Ημεριδα για τη σταση της μειονοτητας στην περιοδο του πολεμου και της Κατοχης

«Η Θράκη τη δεκαετία του 1940, ο τοπικός πληθυσμός μεταξύ δύο πολέμων» ήταν ο τίτλος της ημερίδας που πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή το απόγευμα στην αίθουσα του Επαγγελματικού και Βιοτεχνικού Επιμελητηρίου με ομιλητές τον κ. Δημήτρη Παπαδημητρίου καθηγητή του Πανεπιστημίου του Μάντσεστερ, ο οποίος μίλησε με θέμα «Η Θράκη τη δεκαετία του 1940: ποια ερωτήματα, ποιες πηγές, ποια μεθοδολογία;», τον Vemund Aarbakke, λέκτορα του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης, ο οποίος μίλησε με θέμα «Η μεταβαλλόμενη διεθνής θέση της Θράκης στην περίοδο του Μεσοπολέμου, τον Ελτσίν Ματζάρ, από το πανεπιστήμιο Γελντίς Τεκνίκ της Κωνσταντινούπολης, που μίλησε με θέμα «Η μειονότητα της Θράκης και το Νεοσύστατο Τουρκικό Κράτος», τον Αργύρη Μαμαρέλη, επιστημονικό ερευνητή που μίλησε με θέμα «Η Θράκη την περίοδο του πολέμου και της κατοχής», και το Γιώργο Νιάρχο, επιστημονικό ερευνητή που μίλησε με θέμα «η Μειονότητα στον εμφύλιο».

Σε μια προσπάθεια προσέγγισης του θέματος, τους στόχους και τα συμπεράσματά του ο ΠτΘ συνομίλησε με τον Αργύρη Μαμαρέλη, επιστημονικό ερευνητή.

Ας τον ακούσουμε…

ΠτΘ: Ποιος ο στόχος της συγκεκριμένης ημερίδας;

Α.Μ.: Η ημερίδα έγινε στο πλαίσιο της έρευνας που έχουμε κάνει. Στόχος μας ήταν να παρουσιάσουμε τα αποτελέσματα της έρευνας που έχουμε κάνει μέχρι σήμερα αφενός για να τα γνωστοποιήσουμε και αφετέρου για να τα εκθέσουμε στην τοπική κοινωνία, ώστε να λάβουμε κάποια ανατροφοδότηση.

ΠτΘ: Η έρευνα γίνεται μέσω κάποιου προγράμματος;

Α.Μ.: Η έρευνα χρηματοδοτείται από το Βρετανικό Arts and Humanities Research Council, ο οποίος θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ένας οργανισμός κρατικός βρετανικός που χρηματοδοτεί έρευνες. Καταθέσαμε αίτηση και, παρόλο που είναι δύσκολο να πάρεις χρήματα, τα καταφέραμε. Τελικά, τους άρεσε η πρόταση που καταθέσαμε και μας χρηματοδότησαν.

ΠτΘ: Τι αφορούσε η έρευνα;

Α.Μ.: Η έρευνα αφορά στη μειονότητα κατά τη δεκαετία του 1940 στην κατοχή δηλαδή και τον εμφύλιο. Είναι μια από τις πτυχές της ιστορικής περιόδου, η οποία είναι πλήρως αγνοημένη, δηλαδή δεν έχει γραφεί σχεδόν τίποτα για τη μειονότητα εκείνη την εποχή, αλλά και αυτά που έχουν γραφεί είναι ελάχιστα. Είναι ελάχιστες οι παραπομπές σε κάποια βιβλία. Το ερώτημα που θέτει η έρευνα αφορά στο γιατί, ενώ όλες οι μειονότητες στην Ελλάδα εκείνη την εποχή προχώρησαν σε κάποια αποσχιστικά ή αν όχι αποσχιστικά τουλάχιστον πήραν μέρος στα γεγονότα, είτε εντάχθηκαν στον ΕΛΑΣ είτε εντάχθηκαν στο αντιΕΑΜικό στρατόπεδο, είτε στο δημοκρατικό στρατό, η μειονότητα επέλεξε να μην συμμετέχει καθόλου. Ουσιαστικά ρωτάμε γιατί δεν έγινε κάτι, το οποίο έχει το ενδιαφέρον του. Δεν είναι ανάγκη δηλαδή να γίνει κάτι για να έχει ενδιαφέρον και το γεγονός ότι δεν έγινε κάτι για εμάς έχει ενδιαφέρον. Αυτό δείχνει πολλά.

ΠτΘ: Είπατε ότι έχουν ελάχιστα γραφεί για το θέμα. Πώς λοιπόν κινηθήκατε όσον αφορά στο θέμα των πηγών;

Α.Μ.: Έχουμε κοιτάξει όλα τα αρχεία τα σχετικά που υπάρχουν στην Ελλάδα τα οποία είναι περίπου 25. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι κοιτάξαμε και τα βουλγαρικά, τα αμερικανικά και τα αγγλικά αρχεία, οπότε μπορούμε να πούμε ότι έχουμε μία διεθνή άποψη για τα γεγονότα.

ΠτΘ: Υπήρξαν προφορικές μαρτυρίες;

Α.Μ.: Είχαμε κάνει επιτόπια έρευνα για τρεις μήνες περίπου στη Θράκη. Την έρευνα την έκανα προσωπικά με το συνεργάτη μου τον κ. Γιώργο Νιάρχο. Συγκεντρώσαμε όσο το δυνατόν περισσότερο υλικό μπορούσαμε από έλληνες αντιστασιακούς, από μουσουλμάνους που έζησαν τα γεγονότα, από αθίγγανους – γιατί ό,τι γράφουμε για τους αθίγγανους στηρίζεται σε προφορικές μαρτυρίες, γραπτά δεν έχουμε βρει τίποτα.

ΠτΘ: Ποια ήταν τα συμπεράσματα στα οποία καταλήξατε;

Α.Μ.: Το πρώτο συμπέρασμα αφορά στην ουδέτερη στάση που κράτησε η μειονότητα ή και ευμενή, θα έλεγα, απέναντι στην χριστιανική πλειοψηφία κατά την περίοδο αυτή. Αυτό, βέβαια, δεν είναι ανάγκη να ειπωθεί με την έννοια της εθνικής συμφιλίωσης, γιατί έχει ίσως κάποιους τέτοιους συνειρμούς. Και οι δύο κοινότητες υπέστησαν τα ίδια, είναι βέβαια γεγονός ότι η χριστιανική κοινότητα υπέστη περισσότερες διώξεις και γι’ αυτό ενεπλάκη με την αντιστασιακή δράση, αλλά και η μειονότητα πέρασε αυτή τη στενωπό.

Το δεύτερο συμπέρασμα αφορά στην υιοθέτηση εκ μέρους της μειονότητας μιας στρατηγικής επιβίωσης. Προσπάθησε να επιβιώσει μέσα από την κατοχή και αργότερα μέσα από τον εμφύλιο με όσο το δυνατόν λιγότερο κόστος, να φύγει αυτή η λαίλαπα και να αφήσει πίσω της όσο το δυνατόν λιγότερες απώλειες.

Το τρίτο συμπέρασμα αφορά στο γεγονός ότι αυτή η στρατηγική επιβίωσης δεν έγινε συλλογικά, δεν είναι ένα προϊόν στρατηγικής που προήλθε από κάποια ηγετική ομάδα ή από κάποια κέντρα αποφάσεων ή εξουσίας. Είναι μια στρατηγική που έγινε ενστικτωδώς. Δηλαδή η κάθε οικογένεια προσπάθησε να περάσει αυτή την εποχή με το λιγότερο κόστος.

ΠτΘ: Το υλικό που συγκεντρώθηκε τι θα γίνει;

Α.Μ.: Το Σεπτέμβρη που θα τελειώσει η χρηματοδότηση το υλικό θα συγκεντρωθεί και στόχος είναι να εκδοθεί.

ΠτΘ: Είναι πολύ σημαντικό να βλέπουμε την ιστορία πέρα από εθνικισμούς…

Α.Μ.: Βεβαίως. Αν και θεωρώ ότι είναι πλεονασμός, θα πω ότι η δική μας ιστορία αποδεικνύει «τις αρχές, τις κατευθύνσεις της ειρηνικής συνύπαρξης και συμφιλίωσης». Το αποδεικνύει στην πράξη παρά στην πολιτική ρητορική στην σκοπιμότητα αν θέλετε στη χαζοχαρούμενη αντίληψη της συμφιλίωσης.

ΠτΘ: κ. Μαμαρέλη, σας ευχαριστούμε πολύ.

Α.Μ.: Κι εγώ σας ευχαριστώ.

Α.Π.

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.