«Κομοτηνη δια μεσου των αιωνων»

«Κομοτηνή δια μέσου των αιώνων» είναι ο τίτλος της έκθεσης φωτογραφίας του συντοπίτη μας Δημήτρη Γαρυφάλλου -που φιλοξενείται στην κεντρική πλατεία της Κομοτηνής μέχρι και τις 14 Μαΐου στην οποία γίνεται ιστορική αναδρομή στην Κομοτηνή. Φωτογραφίες, έγγραφα, επιστολές, τηλεγραφήματα «ταξιδεύουν» τους επισκέπτες της έκθεσης πολλά χρόνια πίσω για να δουν την Κομοτηνή δια μέσου των αιώνων.

«Η κάθε πατρίδα είναι όμορφη. Η δική μου πατρίδα είναι ομορφότερη» πιστεύει ο Δημήτρης Γαρυφάλλου, ο οποίος ορμώμενος από την αγάπη για την γενέτειρά του, την Κομοτηνή, θέλησε να δείξει στους νεότερους τα όσα θυμούνται οι παλαιοί συμπολίτες μας. «Έστησα αυτή την εγκατάσταση με μια σειρά από φωτογραφικό υλικό, μέσα από την οποία ο θεατής μπορεί να δει την πορεία της πόλης μας δια μέσου των αιώνων».

Η έκθεση ξεκινάει από την προϊστορική εποχή όπου γίνεται αναφορά στον Ορφέα, στον Ηρακλή με τις σαρκοβόρες φοράδες του Διομήδη, στον ελληνικό εποικισμό των παραλιών, στην πορεία του Περσικού στρατού προς νότο που πέρασε από την Κομοτηνή, 170 μέτρα βόρεια από την βόρεια πύλη του Οχυρού της Κομοτηνής απ’ όπου περνούσε η Εγνατία Οδός.

Ακολουθεί το σημαντικό κομμάτι της ιστορίας της Κομοτηνής, η Ρωμαϊκή εποχή και το Βυζάντιο όπου ο κ. Γαρυφάλλου αναφέρεται στους Μακεδόνες, τον Φίλιππο και τον Αλέξανδρο και στη συνέχεια περνάει στην Οθωμανική κατοχή. Περισσότερη έμφαση δίνει στην περίοδο 1912-1923 όπου αναφέρονται οι Βαλκανικοί πόλεμοι, η απελευθέρωση της Κομοτηνής τον Ιούλιο του 1913 με μάχη και η ενσωμάτωσή της στις 14 Μαΐου του 1920 με τη σύμπραξη του Βαμβακά, υπό την επίβλεψη του Βενιζέλου. «Αν δεν υπήρχε ο Βαμβακάς, κάτι διαφορετικό θα συνέβαινε εδώ. Οπωσδήποτε αναφέρομαι και στον Ίωνα Δραγούμη που συνετέλεσε πάρα πολύ στο 1913 με τον τότε Αρχιεπίσκοπο Ελλάδος Χρύσανθο Φιλιππίδη, όπως και πολλοί άλλοι. Υπάρχουν επιστολές και φωτογραφικό υλικό που αναφέρονται σ’ αυτό το θέμα. Αλλά οι μεγάλοι ήθελαν άλλα πράγματα, επομένως, με τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου ξαναήρθαν οι Βούλγαροι εδώ με αποτέλεσμα να είμαστε υπό σκληρή και βάρβαρη βουλγαρική κατοχή για αρκετά χρόνια. Τότε από την Κομοτηνή έφυγαν σχεδόν όλοι. Έμειναν μόνο μερικές οικογένειες με ξένα διαβατήρια και ξένη υπηκοότητα. Έφυγαν αρκετοί μουσουλμάνοι, οι οποίοι επανήλθαν αμέσως μετά το πέρας του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου και με την είσοδο των γαλλικών στρατευμάτων που δημιούργησε ένα ιδιότυπο κρατίδιο προτεκτοράτο».

Στη συνέχεια, ο συντοπίτης μας αναφέρεται στην «προχθεσινή» Κομοτηνή και συγκεκριμένα, σε ορισμένα κτίρια, σε πλημμύρες που έγιναν, δηλαδή «πράγματα που βοηθούν στους νεότερους να δουν την πορεία της πόλης μας όλα αυτά τα χρόνια».

Κομοτηνή, ήτοι Γκιουμουλτζίνα, ήτοι Κομούτζιν…

Ένα από τα εικαστικά κομμάτια, τα οποία φιλοτέχνησε ο ίδιος ο κ. Γαρυφάλλου, αναφέρεται στην Κομοτηνή. Η συγκεκριμένη κατασκευή αφορά την Κομοτηνή τον 5ο αι. μ.Χ. «Εδώ αναφέρομαι σε μια Κομοτηνή, στο Οχυρό της που ήταν στις δόξες του και δεν είχε φθορές, γιατί οι πρώτες φθορές έγιναν γύρω στο 1200 με τις σταυροφορίες, δηλαδή κάποιες αλλαγές μέσα στο χώρο οι οποίες είναι ευδιάκριτες ακόμα και σήμερα».

Όσον αφορά την τοπογραφική διάταξη του χώρου, είναι προσανατολισμένο προς το βορρά, ενώ οι διαστάσεις του είναι σύμφωνα με τα υπολείμματα του οχυρού που υπάρχουν. «Όλη η διαμόρφωση του χώρου και η εκκλησία που έχω τοποθετήσει μέσα στο οχυρό είναι στην ίδια θέση που είναι και σήμερα. Τα άλλα κτίρια είναι κατά προσέγγιση, σύμφωνα με τις ιστορικές περιγραφές διαφόρων που περιγράφουν το οχυρό. Ήταν γύρω στα 170 μέτρα νότια της Εγνατίας οδού -αφού υπήρχε διασταύρωση- δηλαδή αυτό το σταυροδρόμι ήταν και η αιτία του σήματος του οχυρού και μετέπειτα της πόλης Κομοτηνής. Όταν κατεστράφη η Μαξιμιανούπολη, όταν οι ορεινοί οικισμοί λεηλατούνταν από τις επιδρομές των βορείων όλοι μαζεύτηκαν γύρω-γύρω από το οχυρό και σιγά-σιγά δημιουργήθηκε η Κομοτηνή».

Αναφερόμενος στην προέλευση του ονόματος της Κομοτηνής, ο κ. Γαρυφάλλου έκανε αναφορά σε κάποιες εκδοχές. Κατά τη μια εκδοχή, η ονομασία της Κομοτηνής προέρχεται από τη βυζαντινή διάλεκτο το «Κομούτζιν», το οποίο σημαίνει «συσσώρευση», «μάζεμα». Επίσης, άλλοι λένε ότι Κομούτζης ήταν ο διοικητής του Φρουρίου και έμεινε η ονομασία «Κομουτζινά». Όμως, ο κ. Γαρυφάλλου έχει άλλη άποψη σχετικά με την προέλευση του ονόματος της Κομοτηνής, καθώς αναφέρεται στις χαράξεις που έχουν γίνει σε πήλινα όστρακα (στις ανασκαφές του 1930 που έκανε ο Στύλπων Κυριακίδης), τα οποία υπάρχουν σήμερα στο Μουσείο Θεσσαλονίκης. «Απομονώσαμε αυτά τα γράμματα και αναγνώσαμε πάνω σ’ ένα βαρίδιο της προϊστορικής εποχής τη λέξη «θαλασσοδίαιτον» με τη σημερινή γλώσσα. Σ’ ένα άλλο γράφει «κώμη» (κωμόπολις) «τινή» (ο Τις, του Τινός, τω Τινί, δηλαδή ο Δίας) οπότε είναι πόλη αφιερωμένη στον Δία».

Τέλος, ο συντοπίτης μας Δημήτρης Γαρυφάλλου κάνει λόγο για αμείωτο ενδιαφέρον των επισκεπτών της έκθεσης, κάνοντας μια σύγκριση με την περσινή ανάλογη διοργάνωση που είχε μικρότερο αριθμό επισκεπτών λόγω του χώρου στο οποίο φιλοξενήθηκε (νυν Μουσείο Καραθεοδωρή). «Πέρσι πέρασαν 600-700 άτομα, ενώ φέτος σε μια μέρα του Σαββάτου πέρασαν 1000 άτομα».

Μαρία Παπαδοπούλου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.