Thea Halo, ζωγραφος – συγγραφεας: «Η μνημη σε κανει να νιωθεις οτι η ιστορια ειναι κομματι σου»

Είναι γνωστή στη χώρα μας από το βιβλίο της «Ούτε το όνομά μου» που έγινε best seller και κατέκτησε τις καρδιές όλων των Ελλήνων και δη του Πόντου. Η Thea Halo, ζωγράφος και συγγραφέας, αντλεί από την ποντιακής καταγωγής μητέρα της ολόκληρη την ιστορία των Ποντίων και της Γενοκτονίας και την καταγράφει έχοντας ένα και μοναδικό σκοπό: να μην ασθενήσει ποτέ η μνήμη των ανθρώπων για να μην διαπραχθούν στο μέλλον φρικτές γενοκτονίες και τρομεροί πόλεμοι.

Γεννήθηκε και μεγάλωσε στην Νέα Υόρκη από πατέρα Ασσύριο και μητέρα από τον Πόντο, μέρη άγνωστα για τους συμμαθητές της που την ρωτούσαν από πού κατάγεται και δεν ήξερε τι να απαντήσει. Αυτός ήταν ίσως και ο κυριότερος λόγος που την οδήγησε να γράψει το 2000 το βιβλίο της.

Το βιβλίο, στο οποίο πραγματεύεται ένα άγνωστο στο ευρύτερο κοινό της Αμερικής κεφάλαιο της ιστορίας μας, μέσω των βιωμάτων της μητέρας της Σάνο (Ευθυμία), ήρθε τελικά να ταράξει το κατεστημένο της παραπληροφόρησης της κοινής γνώμης στις ΗΠΑ για τις γενοκτονίες των Χριστιανικών πληθυσμών στην Τουρκία στις αρχές του περασμένου αιώνα.

Στον «Παρατηρητή της Θράκης» βρέθηκε με αφορμή την παρουσία της εδώ για να συμμετάσχει στο Συνέδριο «Τρεις γενοκτονίες, μια στρατηγική». Ο λόγος της αποκαλυπτικός και συγκινητικός, καθαρός και καταγγελτικός για τους ισχυρούς του κόσμου που παίζουν στα χέρια τους τις τύχες των ανθρώπων και για τους αφανείς ιστορικούς σαν τη μητέρα της, τη Σάνο Θυμία Χάλο, που αποτελούν οι ίδιοι την ιστορία.

ΠτΘ: Ποιο ήταν το έναυσμα για να γραφεί το συγκεκριμένο βιβλίο;

Τ.Η.: Πήγα τη μητέρα μου πίσω στην πατρίδα της, στην Τουρκία, για να βρει και να δει τη γενέτειρά της και καθώς στάθηκα πάνω στη γη εκείνη ένιωσα συνδεδεμένη με τη δική μου κληρονομιά. Αυτή ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα ότι επρόκειτο και για δική μου υπόθεση, αν και η μητέρα μου πάντα μου μιλούσε για τα μέρη εκείνα και το τι είχε συμβεί. Και ακολούθως θέλησα να μάθω περισσότερα σχετικά με τι στ’ αλήθεια είχε συμβεί.

ΠτΘ:Και πώς ανακαλύψατε τα περισσότερα από όσα τελικά μάθατε για το τι είχε συμβεί;

Τ.Η: Ρώτησα τη μητέρα μου για τη ζωή της, για τις δικές της μνήμες, αλλά αργότερα κατάλαβα ότι επρόκειτο για μια υπόθεση που είχε λάβει πολύ μεγαλύτερη έκταση κι έτσι άρχισα την έρευνα.

ΠτΘ:Πιστεύετε ότι κάποια μέρα θα δικαιωθεί το ζήτημα με τις γενοκτονίες;

Τ.Η.: Ήδη ο κόσμος έχει αναγνωρίσει τις γενοκτονίες και έχει ήδη δημιουργηθεί ένα ίδρυμα με ειδικούς κι επιστήμονες για τη γενοκτονία των Ποντίων την οποία με έγγραφα και μαρτυρίες έχουμε αποδείξει και παρουσιάζουμε. Πολλά βήματα έχουν ήδη γίνει και το να ρίχνουμε μια απλή ματιά στο ζήτημα και να συναινούμε ότι πρόκειται για γενοκτονία δεν φτάνει. Μένει ακόμα ένα βήμα για να προχωρήσουμε παραπέρα. Ξέρετε είναι διαφορετικό να λένε οι Έλληνες «αυτό συνέβη σε μένα» ή να λένε οι Αρμένιοι «αυτό συνέβη σε μένα» και άλλο επιστήμονες και ειδικοί από διαφορετικές χώρες να λένε «εντρύφησα στις πληροφορίες και στα ντοκουμέντα και όντως πρόκειται για γενοκτονία»…

ΠτΘ:Τελικά τις γενοκτονίες πρέπει να τις θυμόμαστε ως ντοκουμέντα για να μην ξεχνάμε την ιστορία που γράφτηκε κάποτε ή είναι τελικά γεγονότα που η ανάμνησή τους προκαλεί μίσος;

Τ.Η.: Το να θυμάσαι κάποια πράγματα δεν αποσκοπεί στο να γίνεις πατριώτης, δεν είναι αυτός ο σκοπός, ο σκοπός είναι να θυμάσαι για να αποκτάς μνήμη συλλογικότητας και ότι αυτό που συνέβη είναι κομμάτι σου.

ΠτΘ: Αυτό το ρωτώ διότι μας αποκαλούν εθνικιστές όταν αναφερόμαστε στη Γενοκτονία…

Τ.Η.: Μπορείς να φτιάξεις τις αναμνήσεις σου αλλά δεν μπορείς να κάνεις κανέναν να σε αγαπήσει ή να σε μισήσει. Αυτό εξαρτάται από αυτούς, είναι επιλογή τους αλλά σε καμία περίπτωση το να δημιουργείς εχθρούς δεν είναι ο σκοπός της μνήμης.

Εξάλλου, όλοι οι άνθρωποι σε αυτό το κομμάτι της ιστορίας υπέφεραν πάρα πολύ. Και η Αμερική διέπραξε γενοκτονία, το ίδιο και οι Ισπανοί και οι Βρετανοί και οι Βέλγοι και οι Γερμανοί. Υπάρχει τόσος τρόμος στον κόσμο και αρκεί να θυμάται κάποιος τη δική του ιστορία μόνο διότι συνέβη σε αυτόν, αλλά διότι συνέβη επίσης και σε αυτόν. Και αν τα γεγονότα και η ιστορία μιας γενοκτονίας καταγραφούν επακριβώς, τότε ίσως οι άνθρωποι να φοβούνται λίγο περισσότερο να διαπράξουν μια γενοκτονία στο μέλλον.

ΠτΘ: Η ιστορία μας διδάσκει, λοιπόν, για να μην επαναλαμβάνονται λάθη του παρελθόντος;

Τ.Η.: Ναι, αλλά δυστυχώς κάποιοι μαθαίνουν από την ιστορία πώς να επαναλαμβάνουν τα λάθη αυτά, τον τρόπο με τον οποίο διαπράχθηκαν τα εγκλήματα, για να τα επαναλάβουν. Για παράδειγμα, λένε ότι ο Χίτλερ πριν μπει στην Πολωνία είπε «ποιος έμεινε τώρα να θυμάται τους Αρμένιους;», άρα κανείς δεν θα θυμόταν και τους Πολωνούς μετά την καταστροφή και τη σφαγή τους. Γι’ αυτό η μνήμη είναι σημαντική.

ΠτΘ:Ποια είναι η άποψή σας για τους πολέμους σήμερα;

Τ.Η.: Προσωπικά θεωρώ ότι πρόκειται για ένα μεγάλο πολύ καλά οργανωμένο σχέδιο εδώ και πολλά χρόνια. Να σας αναφέρω ένα παράδειγμα: Ο Μόργκαν Θόρτον, γύρω στο 1930 ήταν ο πρέσβης της Αμερικής στην Αρμενία και στο βιβλίο του μιλάει για τους Βαλκανικούς Πολέμους και ότι η Γερμανία δεν σταμάτησε τη Σερβία, τη Βουλγαρία και την Ελλάδα από το να μάχονται μεταξύ τους, διότι η δυνατή Σερβία ήταν αυτή που ήθελαν να αποδυναμώσουν περισσότερο, μια και αυτή αποτελούσε έξοδο στη θάλασσα και μετά στη Μαύρη Θάλασσα. Αφού είχα διαβάσει το βιβλίο και είδα αργότερα τι συνέβαινε στη Σερβία, κατάλαβα ότι όσα περιέγραφε ο Μόργκαν Θόρτον ήταν σαν ένα ακριβές προσχέδιο, ένα προσχέδιο πολέμου.

Αυτή είναι η γνώμη μου για τους πολέμους, ότι είναι παράνομες δράσεις, όπως ο πόλεμος στο Ιράκ τον οποίο θα χαρακτήριζα επίσης γενοκτονία, αφού σκοτώθηκαν μισό με ένα εκατομμύριο παιδιά στην αρχή ακόμα του πολέμου, στις πρώτες επιχειρήσεις. Κι όταν ρώτησαν την Μαντλίν Ολμπράιτ για το ζήτημα αυτή απάντησε ότι «άξιζε τον κόπο»!

ΠτΘ:Το βιβλίο σας έχει γίνει τεράστια επιτυχία. Παρ’ όλα αυτά θεωρώ ότι δεν προβλήθηκε όσο έπρεπε, αλλά έγινε best seller επειδή μαθεύτηκε από στόμα σε στόμα. Πού πιστεύετε ότι οφείλεται αυτή η τεράστια επιτυχία;

Τ.Η.: Από όσα μου έχουν πει αναγνώστες του βιβλίου αισθάνονται ότι βρίσκονται στη σκηνή που περιγράφω κάθε φορά. Ακόμα και ξένοι, όχι Έλληνες, αναγνώστες μου λένε ότι καθώς διάβαζαν το βιβλίο ένιωθαν να περπατούν δίπλα μου. Ή άλλοι ένιωσαν το βιβλίο διότι μπορεί να μην είναι Έλληνες, αλλά όσα περιγράφω λέγαν ότι συνέβησαν και στους δικούς τους ανθρώπους. Πρόκειται τελικά για μια παγκόσμια ιστορία. Δεν προβλήθηκε τόσο πολύ από τα μέσα γιατί ακριβώς τα μέσα ελέγχουν τον κόσμο, έχουν τις δικές τους δεσμεύσεις και δεν παρεκκλίνουν συχνά.

Ο υπουργός προπαγάνδας του Χίτλερ είχε πει: «Αν κερδίσεις την καρδιά και το μυαλό των ανθρώπων δεν χρειάζεσαι κανόνια και όπλα για να κυβερνήσεις τον κόσμο». Αυτό στη σημερινή ιστορία πλέον θα μπορούσε να λειτουργήσει και ως έναυσμα για να μην διαπραχθούν άλλες γενοκτονίες.

Οι Νεότουρκοι χρησιμοποιούσαν τα μίντια. Στη Σμύρνη είχαν τραβήξει πολλές φωτογραφίες και τις είχαν συγκολλήσει κατάλληλα ώστε να φαίνεται ότι οι Έλληνες άνοιγαν τις κοιλιές των γυναικών και τους έπαιρναν τα αγέννητα μωρά τους ή ότι βίαζαν τις γυναίκες των Τούρκων. Έβαζαν αυτές τις φωτογραφίες στα σχολεία και φούντωναν έτσι το μίσος των ανθρώπων.

Είναι τα γνωστά «Τέσσερα D» – στα αγγλικά φυσικά – και είναι ένα μοντέλο που ακολουθείται σε όλες τις γενοκτονίες. Αποτελείται από τις λέξεις dehumanize (αποκτηνώνω), deminize (κάνω τους άλλους να φαίνονται φριχτοί), destroy (καταστρέφω) και deny (αρνούμαι). Είναι ένα πολυχρησιμοποιημένο μοντέλο στις γενοκτονίες, χρησιμοποιήθηκε στη Γερμανία, στη Ρουάντα παντού.

ΠτΘ:Είναι αλήθεια ότι ο πόλεμος αποκτηνώνει τους ανθρώπους…

Τ.Η.: Είναι όμως και αλήθεια ότι οι Έλληνες με τους Τούρκους, σύμφωνα και με μαρτυρίες και ομιλίες της μητέρας μου, ζούσαν για χρόνια δίπλα δίπλα ειρηνικά και όμορφα. Οι κατηγορίες βαραίνουν όλες την τουρκική κυβέρνηση, την παρότρυνση και την άδεια να γίνουν όσα έγιναν, χωρίς τα οποία δεν θα γινόταν η γενοκτονία. Έριδες μπορεί να υπήρχαν, αλλά χωρίς κυβερνητική συναίνεση δεν θα μπορούσε να είχε συμβεί αυτή η μαζική δολοφονία.

ΠτΘ:Η μητέρα πώς βλέπει την επιτυχία του βιβλίου της κόρης της;

Τ.Η.: Είναι μεγάλη και άρρωστη τώρα πια, αλλά πολύ περήφανη που είναι γνωστή αυτή και η ιστορία της σε ολόκληρο τον κόσμο. Και να φανταστείτε ότι κατάγεται από έναν τόπο που δεν υπάρχει πια ούτε στο χάρτη. Την αγαπούν όλοι και κυρίως επειδή δείχνει αυτή που είναι και τίποτα παραπάνω. Και είναι τόσο αφοσιωμένη στο να θυμάται την ιστορία του τόπου και του λαού της που δημιούργησε η ίδια με τη μνήμη της ντοκουμέντα για τη ζωή των Ποντίων και τη διαδρομή τους που ειδάλλως θα είχαν χαθεί και δεν θα υπήρχαν καν και δεν θα τα γνώριζε ίσως κανείς.

Ο Ρώσος ιστορικός Αλεξάντερ Σολζενίτσιν χαρακτήριζε ανθρώπους σαν τη μητέρα μου «αφανείς ιστορικούς», διότι αυτοί οι ίδιοι άνθρωποι είναι που φτιάχνουν την ιστορία.

Α.Π.

Υ.Γ.: Να ευχαριστήσω πολύ τον Στέλιο Νικολάου για τη βοήθεια στη μετάφραση, αλλά και την Αναστασία Χατζηνικολάου, χάρη στην οποία η συνέντευξη της κ. Halo αποδόθηκε στο πνεύμα με το οποίο η κάθε γλώσσα πια θα μπορούσε να μιλά στην ψυχή των αναγνωστών και δη όσων βασανίστηκαν στα δύσβατα μονοπάτια της ιστορίας τους…

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.