Ω, τι Κοσμος μπαμπα!

Σ΄ αυτά τα παιδιά ανοίγει σήμερα την πόρτα του το «Εμείς η Πόλις», συζητά μαζί τους, τα ακούει, όπως ακούει τους γεμάτο άγχος ρυθμούς των φετινών υποψηφίων για τα ΑΕΙ και τα ΤΕΙ της χώρας. Ο Λευτέρης Νεδέλκος, έχει βάλει ως στόχο την είσοδό του στην Νομική Σχολή, αποκαλύπτει σχέδια, όνειρα και εμπόδια. Τέλος, ο Γιώργος Μόσχος, Βοηθός του Συνηγόρου του Πολίτη για τα δικαιώματα του παιδιού, σημειώνει: «Πρέπει να δίνουμε ευκαιρίες στα παιδιά να μαθαίνουν, να ψυχαγωγούνται, να εκφράζονται με σεβασμό στην προσωπικότητά τους».

•Στις γειτονιές των Αγγέλων…

Πηγαίνει στην 1η Γυμνασίου, στο Γυμνάσιο Τζελάρ Μπαγιάρ, μαζί με άλλους μουσουλμάνους μαθητές, κατακτά την γνώση νιώθοντας μια αγάπη για τα μαθηματικά γιατί προσέχοντας κανείς, τα κατανοεί αμέσως και γρήγορα. Μιλά με αγάπη για τον καθηγητή που τα διδάσκει και εκμυστηρεύεται ότι τον δυσκολεύουν περισσότερα τα αγγλικά και το μάθημα της «Γλώσσας.». Διαβάζει, όπως λέει, τρεις ώρες, καθημερινά, αν και τώρα, η γλυκύτητα της θρακιώτικης φύσης τον καλεί στους δρόμους έξω, στις αλάνες που ντύνονται με πολύχρωμα. Είναι Ολυμπιακός και καμαρώνει για την κατάκτηση του 11ου Πρωταθλήματος, αν και όπως σπεύδει να παραδεχτεί, δεν παίχτηκε καλό ποδόσφαιρο. Του αρέσει πολύ ο ποδοσφαιριστής Γκαλέτι, αλλά όταν μεγαλώσει θέλει να γίνει οδηγός σε λεωφορείο. Του αρέσουν επίσης, τα ταξίδια κι όχι η δουλειά σε ένα μέρος. θέλει να κινείται και να ταξιδεύει. Θα ήθελε να γνωρίζει πολλές χώρες. Να δει και άλλα μέρη, να ταξιδέψει. Ο μπαμπάς του είναι φαρμακοποιός, αλλά δεν του αρέσει το επάγγελμά του, εκείνος είναι γεννημένος ταξιδευτής…

Πηγαίνει στην 3η Τάξη. Είναι καλή μαθήτρια, περισσότερο της αρέσει η ιστορία, η γλώσσα, τα μαθηματικά. Θέλει να γίνει παιδίατρος, να βοηθάει τα παιδιά της γειτονιάς της. Διαβάζει γι αυτό, προσπαθεί, έχει και την στήριξη της δασκάλας της, Σοφίας. Ο πατέρας της είναι εργάτης, έχει να μεγαλώσει αλλά τέσσερα παιδιά, οπότε η Ναδιρέ προσπαθεί να είναι καλή στο σχολείο, να μην ενοχλεί κανέναν, να μην δημιουργεί προβλήματα. Στόχος της είναι να καταφέρει να τελειώσει το Σχολείο, να κάνει το όνειρό της πραγματικότητα. Κανείς από τους ανθρώπους της γειτονιάς δεν το έχει καταφέρει, κανείς. Γι’ αυτό και εκείνη νοιάζεται περισσότερο για το αύριο και λιγότερο για το σήμερα. Το σήμερα είναι δύσκολο, λίγα τα χρήματα στις τσέπες των γονιών της, μεγάλη η ανησυχία και η ανασφάλεια. Όμως, τίποτα δεν την πτοεί, οι άνθρωποι της γειτονίας της είναι μαθημένοι στις δυσκολίες, ίσα – ίσα που οι δυσκολίες τους κάνουν δυνατότερους.

Δεν πηγαίνει Σχολείο, τριγυρνά στους δρόμους. Μερικές φορές περνά μπρος από το σχολικό κτίριο, μέσα οι συνομήλικοί του, έξω εκείνος και τα όνειρά του που σκορπιούνται στους σκονισμένους δρόμους της φτωχικής του γειτονιάς. Μπορεί να μιλά με τις ώρες για τα προβλήματα του οικισμού του Ηφαίστου, ωστόσο, δεν λέει τίποτα, προτιμά τη σιωπή. «Δεν φαίνονται;» αναρωτιέται και με ξεχωριστό στυλ ποζάρει στο φωτογραφικό φακό. Φαίνονται είναι αλήθεια, θα ήθελε, ωστόσο, να μάθει γράμματα και να γίνει γιατρός, εξομολογείται κάποια στιγμή. Τώρα γυρίζει στους δρόμους της γειτονιάς, κλωτσώντας άλλοτε μια παλιά μπάλα και άλλοτε σέρνοντας ένα παλιό καρότσι. Λιγοστά τα καινούργια παιχνίδια, αλλά δεν τον πειράζει, βρίσκει με τα άλλα παιδιά να παίξει. Ποτέ δεν μένουν άπραγοι. Κι όταν βαρεθούν τις φωνές των μεγάλων, τότε χάνονται στις αλάνες και γίνονται άλλοτε πειρατές και άλλοτε κουρσάροι που επιστρέφουν στις δικές τους θάλασσες. Ο μπαμπάς του συλλέγει παλιά σίδερα και μ΄ αυτά τα χρήματα φροντίζει την οικογένειά του. Βοηθάει και ο ίδιος, όσο μπορεί, αλλά είναι ακόμη πολύ μικρός. Κάνει βόλτες, μαθαίνει τα νέα της γειτονιάς και ονειρεύεται να έρθουν καλύτερες μέρες.

Η μαμά της εργάζεται ως καθαρίστρια. Πηγαίνει στην Ε΄ Τάξη του Δημοτικού Σχολείου. Διαβάζει αρκετά για να είναι καλή μαθήτρια. Ακούει συχνά και τη μητέρα της να την προτρέπει με εκείνο το γνωστό «διάβασε – διάβασε». Δεν την αδικεί, ίσα – ίσα που κατανοεί τις δυσκολίες του δικού της επαγγέλματος, έτσι, αφήνεται στις σελίδες της Λογοτεχνίας που γνωρίζουν να προσφέρουν ανέξοδα ταξίδια. Της αρέσει η Γλώσσα και η Φυσική, στο Σχολείο της μάλιστα, στο πλαίσιο αυτού του μαθήματος, κάνουν και πειράματα με την καθοδήγηση του δασκάλου της, Θωμά. Με τις κολλητές της μικρές φίλες, την Κατερίνα και την Άννα, μοιράζονται παιχνίδια και μυστικά, όνειρα και σχέδια για το μέλλον. Ονειρεύονται το αύριο, βάζουν τους εαυτούς τους σε ρόλους πετυχημένους και τους δικούς τους ανθρώπους ευτυχισμένους, μακριά από τα προβλήματα της καθημερινότητας. Η Αναστασία, όταν μεγαλώσει, θέλει να γίνει Αστυνομικός. Παλιότερα, ήθελε να γίνει δασκάλα, τον τελευταίο καιρό αγαπά να σκέφτεται τον εαυτό της με τη στολή της Αστυνομικίνας. Της αρέσει η δράση, παρά τους κινδύνους και τα πολλά προβλήματα του επαγγέλματος, φαίνεται αποφασισμένη να το εξασκήσει. Εύχεται σε κάθε σημείο να επικρατήσει η ειρήνη και η ευημερία για να μπορούν, όπως λέει, όλα τα παιδιά του κόσμου να παίζουν σε ήσυχες γειτονιάς. Και μετά, να επιστρέφουν κατάκοπα σε ευτυχισμένα, ζεστά, φιλόξενα σπίτια που πάντα θα έχουν ένα πιάτο φαγητό στο τραπέζι…

Κατοικεί στη γειτονιά της Νέας Μοσυνούπολης, παιδί μεταναστών από την Γεωργία, θυμάται, όπως λέει, την χώρα που άφησε πίσω του, αλλά τούτη εδώ τη γη, τη γη της Θράκης την αγαπάει περισσότερο. Εργάτες οι γονείς του, ονειρεύονται για τον Παύλο ένα καλύτερο μέλλον, γι’ αυτό και εκείνος βάζει τα δυνατά του να είναι καλός με τις υποχρεώσεις στο Σχολείο, να μην τους απογοητεύσει. Ικανοποιημένος από τη ζωή του στον νέο οικισμό των νεοπροσφύγων, βλέπει ανθρώπους, νεοπρόσφυγες, όπως και ο ίδιος, αλλά γνωρίζει και ντόπιους που τους ανοίγουν την αγκαλιά τους. Αυτή η ζωή εδώ του φαίνεται καλύτερη, όπως λέει, υπάρχει ηρεμία. Λατρεύει την Ιστορία, δυσκολεύεται με τη Βιολογία, αλλά δεν το βάζει κάτω. Κι όταν εξοικονομεί ελεύθερο χρόνο, κάνει βόλτες με το ποδήλατο, παίζει μπάλα και μοιράζεται το όνειρό του, όταν θα μεγαλώσει, θα γίνει πυροσβέστης. Χωρίς να φοβάται, πάντοτε σίγουρος και με εκείνη την πίστη, ότι θα βρίσκεται στο πλευρό των συνανθρώπων του, που θα τον έχουν ανάγκη. Τον ενδιαφέρει να είναι καλά τα παιδιά της ηλικίας του. Τον στεναχωρούν οι οικονομικές δυσκολίες των μεγάλων, οι αρρώστιες, οι αναπηρίες, οι δύσκολες καταστάσεις που ταλαιπωρούν μικρούς και μεγάλους γι’ αυτό και προτρέπει τον Πρωθυπουργό της χώρας να δώσει λεφτά στους φτωχούς, γι αυτό, όπως του υπενθυμίζει, συγκεντρώνει τα χρήματα του κράτους, για να βοηθάει όσους δεν έχουν…

Τις δικές του δυσκολίες κρύβει ο δρόμος προς την Τριτοβάθμια Εκπαίδευση. Ο Λευτέρης Νεδέλκος είναι μαθητής της Θεωρητικής Κατεύθυνσης. Πέρασε την τελευταία χρονιά διαβάζοντας αρχαία, ιστορία, κείμενα και έκθεση. «Για κάποιον που αγαπάει τα μαθήματα είναι σίγουρα ευχάριστα, αλλά είναι και πολύ κουραστικά» δηλώνει ο Λευτέρης. Τον συναντήσαμε σε μια (φροντιστηριακή) ανάπαυλα από τις εξετάσεις και τις επαναλήψεις και μοιράστηκε μαζί μας, σκέψεις, προβληματισμούς και αγωνίες.

Λευτέρης Νεδέλκος, μαθητής Γ΄ Λυκείου:

«Έχει υποβαθμιστεί ο ρόλος του Λυκείου»

Χρειάζεται να διαβάζει κανείς πολλές ώρες;

Για το μάθημα της Ιστορίας χρειάζεται να διαβάζεις πολλές ώρες. Το άσχημο με την Θεωρητική Κατεύθυνση είναι ότι υπάρχει «ρευστότητα» και δεν μπορείς να ξέρεις πώς έχεις γράψει και αν έχεις πάει καλά, γι’ αυτό και υπάρχουν εκπλήξεις στους βαθμούς. Το άσχημο με τη Θετική και τη Τεχνολογική Κατεύθυνση είναι ότι ένα λάθος να κάνεις, πάει σχεδόν όλο. Οπότε, υπάρχουν πλεονεκτήματα και μειονεκτήματα. Εγώ αγαπώ πάρα πολύ τα μαθήματα της Θεωρητικής Κατεύθυνσης, μέχρις στιγμής, τα έχω πάει πάρα πολύ καλά.

Οι τελευταίες μέρες περνούν με επαναλήψεις;

Χρειάζονται πολλές επαναλήψεις κατά τη διάρκεια της χρονιάς και ειδικά για την ιστορία, καθώς η ύλη είναι μεγάλη και δεν βοηθάει το διάβασμα της στιγμής. Το παν είναι η επανάληψη κατά τη γνώμη μου, γιατί δίχως επανάληψη δουλειά δεν γίνεται. Ύστερα, δεν προλαβαίνεις να βγάλεις την ύλη. Οπότε χρειάζεται πολλές επαναλήψεις και αρκετές ώρες διάβασμα. Με ένα καλό πρόγραμμα που πρέπει να έχεις χρειάζεται να διαβάζεις έξι ώρες την ημέρα.

Και κατά τη διάρκεια των εξετάσεων;

Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων πάλι πρέπει να κάνεις ένα εξάωρο για να πεις ότι τα κατέχεις καλά και θα πας έτοιμος να γράψεις. Το καλύτερο είναι την τελευταία μέρα, να μην διαβάζεις μέχρι αργά, για να μπορείς να είσαι ξεκούραστος και το μυαλό σου να είναι καθαρό για να γράψεις με διαύγεια.

Το φροντιστήριο τι ρόλο παίζει σ΄ αυτή την προσπάθεια;

Το φροντιστήριο παίζει έναν σημαντικό ρόλο με τα τωρινά δεδομένα, καθώς, εκτός από το γεγονός ότι σου προσφέρει γνώσεις και σε βοηθάει να κατακτήσεις τη γνώση σου πάνω στα μαθήματα, πιστεύω ότι σου μεταφέρει και το αίσθημα της ασφάλειας, πηγαίνεις νιώθοντας πιο ασφαλής για να γράψεις και αυτό είναι πιο σημαντικό.

Περνά ο μαθητής κι ένα δεύτερο εξάωρο στο Φροντιστήριο;

Σίγουρα, οι ώρες του Φροντιστηρίου είναι παραπάνω, Υπήρχαν μαθήματα στις καθημερινές και μαθήματα στα Σαββατοκύριακα.

Κάνατε και χρήση των απουσιών;

Φυσικά και έκανα χρήση των απουσιών. Πριν την επταήμερη εκδρομή, κάθισα μια εβδομάδα και διάβασα, έκανα τις επαναλήψεις που χρειάζεται.

Ο ρόλος του Λυκείου έχει υποβαθμιστεί, όπως λέγεται;

Σίγουρα υποβαθμίστηκε ο ρόλος του Λυκείου. Δεν υπάρχει αρκετός χρόνος για τους καθηγητές του Δημοσίου Τομέα να μας παρέχουν τις απαραίτητες γνώσεις έτσι ώστε να ανταποκριθούμε στις πανελλήνιες εξετάσεις. Δεν υπάρχει χρόνος και αυτό το ρόλο διαδραματίζει το φροντιστήριο, αλληλοσυμπληρώνονται μεταξύ τους.

Θα περνούσατε εκ νέου αυτή τη δοκιμασία, αν δεν πετυχαίνατε στη Σχολή που επιθυμείτε;

Το μόνο σίγουρο είναι ότι θα το σκεφτόμουν πολύ για να ξαναδώσω. Είναι πάρα πολύ ψυχοφθόρο. Όσον αφορά το εξωτερικό, δεν το θεωρώ καλή επιλογή. Πώς να πας να μείνεις σε μια ξένη χώρα; Για τα Ιδιωτικά Πανεπιστήμια, νομίζω ότι δεν θα μπορούσαν να αντεπεξέλθουν οικονομικά όλες οι οικογένειες.

Τι νομίζετε ότι πρέπει να γίνει στο χώρο της Παιδείας;

Μόνο ενίσχυση της Δημόσιας Παιδείας. Ύστερα, θα πρέπει να καταλάβουν όλοι ότι μπορεί μερικές σχολές να έχουν χαμηλά μόρια, αλλά δεν σημαίνει ότι δεν είναι καλές. Καλύτερα να μην τις υποτιμούμε. Υπάρχουν σχολές χαμηλές που έχουν να σου προσφέρουν πολλά πράγματα, μια επαγγελματική αποκατάσταση. Η Νομική Σχολή είναι ο δικός μου στόχος. Μου αρέσει το επάγγελμα του δικηγόρου.

Τι νομίζετε ότι χάσατε όλον αυτόν τον καιρό που προετοιμάζεστε για την εισαγωγή σας στο Πανεπιστήμιο;

Στερούμαστε το έξω. Δεν έχουμε καθόλου χρόνο. Το μόνο που μας παρηγορεί είναι ότι έχουμε μπροστά μας το καλοκαίρι και θα ξεδώσουμε. Θα βγάλουμε όλα μας τα απωθημένα.

Ο Γιώργος Μόσχος, είναι Βοηθός του Συνηγόρου του Πολίτη, υπεύθυνος για τα δικαιώματα του παιδιού. Μιλά για την ανάγκη σωστής διαπαιδαγώγησης του παιδιού, σημειώνει ότι και τα παιδιά έχουν δικαιώματα που οφείλουν οι μεγάλοι να σεβαστούν και προσθέτει: «Είναι καλό να υπάρχουν κανόνες, είναι χρήσιμοι, όπως και τα όρια, αλλά πρέπει να καταλάβουμε τι νιώθει ένα παιδί. Ακούσαμε, στην τελευταία μας επίσκεψη στη Θράκη, ένα αγωνιώδες αίτημα των παιδιών να βρεθούν κυρίαρχοι της ζωής τους, ώστε το αύριο τους να περιλαμβάνει συμμετοχή κι όχι αποκλεισμό. Πρέπει λοιπόν, να τους δίνουμε ευκαιρίες να μαθαίνουν, να ψυχαγωγούνται να εκφράζονται με σεβασμό στην προσωπικότητά τους».

Μιλάμε συχνά για τα δικαιώματα των παιδιών, δεν ξέρω όμως αν στην πράξη εφαρμόζουμε όσα λέμε…

Δυστυχώς για τα δικαιώματα του παιδιού πολλές φορές μιλάμε εύκολα, αλλά πράττουμε δύσκολα. Γενικότερα το τι κάνουμε για τα παιδιά είναι εύκολο να το λέμε, αλλά στην πράξη, το τι δεν κάνουμε ατομικά και συλλογικά, αν βρεθούμε κοντά στα παιδιά και στους εφήβους, θα το δούμε και θα διαπιστώσουμε ότι υπάρχει μεγάλο περιθώριο βελτίωσης.

Στην Ελλάδα έχουμε κάνει βήματα;

Έχουμε κάνει κάποια βήματα, αλλά ακόμη έχουμε πολύ δρόμο. Στην Ελλάδα λειτουργεί ο Συνήγορος του Παιδιού στο πλαίσιο του Συνηγόρου του Πολίτη από το 2003 με αποστολή να παρακολουθήσει, αν εφαρμόζονται οι νόμοι για τα δικαιώματα του παιδιού, τι συγκεκριμένες ανάγκες και τι είδους ελλείψεις υπάρχουν; Τόσο στους δημόσιους φορείς, όσο και στην οικογένεια, στον ιδιωτικό χώρο, όπου πολλές φορές τα παιδιά παραμελούνται, κακοποιούνται ή δεν έχουν την δέουσα φροντίδα, ώστε να μεγαλώσουν με το μεγαλύτερο σεβασμό στα δικαιώματά τους.

Αυτό βγαίνει προς τα έξω, το συζητάμε ως κοινωνία;

Πολλές φορές λέμε ότι «για τα παιδιά κάνουμε το παν», όμως, περισσότερο μεριμνούμε για την ιδέα των παιδιών και για το μέλλον, παρά για το σήμερα και την ουσία, γι΄ αυτό δηλαδή που νιώθουν στην καθημερινότητά τους. Αυτός είναι ο ρόλος του Συνηγόρου του Παιδιού, να βρίσκεται κοντά τους, να τους ακούει με προσοχή και να τους μεταβιβάζει την κουλτούρα των δικαιωμάτων. Στην κοινωνία μας τα δικαιώματα είναι παρεξηγημένα. Εύκολα μιλάμε για τα δικαιώματα που είναι μακριά από εμάς, κι όταν έρχονται κοντά σε μας νομίζουμε ότι είναι κάτι που θα μας χωρίσει σε στρατόπεδα, στρατόπεδα παραβιασμένων και στρατόπεδα ισχυρών, τα δικαιώματα θα μπορούσε και θα πρέπει να περάσουν σαν μια ευκαιρία να ακούσουμε τον άλλο, να σεβαστούμε τον άλλον και να συνεργαστούμε καλύτερα μαζί του, είτε ο άλλος είναι μεγαλύτερος από εμάς είτε είναι συνομήλικος.

Πάντως, οι Έλληνες γονείς επιδεικνύουν μια ξεχωριστή φροντίδα για τα παιδιά τους, δεν είναι αληθινή αυτή η εικόνα, η εντύπωση που δημιουργείται;

Στην καθημερινότητά μας, σε όλη την Ελλάδα, βλέπουμε ότι το παιδί που το αγαπάει ο γονιός, που το φροντίζει θεωρητικά το εκπαιδευτικό μας σύστημα και αυτό της πρόνοιας, στην πράξη δεν το κατανοούμε επαρκώς και δεν του διασφαλίζουμε όλες τις δυνατότητες και ευκαιρίες να εκφραστεί και να νιώσει χαρούμενο και να αναπτύξει όλες τις δυνατότητες που έχει μέσα του. Να σεβαστούμε δηλαδή το παιδί και να το αφήσουμε να νιώσει χαρούμενο μ΄ αυτά που κάνει στην καθημερινότητά του.

Η λέξη που ακούγεται συχνότερα από τα χείλη των γονιών, ως προτροπή – οδηγία, είναι το «διάβασε, διάβασε»…

Σκεφτείτε πόσα παιδιά εύκολα οι γονείς θεωρούν ότι πρέπει να διαβάζουν, να υποτάσσονται και να εκτελούν εντολές. Είναι καλό να υπάρχουν κανόνες, είναι χρήσιμοι, όπως και τα όρια, αλλά πρέπει να καταλάβουμε τι νιώθει ένα παιδί. Ακούσαμε στην τελευταία μας επίσκεψη στη Θράκη ένα αγωνιώδες αίτημα των παιδιών να βρεθούν κυρίαρχοι της ζωής τους, ώστε το αύριό τους να περιλαμβάνει συμμετοχή κι όχι αποκλεισμό. Να τους δίνουμε ευκαιρίες να μαθαίνουν, να ψυχαγωγούνται να εκφράζονται με σεβασμό στην προσωπικότητά τους.

Τα παιδιά και οι έφηβοι τι είδους παράπονα εκφράζουν;

Λένε συνήθως «ξέρουμε ότι οι μεγάλοι μας αγαπούν, αλλά στην πράξη ξεχνούν το σήμερά μας». Πολλές φορές μας ρωτούν «έφαγες;», «τι ρούχα θέλεις να σου πάρω;», αλλά στην πράξη δεν δίνουμε αρκετή προτεραιότητα πώς λύνω την δυσκολία μου, πώς διαχειρίζομαι αυτό που έχουμε μέσα μας. Τα παιδιά είναι υποκείμενα δικαιωμάτων τα οποία θα πρέπει να μάθουν να τα διεκδικούν και να σέβονται τον διπλανό τους.

Το ξύλο βγήκε από τον παράδεισο, όπως λέγεται;

Ο Συνήγορος εισηγήθηκε και από το 2006 έχουμε Νόμο που δεν επιτρέπει τη σωματική τιμωρία ως μέσω αγωγής του γονέα προς το παιδί. Το μήνυμα προς όλους είναι να ανακαλύψουμε μη βίαιους τρόπους αγωγής, φροντίδας και επικοινωνίας με τα παιδιά.

Μαρία Νικολάου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.