με διατριβή πάνω στο θέμα των παιδιών Ρομά), καθηγήτρια Πανεπιστημίου Μαρία Δημάδη, τον κοινωνιολόγο Αντώνη Λιάπη και την πρόσφατα βραβευμένη πρόεδρο του Συλλόγου Γυναικών «Ελπίδα» Σαμπιχά Σουλεϊμάν.

Α. Λιάπης «Είναι μια σύγχρονη ηρωίδα στο χώρο της»

Ο Αντώνης Λιάπης εξήγησε ότι προσέγγισε το θέμα της εκπαίδευσης των Ρομά ιστορικά. «Προσπαθώ ν’ αναζητήσω τις κοινωνικές, οικονομικές και ιστορικές αιτίες που οδήγησαν σ’ αυτήν την ισορροπία και στην έλλειψη εκπαιδεύσεως στους πληθυσμούς αυτούς.

Το ιστορικό παρελθόν που ρίχνει το βάρος του στο σήμερα έχει να κάνει με το ότι πληθυσμοί που μετακινούνταν, ήταν σκηνίτες επί αιώνες, ήταν δύσκολο ν’ απολαμβάνουν το αγαθό της εκπαίδευσης. Αντίθετα, πληθυσμοί των Ρομά που είχαν εγκατασταθεί πριν χρόνια ή και αιώνες είχαν πρόσβαση στην εκπαίδευση, έστω και ατελή.

Σήμερα, έχουμε μια διαφορετική εικόνα σ’ αυτό που ονομάζουμε Ρομά, πληθυσμούς οι οποίοι απολαμβάνουν το αγαθό και πληθυσμούς που δεν το απολαμβάνουν. Σκοπός της σημερινής εκδήλωσης είναι να σταλεί ένα μήνυμα προς την πολιτεία, τους φορείς και τον κάθε πολίτη ξεχωριστά πως πρέπει ν’ αναλάβουμε τις ευθύνες που μας αναλογούν για να βοηθήσουμε τους ανθρώπους αυτούς να εκπαιδευτούν, να έχουν πρόσβαση σ’ αυτό το κοινωνικό αγαθό και να ενταχθούν ομαλότερα στην κοινωνία μας».

Οι Ρομά ζουν σε πολλές περιοχές της Ευρώπης. Οι Ρομά της Θράκης έχουν την ιδιαιτερότητα να παλεύουν με το γεγονός ότι πολλοί δεν τους αναγνωρίζουν την ταυτότητα των Ρομά. Για τις συνέπειες αυτού του γεγονότος στην εκπαίδευσή τους, ο κ. Λιάπης είπε. «Συντελεί στις δυσκολίες της εκπαίδευσης κι εδώ παίζουν θέματα ετεροπροσδιορισμού, αυτοπροσδιορισμού, το πώς διαχειρίζεται η κάθε ομάδα τον αυτοπροσδιορισμό ή πώς οι περιβάλλουσες κοινωνίες διαχειρίζονται τους ετεροπροσδιορισμούς τους. Είναι ένα πρόσθετο στοιχείο το οποίο τους καταπιέζει, δεν τους αφήνει ν’ αποκτήσουν τον αυτοσεβασμό που πρέπει να έχει ο κάθε άνθρωπος για τον εαυτό του και την κοινωνική του ομάδα και περιπλέκει την κατάσταση.

Αυτά τα ζητήματα αρχίζουν σιγά – σιγά να τίθενται σ’ ένα δημόσιο διάλογο» είπε.

Αποτιμώντας το παράδειγμα της Σαμπιχά Σουλεϊμάν, ο κ. Λιάπης είπε. «Η κ. Σαμπιχά Σουλεϊμάν είναι ένα φωτεινό παράδειγμα το οποίο αγλαΐζει τις κοινότητες όλων των Ρομά της Θράκης, της Ελλάδας και όλης της Ευρώπης. Είναι μια σύγχρονη ηρωίδα στο χώρο της, στον οικισμό που δραστηριοποιείται, ένα παράδειγμα που θα μπορούσαν να μιμηθούν πολλοί άνθρωποι. Η εμβέλεια του παραδείγματος ξεπερνάει τα όρια της κοινωνικής της ομάδας».

Η πρόεδρος του Συλλόγου Γυναικών «Ελπίδα» Σαμπιχά Σουλεϊμάν εξήγησε, σε ό,τι αφορά στην παιδεία των Ρομά τα πραγματικά προβλήματα που αντιμετώπισε η ίδια ως μαθήτρια κι αντιμετωπίζουν τώρα τα παιδιά των Ρομά, αλλά και τη δική τους δράση ως συλλόγου, δράση που απέκτησε και πανελλαδική εμβέλεια. «Πήραμε πρωτοβουλίες για πολλούς συλλόγους της χώρας μας πάνω στην εκπαίδευση των Ρομά. Ένας λόγος που γίνεται αυτή η εκδήλωση για την παιδεία, τα δικαιώματα και την αλήθεια είναι ότι η αλήθεια φαίνεται από μόνη της. Όταν σε κάποιους οικισμούς δεν υπάρχουν σχολεία και υπάρχουν πολλά παιδιά που παίζουν και είναι έξω από τα σχολεία, πολύ απλά η πολιτεία πρέπει να πάρει τις ευθύνες της. Θα πρέπει να σοβαρευτούμε, να κάνουμε κάτι γι’ αυτά τα παιδιά.

Τα παιδιά μας δεν είναι κανενός τα παιχνίδια, έχουν τα ίδια δικαιώματα με τα υπόλοιπα παιδιά. Δεν μπορούμε να βάλουμε πάνω σ’ ένα παιδί ρατσισμό κι εγωισμό. Έχουμε δει εκπαιδευτικούς που είναι καλοί και σωστοί, εκπαιδευτικούς που μιλούν με το χειρότερο τρόπο για τα παιδιά μας κι αυτό δεν είναι σωστό. Αν είναι μάνες οι δασκάλες, όπως αυτές θέλουν για τα δικά τους παιδιά τα καλύτερα και να μπουν στα πανεπιστήμια, θέλουμε κι εμείς το ίδιο.

Ο πληθυσμός των Ρομά είναι πολύ μεγάλος αλλά από τους Ρομά δεν υπάρχουν πολλά παιδιά στα πανεπιστήμια, παιδιά που να έχουν γίνει κάτι στη ζωή της. Και σε άλλες χώρες επίσης, βλέπουμε ότι τα παιδιά των Ρομά είτε μουσουλμάνοι, είτε χριστιανοί, δεν έχουν μια συγκεκριμένη δουλειά. Μόνο παντρεύονται πολύ μικρά, δεν ξέρουν γράμματα κι αν ξέρουν είναι λίγα και οι περισσότεροι λόγω του ρατσισμού δεν έχουν μόρφωση.

Είμαστε μια ελεύθερη χώρα αλλά κάποιοι δεν μπορούν να μιλούν για τα προβλήματά τους, παρά μόνο να καταπιέζονται μέσα στις οικογένειές τους χωρίς να μιλούν για την ανεργία και την παιδεία τους. Έχουμε δει αρκετές φορές και καθημερινά ή μια ή δυο φορές το χρόνο να ξέρει και να ζητάει ο καθένας τι θέλει για τον εαυτό του, αλλά οι δικοί μας δεν ξέρουν.

Ο σύλλογός μας ιδρύθηκε το 2006 κι ένας σκοπός του, ο βασικός, ήταν η εκπαίδευση των παιδιών μας, να καταφέρουμε να πάνε τα παιδιά μας στο σχολείο».

Στη συνέχεια περιέγραψε τη δική της εμπειρία στην προσπάθειά της να μάθει γράμματα. «Κάποτε, όταν ήμασταν εμείς στην ηλικία των παιδιών μας δεν μπορούσαμε να πάμε στο σχολείο λόγω του ρατσισμού.

Το σχολείο ήταν ένα χιλιόμετρο μακριά από το Δροσερό και τρώγαμε ξύλο από συμμαθητές μας, από δυο οικισμούς μουσουλμάνων. Στο δημόσιο σχολείο δεν μας είχαν δεχτεί γιατί ήμασταν Ρομά και ήμασταν κατώτεροι από τον καθέναν, εάν όμως η μάνα μου ήξερε γράμματα θα μπορούσε να διεκδικήσει τα δικαιώματα των παιδιών της, αλλά δεν ήξερε. Το μόνο που ήξερε να κάνει ήταν κλαίγοντας να πάει να μας γράψει στο μειονοτικό σχολείο κι εκεί δεν μπορέσαμε να μείνουμε διότι η μητρική μας γλώσσα ήταν ρωμανέ, δεν ξέραμε πώς να συζητάμε και τρώγαμε ξύλο. Το μόνο που καταφέραμε ήταν να μείνουμε αγράμματοι. Για κάποιους δεν είναι αργά, μπορούμε να γραφτούμε στο γυμνάσιο ή στο δημοτικό».

Ευχαρίστησε στη συνέχεια τη Διεθνή Αμνηστία που διοργάνωσε την εκδήλωση. «Είναι ένα μήνυμα σε όλους τους ανθρώπους, να μην κολλάνε στο θρήσκευμα, τη γλώσσα, την κουλτούρα, τον πολιτισμό. Ο καθένας έχει την αξία του, το κάθε παιδί έχει τους γονείς του, ο καθένας είναι περήφανος για τον εαυτό του και δεν έχουμε δικαίωμα να κατηγορούμε κανέναν.

Να σεβόμαστε τον καθέναν για να είμαστε ίσοι με τους υπόλοιπους. Αν μας πυροβολούν εμάς τους αγράμματους τι μπορούμε να κάνουμε σ’ αυτούς που τελείωσαν πανεπιστήμια; Για την ώρα, στη χώρα μας δεν έχουμε κάνει σε κανέναν ζημιά» είπε.

Μιλώντας για τη βράβευσή της σχολίασε. «Όταν ξεκινάς κάτι δεν πρέπει να το ξεκινάς και να το γκρεμίζεις. Πολλές φορές, βέβαια, φτάσαμε να λέμε πράγματα που δεν τα πιστεύουμε αλλά ποτέ δεν τα παρατήσαμε και δεν θα τα παρατήσουμε. Θέλουμε ο σύλλογός μας να γίνει η πραγματική ελπίδα για τους υπόλοιπους Ρομά, ένα παράδειγμα για να μην τα βάλουμε κάτω. Αν ξεκινήσουμε να ζητάμε τα ανθρώπινα δικαιώματα και ν’ αποφασίσουμε ότι τα παιδιά που φέρνουμε στον κόσμο δεν είναι μόνο να τα γεννάμε και να τ’ αφήνουμε στα 14 τους χρόνια να πουλάνε λουλούδια και μπαλόνια, χωρίς σχολείο και γράμματα. Αυτό είναι αδικία. Εμείς, για τα παιδιά μας ζητάμε το καλύτερο και ως σύλλογος είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με πολλούς συλλόγους, να βρούμε κι άλλες γυναίκες να είναι δίπλα μας και να προχωρήσουμε μαζί».

Η Σαμπιχά Σουλεϊμάν ανέφερε ότι από τα 7 της χρόνια άρχισε να βιώνει καταστάσεις που δεν θα έπρεπε. «Όταν παντρεύεσαι στα 14 δεν ξέρεις τι να διεκδικήσεις. Πολλές γυναίκες «μαζέψαμε» και ήρθε η στιγμή να πούμε ότι θέλουμε ν’ αλλάξουμε τη ζωή για τα παιδιά μας. Τα αποτελέσματα που έχουμε με την εκπαίδευση και τις γυναίκες είναι καλά. Όσο οι γυναίκες θα είναι δυνατές και θα ξέρουν ότι υπάρχει ελευθερία θα βλέπουμε κι άλλες στο πλευρό μας» τόνισε με αισιοδοξία. Η Σαμπιχά Σουλεϊμάν είναι 33 χρονών και έχει ένα γιο.

Η υπεύθυνη τύπου της Ομάδας Δράσης της Διεθνούς Αμνηστίας στην Κομοτηνή Αθηνά Ψαράκη ανέφερε ότι σχεδιάζουν κι άλλες δράσεις με θέμα την εμπόλεμη περιοχή στη Λωρίδα της Γάζας και τους πρόσφυγες.

Τα κορίτσια από τη Διεθνή Αμνηστία, Νατάσσα και Ελεάνα από την ομάδα δράσης πήραν πρώτες τον λόγο στην εκδήλωση και κατέθεσαν στοιχεία από έρευνες. Ξεκίνησαν από την ονομασία των Ρομά και την καταγωγή τους. Ανέφεραν ότι ο πληθυσμός των Ρομά υπολογίζεται σε 8 με 10 εκατομμύρια παγκοσμίως κι ότι η Ρουμανία, η Βουλγαρία και η Ουγγαρία είναι οι χώρες με τους μεγαλύτερους πληθυσμούς Ρομά ενώ στην Ελλάδα οι γνώμες διίστανται μεταξύ πολιτείας και Ρομά ως προς τον αριθμό. Μίλησαν επίσης για τα προβλήματα των Ρομά σε σχέση με την πρόσβαση των παιδιών στους στην εκπαίδευση που ήταν και το καίριο ζήτημα.

Μαρία Αμπατζή

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.