Οι δημογραφικες αλλαγες στην Ευρωπη

Ο πληθυσμός της Ευρώπης γερνάει και τα επόμενα χρόνια αναμένεται να έρθουν περίπου 100 εκατομμύρια μετανάστες για να εργαστούν. Κι όμως, πολλοί ευρωπαίοι αντιμετωπίζουν σοβαρά προβλήματα ανεργίας, είτε ανήκουν στις νέες ηλικίες και είναι πτυχιούχοι, φαινόμενο που παρατηρείται στην Ελλάδα είτε είναι άνω των 50 και μένουν άνεργοι γιατί δε μπορούν να προσαρμοστούν στις ανάγκες της αγοράς εργασίας με την κυριαρχία των νέων τεχνολογιών.

Στα πλαίσια του διακρατικού προγράμματος Article 6 «Δημογραφικές αλλαγές στην Ευρώπη: η ηλικιακή ομάδα άνω των 50 ετών» η Αναπτυξιακή Ροδόπης είχε διοργανώσει τον Ιούνιο διαηλικιακό εργαστήριο, με αντικείμενο συζήτησης τις δημογραφικές αλλαγές στην Ευρώπη. Επικεφαλής του προγράμματος είναι η γερμανική εταιρία ProArbeit Kaor, ενώ η εταιρία Διεθνικής Ανάπτυξης Transcoop έχει συντονιστικό ρόλο για τους υπόλοιπους Έλληνες εταίρους.

Στην εκπομπή «Βομβιστές Δυτικών Προαστίων» του Ράδιο Παρατηρητής είχαν φιλοξενηθεί ο γενικός διευθυντής της Αναπτυξιακής Στάθης Κεφαλίδης, ο Δημήτρης Γκαρτσώνης στέλεχος στο Τμήμα Διακρατικών Προγραμμάτων, ο σύμβουλος ευρωπαϊκών προγραμμάτων της γερμανικής εταιρείας ProArbeit στην πόλη Osterholz Ulrich Muller και ο Noack Gerhard, υπεύθυνος του προγράμματος Article 6.

Το πρόγραμμα με τίτλο «Τοπικές δημογραφικές δυνατότητες» ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2006 και πρόκειται να ολοκληρωθεί στα τέλη του Οκτωβρίου 2008. Το εταιρικό σχήμα αποτελείται από 18 συνεργαζόμενους φορείς, εκ των οποίων οι 12 χρηματοδοτούνται. Πρόκειται για εταιρίες και δημόσιους οργανισμούς από την Ελλάδα, την Γαλλία, την Γερμανία, την Ολλανδία, την Πολωνία και την Κύπρο. Ομάδα στόχου είναι η ηλικιακή ομάδα των άνω των 50. Κύριος στόχος του προγράμματος είναι η βελτίωση του εργασιακού κλίματος, με τη δημιουργία καλύτερων επαγγελματικών προοπτικών για την ομάδα στόχου σε μικρές και μικρομεσαίες επιχειρήσεις, αλλά και η δημιουργία κατάλληλων προϋποθέσεων και δομών στήριξης για εξεύρεση εναλλακτικών θέσεων εργασίας.

Ο κ. Κεφαλίδης μίλησε για την επιλογή της Αναπτυξιακής ν’ ασχοληθεί με το συγκεκριμένο πρόγραμμα κοινωνικού χαρακτήρα. «Είναι στη συνέχεια άλλων προγραμμάτων που υλοποιούμε και σχετίζονται με το ανθρώπινο δυναμικό της περιοχής. Η Αναπτυξιακή ως φορέας που προσπαθεί να φέρει κάτι το διαφορετικό στη βελτίωση των συνθηκών ζωής των ανθρώπων επέλεξε να δραστηριοποιείται σε παρόμοια κοινωνικά προγράμματα. Μέχρι τώρα, όλα τα προγράμματα με τα οποία ασχοληθήκαμε αφορούσαν ηλικίες ατόμων ενεργών στην αγορά εργασίας, είτε νέους είτε άτομα από 30 έως 40 ετών. Το Article 6 αποτελεί μια χρυσή ευκαιρία να μελετήσουμε τους ανθρώπους άνω των 50, μαζί με άλλους οργανισμούς που έχουν την τεχνογνωσία. Το πρόγραμμα συμπληρώνει το παζλ των παρεμβάσεων της εταιρίας και σχεδιάζει να δώσει την απαραίτητη τεχνογνωσία στους τοπικούς φορείς και να τη χρησιμοποιήσουν για την άσκηση της πολιτικής τους.

Για το ποσοστό των εργαζομένων άνω των 50 στην Γερμανία που αντιμετωπίζουν πρόβλημα ανεργίας ο κ. Gerhard ανέφερε. «Στη Γερμανία, το ποσοστό ανεργίας των ατόμων άνω των 50 είναι πιο υψηλό από αυτούς που είναι κάτω των 50».

Ο κ. Muller εξήγησε ότι η εταιρεία τους, η ProArbeit η οποία είναι δημόσια και βρίσκεται στην πόλη Osterholz, δημιουργήθηκε για τις ανάγκες των μακροχρόνια ανέργων. «Ασχολούμαστε με το αντικείμενο της επανένταξης στην εργασία των ατόμων άνω των 50 στα 10 χρόνια ύπαρξης της εταιρίας. Η κατάσταση στην αγορά εργασίας είναι ιδιαίτερα περίπλοκη για τα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας κι αυτό γιατί στη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα το προφίλ των εργασιακών προσόντων τους δεν συμφωνεί με τις ανάγκες της σύγχρονης οικονομίας.

Μετά το 1990 οι επιχειρήσεις άρχισαν να εισαγάγουν ηλεκτρονικούς υπολογιστές, η ηλεκτρονική εποχή άρχισε ν’ αναπτύσσεται κι αυτό κόστισε την εργασία σε ανθρώπους με λιγότερα προσόντα που αντιμετώπισαν πρόβλημα προσαρμογής στις νέες τεχνολογίες.

Από την άλλη πλευρά, στην Ελλάδα παρουσιάστηκε το πρόβλημα στην κλωστοϋφαντουργία και στα ναυπηγεία όπου είχαμε απώλεια θέσεων εργασίας. Επομένως, τα προβλήματα ήταν δυο κατηγοριών, η έλλειψη προσόντων των εργαζομένων και οι νέες ανάγκες που προέκυψαν για τις νέες εργασίες».

Ο Ulrich Muller έχει διαμορφώσει σαφή εικόνα για την οικονομική κατάσταση που επικρατεί στην περιοχή, καθώς έρχεται από το 1990 στην Ελλάδα κι έχει ασχοληθεί με προγράμματα που γίνονται στην περιοχή.

Η πρώτη γνωριμία των κ.κ. Muller και Κεφαλίδη έγινε μέσα από το πρόγραμμα Έβρος – Βρέμη, στο οποίο ο κ. Muller ήταν επικεφαλής. Ο κ. Κεφαλίδης θεωρεί ότι «πρόκειται για έναν πολύ καλό μάνατζερ που έχει παρουσιάσει επιτυχημένα σχέδια πλέον και στις σκανδιναβικές χώρες γύρω από θέματα που αφορούν στη νέα τεχνολογία και τον ανθρώπινο παράγοντα, γιατί η νέα τεχνολογία αναπτύσσεται με δυο μορφές. Η μία αναπτύσσεται χωρίς να λαμβάνουμε υπόψη τις ανάγκες του ανθρώπινου δυναμικού. Θεωρούμε ότι με το να έρθει το πιο τέλειο μηχάνημα θα υιοθετηθεί την επόμενη μέρα από όλους. Θα πρέπει πρώτα επομένως ν’ αναπτύξουμε τις δεξιότητες των εργαζομένων, να ευαισθητοποιήσουμε τον κόσμο, να καταγράψουμε τις ανάγκες τους και να προσαρμόσουμε τις μηχανές στις ανάγκες τους».

Ο κ. Κεφαλίδης σημείωσε ότι συνεργάζονται για τρίτη φορά με τον κ. Muller και θεωρούν το συγκεκριμένο πρόγραμμα πολύ καινοτόμο γιατί ασχολείται μ’ ένα θέμα που συνήθως δεν το αγγίζουν οι φορείς. «Οι άνθρωποι άνω των 50 είναι σε πάρα πολλές περιπτώσεις δημιουργικά στελέχη, διαθέτουν εμπειρία και γνωριμίες, άρα μπορούν να είναι ή να εξελιχθούν σε δυναμικά στελέχη στην κοινωνία.

Στην Ισπανία και την Πορτογαλία έχουν γίνει σχέδια για «αγγέλους», άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ίσως και ανέργους, τους οποίους χρησιμοποιούν οι επιχειρήσεις για να μπορέσουν να τους επιλύσουν με βοήθεια την εμπειρία τους προβλήματα. Σε όλη την Ευρώπη υπάρχουν καινοτόμες προσεγγίσεις και προσπάθειες».

Σε ερώτηση για τις πιθανές δομές που θα μπορούσαν να δημιουργηθούν στην περιοχή μας και θα μπορούσαν να βοηθήσουν τους ανέργους 50+ ο Ulrich Muller εξήγησε. «Είμαστε σε πολύ σημαντική φάση του προγράμματος αυτή τη στιγμή. Γνωρίζαμε από την αρχή ότι δε θα μπορούσαμε να κάνουμε απευθείας μεταφορά ενός μοντέλου από τη Γερμανία στην Ελλάδα.

Το κοινωνικό σύστημα της Ολλανδίας και της Γερμανίας είναι κοινό, ενώ παρατηρούνται πολλές διαφορές μ’ αυτό της Ελλάδος το οποίο δυσκολεύει την κατάσταση. Γνωρίζουμε ότι στην Ελλάδα οι προσδοκίες στη ζωή είναι παρόμοιες μ’ αυτές σε άλλες χώρες. Το πρόγραμμα προσπαθεί ν’ αντιμετωπίσει το πώς οι έλληνες που έχουν ένα χειρότερο κοινωνικό σύστημα και μικρότερες συντάξεις, ειδικά τα τελευταία χρόνια, έχουν τις ίδιες απαιτήσεις αλλά και ποιότητα ζωής μ’ αυτές τις χώρες».

Ο κ. Γκαρτσώνης μετέφερε ότι σύμφωνα με τα πρώτα αποτελέσματα της έρευνας στην περιοχή μας «υπάρχει μια διαφορετική προσέγγιση όχι μόνο ως προς το σύστημα αλλά και ως προς την ηλικιακή διαβάθμιση του προβλήματος. Οι άνω των 50 ετών δεν είναι το επίκεντρο του προβλήματος, αλλά οι νέοι άνθρωποι, ειδικά οι επιστήμονες καθώς έχουμε πολύ μεγάλο επιστημονικό δυναμικό που δεν είναι εφικτό να απορροφηθεί. Δεν υπάρχουν οι αντίστοιχες θέσεις εργασίας που ν’ ανταποκρίνονται στις ανάγκες και τα προσόντα τους».

Για το πώς μπορούν να βοηθήσουν τους 50+ μέσα από το πρόγραμμα ν’ αναπτύξουν τις ικανότητές τους ο Noack Gerhard είπε ότι στη Γερμανία εμφανίζονται αρκετά λανθασμένες απόψεις απέναντι στους ηλικιωμένους. «Οι άνθρωποι μεγαλύτερης ηλικίας αντιμετωπίζουν πολλά προβλήματα με τους εργοδότες τους οι οποίοι βλέπουν ότι δεν έχουν τις ίδιες δυνατότητες με τους νέους καθώς είναι πιο επιρρεπείς σε ασθένειες, αλλά και υπολείπονται σε σωματική ικανότητα. Αυτό, όμως, δεν είναι αληθινό γιατί αρρωσταίνουν λιγότερες φορές, αλλά όταν αρρωσταίνουν αργούν ν’ αναρρώσουν γιατί πρόκειται για ασθένειες πιο σοβαρές, ενίοτε και μακροχρόνιες. Η οπτική γωνία, όμως, των επιχειρήσεων είναι διαφορετική.

Όλο το πρόγραμμα επιχειρεί μέσα από έρευνα ν’ αποδείξει ότι το πρόβλημα δεν αφορά τους ηλικιωμένους ανθρώπους και τις δυνατότητές τους αλλά την αντίληψη που έχει η κοινωνία και οι εργοδότες σε σχέση μ’ αυτούς.

Παράλληλα με τις δυνατότητες εξέλιξης των ηλικιωμένων μέσα από το πρόγραμμα γίνεται μια έρευνα για τη δομή των εταιριών και το πώς μπορούν ν’ αξιοποιήσουν τους ανθρώπους μεγαλύτερης ηλικίας».

Ο κ. Muller θέλησε να διακρίνει ότι ανάλογα με τον εργαζόμενο και ανάλογα με την επιχείρηση χρειάζεται ειδική εκπαίδευση. Αυτό που θα υιοθετηθεί μέσα από το πρόγραμμα στη Ροδόπη – πρόσθεσε ο Δημήτρης Γκαρτσώνης – «είναι η μεθοδολογία με την οποία η κάθε εταιρία θ’ αναλύει τις ανάγκες της και τις δυνατότητες αξιοποίησης των ατόμων μεγαλύτερης ηλικίας». Ο κ. Muller σημείωσε ότι σ’ αυτή την κατεύθυνση μπορεί να συμβάλει μέσα από την εμπειρία της η Αναπτυξιακή.

Μαρία Αμπατζή

Υ.Γ.: Για τη μετάφραση από τα αγγλικά στα ελληνικά ευχαριστούμε τον Δημήτρη Γκαρτσώνη, στέλεχος στο Τμήμα Διακρατικών Προγραμμάτων της Αναπτυξιακής Ροδόπης Α.Ε.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.