Ο «Ταχυδρομος» του «Μπλε Σακου»
Αριστουργήματα ελλήνων και ξένων συγγραφέων που σηματοδότησαν τη διεθνή και ελληνική λογοτεχνία και έγιναν σημείο αναφοράς για εκατομμύρια αναγνώστες φθάνουν στο πιο απομακρυσμένο χωριό της Ορεινής Ροδόπης. Στον «Μπλε Σάκο» ανοίγει σήμερα την πόρτα του το «Εμείς η Πόλις» – μια ημέρα μετά την 2α Απρίλη, Παγκόσμια Ημέρα Παιδικού Βιβλίου – γιατί δίνει τα τελευταία έξι χρόνια τη δυνατότητα στους μικρούς μαθητές να γνωρίσουν ορισμένα από τα πλέον αξιανάγνωστα έργα. Οι Oscar Wilde, Rudyard Kipling, Fyodor Dostoevsky, Jonathan Swift και πολλοί άλλοι, χάρη στην «Ταχυδρόμο» της γνώσης, που κρατά στα χέρια της τον «Μπλε Σάκο», την κ. Μάρα Κοτσίρου, γίνονται συντροφιά των μικρών μαθητών στα πιο απομακρυσμένα χωριά της Ροδόπης. Πέρα από την αναγνωστική απόλαυση που τους προσφέρουν, σηματοδοτούν τη διαδρομή για να ανακαλύψουν τον εαυτό τους και όλα εκείνα που κρύβει ο κόσμος γύρω τους… Βρίσκουν ωραία νοήματα σε ωραία πράγματα, κρατώντας στα χέρια τους την ελπίδα για καλύτερες μέρες…
Ανοίγει τον «Μπλε Σάκο» τα τελευταία έξι χρόνια. «Ταξιδεύει» μαζί του, είναι το σωστό. Μαζί με συγγραφείς και μουσικές, εικόνες και τραγούδια, χώρες και χάρτες, άλλους πολιτισμούς, ιστορίες και παραδόσεις. Είναι η Μάρα Κοτσίρου, φιλόλογος- «ταχυδρόμος» του «Μπλε Σάκου». Έξι χρόνια γυρίζει με τον «Μπλε Σάκο» του Οργανισμού Παιδικών και Εφηβικών βιβλιοθηκών. Τριγυρνά στον ορεινό όγκο του Νομού Ροδόπης, αφήνει ένα χωριό μετά το άλλο. Είναι ο «Μπλε Σάκος», που φθάνει και στα πιο απομακρυσμένα χωριά της περιοχής, «έχουμε επισκεφτεί πάρα πολλά χωριά της Ροδόπης. Στην αρχή δειλά, με κάθε σεβασμό στις αρχές της κλειστής κοινωνίας της μουσουλμανικής μειονότητας, στη συνέχεια πιο σίγουρα, περισσότερο βέβαιοι ότι βρίσκουμε φίλους, ότι μας περιμένουν άνθρωποι που αγαπάμε».
Ο «Μπλε Σάκος» ήταν κάτι πρωτόγνωρο για τα δεδομένα της κοινωνίας. Τώρα η Μάρα Κοτσίρου επισκέπτεται καθημερινά ένα χωριό. Προετοιμάζεται πάνω σε ένα συγκεκριμένο θέμα, χρησιμοποιεί οπτικοακουστικά μέσα, παιχνίδια, αφίσες, δραματοποιεί το «μάθημα» και με βάση το θέμα που πραγματεύεται, δανείζει τα βιβλία στα παιδιά. Συγγραφείς γνωστοί, αγαπημένοι τίτλοι, ιστορίες που ανοίγουν και κλείνουν κάθε φορά που μια σελίδα γυρίζει. «Στόχος του «Μπλε Σάκου» και του Οργανισμού των Βιβλιοθηκών ήταν να κεντρίσει το ενδιαφέρον των παιδιών για το βιβλίο», δηλώνει κα σημειώνει με ένα αινιγματικό χαμόγελο ότι ο «Μπλε Σάκος» ανοίγει με έναν μαγικό τρόπο κάθε φορά.
Ταξίδι στη γνώση μια ανάσα από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα
Τον ακούσαμε, πριν ακόμη ανοίξουμε την πόρτα του Μειονοτικού Δημοτικού Σχολείου των Δειλινών, «Άμπρα κατάμπρα, βιβλία πολλά, ανοίγει ο «Μπλε Σάκος» και δίνει χαρά». Δίνει και τραγούδια και χαρά στα παιδιά. Το αντιλαμβανόμαστε πριν καν δούμε τα χαμογελαστά τους πρόσωπα, το γέλιο τους μας ανταμώνει στην αυλή του σχολείου, οι φωνές τους είναι χαρούμενες, κρύβουν έκπληξη, γέλιο, σιγουριά ότι περνούν καλά. «Έχουμε επισκεφτεί χωριά τα οποία δεν γνώριζαν τι είναι βιβλιοθήκη. Δεν είχαν πάει ποτέ σε βιβλιοθήκη, δεν ήξεραν τι σημαίνει δανείζομαι ένα βιβλίο. Η πρόσβασή μας εκεί ήταν πάρα πολύ δύσκολη, ιδιαίτερα την περίοδο του χειμώνα. Συναντήσαμε χιόνια, λάσπες, βροχές. Πολλές φορές δυσκολευτήκαμε να φτάσουμε, πάντοτε τα καταφέρναμε, βέβαια, κι όταν βλέπαμε την χαρά των παιδιών ο κόπος μας αμέσως ξεχνιόταν, μαζί και οι κίνδυνοι που αντιμετωπίσαμε στη διαδρομή διασχίζοντας ένα οδικό δίκτυο σε κακή κατάσταση». Τώρα στα Δειλινά, τα προηγούμενα τρία χρόνια ο «Ταχυδρόμος» του «Μπλε Σάκου» πήγαινε στον Κέχρο, στη Χλόη, στην Κερασιά, στη Βυρσίνη, στη Σμιγάδα, στη Μυρτίσκη, στην Κύμη, στον Κάρδαμο, στη Δρανιά. Μια ανάσα από τα ελληνοβουλγαρικά σύνορα, σε οικισμούς που ακόμη και σήμερα μοιάζουν ξεκομμένοι από τον πολιτισμό, σίγουρα μακριά από τον σύγχρονο τρόπο ζωής. «Άξιζε η επίσκεψή μας εκεί, ήταν για μένα μια πρωτόγνωρη εμπειρία. Γνώρισα ανθρώπους και καταστάσεις τις οποίες δεν φανταζόμουν ότι θα συναντούσα τον 21ο αιώνα», δηλώνει η Μάρα Κοτσίρου, μας πείθει, το γνωρίζουμε κι εμείς για την άσφαλτο που λείπει από τους δρόμους που οδηγούν σ΄ αυτά τα χωριά, για την κακή ηλεκτρική σύνδεση, για την επικοινωνία με εμπόδια και για τις τηλεφωνικές κλήσεις που συνήθως προωθούνται, άγνωστο πού. «Οι κάτοικοι μου έλεγαν ότι τα τελευταία χρόνια ήρθε το ηλεκτρικό, σε πολλά σπίτια δεν είχαν τηλεόραση ακόμη, σε ένα χωριό τα βιβλία που τους έδωσα για πρώτη φορά τα χρησιμοποίησαν ως καύσιμη ύλη, στη δεύτερη επίσκεψη θεωρήσαμε σημαντικό επίτευγμα το γεγονός ότι πήραμε πίσω κάποια από τα βιβλία που τους είχαμε δανείσει».
Όλα αυτά πριν έξι χρόνια. Σήμερα οι μαθητές έχουν μυηθεί στη διαδικασία του δανεισμού, έμαθαν να αγαπάνε το βιβλίο και ακόμη και αν δεν το διαβάζουν, να το ανοίγουν, να βλέπουν κάποιες λέξεις, κάποιες εικόνες και μέρη που μέχρι τώρα δεν έχουν δει στη ζωή τους, «νομίζω ότι ήταν πολύ σημαντικό αυτό που κατάφερε να κάνει ο Μπλε Σάκος», δηλώνει εκείνη κι εμείς στα λόγια των παιδιών βλέπουμε τα όνειρα για μακρινά ταξίδια να ξετυλίγονται. «Πώς είναι η Ισπανία κυρία;», «Τι καιρό κάνει στην Κίνα;», ««Μπλε σάκο» έχουν και τα παιδιά της Ινδίας;». Ερωτήσεις που οδηγούν στη γνώση, λέξεις που ξεπηδούν με μεγαλύτερη ευκολία τώρα, απορίες που σχηματίζονται και διατυπώνονται αναζητώντας απαντήσεις.
«Κυρία, έχουν Παρθενώνα άλλες χώρες;»
Η Εμίν Μπανά είναι 12 χρονών και μαθήτρια της Έκτης τάξης. Όταν πήγε στο σχολείο, δεν ήξερε ούτε μια λέξη στην ελληνική γλώσσα. Τώρα δηλώνει ότι της αρέσουν περισσότερο τα ελληνικά. «Είμαι καλή στη γλώσσα και ξέρω να γράφω καλές εκθέσεις, τουλάχιστον έτσι λέει η κυρία μας. Δεν είναι δύσκολα, αν προσπαθήσεις, δεν είναι δύσκολα». Η ίδια προσπαθεί πολύ, πηγαίνει στο φροντιστήριο. Κάνει τα μαθήματά της, παρακολουθεί αγγλικά, ελληνικά και ξέρει καλά και τουρκικά. Διαβάζει καθημερινά, βλέπει και ελληνικές ταινίες, «με βοηθάνε, ακούω τους διάλογους», παραδέχεται και αφήνει με δισταγμό την Κάρμεν που κρατάει στα χέρια της η Μάρα Κοτσίρου για να βγει για λίγο έξω από την αίθουσα, να μας μιλήσει. «Μην με καθυστερήσετε πολύ κυρία, όταν μεγαλώσω θέλω να γίνω κι εγώ δασκάλα γιατί μου αρέσει η διδασκαλία. Θα μείνω κι εγώ στο χωριό μου για να βοηθήσω κι άλλα παιδιά να μάθουν γράμματα». Οι γονείς της είναι αγρότες. Παρά τη μικρή της ηλικία, γνωρίζει καλά τι σημαίνει η καλλιέργεια των καπνών. «Είναι πολύ δύσκολη δουλειά», δηλώνει και είναι σαν να βλέπει τώρα τα κουρασμένα χέρια και τα ιδρωμένα πρόσωπα των γονιών της. «Ο «Μπλε Σάκος» μας δίνει μεγάλη χαρά. Κάνουμε διάφορες δραστηριότητες και μαθαίνουμε παράξενα πράγματα για χώρες μακρινές. Κι εγώ θα ήθελα να πάω στη Νέα Υόρκη για να δω το Άγαλμα της Ελευθερίας». Όνειρα και σχέδια που ξετυλίγονται κάθε φορά που τα χέρια αυτού του ξεχωριστού «Ταχυδρόμου» ξεδιπλώνουν έναν χάρτη, κρατούν την Κάρμεν ή τον Δον Κιχώτη. «Κυρία πώς είναι η Αίγυπτος;», «Γιατί ο Θερβάντες ταξίδευε;», «Κυρία, έχουν Παρθενώνα άλλες χώρες;», «Η Βουλή σε άλλα κράτη είναι τόσο εντυπωσιακή όσο το δικό μας κτίριο;». Ερωτήσεις που σχηματίζουν τα χείλη των παιδιών. Λόγια που ξεπηδούν και μαρτυρούν μια ζωή στα Δειλινά, αλλά κι όνειρα για πολλά ταξίδια. «Λοιπόν κυρία;»…
Ταξίδια με την Κάρμεν και τον Δον Κιχώτη
Η δράση του «Μπλε Σάκου» ανήκει στον Οργανισμό Βιβλιοθηκών. Είναι δημιούργημα της κ. Έλντα Καββαδία, της ανιψιάς του γνωστού ποιητή, που με πάρα πολύ μεράκι και αγάπη προς το παιδικό βιβλίο δημιούργησε 28 βιβλιοθήκες σε χωριά, μακριά από τα αστικά κέντρα, σε όλη τη χώρα και το πρόγραμμα του «Μπλε Σάκου», τρία χρόνια στην Ξάνθη, σε ακριτικά νησιά και στο Νομό Ροδόπης έξι συναπτά έτη. Η Μάρα Κοτσίρου είναι ο «μοναδικός ταχυδρόμος». Εκείνη με τον «Μπλε Σάκο» στα χέρια και ο οδηγός της ο κ. Χρήστος Ρεκάρης, «χωρίς αυτόν δεν θα μπορούσαμε να πάμε σε πολλά μέρη, όπως παλιότερα πηγαίναμε με τον κ. Φώτη Στεφανίδη», εξομολογείται η ίδια, δεν ήταν άλλωστε λίγες οι δυσκολίες που αντιμετώπιζε. Ανάλογα με τη θεματολογία και τα «εργαλεία» του «Μπλε Σάκου». «Ένα μάθημα που έχει σχέση με τα ζώα, θα συνοδευτεί με παιδικά βιβλία που έχουν στη θεματολογία τους τα ζώα. Σήμερα, το ερέθισμα ήταν η όπερα Κάρμεν. Κάναμε ένα γενικό μάθημα για την Ισπανία, μιλήσαμε για αρχιτέκτονες, για τον Θερβάντες, για σημαντικούς ζωγράφους, όπως ο Νταλί, ο Πικάσο και ο Ελ Γκρέκο». Ο «Μπλε Σάκος» «κρύβει» βιβλία για όλες τις ηλικίες. Έναν υπολογιστή, αφίσες, κασέτες, φωτοτυπίες για να αποκτούν τα παιδιά μια γενικότερη ιδέα για το κάθε θέμα που παρουσιάζεται μπροστά τους. «Η προετοιμασία είναι και κουραστική και ευχάριστη. Χρειάζεται αρκετή δουλειά τις περισσότερες φορές, μια καλή βόλτα στην αγορά για να προμηθευτούμε τα απαραίτητα υλικά που σχετίζονται με το μάθημα. Για την Ισπανία κάναμε βεντάλιες, για την Κίνα κινέζικα καπελάκια». Αυτή τη στιγμή ο «Μπλε Σάκος» ταξιδεύει μόνο στο Νομό Ροδόπης, παλιότερα άνοιγε τα φτερά της γνώσης και στην Ξάνθη. «Τα τελευταία τρία χρόνια αντιμετωπίσαμε αρκετές οικονομικές δυσκολίες και αυτές μας ανάγκασαν να κατέβουμε στα πεδινά και να περιορίσουμε τον αριθμό των σχολείων που επισκεπτόμαστε. Φέτος εννέα συνολικά σχολεία, παλιότερα επισκεπτόμουν δεκαοκτώ μέσα σε δεκαπέντε μέρες. Βλέπω τα πράγματα τώρα να πηγαίνουν καλύτερα και ελπίζω με τη βοήθεια του κ. Υπουργού Παιδείας να ανανεωθεί η βιβλιοθήκη και τα προγράμματά μας».
Οι αληθινές φιλίες του «Μπλε Σάκου»
Ο «Μπλε Σάκος» έχει τη στήριξη των δασκάλων. «Είναι εξαιρετικοί και συνεργάζομαι πάρα πολύ καλά μαζί τους. Με βοηθάνε και μου δίνουν ιδέες για να φτιάξουμε τα προγράμματά μας», δηλώνει η Μάρα Κοτσίρου σημειώνοντας ότι στην αρχή ήταν επιφυλακτικοί, τόσο οι δάσκαλοι, όσο και οι γονείς. Τώρα, όμως, έχουμε αναπτύξει πολύ καλή σχέση. Η Μαρία Γεωργιάδου είναι δασκάλα στο Μειονοτικό Σχολείο των Δειλινών, εκείνη και οι 15 μαθητές άνοιξαν την αγκαλιά και την καρδιά τους στον «Μπλε Σάκο». «Έχουμε φιλοξενήσει τον «Μπλε Σάκο» πολλές φορές», δηλώνει η ίδια και εξηγεί: «Έρχεται κάθε δεύτερη εβδομάδα. Συνδέεται η ύλη με τα μαθήματα του Σχολείου και αυτό διευκολύνει τους μαθητές. Μαθαίνουν ιστορία, γεωγραφία, θέματα περιβάλλοντος. Γνωρίζουν διάφορες χώρες. Υπάρχει εποπτικό υλικό, φωτογραφίες, αφίσες μουσική, φτιάχνουν κατασκευές. Δανείζονται βιβλία. Περιμένουν τον «Μπλε Σάκο» με πολύ χαρά. Όταν είναι να έρθει ο «Μπλε Σάκος» το ανακοινώνουν μια μέρα νωρίτερα. Συμμετέχουν ενεργά, δεν παρακολουθούν απλά την παρουσίαση και αυτό είναι πολύ καλό». Σύμφωνα με την Μαρία Γεωργιάδου βοηθούν τέτοιου είδους προγράμματα, γιατί δεν μένουν στα στενά περιθώρια του ωρολογίου προγράμματος. Οι μαθητές είναι ήδη έτοιμοι, όταν εμείς έχουμε να κάνουμε κάποιο μάθημα που έχει σχέση με τη θεματολογία του «Μπλε Σάκου», έχει γίνει μια προεργασία. Μια προετοιμασία απαραίτητη, διότι οι μαθητές αντιμετωπίζουν πολλές δυσκολίες με τη γλώσσα, «τα παιδιά όταν έρχονται εδώ στο σχολείο δεν ξέρουν να πουν ούτε καλημέρα. Αλλά σιγά – σιγά έρχονται τα καλά αποτελέσματα», δηλώνει η κ. Γεωργιάδου και σημειώνει ότι «τα τελευταία χρόνια έρχονται μαθητές στο Δημοτικό, αφού πριν έχουν πάει στο νηπιαγωγείο κι αυτό βοηθάει τους μαθητές και τους δασκάλους». Όπως βοηθάει και ο «Μπλε Σάκος», «τέτοια προγράμματα πρέπει να γίνονται, όπως και περισσότερες βιβλιοθήκες. Τώρα έχουμε μόνο τον «Μπλε Σάκο», θα ήταν καλό να μπορούν να επισκέπτονται οι μαθητές χώρους, όπως είναι τα μουσεία, να βλέπουν από κοντά όλα εκείνα που τώρα τα συναντούν μέσα από τις σελίδες των βιβλίων».
Πριν αφήσουμε τα Δειλινά πίσω μας ρωτάμε τον «Ταχυδρόμο» του «Μπλε Σάκου» αν η κατάσταση στο χώρο της μειονοτικής εκπαίδευσης έχει αλλάξει; «Τα τελευταία χρόνια η κατάσταση έχει βελτιωθεί. Οι δάσκαλοι χρησιμοποιούν καινούργιες μεθόδους, πιο προσιτές στα παιδιά, κεντρίζουν το ενδιαφέρον τους. Τα βιβλία δίνουν περισσότερα περιθώρια για τη δραστηριοποίηση των δασκάλων», δηλώνει και όταν την ρωτάμε αν θα άφηνε τον «Μπλε Σάκο» από τα χέρια της; Απαντά: «Έχω σπουδάσει ελληνική φιλολογία. Θα ήθελα να εργαστώ διδάσκοντας στο Σχολείο. Κάποια στιγμή θα τον αφήσω τον «Μπλε Σάκο». Πάντως, ήταν η πιο γλυκιά εμπειρία της ζωής μου. Συνεχίζουμε, όμως, ακολουθώντας τις εξελίξεις της ζωής…».
Η ίδια η ζωή άλλωστε έχει αποκαλύψει την αληθινή φιλία. Συνεχίζουν ακόμη και σήμερα μαθήτριες που βρίσκονται τώρα στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο και κάποια στιγμή, στα χρόνια του Δημοτικού, γνώρισαν τη μαγεία του «Μπλε Σάκου», να ψάχνουν λίγη από τη μαγεία εκείνη, τη συντροφιά της Μάρας, τα ταξίδια της γνώσης. Η Ουμράν, η Μελέκ, η Σεντά και η Ημρέν, πριν χρόνια γνώρισαν τη μαγεία του «Μπλε Σάκου», σήμερα, μεγαλύτερες σε ηλικία πια, βοηθάνε οι ίδιες τον «Ταχυδρόμο», την αγαπημένη τους Μάρα Κοτσίρου, να προετοιμάσει το πρόγραμμα για τα σχολεία που επισκέπτεται κι ύστερα, «βγαίνουμε βόλτα μαζί, πηγαίνουμε στον κινηματογράφο, παρακολουθούμε ταινίες, διαβάζουμε τα μαθήματα και συνεχώς η παρέα του «Μπλε Σάκου» μεγαλώνει»…
Μαρία Νικολάου
Ακολουθήστε το paratiritis-news.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
