Εναλλακτικη μορφη παιδικης προστασιας ο θεσμος της αναδοχης

«Ο θεσμός της αναδοχής ως εναλλακτική μορφή παιδικής προστασίας» ήταν το θέμα της εκδήλωσης που διοργάνωσε προχθές η ΧΕΝ Κομοτηνής και το Τμήμα Κοινωνικής Διοίκησης του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης. Ομιλήτρια ήταν η Θεανώ Καλλινικάκη, κοινωνική λειτουργός, καθηγήτρια του Τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης, η οποία παρουσίασε το πιλοτικό πρόγραμμα «Ανάδειξη της σημασίας και αξιοποίηση της ανάδοχης φροντίδας στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης», απώτερος στόχος του οποίου είναι η συμβολή στη διαδικασία αποασυλοποίησης-κλείσιμο των ιδρυμάτων για βρέφη, νήπια και παιδιά που εξακολουθούν να λειτουργούν στην Ελλάδα και στην περιοχή.

Στο πλαίσιο των δράσεων της Ομάδας Κοινωνικής Στήριξης Γυναίκας της ΧΕΝ Κομοτηνής, η οποία δραστηριοποιείται εδώ και τέσσερα χρόνια, πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση. Η Ομάδα ασχολείται με θέματα που αφορούν στη γυναίκα, όπως και η όλη δράση της ΧΕΝ. Στην εκδήλωση συμμετείχε και μια ομάδα τεσσάρων φοιτητριών, οι οποίες ανήκουν στο πιλοτικό πρόγραμμα της «Ανάδοχης φροντίδας», ένα είδος πρακτικής άσκησης που αναπτύσσεται στο πλαίσιο του Εργαστηρίου Κοινωνικής, Κοινοτικής Εργασίας και Συμβουλευτικής του Τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης.

Ανάδοχη φροντίδα

Η εξασφάλιση επαρκούς φροντίδας σε νήπια, παιδιά, εφήβους και άτομα που στερούνται υποστηρικτικού περιβάλλοντος ή αδυνατούν να λειτουργήσουν αυτόνομα, απαιτεί την ανάπτυξη μιας σύνθετης, ευέλικτης διεπιστημονικής πρακτικής και συνεχιζόμενη στενή συνεργασία μεταξύ διαφορετικών υπηρεσιών (πρόνοιας, παιδικής προστασίας, εισαγγελικές ή και δικαστικές αρχές, νοσοκομεία, μονάδες και κέντρα ψυχικής υγείας, μη κυβερνητικές οργανώσεις κ.ά.). Ο θεσμός, που λόγω της ευελιξίας των μορφών και της διάρκειάς του, έχει κριθεί κατάλληλος να καλύψει τις ανάγκες για φυσική και ψυχοκοινωνική φροντίδα όσο διάστημα χρειάζεται, είναι η ανάδοχη φροντίδα.

Το Εργαστήριο Κοινωνικής, Κοινοτικής Εργασίας και Συμβουλευτικής από τον Οκτώβρη του 2005 προωθεί το σχεδιασμό ενός πιλοτικού προγράμματος με αντικείμενο την ανάπτυξη της Ανάδοχης Φροντίδας στην Περιφέρεια Ανατολικής Μακεδονίας-Θράκης. Σε συνεργασία με την παιδοψυχιατρική ομάδα της Ιατρικής Σχολής του Δ.Π.Θ. και τους φορείς επιδιώκει να συμβάλει στην ανάδειξη των αναγκών παιδικής προστασίας και ψυχικής υγείας για παιδιά, εφήβους και τις οικογένειές τους στην περιοχή και στη διαμόρφωση προσεγγίσεων αντιμετώπισης, που θα είναι συμβατές με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της.

Απώτερος στόχος είναι η συμβολή στη διαδικασία αποασυλοποίησης-κλείσιμο των ιδρυμάτων για βρέφη, νήπια και παιδιά που εξακολουθούν να λειτουργούν στην Ελλάδα και στην περιοχή.

Στο πρόγραμμα αναφέρθηκε η ομιλήτρια Θεανώ Καλλινικάκη, κοινωνική λειτουργός, καθηγήτρια του Τμήματος Κοινωνικής Διοίκησης του Δ.Π.Θ., η οποία εξήγησε ότι η ανάδοχη φροντίδα δεν αφορά μόνο παιδιά, αλλά μπορεί να αφορά οποιοδήποτε άτομο που «βρίσκεται σε ανάγκη υποστήριξης και ανάγκη εξάρτησης από κάποιους για μικρό ή μεγάλο διάστημα και δεν έχει περιβάλλον για να το κάνει».

Προσωρινό χαρακτήρα έχει ο θεσμός της ανάδοχης φροντίδας, όπως επεσήμανε η κ. Καλλινικάκη, ενώ μόνιμο μέτρο προστασίας θεωρείται η υιοθεσία. «Η ανάδοχη φροντίδα θεωρείται μέτρο που πρέπει να είναι προσωρινό. Μόνιμο μέτρο παιδικής προστασίας είναι η υιοθεσία. Όμως, στην υιοθεσία αλλάζουν οι έννομες σχέσεις. Δηλαδή, όποιος υιοθετήσει παιδί αναλαμβάνει όχι μόνο την φροντίδα του, αλλά και όλες τις υποχρεώσεις με αποτέλεσμα να αλλάζει το καθεστώς. Ενώ στην ανάδοχη φροντίδα η επιμέλεια και η φροντίδα μένει στη φυσική οικογένεια, όπου η ανάδοχη οικογένεια περιμένουμε να συνεργαστεί με τη φυσική σαν μέσο υποστήριξης για όσο καιρό χρειάζεται η φυσική οικογένεια να σταθεί ξανά στα πόδια της».

Λίγες οι περιπτώσεις ανάδοχης φροντίδας στην περιοχή

Τόπος με λιγότερες περιπτώσεις ανάδοχης φροντίδας μπορεί να χαρακτηριστεί η περιοχή μας, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της κ. Καλλινικάκη, γεγονός που οφείλεται σε λειτουργία του θεσμού της οικογένειας. «Δυστυχώς η περιοχή μας είναι από τις περιοχές με τις λιγότερες περιπτώσεις ανάδοχης φροντίδας, ενδεχομένως γιατί ακόμα εδώ λειτουργούν αρκετά οι οικογένειες, οι εκτεταμένες οικογένειες που συγκρατούν τα μέλη ή υποκαθιστούν τους φυσικούς γονείς», είπε η ομιλήτρια τονίζοντας ότι και στο σύνολο της χώρας δεν ξεπερνούν τα 700 παιδιά οι αναδοχές σε επίπεδο χρόνου.

Αντίθετα, είναι μεγάλος ο αριθμός των παιδιών που φιλοξενούνται σε ιδρύματα, μεταξύ των οποίων το Ίδρυμα Χρονίων Παθήσεων, το οποίο αποτελεί «μεγάλο και το δύσκολο κομμάτι που ισχύει στην περιοχή μας». Η κ. Καλλινικάκη θεωρεί ότι Ίδρυμα Χρονίων Παθήσεων είναι μια από τις καταστάσεις που θεωρητικά δεν θα έπρεπε να υπάρχει στις μέρες μας.

Όσο για το χρονικό διάστημα που μπορεί κανείς να αναλάβει την ανάδοχη φροντίδα, εξήγησε ότι «μπορούμε να είμαστε από μια μέρα έως μήνες και χρόνο ακόμα. Το ζήτημα εξαρτάται κάθε φορά από την περίπτωση, από την συνθήκη στην οποία βρίσκεται το άτομο. Εξάλλου η αναδοχή είναι ένα μέτρο που προτείνεται όταν έχουμε εξαντλήσει τη φροντίδα υποστήριξης και όλα τα μέτρα υποστήριξης της φυσικής οικογένειας. Για παράδειγμα, ένα παιδί το οποίο βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση και οι γονείς του δεν επαρκούν για να το φροντίσουν, πρέπει να εξετάσουμε πού δεν επαρκούν. Αν είναι οικονομικό το πρόβλημα, τότε μπορούν να πάρουν οικονομική βοήθεια και να κρατήσουν τα παιδιά τους. Θα τα πάρουμε σε περίπτωση που ξέρουμε ότι είναι σ’ ένα περιβάλλον όπου υπάρχει πολύ σοβαρό πρόβλημα στους γονείς, υπάρχει η απουσία γονιού ή ψυχιατρικό πρόβλημα στους γονείς ή φυλάκιση ενός γονιού ή υπάρχει ένα παιδί που κακοποιείται στην οικογένειά του είτε σωματικά είτε σεξουαλικά. Άρα, υπάρχει ένα θέμα μέσω της απομάκρυνσης να σταματήσει και ο φαύλος κύκλος της κακοποίησης».

Μαρία Παπαδοπούλου

Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.