Η ουτοπια του τεσσαρακοστου του δευτερολεπτου

«…αν πάρουμε τις έξι μέρες της Γένεσης σαν εικόνα για την αναπαράσταση εκείνου που στην πραγματικότητα πραγματοποιήθηκε σε τέσσερα περίπου δισεκατομμύρια χρόνια, τότε μια μέρα της Γένεσης αντιστοιχεί σε εξακόσια εξήντα εκατομμύρια χρόνια περίπου. Ο πλανήτης μας γεννήθηκε την Δευτέρα μέχρι το μεσημέρι η Γη σχηματίζεται. Η ζωή αρχίζει την Τετάρτη το μεσημέρι και αναπτύσσεται σ’ όλη της την οργανική ομορφιά στη διάρκεια των τριών επομένων ημερών. Το Σάββατο στις τέσσερις το απόγευμα μόλις εμφανίζονται τα μεγάλα ερπετά. Πέντε ώρες αργότερα στις εννιά το βράδυ όταν τα δέντρα Σενγκόϊα βγαίνουν από τη Γη τα μεγάλα ερπετά εξαφανίζονται ξαφνικά. Ο άνθρωπος δεν εμφανίζεται πάνω στη Γη παρά το Σάββατο το βράδυ, τα μεσάνυχτα παρά τρία λεπτά. Ένα τέταρτο του δευτερολέπτου πριν από τα μεσάνυχτα γεννιέται ο Χριστός. Ένα τεσσαρακοστό του δευτερολέπτου πριν από τα μεσάνυχτα αρχίζει η Βιομηχανική επανάσταση. Τώρα είναι μεσάνύχτα, Σάββατο βράδυ και περιτριγυριζόμαστε από ανθρώπους που πιστεύουν ότι αυτό που κάνουν εδώ και ένα τεσσαρακοστό του δευτερολέπτου μόλις, μπορεί να διαρκέσει επ’ αόριστο».

Αναμφίβολα ποιητικό το κείμενο αυτό του DAVIV BROWER. Κείμενο που με ένα ιδιαίτερα γλαφυρό τρόπο δίνει την εικόνα του κόσμου μας, που επιχειρώντας να ξεπεράσει τα όριά του, θέτει σε κίνδυνο την ύπαρξή του, ενώ κατά τρόπο αυτάρεσκο πιστεύει στις άπειρες τάχα και δήθεν απύθμενες ικανότητες της εφευρετικότητας και της προσαρμοστικότητάς του.

Και θεωρεί ότι αυτό που κάνει εδώ και ένα τεσσαρακοστό του δευτερολέπτου, μπορεί να διαρκέσει επ’ αόριστο.

Πρόκειται για τη μεγάλη ουτοπία του ενός τεσσαρακοστού του δευτερολέπτου. Ουτοπία που σήμερα αποκαλύπτεται μπροστά μας ξεκάθαρη, καθώς και τη γνώση και την εμπειρία διαθέτουμε πλέον όντες σε θέση ν’ αντιληφθούμε, τόσο τους κινδύνους που κρύβονται πίσω από την υπερφίαλη συμπεριφορά μας, όσο και τις ευθύνες μας απέναντι στις γενιές που ακολουθούν και δεν είναι παρούσες για να ψηφίσουν για τις επιλογές και τις ασυγχώρητα βραχυχρόνιες επιδιώξεις μας.

Πρόκειται για την μεγάλη ουτοπία μιας μορφής οικονομικής ανάπτυξης, συμπεριφοράς και λειτουργίας αλλά και ενός επιθετικά διαφοροποιηθέντος συστήματος αξιών που διαχρονικά προσαρμόσθηκε στις απαιτήσεις μιας συγκεκριμένης μορφής οικονομικής ιδεολογίας που σε παγκόσμιο επίπεδο λάτρεψε με φανατισμό το νεκρό πράγμα (προϊόν) και το χρήμα και όπως αποκαλύπτεται τελικά στερείται μακροχρόνιας προοπτικής.

Πρόκειται, τέλος, για την μεγάλη ουτοπία της λατρείας μιας βραχυχρόνιας αποτελεσματικότητας, μιας ιδεοληπτικής εμμονής σε αναπτυξιακά πρότυπα παντελώς παρωχημένα, που ως ρεαλιστικά και επαναστατικά παρουσιάζονται σήμερα όντας σε αποδεδειγμένη αντίθεση με τις διεργασίες και τους ρυθμούς αναγέννησης του φυσικού περιβάλλοντος.

Η Φύση μας ειδοποιεί για τις προσβολές που υφίστανται οι μακραίωνες ισορροπίες της, η θαυμαστή αρμονία της και οι λεπτές διαδικασίες της ανανέωσής της.

Είναι, όμως, ιδιαίτερα ενδιαφέρον, ότι οι ιδεοληπτικές εμμονές των λεγομένων «ισχυρών» αυτού του ταλαιπωρημένου πλανήτη, επιχειρείται να καταστούν πλέον παγκόσμιες, καθιστώντας ακόμη περισσότερο ουτοπική την προοπτική μιας πλανητικής ευμάρειας και αρμονίας.

Και υποκριτικά στρουθοκαμηλίζει κανείς, όταν υποστηρίζει, ότι το μοντέλο ζωής και το επίπεδο ευημερίας του Δυτικού ανθρώπου είναι δυνατόν να γενικευτεί και να καταστεί παγκόσμιος κανόνας κάτω από τις σήμερα προωθούμενες αντιλήψεις περί ατομικού συμφέροντος και διανεμητικής συμπεριφοράς ή πολιτικής.

Αν ο αριθμός των αυτοκινήτων στην Γαλλία θα έπρεπε να γίνει παγκόσμιος κανόνας (και είναι βέβαια αυτός μισός περίπου εκείνου των ΗΠΑ) αυτό θα σήμαινε 5 περίπου επι πλέον εκατομμύρια αυτοκίνητα στο Ζαϊρ, 150 και πλέον επιπλέον εκατομμύρια αυτοκίνητα στην Ινδία, και περισσότερα από 220 επιπλέον εκατομμύρια αυτοκίνητα στην Κίνα (χωρίς να λαμβάνουμε υπ’ όψιν μας την πληθυσμιακή έκρηξη). Κι αν λάβουμε υπ’ όψιν μας τις οικιακές συσκευές, τα κτίρια, τα μέσα μαζικής μεταφοράς, τα μέσα επικοινωνίας, τα μέσα «άμυνας», τις εξοχικές κατοικίες, τις ιδιωτικές πισίνες και όλα αυτά σε αναφορά με τις ανάγκες σε πετρέλαιο, σε ατσάλι, σε αλουμίνιο, σε άλλα μεταλλεύματα και πρώτες ύλες, τότε θα έχουμε δίκαιο να σκεφθούμε ότι πολύ πριν από την εκδήλωση μιας σοβαρής κρίσης στον τομέα των πόρων και της διατροφής, ο κόσμος μας δεν θα είχε πλέον τα απαραίτητα μέσα για να υλοποιήσει το θαυμαστό του υπόδειγμα. Δεν θα είχε ταυτόχρονα ούτε ατμόσφαιρα, ούτε θάλασσες, αλλ’ ούτε και γη που να μην έχει υποστεί τις συνέπειες μιας ανεπανόρθωτης και μη αντιστρέψιμης μόλυνσης.

Βασικός υπεύθυνος της ιδιαίτερα επικίνδυνης κατάστασης στην οποία οδηγείται ο πλανήτης που φιλοξενεί την ζωή και ο οποίος υφίσταται την ληστρική εκμετάλλευσή μας, είναι αναμφίβολα ο άκρατος καταναλωτισμός πού κατά κάποιο τρόπο συστηματικό καλλιεργήθηκε και βάναυσα εγκαταστάθηκε στον εγκέφαλό μας.

Κάτω από την επίδραση και τις επιταγές ενός αφηνιασμένου καταναλωτικά προτύπου, πού συστηματικά επιβλήθηκε μέσα από επιστημονικά μελετημένες πολιτικές πειθούς (διαφήμιση, μάρκετινγκ, προώθηση πωλήσεων, δόσεις, δώρα, prestige κ.λ.π.) οι άνθρωποι αναζητούν την ευτυχία, την κοινωνική ένταξη και την κοινωνική καταξίωση στην συνεχή αγορά προϊόντων παντός είδους.

Τούτο βέβαια συστηματικά και επιστημονικά προωθείται από ένα ιδιαίτερα επιθετικό παραγωγικό κύκλωμα, καθώς οι πωλήσεις έχουν καταστεί αντικείμενο βαθύτατης οικονομικής έρευνας και η ανάλυση της καταναλωτικής συμπεριφοράς στοχεύει επίμονα στην συνεχή και αδιάλειπτη απορρόφηση των προϊόντων. Τα τελευταία μάλιστα χρόνια το καινοτομικό αποκαλούμενο προϊόν έχει αναχθεί σε νέα θεότητα. Μέσω δε των πωλήσεων μεγιστοποιούνται οι «τζίροι» και βέβαια επιδιώκεται η μεγιστοποίηση των κερδών στο χώρο μιας αγοράς συχνά ανεξέλεγκτης και μονοδρομικής της οποίας η καθημερινότητα αποδεικνύεται τόσο σκληρή, όσο και απαγορευτική για την ανάπτυξη άλλης μορφής προβληματισμών.

Αναμφίβολα οι κοινωνίες έχουν πλέον συνηθίσει ως φαίνεται, σ’ ένα τρόπο ζωής, που ο καθένας αντιλαμβάνεται πόσο δύσκολο είναι ν’ αλλάξει.

Καθώς το νεκρό πράγμα (προϊόν) και το χρήμα έχουν αναχθεί σε παγκόσμιες αξίες, είναι, ως φαίνεται και πάλι, στο σημείο αυτό που τα πράγματα πρέπει ν’ αλλάξουν. Μήπως όμως είναι πλέον αργά; Μια τέτοια αλλαγή είναι δύσκολο πλέον να πραγματοποιηθεί διά της πειθούς. Η υπερβολή έχει ήδη συντελεσθεί με την βοήθεια μιας ιδεοληψίας που χρόνια τώρα καταστρέφει το περιβάλλον.

Η αναπτυξιακή συνταγή της κυρίαρχης οικονομικής λογικής, αρκετά στενόμυαλη, αφαιρετική, όσο και παλαιά, αποκαλύπτεται πειστική στην απλοϊκότητά της. Η ανατροπή της απαιτεί, όπως φαίνεται, ιδίου μεγέθους απλοϊκότητα για να επικρατήσει. Καθώς όμως οι κατεστημένες ή ανατρεπτικές απλοϊκές προτάσεις και λύσεις είναι ασύμβατες με τον πολύπλοκο κόσμο της πραγματικότητας, είναι ίσως οδυνηρό να διατυπωθεί ότι οι αλλαγές θα επισυμβούν τελικά μόνο κάτω από την πίεση των σκληρών πραγματικοτήτων που ετοιμάζονται να πλήξουν τις κοινωνίες μας αν δεν αφυπνισθούμε.

Είναι γεγονός ότι η Φύση αντιδρά παθητικά, είναι όμως πάντοτε ο τελικός νικητής.

Στο μέτρο που αδιαφορούμε αναβάλλοντας τον προβληματισμό βολεμένοι στο βραχυχρόνιο της ύπαρξής μας είναι δυστυχές το γεγονός ότι σύντομα θα αισθανθούμε δίπλα μας τις περιβαλλοντικές απειλές. Θα αναλογιζόμαστε τότε με θλίψη τα λάθη που επιτρέψαμε να γίνουν γύρω μας, σιωπώντας και αδιαφορώντας, απορροφημένοι στην μικρή και επιλεκτική καθημερινότητά μας.

Νωρίτερα από το έτος 2030 η Αρκτική Ζώνη δεν θα διαθέτει παγόβουνα. Νομίζετε ότι είναι μακριά η Αρκτική; Το οικοσύστημά της θα καταστραφεί. Και βέβαια τα πετρέλαια του Βόρειου Πόλου περιμένουν τώρα την ευκολότερη εκμετάλλευσή τους για περισσότερη ακόμη ρύπανση και επιδείνωση του φαινομένου του θερμοκηπίου. Η λευκή αρκούδα και η θαυμαστή πανίδα του Πόλου θα εξαφανισθεί, καθώς τα στενά χρονικά περιθώρια της κλιματικής αλλαγής δεν επιτρέπουν την άμεση προσαρμογή της στις νέες συνθήκες. Νομίζετε ότι το ανθρώπινο είδος δεν κινδυνεύει; Ο άνθρωπος δεν θα πάψει ποτέ να είναι θνητός, μέρος του ζωϊκού βασιλείου, της συνομοταξίας των σπονδυλωτών, της ομοταξίας των θηλαστικών, της τάξης των ανθρωπιδών, της οικογένειας των ανθρωποειδών, του γένους Homo, του είδους Homo Sapiens. Σαν τέτοιος θα είναι για πάντα αναγκασμένος να είναι σεμνός κι όταν τούτο θα το ξεχνά θα τιμωρείται. Ας προσπαθήσουμε λοιπόν ν’ αντιδράσουμε στην ουτοπία αυτών πού αυτοβαπτίσθηκαν ρεαλιστές.

Του Καθηγητή Γιώργου Χατζηκωνσταντίνου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.