«Πρεπει να υπαρξει αναδιαρθρωση του Σωφρονιστικου Συστηματος»

Ο μεγάλος αριθμός των κρατουμένων, τετραπλάσιος σχεδόν, σε σχέση με τις πραγματικές δυνατότητες των Δικαστικών Φυλακών Κομοτηνής, η έλλειψη επιστημονικού προσωπικού, Φυλάκων, αλλά και τεχνητών μέσων ανίχνευσης ναρκωτικών ουσιών είναι τα μεγαλύτερα προβλήματα που καλούνται να αντιμετωπίσουν καθημερινά κρατούμενοι και εργαζόμενοι στον χώρο. Σύμφωνα με τον κ. Αντώνη Παπαδόπουλο, αρχιφύλακα των Δικαστικών Φυλακών Κομοτηνής και εκπρόσωπο των υπαλλήλων της Φυλακής στο Δευτεροβάθμιο Όργανο στην Αθήνα, «σε ένα κελί του ενός ατόμου», όπως λέει, «βάζουμε έξι άτομα μέσα. Και σε θαλάμους των οκτώ ατόμων μπορεί να υπάρχουν και τριάντα. Οι συνθήκες υγιεινής και διαβίωσης είναι πολύ δύσκολες και δεν μπορεί άμεσα να δοθεί λύση όσες φυλακές και να ανοίξουν». Ο κ. Παπαδόπουλος, μιλώντας πάντα την γλώσσα της αλήθειας, ανοίγει τα χαρτιά του και παρουσιάζει τις συνθήκες που επικρατούν, στην άλλη πλευρά του τείχους…

Ποια είναι η εικόνα σήμερα στις Δικαστικές Φυλακές της Κομοτηνής;

Παρά τις προσπάθειες οι οποίες έγιναν, γίνονται και θα γίνονται στο μέλλον, δεν νομίζω ότι οι συνθήκες διαβίωσης των κρατουμένων είναι ό,τι καλύτερο μπορεί να δει κάποιος. Υπάρχουν σημαντικά προβλήματα και το σημαντικότερο είναι ο υπερπληθωρισμός που υπάρχει. Ένα πρόβλημα το οποίο τα τελευταία τέσσερα χρόνια έχει πάρει αυξητικές διαστάσεις. Παραλάβαμε μια φυλακή με 220 άτομα και αυτή τη στιγμή, μετά από τέσσερα χρόνια, είμαστε στα 360. Κάποτε φιλοξενούσε 90 άτομα, δηλαδή τον αριθμό για τον οποίο έχει δημιουργηθεί για να φιλοξενεί. Και εμάς το έργο μας θα ήταν πολύ πιο εύκολο, γιατί θα ερχόμασταν, ξεχωριστά, με τον κάθε κρατούμενο σε επαφή, θα μπορούσαμε να τον πλησιάσουμε. Τώρα είναι δύσκολες οι συνθήκες και για μας και για τους κρατούμενους.

Επαρκεί το υπάρχον προσωπικό;

Είμαστε σαράντα φύλακες, αλλά δεν μπορεί να γίνει δουλειά, όταν είναι 360 οι κρατούμενοι και δεν είναι λύση το άνοιγμα των καινούργιων φυλακών. Υπάρχει το «εισαγόμενο» έγκλημα, η λαθρομετανάστευση και πολλά «νέα», για την Ελλάδα, εγκλήματα, γι’ αυτό και έχουν γεμίσει οι φυλακές. Η πολιτική πρέπει να αλλάξει στα δικαστήρια, δεν μπορεί κάποιος κρατούμενος να κάθεται μέσα δεκαοκτώ μήνες υπόδικος και να περιμένει να δικαστεί. Αν μειωθεί ο χρόνος προσωρινής κράτησης των κρατουμένων, θα είναι καλύτερα, γιατί γινόμαστε μάρτυρες ανθρώπων που μένουν μέσα 18 μήνες και τελικά αθωώνονται ή εισπράττουν ποινή 7 και 8 μηνών. Ποιος θα τον αποζημιώσει αυτόν τον άνθρωπο, όταν έχει υποστεί τεράστια ταλαιπωρία;

Έχουμε μια διαπολιτισμική φυλακή στην Κομοτηνή;

Είναι μια κοινωνία κλειστή, η κοινωνία της φυλακής. Η σύνθεσή της είναι πολυπολιτισμική, έχουμε κρατουμένους από πολλές χώρες. Αυτή τη στιγμή έχουμε κρατούμενους από δεκαέξι χώρες, Κίνα, Πακιστάν, Αφγανιστάν, από όλες τις χώρες της Ε.Ε. Δε μπορεί να γίνει ο διαχωρισμός που πρέπει κανονικά να γίνεται. Οι Ιρακινοί έχουν άλλες συνήθειες από τους Βούλγαρους ή από τους Έλληνες, η έλλειψη χώρου μας αναγκάζει να έχουμε όλους τους κρατούμενους μαζί, έτσι δημιουργούνται εντάσεις, προβλήματα, και πρέπει να τα λύνουμε ειρηνικά, να λύνουμε άμεσα τα προβλήματά τους. Εμείς είμαστε εκεί για να υπηρετούμε τον κρατούμενο, γιατί αυτός είναι ο ρόλος μας με στόχο να αποδώσουμε καλύτερους ανθρώπους στην κοινωνία.

Πόσο «στριμωγμένοι» είναι οι άνθρωποι αυτοί στα κελιά τους; Με πόσα άτομα είναι υποχρεωμένοι να συνυπάρχουν;

Σε ένα κελί του ενός ατόμου, βάζουμε έξι άτομα μέσα. Και σε θαλάμους των οκτώ ατόμων μπορεί να υπάρχουν και τριάντα. Οι συνθήκες υγιεινής και διαβίωσης είναι πολύ δύσκολες και δεν μπορεί άμεσα να δοθεί λύση όσες φυλακές και να ανοίξουν. Πρέπει θεσμικά να γίνουν ορισμένες τομές στο σωφρονιστικό σύστημα και στην άμεση απόδοση της δικαιοσύνης για να μπορεί να λυθεί αυτό το μεγάλο πρόβλημα. Μια τρίμηνη υποδικία μέσα στην φυλακή είναι πολύ μεγάλο διάστημα και μετά δικάζονται όλοι για να ξέρουν τι θα γίνει στην πορεία τους.

Το Δημοτικό Σχολείο θα λειτουργήσει φέτος;

Αυτή τη στιγμή δηλώνουν οι κρατούμενοι τα ονόματά τους, για να γίνει μια επιλογή. Το δημοτικό σχολείο των Δικαστικών Φυλακών της Κομοτηνής λειτουργεί για 3η χρονιά φέτος. Είναι ένας θεσμός ο οποίος έχει γίνει αποδεκτός και από τους κρατούμενους και από μας. Ο δάσκαλός μας, ο Δημήτρης, δίνει την ψυχή του.

Σε τι είδους εργαστήρια περνούν οι κρατούμενοι τον ελεύθερο χρόνο τους;

Δημιουργικά δεν έχουμε μεγάλες δυνατότητες να τους δώσουμε, γιατί υπάρχει έλλειψη χώρου. Δημιουργήσαμε ένα γυμναστήριο έξω από το χώρο κράτησης των κρατουμένων, όπου δεν υπάρχουν φασαρίες και γίνεται πολύ καλή χρήση του. Υπάρχει ένα εργαστήριο ζωγραφικής και τα τελευταία τέσσερα χρόνια γίνεται και έκθεση των έργων που δημιουργούν, υπάρχει και ο χώρος συμβουλευτικής του ΚΕΘΕΑ και δυο φορές την εβδομάδα γίνονται συναντήσεις με στελέχη από την Θεσσαλονίκη, τα οποία παράγουν έργο. Γίνεται μια καλή δουλειά στο ΚΕΘΕΑ, αυτό εισπράττω από τις κουβέντες με τους κρατούμενους. Στόχος μας είναι και η λειτουργία ενός θεατρικού εργαστηρίου. Ήδη ο Άκης Τσονίδης από το Θεατρικό Εργαστήρι Ορεστιάδας, προσφέρθηκε να δημιουργήσει μια θεατρική ομάδα κρατουμένων.

Ποια είναι τα τρία δικά σας «πρέπει», που θα πρέπει να υλοποιηθούν άμεσα;

Θα πρέπει να υπάρξει αποσυμφόρηση της φυλακής. Εάν μπορούσαμε να λειτουργήσουμε με ένα αριθμό 180 και 200 άτομα, θα ήμασταν πολύ καλά, τα αποτελέσματα θα ήταν καλύτερα και πολλά περισσότερα. Αν μειωθεί ο αριθμός των κρατουμένων, θα δουλέψουμε όλοι καλύτερα. Αλλάξαμε μια ολόκληρη πτέρυγα με την εργασία των κρατουμένων, αυτοσχεδίασαν οι κρατούμενοι, έκαναν το δικό τους χώρο, με διαφορετικά χρώματα, διαμόρφωσαν τον χώρο, όπως τον ήθελαν. Θα μπορούσαν να γίνουν και άλλες τέτοιες παρεμβάσεις, αλλά μας «φρενάρει» το θέμα της έλλειψης πόρων. Είχαμε βοήθεια από επαγγελματίες, η Νομαρχία, η Δημαρχία, η Μητρόπολη Αλεξανδρούπολης, η Μονή Βατοπεδίου. Πρέπει να καλυφθούν οι οργανικές θέσεις επιστημονικού προσωπικού στις φυλακές. Χρειάζεται για παράδειγμα ψυχίατρος και εγκληματολόγος, οι οποίοι θα μπορέσουν να βοηθήσουν και εμάς να προσφέρουμε ένα καλύτερο έργο. Πρέπει να έρθουν άλλοι 14 φύλακες, για να μπορούμε να λέμε ότι οι υπάλληλοι ζουν και εργάζονται ως άνθρωποι.

Το πρόβλημα των ναρκωτικών είναι μεγάλο και στις Δικαστικές Φυλακές της Κομοτηνής;

Είναι πολύ μεγάλο πρόβλημα. Η έλλειψη τεχνικών μέσων δημιουργεί προβλήματα στους ελέγχους. Αυτή τη στιγμή είναι γυμνή η φυλακή, ό,τι ψάχνουμε, το ψάχνουμε με τα χέρια. Οι κρατούμενοι στο θέμα της εισαγωγής των ναρκωτικών πάντα είναι ένα βήμα πιο μπροστά από μας. Εμείς τους ακολουθούμε πάντα, δεν ξέρω πώς μπορεί να βρεθεί λύση, γιατί οι τρόποι εισαγωγής είναι χιλιάδες, αλλά μας «φρενάρουν» τα ανθρώπινα δικαιώματα και η αξιοπρέπεια των κρατουμένων. Ο κρατούμενος μπορεί να βάλει στο σώμα του κάποια ναρκωτική ουσία και να την περάσει και εκεί δεν μπορούμε να παρέμβουμε, είναι θέμα αξιοπρέπειας του κάθε κρατουμένου, γιατί έχει αξιοπρέπεια ο κάθε άνθρωπος και πρέπει να τον σέβεσαι. Η έλλειψη ελεγκτικών μέσων ευνοεί την διακίνηση των ναρκωτικών μέσα στη φυλακή.

Τελικά τι συμπεραίνετε, ποιο δίκαιο επικρατεί στις Φυλακές;

Το τιμωρητικό δίκαιο. Το λέω χωρίς να είμαι σε ευχάριστη θέση που το λέω, αλλά το δίκαιο δεν είναι σωφρονιστικό, αλλά τιμωρητικό. Πρέπει να γίνουν πολλά βήματα, βαθιές τομές στο σύστημα για να μπορέσουμε να πούμε ότι παράγουμε έργο. Ο λόγος ύπαρξης των φυλακών μόνο και μόνο για να κρατάμε κρατούμενους και μετά να βγαίνουν χειρότεροι από ό,τι μπήκαν – αυτό το κάνουμε – δεν αναφέρεται στο ρόλο μας. Ο ρόλος μας είναι να αποδώσουμε έναν καλύτερο άνθρωπο έξω στην κοινωνία. Όσο το σύστημα είναι σκληρό για τους κρατούμενους και για μας, τόσο οι κρατούμενοι θα βγαίνουν χειρότεροι. Πρέπει να υπάρξει αναδιάρθρωση του Σωφρονιστικού Συστήματος, για να γίνει σωφρονιστικό στην ουσία του.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.